# لحظ (ل-ح-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AD%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ح - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والظاء واللام معهما
ح ظ ل، ل ح ظ يستعملان فقط
حظل:
الحَظِلُ: المُقَتِّرُ، قال:
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه		طَبانِيَةٌ فَيْحْظِلُ أو يَغـارُ
وبعيرٌ حَظِل إذا كان يأكُلُ الحَنْظَل، يحذِفُون النون، ويقال: هي زائدة، ويقال: هي أصلية، والبناء رُباعيّ ولكنّها أحقُّ بالطَّرْح، لأنّها أخَفُّ الحروف، وهم الذين يقولون: قد أسبَلَ الزَّرْع، بطرح النون، من السُّنْبُل، ولغة أخرى: سَنْبَلَ الزَّرْع.
والحاظل: الذي يَمشي في شِقِّة من شَكاة، تقولُ: مَرَّ بنا يَحْظِلُ ظالِعاً.
لحظ:
اللِّحاظ: مُؤَخَّر العَيْن، واللَّحْظة: النَّظْرة من جانب الأُذُن، ومنه قول: الشاعر:
فلما َتَلْته الخَـيْلُ وهـو مـثـابِـرٌ		على الرَّكْض يُخفي لحظةً ويُعيدُها

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الظاء** ve **اللام** onlarla birlikte

**ح ظ ل**، **ل ح ظ** yalnızca kullanılırlar.

**حظل**:
**الحَظِلُ**: cimri/ketum olan. Dedi ki:
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه		طَبانِيَةٌ فَيْحْظِلُ أو يَغـارُ

Ve **بعيرٌ حَظِل**: eğer **الحَنْظَل** yiyor ise; **النون**’u düşürürler; ve denilir ki: o ziyadedir; ve denilir ki: o asıldır; yapı dörtlüdür; fakat o atılmaya daha lâyıktır, çünkü o harflerin en hafifidir; ve onlar, **السُّنْبُل**’den **النون**’u atmak suretiyle: “**الزَّرْع** gerçekten **أسبَلَ**” derler. Ve başka bir dil: “**سَنْبَلَ الزَّرْع**”.

Ve **الحاظل**: bir şikâyetten bir yarık/çatlak içinde yürüyen kimsedir; dersin ki: “Bize uğradı; topallayarak **يَحْظِلُ**.”

**لحظ**:
**اللِّحاظ**: gözün arkası. Ve **اللَّحْظة**: kulağın yanından olan bakış; ve ondan şairin sözü:
فلما َتَلْته الخَـيْلُ وهـو مـثـابِـرٌ		على الرَّكْض يُخفي لحظةً ويُعيدُها

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لَحَظَهُ ولَحَظَ إليه، أي نظر إليه بمؤْخِرِ عينيه. واللَحاظُ بالفتح: مؤْخِر العين. واللِحاظُ بالكسر: مصدر لاحَظْتُهُ، إذا راعيتَه.

##### Türkçe

**لَحَظَهُ** ve **لَحَظَ إليه**: yani ona gözünün arka tarafıyla baktı. Ve **اللَحاظُ** (fetha ile): gözün arka tarafı. Ve **اللِحاظُ** (kesra ile): **لاحَظْتُهُ**’nun mastarıdır; onu gözettiğin zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ظ ل
حظل ، لحظ
استعمل من وجوهه : حظل ، لحظ .
حظل : قال الليث : الحَظِلُ : المُقَتِّرُ ، وأنشد :
طَبَانِيَةٌ فيَحْظُلَ أو يَغَارا
قال : والحاظِلُ : الذي يَمْشي في شِقَ مهن شَكاة .
وقال : مَرَّ بنا فُلانٌ يَحْظُل ظالِعاً .
وعن ابن الأعرابي أنَّه أنشد :
وحَشَوْتُ الغَيْظَ في أَضْلاَعه
فَهُوَ يَمْشي حَظَلاناً كالنَّقِر
قال : والكَبْشُ النَّقِرُ الذي قد التوى عِرْقٌ في عُرْقُوبَيْه فهو يكُفُّ بعض مَشْيِه . قال : وهو الْحَظَلاَنُ .
قال : حَظَلَ يَحْظُلُ حَظَلاَناً .
وقال ابن السكيت : حَظَلَت النَّقِرَةُ من الشاء تَحْظُلُ حَظْلاً أي كَفَّتْ بَعْضَ مِشْيَتِها .
وأما البيت الذي احْتَجَّ به الليثُ فإن الرواة رووه مَرْفُوعاً :
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه
طَبَانِيَةٌ فَيَحْظُلُ أو يَغَارُ
يَصِفُ رجُلاً بشدة الغَيْرَة ، والطِّبَانَةِ لِكُل مَنْ نَظَرَ إلى حليلَتِه فإما أن يَحْظِلَها أي يَكُفُّها عن الظهور أو يَغَارُ فيغضب ، ورفع فيحظل على الاستئناف .
وقال الليث : بَعيرٌ حَظِلٌ إذا أكَلَ الحَنْظَلَ وقلَّما يأكله يحذفون النون ، فمنهم من يقول : هي زائدة في البناء ، ومنهم من
يقول هي أصلية ، والبناء رُباعي ولكنها أحَقّ بالطّرْح لأنها أخف الحروف ، وهم الذين يقولون : قد أسبل الزرعُ بطرح النون ، ولغة أخرى قد سَنْبَلَ الزرع .
وقال شمر : حظَلْتُ على الرِّجُل وحظَرْتُ وعَجَرْتُ وحجَرْتُ بمعنى واحد . سمعت ابن الأعرابي يقوله ، وأنشدنا :
ألا يا لَيْلَ إنْ خُيِّرْتِ فينَا
بعَيْشِكِ فانْظُري أَيْنَ الخِيَارُ
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه
طَبَانِيَةٌ فَيَحْظُلُ أو يَغَارُ
قال الفرَّاء : يَحْظُل : يَحْجُر ويُضَيِّق .
وقال أبو عمرو : الحِظْلاِنُ : المَنْعُ ، وأَنْشَد :
تُعَيِّرُني الحِظْلاَنَ أُمُّ مُغَلِّس
لحظ : قال الليث : اللِّحَاظُ : مُؤْخِرُ العَيْنِ . واللَّحْظَةُ : النَّظْرَةُ من جانِب الأُذُن .
ومنه قول الشاعر :
فلمَّا تَلَتْه الخَيْلُ وهوَ مُثَابِرٌ
على الركْضِ يُخْفِي لَحظَةً ويُعِيدُها
وقال ابن شميل : اللِّحَاظُ : مِيسَمٌ من مُؤْخرِ العَيْنِ إلى الأُذُن وهُو خَطُّ ممْدُود ، وربْما كانَ لِحَاظَيْن من جانبين ، وربما كانَ لِحَاظاً واحداً من جانب واحد ، وكانت سِمَةَ بني سعد .
وجَمَلٌ مَلْحُوظٌ بلِحَاظَيْن ، وقد لَحَظْتُ البَعِيرَ ولَحَّظْتُه تلْحِيظاً .
ولَحْظَةُ : مَأْسَدَةٌ بتهامة .
يقال : أُسْدُ لَحْظَة كما يُقالُ : أُسْدُ بِيشَة . قال النَّابِغةُ الجَعْدِيّ :
سَقَطُوا عَلَى أَسَدٍ بِلَحْظَة مَشْ
بُوحِ السَّوَاعِدِ باسِلٍ جَهْمِ
وأما قول الهُذَلِيّ يَصِفُ سِهاماً :
كساهُنَّ أَلآماً كأنَّ لِحَاظَها
وتفصِيلَ ما بَيْنَ اللِّحَاظ قَضِيمُ
أراد كساها رِيشاً لُؤَاماً .
ولِحَاظُ الرِّيشَةِ : بَطْنُها إذا أُخِذَتْ من الجَنَاح فَقُشِّرَتْ فأَسْفَلُها الأبيضُ هو اللِّحاظُ . شَبَّه بَطْنَ الرِّيشة المقشُورة بالقَضيم ، وهو الرِّقُّ الأبْيضُ يُكْتَبُ فيه .
وقال غير واحد : المأْقُ : طَرَفُ العَيْنِ الذي يَلِي الأَنْفَ .
واللِّحاظُ : مُؤْخِرُها الذي يلي الصُّدْغَ .
أبو زيد : لَحَظ فلان يَلْحَظُ لَحَظاناً إذا نَظرَ بمُؤْخِرِ عَيْنِه .
وفلانٌ لَحِيظُ فلانٍ أي نَظيرُه .

##### Türkçe

ح ظ ل
**حظل** , **لحظ**
Şu vecihlerinden kullanıldı: **حظل** , **لحظ** .

**حظل** : **الليث** dedi: **الحَظِلُ** : cimri (kısan), ve inşad etti:
طَبَانِيَةٌ فيَحْظُلَ أو يَغَارا
Dedi: ve **الحاظِلُ** : bir şikâyetin (topallığın) yarığında yürüyen kimsedir.
Ve dedi: Falanca bize uğradı, topallayarak **يَحْظُل** .
Ve **ابن الأعرابي**’den, onun inşad ettiği:
وحَشَوْتُ الغَيْظَ في أَضْلاَعه
فَهُوَ يَمْشي حَظَلاناً كالنَّقِر
Dedi: ve **الكَبْشُ النَّقِرُ** : iki topuğunda bir damar bir damara dolanmış olan koçtur; böylece yürüyüşünün bir kısmını kısar. Dedi: ve o, **الْحَظَلاَنُ**’dır.
Dedi: **حَظَلَ يَحْظُلُ حَظَلاَناً** .
Ve **ابن السكيت** dedi: koyundan **النَّقِرَةُ** **تَحْظُلُ** **حَظْلاً**; yani yürüyüşünün bir kısmını kesti.
Ama **الليث**’in onunla delil getirdiği beyit; raviler onu merfû‘ olarak rivayet ettiler:
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه
طَبَانِيَةٌ فَيَحْظُلُ أو يَغَارُ
Bir adamı, şiddetli kıskançlık ve her kim hanımına baktıysa ona karşı **الطِّبَانَةِ** ile vasfeder; artık ya onu **يَحْظِلَها**; yani onu görünmekten men eder, yahut kıskanır da öfkelenir; ve **فيحظل** istinaf üzere ref‘ edildi.
Ve **الليث** dedi: **بَعيرٌ حَظِلٌ**; **الحَنْظَلَ** yediği zaman; ve onu pek az yer; **النون**’u atarlar. Onlardan kimi der: o, binada ziyadedir; onlardan kimi der: o asıldır; bina dörtlüdür; fakat o, atılmaya daha layıktır; çünkü harflerin en hafifidir. Ve onlar, **قد أسبل الزرعُ** derler, **النون**’u atmakla; ve başka bir lugat: **قد سَنْبَلَ الزرع** .
Ve **شمر** dedi: **حظَلْتُ** adamın üzerine, ve **حظَرْتُ** ve **عَجَرْتُ** ve **حجَرْتُ**; tek bir mânâdadır. **ابن الأعرابي**’nin onu söylediğini işittim; ve bize inşad etti:
ألا يا لَيْلَ إنْ خُيِّرْتِ فينَا
بعَيْشِكِ فانْظُري أَيْنَ الخِيَارُ
فما يُخْطِئْكِ لا يُخْطِئْكِ منه
طَبَانِيَةٌ فَيَحْظُلُ أو يَغَارُ
**الفرَّاء** dedi: **يَحْظُل** : **يَحْجُر** ve daraltır.
Ve **أبو عمرو** dedi: **الحِظْلاِنُ** : men‘dir; ve inşad etti:
تُعَيِّرُني الحِظْلاَنَ أُمُّ مُغَلِّس

**لحظ** : **الليث** dedi: **اللِّحَاظُ** : gözün arkasıdır. Ve **اللَّحْظَةُ** : kulağın yanından olan bakıştır.
Ve ondan, şairin sözü:
فلمَّا تَلَتْه الخَيْلُ وهوَ مُثَابِرٌ
على الركْضِ يُخْفِي لَحظَةً ويُعِيدُها
Ve **ابن شميل** dedi: **اللِّحَاظُ** : gözün arkasından kulağa kadar olan bir dağlamadır; o, uzatılmış bir çizgidir; ve bazen iki yandan iki **لِحَاظ** olur; ve bazen bir yandan bir **لِحَاظ** olur; ve o, **بني سعد**’ın alâmeti idi.
Ve iki **لِحَاظ** ile **جَمَلٌ مَلْحُوظٌ**; ve ben deveyi **لَحَظْتُ** ve onu **لَحَّظْتُ** **تلْحِيظاً** .
Ve **لَحْظَةُ** : **تهامة**’de bir aslan yatağıdır.
Denir: **أُسْدُ لَحْظَة**; denildiği gibi: **أُسْدُ بِيشَة** . **النَّابِغةُ الجَعْدِيّ** dedi:
سَقَطُوا عَلَى أَسَدٍ بِلَحْظَة مَشْ
بُوحِ السَّوَاعِدِ باسِلٍ جَهْمِ
Ama **الهُذَلِيّ**’nin, okları vasfederek sözü:
كساهُنَّ أَلآماً كأنَّ لِحَاظَها
وتفصِيلَ ما بَيْنَ اللِّحَاظ قَضِيمُ
Şunu murad etti: onları, bitişik tüylerle giydirdi.
Ve **لِحَاظُ الرِّيشَةِ** : kanattan alınıp soyulduğu zaman onun karnıdır; onun alt tarafındaki beyaz olan, **اللِّحاظُ**’dır. Soyulmuş tüyün karnını **القَضيم**’e benzetti; o, üzerinde yazılan ince beyazdır.
Ve birden fazla kimse dedi: **المأْقُ** : burna bitişik olan göz ucudur.
Ve **اللِّحاظُ** : şakak tarafına bitişik olan arka tarafıdır.
**أبو زيد**: Falanca, gözünün arkasından baktığı zaman **لَحَظ** eder, **يَلْحَظُ** **لَحَظاناً** .
Ve falanca, falancanın **لَحِيظُ**’udur; yani onun benzeridir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام والحاء وما يثلثهما)
(لحد)  اللام والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على ميلٍ عن استقامةٍ. يقال: ألْحَدَ الرّجلُ، إذ مال عن طريقةِ الحقِّ([1]) والإيمان. وسمِّي اللَّحدُ لأنّه مائلٌ في أحد جانِبَيِ الجَدَث. يقال: لحَدْت الميِّتَ وألحدت. والمُلْتَحَد: الملجأ، سمِّي بذلك لأنَّ اللاجئ يميل إليه.
(لحز)  اللام والحاء والزاء كلمةٌ تدلُّ على ضِيقٍ في الشَّيء. من ذلك المَلاَحِز، وهي المَضايق* ويقال: تلاحَزَ القومُ في القول، إذا تعاوصوا([2]). واللَّحِز: الرَّجل الضيِّق الخُلُق. قال:
ترى اللّحِزَ الشّحيحَ إذا أُمِرَّت *** عليه لمالِهِ فيها مُهِينا([3])(لحس)  اللام والحاء والسين كلمةٌ تدلُّ على أخذِ شيءٍ باللسان. يقال: لَحِسَ الشّيءَ بلسانه لحْساً. ويقولون: ألْحَسَتِ الأرض: أنبتت. وهذا إنما يكون في أوَّل النّبات الذي لا يمكِن السّائمةَ جَزُّه، فكأنها تلْحسُه. ويقولون: رجل مِلْحَسٌ: يأخذ كلَّ ما قَدَر عليه من حِرصه. وفي كلامهم: "ألدُّ ألْيَسُ مِلْحَس([4])". ويقولون: "أسرع مِن لَحْس الكلب أنْفَه". ويقولون: "تركْتُ فلاناً بمَلاحِسِ البقرِ أولادَها([5])".
(لحص)  اللام والحاء والصاد كلمةٌ تدلُّ على ضيقٍ في شيء. يقال: لَحِصَ يَلْحَصُ لَحَصاً. قال:
قد كنتُ خَرَّاجاً وَلُوجاً صَيْرَفا *** لم تلتحصني حَيْصَ بَيْصَ لَحَاصِ([6])أي لم أنْشَبْ فيها. ولَحَاصِ فَعَالِ منه. ويقال: التحَصَت الإبرةُ، إذا انسَدَّ سَمُّها.
(لحظ)  اللام والحاء والظاء كلمتان متباينتان.
فاللَّحْظ: لحظُ العَين، ولِحَاظُها: مُؤْخِرُها عند الصُّدْغ.
والكلمة الأخرى اللِّحَاظ: ما يَنْسَحِي مع الرِّيش إذا سُحِي مع الجَنَاح.
(لحف)  اللام والحاء والفاء أصلٌ يدلُّ على اشتمالٍ وملازَمة. يقال: التَحَف باللِّحاف يلتحِف. ولاحَفَه: لازَمَه. وألْحَفَ السّائل: أَلَحَّ.
(لحق)   اللام والحاء والقاف أصلٌ يدلُّ على إدراكِ شيءٍ وبُلوغه إلى غيره. يقال: لَحِقَ فلانٌ فلاناً فهو لاحق. وألْحَقَ بمعناه. وفي الدعاء: "إن عَذَابك بالكُفَّار مُلْحِقٌ([7])"، قالوا: معناه لاحق. وربما قالوا: لَحِقْتُه: اتَّبَعْتُه، وألحقتُه: وصلت إليه. والمُلْحَق: الدعيُّ المُلصَق. واللَّحَق في التَّمرِ: [داءٌ يُصِيبهُ([8])].
(لحك)  اللام والحاء والكاف أصلٌ يدل على مُلاءَمة([9])ومُداخَلة. يقال: لُوحِكَ فَقَار النّاقة، فهو مُلاحَكٌ، إذا دَخَل([10]) بعضُه في بعض. ويقال ذلك في البُنْيان أيضاً.
(لحم)  اللام والحاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على تداخُلٍ، كاللَّحمِ الذي هو متداخِلٌ بعضُه في بعض. من ذلك اللَّحْم. وسمِّيت الحربُ مَلْحَمةً لمعنيين: أحدهما تَلاحُمُ الناس: تداخُلُهم بعضهم في بعض. والآخر أنَّ القتلى كاللَّحْمِ الملْقَى.
واللَّحيم: القتيل. قال الهُذَليّ([11]):
فقالوا تركنا القومَ قد حَصِرُوا به *** فلا ريب أنْ قد كان ثَمَّ لَحِيمُ
ولَحْمة البازِي([12]): ما أُطعم إذا صاد، وهو لُحْمته. ولُحمة الثَّوب بالضم ولَحمتهُ أيضاً. ورجلٌ لَحِيم: كثير اللَّحم؛ ولاحِمٌ، إذا كان عنده لحم، كما يقال تامِر. وألْحَمْتُك عِرضَ فُلانٍ، إذا مكَّنتَه منه بشَتْمِه، كأنَّك جعلتَ له لُحمةً يأكلها. ويقال: لاحَمْتُ بين الشيئين ولاءمت بمعنىً. ورجلٌ لَحِمٌ: مشتهِي اللَّحم؛ ومُلحِمٌ، إذا كان مُطعِمَ اللَّحم. والشَّجَّة المُتَلاحِمَة: التي بلغَت اللَّحم. ويقال للزَّرْعِ إذا خُلِق فيه القَمح. مُلْحِم. ويقال لَحَمْتُ اللَّحمَ عن العظم: قشرتُه. وحَبْلٌ مُلاحَمٌ: شديدُ الفَتل.
(لحن)  اللام والحاء والنون لـه بناءان يدلُّ أحدهما على إمالةِ شيءٍ من جهته، ويدلُّ الآخَر على الفطنة والذَّكاء.
فأمَّا اللَّحْن بسكون الحاء فإمالة الكلامِ عن جهته الصحيحة في العربية. يقال لَحَن لحْنَا. وهذا عندنا من الكلام المولَّد، لأنَّ اللَّحن مُحْدَث لم يكن في العرب العاربة الذين تكلَّموا بطباعهم السَّليمة.
ومن هذا الباب قولهم: هو طيِّب اللحن، وهو يقرأ بالألحان؛ وذلك أنَّه إذا قرأ كذلك أزال الشَّيء عن جهته الصحيحة بالزِّيادة والنُّقصان في ترنُّمه. ومنه أيضاً: اللَّحْن: فَحْوى الكلام ومعناه. قال الله تعالى: ﴿ولَتَعْرِفَنَّهُمْ في لَحْنِ القَوْلِ﴾ [محمد 30]. وهذا هو الكلام المُوَرَّى به المُزَالُ عن جهة الاستقامة والظُّهور.
والأصل الآخر اللَّحَن، وهي الفِطنة، يقال لَحِنَ يَلْحَنُ لَحْناً، وهو لحن ولاحن. وفي الحديث: "لَعَلَّ بعضَكم أن يكون ألْحَنَ بحُجّته من بعض".
(لحي)  اللام والحاء والحرف المعتل أصلان صحيحان، أحدهما عضوٌ من الأعضاء، والآخر قَِشْر شيء.
فالأولى اللَّحْي: العظم الذي تَنبت عليه اللِّحية من الإنسان وغيره، والنِّسبة إليه لَحَوِىّ. واللِّحية: الشعر، وجمعها لِحَىً([13])، وجمع اللَّحْي ألْحٍ([14]).
والأصل الآخر اللِّحاء، وهو قِشْر الشجرة، يقال لَحَيت العصا، إذا قشرتَ لحاءَها، ولَحَوتُها. فأمَّا في اللَّوْم فلحيت. وهو قياسُ ذاك، كأنَّه يريد قشره. والملاحمة كالمشاتمة. قال أوس في لَحَيْت العصا:
لَحَيْنَهم لَحْيَ العصا فطردنَهم ***	إلى سَنَةٍ قِرْدانُها لم تَحَلَّم([15])(لحج)  اللام والحاء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تضايق ونُشوب. يقال لَحِجَ بالمكان، إذا نَشِبَ فيه ولزِمه. والمَلاَحِج المَضَايق. ومنه لَحْوَجْتُ الخبرَ عليه، إذا خلَطتَه ولَحَّجْته مثل لَحْوجته، وذلك أن يُظهِرَ لـه غير ما في نفسه. ومن الباب المُلْتَحَج: الملجأ. قال الهذليّ([16]):
[حُبَّ الضَّريكِ تلادَ المالِ زرَّمَه *** فقرٌ ولم يتَّخِذْ في الناس مُلْتَحَجا([17])] --------------ـــ
([1]) في الأصل: "الحد".
([2]) في الأصل: "تغاوصوا"، صوابه في المجمل والقاموس. وفي اللسان: "إذا تعارضوا الكلام بينهم".
([3]) لعمرو بن كلثوم، في معلقته المشهورة.
([4]) هو في حديث أبي الأسود: "عليكم فلاناً فإنه أهيس أليس ألد ملحس".
([5]) في اللسان: "هو مثل قولهم بمباحث البقر، أي بالمكان القفر بحيث لا يدري أين هو".
([6]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي، كما سبق في حواشي (بيص، حيص).
([7]) من القنوت، وكذا الرواية في المجمل واللسان. ويروى: "إن عذابك الجد". وانظر مجالس ثعلب 470 والمغني لابن قدامة (2: 153).
([8]) التكملة من المجمل.
([9]) في الأصل: "ملامة".
([10]) في المجمل: "دوخل".
([11]) هو ساعدة بن جؤية الهذلي، كما سبق في حواشي (ريب).
([12]) بضم اللام وفتحها.
([13]) يقال بكسر اللام وضمها.
([14]) ويقال أيضاً في جمع اللحى: لحى ولحى بكسر اللام وضمها مع كسر الحاء وتشديد الياء.
([15]) ديوان أوس 27 واللسان (حلم، لحى) وسبق في (حلم).
([16]) في المجمل: "في قول الهذلي". والهذلي هذا هو ساعدة بن جؤية. ديوان الهذليين (1: 208).
([17]) ديوان الهذليين. وفي اللسان (لحج) بدون نسبة.

ـ

##### Türkçe

(باب **اللام** و**الحاء** وما يثلثهما)

(**لحد**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الدال** bir asıldır; bir doğruluktan bir meyletmeye delâlet eder. Denir: **ألْحَدَ** adam; yani hak yolundan ve imandan meylettiği zaman. Ve **اللَّحدُ** diye adlandırıldı; çünkü **الجَدَث**’in iki yanından birinde eğiktir. Denir: **لحَدْت** ölüyü ve **ألحدت**. Ve **المُلْتَحَد**: sığınak; bununla adlandırıldı, çünkü sığınan ona meyleder.

(**لحز**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الزاء** bir kelimedir; şeyde bir darlığa delâlet eder. Bundan: **المَلاَحِز**; o da dar geçitlerdir. Ve denir: **تلاحَزَ** kavim sözde; yani birbirleriyle çekişip boğuştular. Ve **اللَّحِز**: huyu dar olan adam. Dedi:
ترى **اللّحِزَ** الشّحيحَ إذا أُمِرَّت *** عليه لمالِهِ فيها مُهِينا

(**لحس**)  **اللام** ve**الحاء** ve**السين** bir kelimedir; diliyle bir şeyi almaya delâlet eder. Denir: **لَحِسَ** şeyi diliyle, **لحْساً**. Ve derler: **ألْحَسَتِ الأرض**: bitirdi. Bu ancak, otlayan hayvanın biçemediği, bitkinin ilk çıkışında olur; sanki onu yalıyordur. Ve derler: **رجل مِلْحَسٌ**: hırsından, gücü yettiği her şeyi alan. Ve onların sözünde: "**ألدُّ ألْيَسُ مِلْحَس**". Ve derler: "Köpeğin burnunu yalamasından daha hızlı." Ve derler: "Falanı, sığırın yavrularını yaladığı yerlerde bıraktım."

(**لحص**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الصاد** bir kelimedir; bir şeyde darlığa delâlet eder. Denir: **لَحِصَ يَلْحَصُ لَحَصاً**. Dedi:
قد كنتُ خَرَّاجاً وَلُوجاً صَيْرَفا *** لم تلتحصني حَيْصَ بَيْصَ لَحَاصِ
Yani: ona yapışıp kalmadım. Ve **لَحَاصِ** ondan **فَعَالِ** veznidir. Ve denir: **التحَصَت الإبرةُ**; yani deliği tıkandığı zaman.

(**لحظ**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الظاء** iki ayrı kelimedir.
Şu halde **اللَّحْظ**: gözün bakışı; ve onun **لِحَاظُها**: şakak yanında gözün arka tarafıdır.
Diğer kelime **اللِّحَاظ**: kanatla birlikte sıyrıldığı zaman, tüy ile birlikte sıyrılıp giden şeydir.

(**لحف**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الفاء** bir asıldır; bürünmeye ve yapışıp ayrılmamaya delâlet eder. Denir: **التَحَف** **باللِّحاف** **يلتحِف**. Ve **لاحَفَه**: ona yapışıp ayrılmadı. Ve **ألْحَفَ** dilenci: ısrar etti.

(**لحق**)   **اللام** ve**الحاء** ve**القاف** bir asıldır; bir şeyi yakalamaya ve ona ulaşmaya delâlet eder. Denir: **لَحِقَ** falan falana; o da **لاحق**tır. Ve **ألْحَقَ** onun manasındadır. Ve duada: "Şüphesiz senin azabın kâfirlere **مُلْحِقٌ**"; dediler: manası **لاحق**tır. Ve bazen derler: **لَحِقْتُه**: onu izledim; ve **ألحقتُه**: ona ulaştım. Ve **المُلْحَق**: yapıştırılmış evlâtlık. Ve hurmada **اللَّحَق**: ona isabet eden bir hastalık.

(**لحك**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الكاف** bir asıldır; uygun düşmeye ve iç içe girmeye delâlet eder. Denir: **لُوحِكَ** devenin omurları; o da **مُلاحَكٌ**tur; yani bir kısmı bir kısmına girdiği zaman. Bu, bina hakkında da söylenir.

(**لحم**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الميم** sahih bir asıldır; birbiri içine girmeye delâlet eder; bir kısmı bir kısmına girmiş olan et gibi. Bundan: **اللَّحْم**. Ve savaş iki mana için **مَلْحَمةً** diye adlandırıldı: birincisi insanların **تَلاحُمُ**u; yani birbirlerinin içine girmeleri. Diğeri de, öldürülenlerin atılmış et gibi olmasıdır.
Ve **اللَّحيم**: öldürülmüş kimse. **الهُذَليّ** dedi:
فقالوا تركنا القومَ قد حَصِرُوا به *** فلا ريب أنْ قد كان ثَمَّ لَحِيمُ
Ve **لَحْمة البازِي**: avladığı zaman yedirilen şey; o da onun **لُحْمته**dir. Ve **لُحمة الثَّوب** (lâmın dammasıyla) ve onun **لَحمتهُ** de. Ve **رجلٌ لَحِيم**: eti çok olan; ve **لاحِمٌ**: yanında et bulunan; nasıl ki **تامِر** denir. Ve **ألْحَمْتُك عِرضَ فُلانٍ**: onu sövmekle seni ona imkânlı kıldım; sanki ona yiyeceği bir lokma et kılmışsın gibi. Ve denir: **لاحَمْتُ** iki şeyin arasını ve **لاءمت** bir manada. Ve **رجلٌ لَحِمٌ**: eti arzulayan; ve **مُلحِمٌ**: et yediren olduğu zaman. Ve **الشَّجَّة المُتَلاحِمَة**: ete ulaşan (yarma). Ve ekine, onda buğday yaratıldığı zaman, **مُلْحِم** denir. Ve denir: **لَحَمْتُ اللَّحمَ عن العظم**: onu soydum. Ve **حَبْلٌ مُلاحَمٌ**: bükümü şiddetli.

(**لحن**)  **اللام** ve**الحاء** ve**النون** onun iki yapısı vardır: birisi bir şeyi kendi yönünden eğmeye delâlet eder; diğeri de anlayışa ve zekâya delâlet eder.
Şu halde **اللَّحْن** (hâ’nın sükûnuyla): Arapçada sözün, doğru yönünden eğilmesidir. Denir: **لَحَن لحْنَا**. Bu, bizim katımızda sonradan türemiş sözden sayılır; çünkü **اللَّحن** sonradan ortaya çıkmıştır; tabiatları sağlam olarak konuşan saf Araplarda yoktu.
Bu babdandır onların sözü: o, **طيِّب اللحن**dır; ve o, **بالألحان** okur; çünkü o, böyle okuduğu zaman, terennümündeki artırma ve eksiltme ile şeyi doğru yönünden uzaklaştırır. Ondandır ayrıca: **اللَّحْن**: sözün özü ve manası. Allah Teâlâ dedi: ﴿ولَتَعْرِفَنَّهُمْ في لَحْنِ القَوْلِ﴾ [محمد 30]. Bu, onunla üstü örtülen; doğruluk ve açıklık yönünden uzaklaştırılmış sözdür.
Diğer asıl **اللَّحَن**dır; o da anlayıştır. Denir: **لَحِنَ يَلْحَنُ لَحْناً**; o da **لحن** ve **لاحن**dır. Hadiste: "Belki bazınız, hüccetinde bazınızdan daha **ألْحَنَ** olur."

(**لحي**)  **اللام** ve**الحاء** ve illetli harf iki sahih asıldır: birisi organlardan bir organdır; diğeri bir şeyin kabuğudur.
Birincisi **اللَّحْي**: insan ve başkasında sakalın bittiği kemiktir; ona nisbet **لَحَوِىّ**. Ve **اللِّحية**: kıl; onun çoğulu **لِحَىً**; ve **اللَّحْي**’in çoğulu **ألْحٍ**.
Diğer asıl **اللِّحاء**dır; o da ağacın kabuğudur. Denir: **لَحَيت** değneği; yani onun kabuğunu soydun; ve **لَحَوتُها**. Ama kınamada **لحيت**. Bu, onun kıyasıdır; sanki onun kabuğunu soymayı ister. Ve **الملاحمة** sövüşme gibidir. Evs, **لَحَيْت العصا** hakkında dedi:
لَحَيْنَهم لَحْيَ العصا فطردنَهم ***	إلى سَنَةٍ قِرْدانُها لم تَحَلَّم

(**لحج**)  **اللام** ve**الحاء** ve**الجيم** sahih bir asıldır; sıkışmaya ve yapışıp kalmaya delâlet eder. Denir: **لَحِجَ** yerde; yani orada yapışıp kaldığı ve ona tutunduğu zaman. Ve **المَلاَحِج** dar geçitlerdir. Ondandır: **لَحْوَجْتُ** haberi ona; yani onu karıştırdım; ve **لَحَّجْته** de **لَحْوجته** gibidir; bu da, içindekinin aksini ona göstermesidir. Ve babdandır **المُلْتَحَج**: sığınak. **الهذليّ** dedi:
[حُبَّ الضَّريكِ تلادَ المالِ زرَّمَه *** فقرٌ ولم يتَّخِذْ في الناس مُلْتَحَجا] --------------ـــ
([1]) Asılda: "الحد".
([2]) Asılda: "تغاوصوا"; doğrusu **المجمل** ve **القاموس**’tadır. **اللسان**’da: "Sözü aralarında karşılıklı çarpıştırdıkları zaman".
([3]) Amr b. Külsûm’undur; meşhur muallakasında.
([4]) Ebü’l-Esved hadîsinde böyledir: "Size falanı tavsiye ederim; çünkü o **أهيس أليس ألد ملحس**tır."
([5]) **اللسان**’da: "Bu, onların ‘**بمباحث البقر**’ sözleri gibidir; yani ıssız yerde; nerede olduğu bilinmez."
([6]) Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’nindir; daha önce (بيص، حيص) haşiyelerinde geçti.
([7]) Kunut’tandır; rivayet **المجمل** ve **اللسان**’da da böyledir. Şöyle de rivayet edilir: "إن عذابك الجد". Bkz. **مجالس ثعلب** 470 ve **المغني** İbn Kudâme (2: 153).
([8]) Tamamlama **المجمل**’dendir.
([9]) Asılda: "ملامة".
([10]) **المجمل**’de: "دوخل".
([11]) O, Sâide b. Cüveyye el-Hüzelî’dir; daha önce (ريب) haşiyelerinde geçti.
([12]) Lâmın dammasıyla ve fethasıyla.
([13]) Lâmın kesresiyle ve dammasıyla söylenir.
([14]) **اللحى**’nın cem‘inde ayrıca şöyle de söylenir: **لحى** ve **لحى**; lâmın kesresiyle ve dammasıyla; hâ’nın kesresiyle ve yâ’nın şeddelenmesiyle.
([15]) **ديوان أوس** 27 ve **اللسان** (حلم، لحى); ve (حلم)’de geçti.
([16]) **المجمل**’de: "Hüzelî’nin sözünde". Bu Hüzelî, Sâide b. Cüveyye’dir. **ديوان الهذليين** (1: 208).
([17]) **ديوان الهذليين**. **اللسان** (لحج)’de nisbet olmaksızın.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ح ظ
هو يلحظني ويلاحظني‏.‏
وفتنته لحظاتها وألحاظها‏.‏
وقال زهير‏:‏ فوقعت بين قتود عنس ضامر لحّاظة طفل العشيّ سناد يسوقون لحّاظاً إذا ما رأيته بسلع ذكرت الهجرس المتربّبا وتلاحظوا‏.‏
وفعل ذلك في لحظةٍ‏.‏
ونظر إليّ بلحاظ عينه وهو مؤخرها‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أحوالهم متشاكلة متلاحظة وتقول‏:‏ أنا عنده محفوظ محظوظ بعين العناية ملحوظ‏.‏

##### Türkçe

ل ح ظ
O, beni **يلحظني** ve beni **يلاحظني**.
Onu, onun **لحظاتها**’sı ve onun **ألحاظها**’sı fitneye düşürdü.
Züheyr dedi ki:
“Derken, zayıf bir dişi devenin **قتود**’u arasında düştüm;
akşam çocuğunun **لحّاظة**’si; **سناد**;
**لحّاظاً** sürüyorlar; onu **بسلع**’da gördüğün vakit,
**الهجرس**’i, **المتربّبا**’yı hatırladım.”
Ve **تلاحظوا**.
Ve o, bunu bir **لحظةٍ** içinde yaptı.
Ve bana, gözünün **لحاظ**’ıyla baktı; o, onun arka tarafıdır.
Mecazdan: Onların hâlleri, birbirine benzer, **متلاحظة**. Ve dersin ki: Ben, onun yanında korunmuş, bahtlıyım; inayet gözüyle **ملحوظ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لحَظَه يَلْحَظُه لَحْظاً ولَحَاظاً ولَحَظَ إِليه: نظره بمؤخِرِ عينِه من أَيّ جانبيه كان، يميناً أَو شمالاً، وهو أَشدّ التفاتاً من الشزْر؛ قال:
لَحَظْناهُمُ حتى كأَنَّ عُيونَنا
بها لَقْوةٌ، من شدّةِ اللَّحَظانِ
وقيل: اللحْظة النظْرة من جانب الأُذن؛ ومنه قول الشاعر:
فلمَّا تَلَتْه الخيلُ، وهو مُثابِرٌ
على الرَّكْبِ، يُخْفي نَظرةً ويُعيدُها
الأَزهري: الماقُ والمُوقُ طرَف العين الذي يلي الأَنف، واللِّحاظُ مؤخِر العين مما يلي الصُّدْغَ، والجمع لُحْظٌ. وفي حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: جُلُّ نَظره المُلاحَظةُ؛ الأَزهري: هو أَن يَنْظُر الرجل بلَحاظِ عينه إِلى الشيء شَزْراً، وهو شِقُّ العين الذي يلي الصدغ. واللِّحاظ، بالفتح: مُؤخر العين. واللِّحاظ، بالكسر: مصدر لاحظته إِذا راعَيْتَه. والمُلاحَظَةُ: مُفاعلة من اللَّحْظ، وهو النظر بشِقِّ العين الذي يلي الصدغ، وأَمّا الذي يلي الأَنف فالمُوقُ والماقُ. قال ابن بري: المشهور في لحاظ العين الكسر لا غير، وهو مُؤخرها مما يلي الصدغ. وفلان لَحِيظُ فلان أَي نَظِيرُه. ولِحاظُ السَّهم: ما وَلي أَعْلاه من القُذَذِ، وقيل: اللّحاظُ ما يلي أَعلى الفُوق من السهم. وقال أَبو حنيفة: اللِّحاظُ اللِّيطةُ التي تَنْسَحِي من العَسِيب مع الرِّيش عليها مَنْبِتُ الريش؛ قال الأَزهري: وأَما قول الهذلي يصف سِهاماً:
كَساهُنَّ ألآماً كأَنَّ لِحاظَها،
وتَفْصِيلَ ما بين اللِّحاظ، قَضِيمُ
أَراد كَساها ريشاً لُؤاماً. ولِحاظُ الرِّيشةِ: بطنُها إِذا أُخذت من الجَناح فقُشرت فأَسْفَلُها الأَبيض هو اللِّحاظ، شبَّه بطن الرِّيشة المَقْشورة بالقضيم، وهو الرَّقُّ الأَبيض يُكتب فيه. ابن شميل: اللِّحاظ مِيسَم في مُؤخِر العين إِلى الأُذن، وهو خط ممدود، وربما كان لِحاظان من جانبين، وربما كان لِحاظ واحد من جانب واحد، وكانت سِمةَ بني سعد. وجمل مَلْحُوظ بلِحاظَين، وقد لَحَظْت البعير ولَحَّظْته تَلْحِيظاً؛ وقال رؤبة:تَنْضَحُ بَعَدَ الخُطُم اللِّحاظا
واللِّحاظُ والتَّلْحِيظُ: سِمة تحت العين؛ حكاه ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: أَمْ هل صَبَحْتَ بَني الدَّيّانِ مُوضِحةً،
شَنْعاءَ باقِيةَ التَّلْحِيظِ والخُبُطِ
(* قوله «التلحيظ» تقدم للمؤلف في مادة خبط التلحيم بالميم بدل الظاء.) جعل ابن الأَعرابي التلْحِيظَ اسماً للسِّمة، كما جعل أَبو عبيد التحْجِينَ اسماً للسمة فقال: التحْجِينُ سِمة مُعْوَجَّة؛ قال ابن سيده: وعندي أَنّ كل واحد منهما إِنما يُعنى به العمل ولا أُبْعِد مع ذلك أَن يكون التفْعيل اسماً، فإِن سيبويه قد حكى التفعيل في الأَسماء كالتنْبِيت، وهو شجر بعينه، والتمْتِين، وهو خُيوط الفُسْطاط، ويقوِّي ذلك أَنَّ هذا الشاعر قد قَرنه بالخُبُط وهو اسم. ولِحاظُ الدارِ: فِناؤها؛ قال الشاعر:وهلْ بلِحاظِ الدَّار والصحْن مَعْلَمٌ،
ومن آيِها بِينُ العراقِ تَلُوحُ؟
البِينُ، بالكسر: قِطعة من الأَرض قَدْرُ مَدِّ البصر. ولَحْظةُ: اسم موضع؛ قال النابغة الجَعْدِي:
سَقَطُوا على أَسَدٍ، بلَحْظةَ، مَشْـ
ـبُوحِ السَّواعِدِ باسِلٍ جَهْمِ
الأَزهري: ولَحْظةُ مأْسَدةٌ بتِهامةَ؛ يقال: أُسد لَحْظةَ كما يقال أُسْدُ بِيشةَ، وأَنشد بيت الجعدي.

##### Türkçe

**لحَظَه** **يَلْحَظُه** **لَحْظاً** ve **لَحَاظاً** ve **لَحَظَ إِليه**: onu gözünün arka tarafıyla, hangi iki yanından olursa olsun, sağdan yahut soldan gördü; ve bu, **الشزْر**’den daha şiddetli bir dönüp bakıştır; dedi ki:
لَحَظْناهُمُ حتى كأَنَّ عُيونَنا
بها لَقْوةٌ، من شدّةِ اللَّحَظانِ

Ve denildi: **اللحْظة** kulağın yanından olan bakıştır; ve ondan şairin sözü:
فلمَّا تَلَتْه الخيلُ، وهو مُثابِرٌ
على الرَّكْبِ، يُخْفي نَظرةً ويُعيدُها

El-Ezherî: **الماقُ** ve **المُوقُ** gözün burna bitişik olan kenarıdır; **واللِّحاظُ** ise gözün şakağa bitişik olan tarafından gözün arka tarafıdır; çoğulu **لُحْظٌ**’dur. Peygamberin hadîsinde, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun: “Onun bakışının çoğu **المُلاحَظةُ** idi”; el-Ezherî: bu, erkeğin gözünün **لَحاظِ**’ıyla şeye **شَزْراً** bakmasıdır; ve o, gözün şakağa bitişik olan yarığıdır. **واللِّحاظ** (fetha ile): gözün arka tarafıdır. **واللِّحاظ** (kesra ile): **لاحظته**’nin masdarıdır; onu gözettiğin zaman. **والمُلاحَظَةُ**: **اللَّحْظ**’dan mufâale babındandır; o da şakağa bitişik olan göz yarığıyla bakıştır; burna bitişik olan ise **المُوقُ** ve **الماقُ**’tır. İbn Berrî dedi: gözün **لحاظ**’ında meşhur olan yalnız kesradır; ve o, şakağa bitişik olan tarafından onun arka tarafıdır. Ve falan, falanın **لَحِيظُ**’udur; yani onun benzeridir. Ve okun **لِحاظُ**’ı: **القُذَذِ**’den onun üst tarafına bitişik olan şeydir; ve denildi: **اللّحاظُ** okun **الفُوق**’unun üst tarafına bitişik olandır. Ebû Hanîfe dedi: **اللِّحاظُ**; **العَسِيب**’den, üzerinde tüyün bittiği yer olarak tüy ile birlikte sıyrılıp çıkan **اللِّيطةُ**’dır; el-Ezherî dedi: Huzelî’nin okları vasfederek söylediği söze gelince:
كَساهُنَّ ألآماً كأَنَّ لِحاظَها،
وتَفْصِيلَ ما بين اللِّحاظ، قَضِيمُ
“Onlara sıkı tüy giydirdi” demek istedi. Ve tüyün **لِحاظُ**’ı: kanattan alınıp soyulduğu zaman onun karnıdır; onun altındaki beyaz olan kısım **اللِّحاظ**’dır; soyulmuş tüyün karnını **القضيم**’e benzetti; o, üzerine yazı yazılan beyaz ince şeydir. İbn Şümeyl: **اللِّحاظ** gözün arka tarafında kulağa doğru bir damgadır; o uzatılmış bir çizgidir; bazen iki yandan iki **لِحاظ** olur, bazen bir yandan bir **لِحاظ** olur; ve Benî Sa‘d’ın alâmeti idi. Ve iki **لِحاظ** ile damgalı deve: **مَلْحُوظ**; ve ben deveyi **لَحَظْت** ve onu **لَحَّظْته** **تَلْحِيظاً**; ve Rü’be dedi:
تَنْضَحُ بَعَدَ الخُطُم اللِّحاظا

**واللِّحاظُ** ve **التَّلْحِيظُ**: gözün altında bir damgadır; bunu İbnü’l-A‘râbî rivayet etti; ve şu beyti okudu:
أَمْ هل صَبَحْتَ بَني الدَّيّانِ مُوضِحةً،
شَنْعاءَ باقِيةَ التَّلْحِيظِ والخُبُطِ
(* “**التلحيظ**” sözü: müellife **خبط** maddesinde **التلحيم** olarak, **الظاء** yerine **الميم** ile geçmişti.)

İbnü’l-A‘râbî **التلْحِيظَ**’ı damganın adı yaptı; tıpkı Ebû Ubeyd’in **التحْجِينَ**’i damganın adı yapması gibi; şöyle dedi: **التحْجِينُ** eğri bir damgadır; İbn Sîde dedi: bence her birinde kastedilen ancak iştir; bununla beraber **التفْعيل**’in isim olmasını uzak görmem; çünkü Sîbeveyh isimlerde **التفعيل**’i rivayet etmiştir; **كالتنْبِيت** gibi, o bizzat bir ağaçtır; ve **والتمْتِين** gibi, o da çadırın iplikleridir; bunu güçlendiren şudur ki bu şair onu **الخُبُط** ile birleştirmiştir; ve o bir isimdir. Evin **لِحاظُ**’ı: onun avlusudur; şair dedi:
وهلْ بلِحاظِ الدَّار والصحْن مَعْلَمٌ،
ومن آيِها بِينُ العراقِ تَلُوحُ؟

**البِينُ** (kesra ile): gözün uzanışı miktarınca bir yer parçasıdır. **ولَحْظةُ**: bir yer adıdır; Nâbiga el-Ca‘dî dedi:
سَقَطُوا على أَسَدٍ، بلَحْظةَ، مَشْـ
ـبُوحِ السَّواعِدِ باسِلٍ جَهْمِ

El-Ezherî: **ولَحْظةُ** Tihâme’de bir aslanlıktır; “**أُسد لَحْظةَ**” denir; tıpkı “**أُسْدُ بِيشةَ**” denildiği gibi; ve Ca‘dî’nin beytini okudu.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل ح ظ * * لَحَظَهُ * و * لَحَظَ * إليه من باب قطع نظر إليه بمؤخر عينه و * اللَّحَاظ * بالفتح مؤخر العين وبالكسر مصدر * لاحَظَه * أي راعاه

##### Türkçe

* ل ح ظ * **لَحَظَهُ** ve **لَحَظَ**: “kesmek” bâbından; ona doğru baktı; gözünün arka tarafıyla baktı. Ve **اللَّحَاظ** fetha ile: gözün arka tarafıdır; kesra ile: **لاحَظَه**’nin masdarıdır; yani onu gözetti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لحظه، كمنعه يلحظه، ولحظ إليه لحظا، بالفتح، ولحظانا محركة، أي نظر بمؤخر عينيه، كذا في الصحاح، أي من أي جانبيه كان، يمينا أو شمالا.
 ومن ذلك حديث ابن عباس: أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يلحظ في الصلاة ولا يلتفت. وهو أشد التفاتا من الشزر. قال:
  نظرناهم حتى كأن عيوننا                      بها لقوة من شدة اللحظان وقيل: اللحظة: النظرة من جانب الأذن، ومنه قول الشاعر:
  فلم تلته الخيل وهو مثابرعلى الركب يخفي نظرة ويعيدها والملاحظة: مفاعلة منه، ومنه الحديث: جل نظره الملاحظة قال الأزهري:هو أن ينظر الرجل بلحاظ عينيه إلى الشيء شزرا، وهو شق العين الذي يلي الصدغ.
 واللحاظ، كسحاب: مؤخر العين، كذا في الصحاح. قال شيخنا: وبعض المتشدقين يكسره وهو وهم، كما أوضحته في شرح نظم الفصيح.
 قلت: وهذا الذي خطأه قد وجد بخط الأزهري في التهذيب: الماق والموق: طرف العين الذي يلي الصدغ، بكسر اللام ولكن ابن بري صرح بأن المشهور في لحاظ العين الكسر لا غير.
 واللحاظ ككتاب: سمة تحت العين، عن ابن الأعرابي. وقال ابن شميل هو ميسم في مؤخرها إلى الأذن، وهو خط ممدود، وربما كان لحاظان من جانبين، وربما كان لحاظ واحد من جانب واحد، وكانت هذه السمة سمة بني سعد. قال رؤبة، ويروى للعجاج:
  ونار حرب تسعر الشواظا                      تنضج بعد الخطم اللحاظا الخطام: سمة تكون على الخطم. يقول: وسمناهم من حربنا بسمتين لا تخفيان.
 كالتلحيظ، حكاه ابن الأعرابي، وأنشد:

  أم هل صبحت بني الديان موضحة شنعاء باقية التلحيظ والخبط جعله ابن الأعرابي اسما للسمة، كما جعل أبو عبيد التحجين اسما للسمة، فقال: التحجين: سمة معوجة. قال ابن سيده: وعندي أن كل واحد منهما إنما يعنى به العمل، ولا أبعد مع ذلك أن يكون التفعيل اسما، فإن سيبويه قد حكى التفعيل في الأسماء، كالتنبيت، وهو شجر بعينه. والتمتين، وهو خيوط الفسطاط، يقوي ذلك أن هذا الشاعر قد قرنه بالخبط.
 أو اللحاظ: ما ينسحي من الريش إذا سحي من الجناح، قاله ابن فارس.
 وقال أبو حنيفة: اللحاظ: الليطة التي تنسحي من العسيب مع الريش، عليها منبت الريش. قال الأزهري: وأما قول الهذلي. يصف سهاما:
  كساهن ألاما كأن لحاظـهـا                      وتفصيل ما بين اللحاظ قضيم كأنه أراد كساها ريشا لؤاما. ولحاظ الريشة: بطنها إذا أخذت من الجناح فقشرت، فأسفلها الأبيض هو اللحاظ. شبه بطن الريشة المقشورة بالقضيم، وهو الرق الأبيض يكتب فيه.
 واللحاظ من السهم: ما ولي أعلاه من القذذ من الريش، وقيل: ما يلي أعلى الفوق من السهم.
 واللحيظ، كأمير: النظير والشبيه. يقال: هو لحيظ فلان، أي نظيره وشبيهه.
 ولحيظ، بلا لام: ماء أو ردهة م معروفة، طيبة الماء. قال يزيد بن مرخية:
  وجاؤوا بالروايا من لـحـيظ                      فرخوا المحض بالماء العذاب رخوا: أي خلطوا.
 ولحوظ، كصبور: جبل لهذيل، نقله الصاغاني.
 ولحظة، كحمزة: مأسدة بتهامة، ومنه: أسد لحظة، كما يقال: أسد بيشة. قال النابغة الجعدي:
  سقطوا على أسد بلحظة مش                      بوح السواعد باسل جـهـم والتلحظ: الضيق والالتصاص، نقله الصاغاني، قال: ومنه اشتقاق لحوظ لجبل من جبال هذيل المذكور. ومما يستدرك عليه: اللحظة: المرة من اللحظ. ويقولون: جلست عنده لحظة، أي كلحظة العين، ويصغرونه لحيظة، والجمع لحظات.
 واللحظ، بالفتح: لحاظ العين، والجمع ألحاظ: يقال: فتنته بلحاظها وألحاظها، وجمع اللحاظ اللحظ، كسحاب وسحب. ورجل لحاظ، كشداد.
 وتلاحظوا، ويقال: أحوالهم متشاكلة متلاحظة. وهو مجاز. ولاحظه ملاحظة ولحاظا: راعاه، وهو مجاز. ويقال: هو عنده محفوظ، وبعين العناية ملحوظ.
 وجمل ملحوظ بلحاظين، وقد لحظه، ولحظه تلحيظا. ولحاظ الدار، بالكسر:فناؤها. قال الشاعر:
  وهل بلحاظ الدار والصحن معلم                      ومن آيها بين العراق تـلـوح البين، بالكسر: قطعة من الأرض قدر مد البصر.
 واللحوظ، كصبور: الضيق. والملحظ، كمطلب: اللحظ، أو موضعه، وجمعه الملاحظ.

##### Türkçe

**لحظه**: **منعه** gibi; **يلحظه**. Ve **لحظ إليه لحظا**; fetha ile; ve **لحظانا** (harekeli): yani gözlerinin arkasından baktı; Sahâh’ta böyle. Yani iki yanından hangisi olursa olsun; sağdan veya soldan.

Bundan da İbn Abbâs hadisi: Peygamber صلى الله عليه وسلم namazda **يلحظ** ederdi ve dönüp bakmazdı. Bu, **الشزر**’den daha şiddetli bir dönüp bakıştır. Dedi ki:
  Onlara baktık; ta ki sanki gözlerimiz
  onda, **اللحظان** şiddetinden bir kuvvetle (dolmuş) gibi.

Ve denildi: **اللحظة**: kulağın yanından olan bakış. Ondan şairin sözü:
  Atlar onu takip etmedi; o ise binekler üzerinde sebat edici iken
  bir bakışı gizler ve onu tekrar eder.

Ve **الملاحظة**: ondan **مفاعلة** (babı). Ondan hadis: “Onun bakışının çoğu **الملاحظة** idi.” Ezherî dedi: O, erkeğin gözlerinin **لحاظ**’ı ile bir şeye **شزرا** bakmasıdır; o da şakak tarafına bitişik olan göz yarığıdır.

Ve **اللحاظ**, **سحاب** gibi: gözün arkası; Sahâh’ta böyle. Şeyhimiz dedi: Müteşeddiklerden bazısı onu kesreler; bu ise vehimdir; nitekim ben onu **شرح نظم الفصيح**’te açıkladım.

Dedim: Onun hatalı saydığı bu, Ezherî’nin hattıyla **التهذيب**’te bulunmuştur: **الماق** ve **الموق**: şakak tarafına bitişik olan göz ucu; lâmın kesresiyle. Fakat İbn Berrî, gözün **لحاظ**’ında meşhur olanın yalnız kesre olduğunu açıkça söyledi.

Ve **اللحاظ** **كتاب** gibi: gözün altında bir nişan; İbnü’l-A‘râbî’den. İbn Şümeyl dedi: O, onun arkasında kulağa doğru bir dağlamadır; o, uzatılmış bir çizgidir. Bazen iki yandan iki **لحاظان** olur; bazen bir yandan bir **لحاظ** olur. Bu nişan, Benî Sa‘d’ın nişanı idi. Ru’be dedi; ve A‘câc’a rivayet olunur:
  Bir savaş ateşi ki alevi tutuşturur,
  **الخطم**’dan sonra **اللحاظا** pişirir.

**الخطام**: **الخطم** üzerinde olan bir nişandır. Diyor ki: Onları savaşımızdan iki nişanla dağladık; ikisi de gizlenmez.

**كالتلحيظ**: İbnü’l-A‘râbî onu nakletti; ve şu beyti okudu:

  Yoksa Benî’d-Deyyân’a sabahladın mı; apaçık (bir darbe ile), çirkin, kalıcı **التلحيظ** ve **الخبط** ile?

İbnü’l-A‘râbî onu nişanın adı yaptı; nitekim Ebû Ubeyd **التحجين**’i nişanın adı yaptı; şöyle dedi: **التحجين**: eğri bir nişan. İbn Sîde dedi: Bana göre her birinde kastedilen ancak iştir; bununla beraber **التفعيل**’in isim olmasını uzak görmem; çünkü Sîbeveyh isimlerde **التفعيل**’i nakletmiştir; **التنبيت** gibi; o, bizzat bir ağaçtır. Ve **التمتين**; o, çadırın ipleridir. Bunu güçlendiren şudur ki bu şair onu **الخبط** ile birlikte zikretmiştir.

Veya **اللحاظ**: kanattan sıyrıldığında tüyden sıyrılan şey; İbn Fâris söyledi.

Ebû Hanîfe dedi: **اللحاظ**: tüy ile birlikte **العسيب**’den sıyrılan **الليطة**; tüyün bittiği yer onun üzerindedir. Ezherî dedi: Huzelî’nin sözüne gelince; okları vasfederken:
  Onlara sıkı (tüy) giydirdi; sanki onların **لحاظـهـا**’sı
  ve **اللحاظ** arasının tafsili **قضيم**’dir.

Sanki “onlara sıkı tüy giydirdi” demek istedi. Ve tüyün **لحاظ**’ı: kanattan alınıp soyulduğunda onun karnıdır; onun altındaki beyaz kısım **اللحاظ**’dır. Soyulmuş tüyün karnını **القضيم**’e benzetti; o, üzerine yazılan beyaz deridir.

Ve oktan **اللحاظ**: tüyden olan **القذذ**’ün onun üst tarafına bitişik olanı. Ve denildi: oktan **الفوق**’un üst tarafına bitişik olan.

Ve **اللحيظ**, **أمير** gibi: benzer ve eş. Denir: o, falanın **لحيظ**’ıdır; yani onun benzeri ve eşidir.

Ve **لحيظ**, lâm’sız: suyu güzel, bilinen bir su veya çukur. Yezîd b. Merhiyye dedi:
  **لـحـيظ**’den su tulumlarıyla geldiler,
  saf sütü tatlı su ile gevşettiler.

**رخوا**: yani karıştırdılar.

Ve **لحوظ**, **صبور** gibi: Huzeyl’e ait bir dağ; Sâgânî nakletti.

Ve **لحظة**, **حمزة** gibi: Tihâme’de bir aslanlık. Ondan: **أسد لحظة**; nitekim **أسد بيشة** denir. Nâbiga el-Ca‘dî dedi:
  **لحظة**’de bir aslanın üzerine düştüler;
  kolları geniş, yiğit, sert yüzlü.

Ve **التلحظ**: darlık ve yapışma; Sâgânî nakletti. Dedi: Ondan, zikredilen Huzeyl dağlarından bir dağ için **لحوظ**’un اشتقاق’ı (türeyişi).

Ve ona ilâve edilip telafi edilenlerdendir: **اللحظة**: **اللحظ**’dan bir kere. Derler: onun yanında bir **لحظة** oturdum; yani gözün bir **لحظة**’si kadar. Onu küçültürler: **لحيظة**; çoğulu **لحظات**.

Ve **اللحظ**, fetha ile: gözün **لحاظ**’ı; çoğulu **ألحاظ**. Denir: onu onun **لحاظ**’ı ve **ألحاظ**’ı ile fitneye düşürdü. Ve **اللحاظ**’ın çoğulu **اللحظ**’dır; **سحاب** ve **سحب** gibi. Ve **رجل لحاظ**, **شداد** gibi.

Ve **تلاحظوا**; ve denilir: onların halleri birbirine benzer, birbirini gözetir (**متلاحظة**). Bu mecazdır. Ve onu **ملاحظة** ve **لحاظا** ile gözetti: onu gözetti; bu mecazdır. Ve denilir: o, onun yanında korunmuştur; ve ihtimam gözüyle **ملحوظ**’dur.

Ve iki **لحاظ** ile **ملحوظ** bir deve; ve onu **لحظه** etti; ve onu **تلحيظا** ile **لحظه** etti. Ve evin **لحاظ**’ı, kesre ile: onun avlusu. Şair dedi:
  Evin **لحاظ**’ında ve avluda bir işaret var mı?
  Ve onun alametlerinden, Irak’ta arası **تـلـوح** eder.

**البين**, kesre ile: görüş mesafesi kadar bir yer parçası.

Ve **اللحوظ**, **صبور** gibi: darlık. Ve **الملحظ**, **مطلب** gibi: **اللحظ**; yahut onun yeri. Çoğulu **الملاحظ**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَحَظَهُ
1 لَحَظَهُ ذ , (S, K,) or لَحَظَهُ بِالعَيْنِ, (Msb,) and لَحَظَ اِلَيْهِ, (S, Msb, K,) aor. لَحَظَ , inf. n. لَحْظٌ (Msb, K) and لَحَظَانٌ, (K,) He looked at him from the outer angle of the eye, (S, Msb, K,) to the right or left, (Msb, TA,) with more turning of the face than is denoted by شَزْرٌ; (Msb, K;) or without turning the face: (TA:) or he watched him with the eye: (Msb:) and hence ↓ مُلَاحَظَةٌ, of the measure مُفَاعَلَةٌ, (K, TA,) explained by Az as signifying a man's looking from the outer angle of either eye. (TA.)

لاحظهُ
3 لاحظهُ ذ , (S, Msb,) inf. n. مُلَاحَظَةٌ (Msb, K) and لِحَاظٌ, (S, Msb,) [i. q. لَحَظَهُ, q. v. ― -b2- And hence,] (tropical:) He regarded him; had regard, or an eye, to him; paid regard, or consideration, to him; he regarded it, [namely, an affair,] or attended to it; syn. رَاعَاهُ. (S, Msb, TA.) ― -b3- [And (assumed tropical:) He, or it, had a relation, or an analogy, to him, or it.]

تلاحظوا
6 تلاحظوا ذ (TA) They turned their eyes, [each looking from the outer angle of his eye,] one towards another. (K, L.) ― -b2- [And hence, (assumed tropical:) They regarded one another; had regard, or an eye, one to another; paid regard, or consideration, one to another. ― -b3- And (assumed tropical:) They had a mutual relation, or analogy.]

لَحْظٌ
لَحْظٌ ذ : see لَحَاظٌ.

لَحْظَةٌ
لَحْظَةٌ ذ A look from the outer angle of the eye; a sidelong glance; an ogle; a look from the side next the ear: pl. لَحَظَاتٌ: the dim. is لُحَيْظَةٌ. (TA.) Hence the saying جَلَسْتُ عِنْدَهُ لَحْظَةً I sat with him the like of [the time occupied by] a look from the outer angle of the eye. (TA.) And فِى لَحْظَةٍ [In the twinkling of an eye]. (K in art. سرع; &c.)

لَحَاظٌ
لَحَاظٌ ذ , (S, Msb, K,) with fet-h, (S, Msb,) like سَحَابٌ, (K,) or ↓ لِحَاظٌ, (T, IB, Mgh, Msb,) with kesr, (T, IB, Msb,) which latter is the form commonly known, (IB,) or the latter is incorrectly used for the former by some who twist the sides of the mouth in utterance, (MF,) or is [only] an inf. n. of لَاخَظَ, (S,) The outer angle of the eye, (T, S, Mgh, &c.,) next the part between the eye and the ear; (T, Mgh, Msb;) as also ↓ لَحْظٌ: pl. of the former لُحُظٌ: and of the latter أَلْحَاظٌ. (TA.) You say, فَتَنَتْهُ بِلَحَاظِهَا [She captivated his heart with the outer angle of her eye], and بِأَلْحَاظِهَا [with the outer angles of her eyes]. (TA.)

لِحَاظٌ
لِحَاظٌ ذ : see لَحَاظٌ.

لَحِيظٌ
لَحِيظٌ ذ (assumed tropical:) Like. (K.) You say, هُوَ لَحِيظُ فُلَانٍ. (assumed tropical:) He is the like of such a one. (TA.)

رَجُلٌ لَحَّاظٌ
رَجُلٌ لَحَّاظٌ ذ [A man who has a habit of looking from the outer angle of the eye]. (TA.)

مَلْحَظٌ
مَلْحَظٌ ذ syn. with [the inf. n.] لَحْظٌ: or it signifies مَوْضِعُ لَحْظٍ [i.e. the place at which one looks from the outer angle of the eye]: pl. مَلَاحِظُ. (TA.)

مَلْحُوظٌ
[ مَلْحُوظٌ ذ (assumed tropical:) Regarded; had in view.]

أَحْوَالُهُمْ مُتَشَاكِلَةٌ مُتَلَاحِظَةٌ
أَحْوَالُهُمْ مُتَشَاكِلَةٌ مُتَلَاحِظَةٌ ذ (tropical:) [Their states, or conditions, are similar; such as have mutual relation, or analogy]. (TA.)

لَحْظٌ
لَحْظٌ ذ : see عَيْرٌ.

##### Türkçe

**لَحَظَهُ**
1 **لَحَظَهُ** ذ , (S, K,) veya **لَحَظَهُ بِالعَيْنِ**, (Msb,) ve **لَحَظَ اِلَيْهِ**, (S, Msb, K,) muzârîsi **لَحَظَ**, mastarı **لَحْظٌ** (Msb, K) ve **لَحَظَانٌ**, (K,) O, gözün dış köşesinden ona baktı, (S, Msb, K,) sağa veya sola, (Msb, TA,) **شَزْرٌ**’ün delâlet ettiğinden daha fazla yüz çevirme ile; (Msb, K;) veya yüzü çevirmeksizin: (TA:) veya onu göz ile gözetledi: (Msb:) ve bundan dolayı ↓ **مُلَاحَظَةٌ**, vezni **مُفَاعَلَةٌ** olan, (K, TA,) Az tarafından, bir adamın iki gözünden herhangi birinin dış köşesinden bakması mânâsına geldiği şeklinde açıklanmıştır. (TA.)

**لاحظهُ**
3 **لاحظهُ** ذ , (S, Msb,) mastarı **مُلَاحَظَةٌ** (Msb, K) ve **لِحَاظٌ**, (S, Msb,) [yani **لَحَظَهُ**, bkz. ― -b2- Ve bundan dolayı,] (mecaz:) Ona itibar etti; ona itibar, yahut göz, gösterdi; ona itibar, yahut mülâhaza, etti; ona, [yani bir işe,] itibar etti, yahut ona yöneldi; eş anlamlısı **رَاعَاهُ**. (S, Msb, TA.) ― -b3- [Ve (farazî mecaz:) O, yahut o şey, onunla, yahut o şeyle, bir ilişkiye, yahut bir benzerliğe, sahip oldu.]

**تلاحظوا**
6 **تلاحظوا** ذ (TA) Onlar gözlerini çevirdiler, [her biri gözünün dış köşesinden bakarak,] birbirlerine doğru. (K, L.) ― -b2- [Ve bundan dolayı, (farazî mecaz:) Birbirlerine itibar ettiler; birbirlerine itibar, yahut göz, gösterdiler; birbirlerine itibar, yahut mülâhaza, ettiler. ― -b3- Ve (farazî mecaz:) Aralarında karşılıklı bir ilişki, yahut benzerlik, oldu.]

**لَحْظٌ**
**لَحْظٌ** ذ : **لَحَاظٌ**’a bak.

**لَحْظَةٌ**
**لَحْظَةٌ** ذ Gözün dış köşesinden bir bakış; yandan bir bakış; yan gözle bakış; kulağa yakın taraftan bir bakış: çoğulu **لَحَظَاتٌ**: küçültmesi **لُحَيْظَةٌ**’dir. (TA.) Bundan dolayı şu söz: **جَلَسْتُ عِنْدَهُ لَحْظَةً** “Onun yanında, gözün dış köşesinden bir bakış [süresine] benzer bir müddet oturdum.” (TA.) Ve **فِى لَحْظَةٍ** [Göz açıp kapayıncaya kadar]. (K, md. سرع; vb.)

**لَحَاظٌ**
**لَحَاظٌ** ذ , (S, Msb, K,) fetḥa ile, (S, Msb,) **سَحَابٌ** gibi, (K,) veya ↓ **لِحَاظٌ**, (T, IB, Mgh, Msb,) kesra ile, (T, IB, Msb,) ki bu ikincisi yaygın olarak bilinen şekildir, (IB,) veya ikincisi, telaffuzda ağzın iki yanını bükerek söyleyen bazılarınca birincinin yerine yanlış kullanılır, (MF,) veya [sadece] **لَاخَظَ**’ın mastarıdır, (S,) Gözün dış köşesi, (T, S, Mgh, vb.,) göz ile kulak arasındaki kısma bitişik olan; (T, Mgh, Msb;) bunun gibi ↓ **لَحْظٌ** da: birincinin çoğulu **لُحُظٌ**: ikincinin çoğulu **أَلْحَاظٌ**. (TA.) Şöyle dersin: **فَتَنَتْهُ بِلَحَاظِهَا** [Onu gözünün dış köşesiyle büyüledi], ve **بِأَلْحَاظِهَا** [gözlerinin dış köşeleriyle]. (TA.)

**لِحَاظٌ**
**لِحَاظٌ** ذ : **لَحَاظٌ**’a bak.

**لَحِيظٌ**
**لَحِيظٌ** ذ (farazî mecaz:) Benzer. (K.) Şöyle dersin: **هُوَ لَحِيظُ فُلَانٍ**. (farazî mecaz:) O, falanın benzeridir. (TA.)

**رَجُلٌ لَحَّاظٌ**
**رَجُلٌ لَحَّاظٌ** ذ [Gözün dış köşesinden bakma âdeti olan bir adam]. (TA.)

**مَلْحَظٌ**
**مَلْحَظٌ** ذ [mastarla] **لَحْظٌ** ile eş anlamlıdır: veya **مَوْضِعُ لَحْظٍ** [yani gözün dış köşesinden bakılan yer] mânâsına gelir: çoğulu **مَلَاحِظُ**. (TA.)

**مَلْحُوظٌ**
[ **مَلْحُوظٌ** ذ (farazî mecaz:) İtibar edilmiş; göz önünde tutulmuş.]

**أَحْوَالُهُمْ مُتَشَاكِلَةٌ مُتَلَاحِظَةٌ**
**أَحْوَالُهُمْ مُتَشَاكِلَةٌ مُتَلَاحِظَةٌ** ذ (mecaz:) [Onların hâlleri, yahut durumları, benzerdir; aralarında karşılıklı ilişki, yahut benzerlik, bulunan (şeyler)dir]. (TA.)

**لَحْظٌ**
**لَحْظٌ** ذ : **عَيْرٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَحَظَ
لَحَظَ A ( n. ac. لَحْظ 1 ,  لَحَظَاْن 36 )
a.  [ acc. or Ila or Bi ], Looked at askance, glanced   at sideways; leered at; peered at.

لَاْحَظَ
لَاْحَظَ III ,
a.  Watched, observed; regarded; attended to.

b.  Was like, related, analogous to.

تَلَحَّظَ
تَلَحَّظَ V ,
a.  Stuck, adhered.

تَلَاْحَظَ
تَلَاْحَظَ VI ,
a.  Eyed, observed, regarded one another.

b.  Had regard, consideration for each other.

c.  see III (b) .

لَحْظ
لَحْظ 1 , ( pl. لِحَاْظ 23 ,  أَلْحَاْظ 38 ),
a.  Look, glance; side-glance; leer, ogle.

b.  see 22 .

لَحْظَة
لَحْظَة 1t , ( pl. لَحَظَات ),
a.  see 1 (a) .

b.  Twinkling of an eye, moment, instant, second.

لَحَاْظ
لَحَاْظ 22 , ( pl. لُحُظ 10 ),
a.  Outer corner of the eye.

لِحَاْظ
لِحَاْظ 23 ,
a.  see 22 .

لَحِيْظ
لَحِيْظ 25 ,
a.  Like, similar.

لَحَّاْظ
لَحَّاْظ 28 ,
a.  Peerer; leerer, ogler.

لَوَاْحِظُ
لَوَاْحِظُ 41 ,
a.  Eyes.

لَحڤظَ
N. P. لَحڤظَ I ,
a.  Regarded; kept in view.

لَاْحَظَ
N. Ac. لَاْحَظَ III [ 2 ],
a.  Observation, scrutiny; consideration.

أَحْوَالُهُم مُتَشَاكِلَة مُتْلَاحِظَة
أَحْوَالُهُم مُتَشَاكِلَة مُتْلَاحِظَة
a.  Their cases are alike.

##### Türkçe

**لَحَظَ**
**لَحَظَ** A ( n. ac. **لَحْظ** 1 ,  **لَحَظَاْن** 36 )
a. [ acc. or Ila or Bi ], yan bakarak baktı, yana doğru göz ucuyla baktı; süzdü; dikizledi.

**لَاْحَظَ**
**لَاْحَظَ** III ,
a. Gözetledi, gözledi; nazar etti; itina gösterdi.

b. Benzer oldu, ilişkili oldu, analojik oldu.

**تَلَحَّظَ**
**تَلَحَّظَ** V ,
a. Yapıştı, tutundu.

**تَلَاْحَظَ**
**تَلَاْحَظَ** VI ,
a. Birbirlerine baktılar, birbirlerini gözlediler, birbirlerine nazar ettiler.

b. Birbirleri için riayet, itibar gösterdiler.

c. III (b)’ye bak.

**لَحْظ**
**لَحْظ** 1 , ( pl. **لِحَاْظ** 23 ,  **أَلْحَاْظ** 38 ),
a. Bakış, göz atış; yan bakış; süzme, dikizleme.

b. 22’ye bak.

**لَحْظَة**
**لَحْظَة** 1t , ( pl. **لَحَظَات** ),
a. 1 (a)’ya bak.

b. Göz kırpması, an, lahza, saniye.

**لَحَاْظ**
**لَحَاْظ** 22 , ( pl. **لُحُظ** 10 ),
a. Gözün dış köşesi.

**لِحَاْظ**
**لِحَاْظ** 23 ,
a. 22’ye bak.

**لَحِيْظ**
**لَحِيْظ** 25 ,
a. Benzer, benzeri.

**لَحَّاْظ**
**لَحَّاْظ** 28 ,
a. Dikizleyen; süzen, göz süzen.

**لَوَاْحِظُ**
**لَوَاْحِظُ** 41 ,
a. Gözler.

**لَحڤظَ**
N. P. **لَحڤظَ** I ,
a. Nazar etti; göz önünde tuttu.

**لَاْحَظَ**
N. Ac. **لَاْحَظَ** III [ 2 ],
a. Gözlem, inceleme; itibar.

**أَحْوَالُهُم مُتَشَاكِلَة مُتْلَاحِظَة**
**أَحْوَالُهُم مُتَشَاكِلَة مُتْلَاحِظَة**
a. Onların hâlleri benzerdir.
