# لحت (ل-ح-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AD%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ح - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ت ل
حتل ، حلت ، لحت ، لتح : مستعملة .
وقد أهمل الليث : حتل ولحت وهما مستعملان .
لتح : قال الليث : اللَّتْح : ضرب الوجه والجسد بالحصى حتى يؤثِّرَ فيه من غير جَرْح شديد ، وقال أبو النجم :
يَلْتَحْنَ وَجْهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
يصف عانَةً طردها مِسْحَلُها ، وهي تَعْدُو وتُثِير الحَصَى في وَجْهِه .
أبو زيد : لَتَحَها لَتْحاً إذا نكحها وجامعها ، وهو لاتِحٌ ، وهي مَلْتُوحة .
وأخبرني المُنْذِري عن أبي الهيثم أنه قال : لتَحْتُ فُلاناً ببصرى أي رَمَيْتُه ، حكاه عن أبي الحسن الأعرابي الكلابي ، وكان فصيحاً .
ابن الأعرابي : رجل لاتِح ولُتاحٌ ولُتَحَةٌ ولَتِحٌ إذا كان عاقلا داهياً ، وقومٌ لُتَّاح ، وهم العقلاء من الرجال والدُّهاةُ .
الأُمَوِيُّ : اللَّتْحانُ : الجائع ، وامرأةٌ لَتْحَى : جائِعة .
حلت : قال الليثُ : الحِلْتِيتُ . الأنْجُزَذُ ، وأنشد :
عَلَيْك بِقُنُأَةٍ وبِسَنْدَروسٍ
وحِلْتِيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ
قلت : أظن هذا البيت مصنوعاً ولا يحتج به ، والذي حَفِظته عن البحرانيين : الخِلْتِيت بالخاء : الأَنْجُزَذُ ، ولا أراه عَرَبِيّاً مَحْضاً .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : يوم ذو حِلِّيتٍ إذا كان شديد البرد ، والأزِيزُ مثله .
قال : والْحَلتُ : لُزُوم ظهر الخَيْل .
وقال ابن الفرج : قال الكسائي : حَلَتُّه أي ضَرَبتُه ، قال : وغيره يقول : حَلأْتُه .
اللحياني : حلأتُ الصوفَ عن الشاةِ حَلأً ، وحَلَتُّه حَلْتاً ، وهي الحُلاتَةُ والْحُلاءةُ للنُّتافَةِ :
وحِلِّيتُ : موضع ذكره الراعي :
بِحِلِّيتَ أَقْوَت منهما وتَبدَّلت
ويروى بِحَليَة .
لحت : قال ابن الفرج : قال السليمي : بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ أي بَرْدٌ صادِق .
وقال غيره : لَحَتَ فلانٌ عصاه لَحْتاً إذا قَشَرَها ، ولَحَتَه بالعَذْل لَحتاً مثله .
حتل : أهمله الليث ، وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الحاتِلُ : المِثلُ من كل شَيْءٍ . قُلْتُ : الأصْلُ فيه الحاتِنُ ، فَقْلِبَت النون لاما ، وهو حِتْنُه وحَتْله أي مِثْلُه .

##### Türkçe

ح ت ل
**حتل** , **حلت** , **لحت** , **لتح** : kullanımdadır.
Leys **حتل** ve **لحت**’ı ihmal etmiştir; hâlbuki ikisi de kullanımdadır.

**لتح** : Leys dedi ki: **اللَّتْح**: yüzü ve bedeni çakıl taşlarıyla, onda (iz) bırakıncaya kadar, şiddetli bir yara olmaksızın dövmektir. Ebû’n-Necm dedi ki:
يَلْتَحْنَ وَجْهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
Bir **عانة**’yı (yaban eşeği sürüsünü) vasfeder; onun **مِسْحَلُها**’sı (kovucusu) onu kovalamıştır; o da koşar ve onun yüzüne çakıl taşını kaldırır (saçar).

Ebû Zeyd: Onu **لَتَحَها لَتْحاً** (diye) —onu nikâhlayıp onunla cinsel birleşmede bulunduğu zaman—; o **لاتِحٌ**’tir, o (kadın) **مَلْتُوحة**’dur.

Münzirî bana Ebû’l-Heysem’den haber verdi ki o şöyle dedi: **لتَحْتُ** falancayı Busra’da, yani onu attım (ona attım); bunu Ebû’l-Hasen el-A‘râbî el-Kilâbî’den nakletti; o fasih idi.

İbnü’l-A‘râbî: Akıllı, kurnaz (dâhi) olduğu zaman: adam **لاتِح** ve **لُتاحٌ** ve **لُتَحَةٌ** ve **لَتِحٌ** (denir). Ve bir topluluk **لُتَّاح**; onlar erkeklerden akıllılar ve kurnazlardır.

el-Umevî: **اللَّتْحانُ**: aç (kimse). Ve bir kadın **لَتْحَى**: aç.

**حلت** : Leys dedi ki: **الحِلْتِيتُ**: **الأنْجُزَذُ**. Ve inşad etti:
عَلَيْك بِقُنُأَةٍ وبِسَنْدَروسٍ
وحِلْتِيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ
Dedim ki: Ben bu beytin uydurma olduğunu zannediyorum ve onunla delil getirilmez. Bahreynlilerden ezberlediğim ise: **الخِلْتِيت** (خ ile): **الأَنْجُزَذُ**’dur; ve onu sırf Arapça görmüyorum.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: Şiddetli soğuk olduğu zaman **يوم ذو حِلِّيتٍ** (denir); **الأزِيزُ** da onun gibidir.

Dedi ki: **والْحَلتُ**: atın sırtına yapışıp kalma (sırtına tutunma).

İbnü’l-Ferec dedi ki: Kisâî dedi ki: **حَلَتُّه** yani onu dövdüm; dedi ki: başkası **حَلأْتُه** der.

el-Lihyânî: Koyundan yünü **حَلأً** ile (diye) ayırdım; ve onu **حَلْتاً** ile (diye) ayırdım; ve o, yolunmuş parça için **الحُلاتَةُ** ve **الْحُلاءةُ**’dır.

Ve **حِلِّيتُ**: çobanın zikrettiği bir yer:
بِحِلِّيتَ أَقْوَت منهما وتَبدَّلت
Ve **بِحَليَة** ile de rivayet olunur.

**لحت** : İbnü’l-Ferec dedi ki: Süleymî dedi ki: **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ** yani gerçek (sahih) soğuk.

Başkası dedi ki: Falanca asasını **لَحْتاً** ile (diye) —onu soyduğu zaman—; ve onu azarlama ile **لَحْتاً** ile (diye) (yaptı); onun gibidir.

**حتل** : Leys onu ihmal etti. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **الحاتِلُ**: her şeyden misal (benzer)dir. Dedim ki: Asıl onda **الحاتِنُ**’dur; sonra **النون** **لام**’a çevrildi; ve o, onun **حِتْنُه**’si ve **حَتْله**’si, yani onun mislidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لَحَته لَحْتاً: بَشَره وقَشَرَه، كنَحَتَه نَحْتاً؛ عن ابن الأَعرابي، وقال: هذا رجل لا يَضِيرُك عليه نَحْتاً ولَحْتاً أَي ما يَزيدُك عليه نَحْتاً للشِّعْر، ولَحْتاً له. الأَزهري: بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتُ أَي بَرْدٌ صادق.
ولَحَتَ فلانٌ عَصاه لَحْتاً إِذا قَشَرها؛ ولَحَتَهُ بالعَذْلِ لَحْتاً، مثلُه. وفي الحديث: إِن هذا الأَمْرَ لا يزالُ فيكم، وأََنتم وُلاتُه، ما لم تُحْدِثُوا أَعمالاً، فإِذا فَعَلْتم كذا بَعَثَ اللهُ عليكم شَرَّ خَلقِه فلَحَتُوكم كما يُلْحَتُ القَضِيبُ؛ اللَّحْتُ: القَشرُ. ولَحَتَ العَصا إِذا قَشَرها. ولَحَته إِذا أَخَذَ ما عنده، ولم يَدَعْ له شيئاً. واللَّحْتُ واللَّتْحُ: واحدٌ، مقلوب؛ وفي رواية: فالْتَحَوكُم كما يُلْتَحى القضيبُ؛ يقال: الْتَحَيْتُ القَضيبَ ولَحَوْتُه إِذا أَخَذْتَ لِحاءَه.

##### Türkçe

**لَحَته** **لَحْتاً**: onu derisini soydu ve kabuğunu soydu; **نَحَتَه** **نَحْتاً** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve dedi ki: Bu, öyle bir adamdır ki onun hakkında sana **نَحْتاً** ve **لَحْتاً** zarar vermez; yani onun hakkında sana, saç için **نَحْتاً** olarak ve ona **لَحْتاً** olarak bir şey artırmaz.

el-Ezherî: **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتُ** yani: doğru (hakiki) soğuk.

Ve falan, asasını **لَحْتاً** yaptı; onu soyduğunda. Ve onu azarlama ile **لَحْتاً** yaptı; onun gibidir. Ve hadiste: “Şu iş, sizde durmadan devam eder; siz de onun yöneticilerisiniz; ameller ortaya çıkarmadığınız sürece. Şayet şöyle şöyle yaparsanız, Allah üzerinize yaratıklarının en şerlisini gönderir de sizi, çubuğun soyulduğu gibi **فلَحَتُوكم** (soyar)”; **اللَّحْتُ**: soyma. Ve **لَحَتَ** asayı; onu soyduğunda. Ve onu **لَحَته**; yanındaki şeyi aldı da ona hiçbir şey bırakmadığında. Ve **اللَّحْتُ** ile **اللَّتْحُ**: birdir; ters çevrilmiş (kalb). Ve bir rivayette: “sizi, çubuğun soyulduğu gibi **فالْتَحَوكُم** (soyar)”; denir ki: **الْتَحَيْتُ** çubuğu ve **لَحَوْتُه**; kabuğunu aldığımda.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لحته بالعصا، كمنعه  لحتا  : ضربه  بها. لحت  العصا  لحتا: بشرها و  قشرها  ، كنحتها، عن ابن الأعرابي، وقال: هذا رجل لا يضيرك عليه نحتا ولحتا، أي ما يزيدك عليه نحتا للشعر، ولحتا له. ولحته بالعذل لحتا، مثله. وفي الحديث:  إن هذا الأمر لا يزال فيكم، وأنتم ولاته ما لم تحدثوا أعمالا، فإذا فعلتم كذا بعث الله عليكم شر خلقه، فلحتوكم كما يلحت القضيب  ، اللحت: القشر. ولحته، إذا أخذ ما عنده ولم يدع له شيئا. واللحت واللتح واحد، مقلوب، وفي رواية  فالتحوكم  . قال الأزهري:  برد بحت لحت  أي  صادق  ، ونقله الصاغاني عن أبي الفرج، وهو إتباع، كما صرحوا.

##### Türkçe

**لحته** değnekle, **منعه** gibi, **لحتا**: onu onunla dövdü. **لحت** değneği **لحتا**: onu soydu ve kabuğunu çıkardı; **نحتها** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve dedi: Bu, öyle bir adamdır ki, onun üzerinde sana **نحتا** ve **لحتا** zarar vermez; yani, kılın **نحتا** olarak kazınmasıyla sana onun üzerinde bir artış olmaz; ve ona **لحتا** (olarak) (kazıma/soyma) ile. Ve onu azarlama ile **لحته** **لحتا**: onun benzeri.

Hadiste: “Şüphesiz bu iş, sizde devam eder; siz onun yöneticileri iken, ameller (işler) ihdas etmediğiniz sürece. Artık siz şöyle şöyle yaptığınızda, Allah sizin üzerinize yaratıklarının en şerlisini gönderir; sonra sizi, dalın soyulduğu gibi **فلحتوكم**.” **اللحت**: kabuk soyma. Ve **لحته**: onun yanındakini aldı ve ona hiçbir şey bırakmadı. Ve **اللحت** ile **اللتح** birdir; ters çevrilmiş (kalb)tir. Ve bir rivayette: **فالتحوكم**.

El-Ezherî dedi: **برد بحت لحت** yani: doğru. Ve onu es-Sâgânî Ebü’l-Ferec’den nakletti; ve o, (lafız) takibidir; açıkça söyledikleri gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَحَتَ
1 لَحَتَ ذ , aor. لَحَتَ , (inf. n. لَحْتٌ, TA,) He beat, struck, or smote, a person with a staff, or stick. (K.) -A2- لَحَتَ, aor. لَحَتَ , (inf. n. لَحْتٌ, TA,) He peeled, or unbarked, a staff, or stick: (K:) or sawed it, and peeled, or unbarked it: as also نَحَتَ. (IAar.) ― -b2- هٰذَا رَجُلٌ لَا يَضِيرُكَ عَلَيْهِ نَحْتًا وَلَحْتًا expl. by ما يزيدك عليه نحتا اللشعر ولحتا له (tropical:) [This is a man than whom none will be more useful to thee in the trimming of verses: يضيرك, which is written without the syll. points, is probably a mistake for يَضُرُّكَ: see art. ضر]. (IAar.) ― -b3- لَحَتَهُ بِالعَذْلِ, aor. لَحَتَ , inf. n. لَحْتٌ, [He trimmed him with reproof]: a phrase similar to that immediately preceding. (TA, app. from IAar.) ― -b4- لَحَتَهُ, aor. لَحَتَ , inf. n. لَحْتٌ, (assumed tropical:) He took what he had, leaving him nothing; as also لَتَحَهُ. (TA.) -A3- لَحَتَ Inivit puellam: as also نَحَتَ, but this latter is not so well known. (TA, art. نحت.)

بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ
بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ ذ i. q. صَادِقٌ; (Sgh, K;) [i.e., Vehement, or intense, cold: see بَحْتٌ: and see also لَخْتٌ]. لَحْتٌ is here a mere imitative sequent. (TA.)

##### Türkçe

لَحَتَ
1 **لَحَتَ** **ذ** , muzâri‘ **لَحَتَ** , (mast. is. **لَحْتٌ**, TA,) O, bir kimseyi bir değnekle yahut çubukla dövdü, vurdu, çarptı. (K.) -A2- **لَحَتَ**, muzâri‘ **لَحَتَ** , (mast. is. **لَحْتٌ**, TA,) O, bir değneği yahut çubuğu soydu yahut kabuğunu çıkardı: (K:) yahut onu testereyle kesti ve soydu yahut kabuğunu çıkardı: bunun gibi **نَحَتَ** da. (IAar.) ― -b2- هٰذَا رَجُلٌ لَا يَضِيرُكَ عَلَيْهِ نَحْتًا وَلَحْتًا **expl. by** ما يزيدك عليه نحتا اللشعر ولحتا له (mecaz:) [Bu, şiirlerin yontulmasında sana ondan daha faydalı olacak hiç kimsenin bulunmadığı bir adamdır: hareke noktaları olmaksızın yazılan **يضيرك** muhtemelen **يَضُرُّكَ** için bir hatadır: bk. md. **ضر**]. (IAar.) ― -b3- **لَحَتَهُ بِالعَذْلِ**, muzâri‘ **لَحَتَ** , mast. is. **لَحْتٌ**, [O, onu azarlama ile tıraşladı]: hemen önceki ibareye benzer bir ibare. (TA, görünüşe göre IAar’dan.) ― -b4- **لَحَتَهُ**, muzâri‘ **لَحَتَ** , mast. is. **لَحْتٌ**, (varsayılan mecaz:) O, onun sahip olduğu şeyi aldı, ona hiçbir şey bırakmadı; bunun gibi **لَتَحَهُ** da. (TA.) -A3- **لَحَتَ** O, kızla cinsel ilişkiye girdi: bunun gibi **نَحَتَ** da, fakat bu sonuncusu o kadar iyi bilinmiş değildir. (TA, md. **نحت**.)

**بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ**
**بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ** **ذ** **i. q.** **صَادِقٌ**; (Sgh, K;) [yani, şiddetli yahut yoğun soğuk: bk. **بَحْتٌ**: ve ayrıca bk. **لَخْتٌ**]. Burada **لَحْتٌ** sırf taklitî bir ardıldır. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَحَتَ
لَحَتَ A ( n. ac. لَحْت 1 ),
a.  Peeled, barked.

b.  [ acc. &  Bi ], Beat with.

c.  Trimmed.

d.  Stripped, plundered.

e.  Lay with.

لُحَاْتَة
لُحَاْتَة 24t ,
a.  Bark.

بَرْد بَحْت لَحْت
بَرْد بَحْت لَحْت
a.  Intense cold.

##### Türkçe

لَحَتَ
**لَحَتَ** A (mastarı, nasb hâli: **لَحْت** 1),
a. Soydu, kabuğunu soydu.

b. [nasb hâliyle ve **بِ** ile], ile dövdü.

c. Budadı.

d. Soydu, yağmaladı.

e. Onunla yattı.

لُحَاْتَة
**لُحَاْتَة** 24t,
a. Kabuk.

بَرْد بَحْت لَحْت
**بَرْد بَحْت لَحْت**
a. Şiddetli soğuk.
