# لحف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AD%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لحف

اللِّحاف والمِلْحَفُ والمِلْحفة: اللِّباس الذي فوق سائر اللباس من دِثار البرد ونحوه؛ وكل شيء تغطَّيت به فقد التَحَفْت به. واللِّحاف: اسم ما يُلْتَحف به. وروي عن عائشة أَنها قالت: كان النبي، صلى اللّه عليه وسلم، لا يصلي في شُعُرِنا ولا في لُحُفِنا؛ قال أَبو عبيد: اللِّحاف كلُّ ما تغطَّيت به. ولَحَفْت الرَّجل أَلْحَفُه إذا فعلْت به ذلك يعني إذا غطَّيته؛ وقول طرَفة:
ثم راحُوا عَبِقَ المِسْكُ بهم،
يَلْحَفُون الأَرضَ هُدَّابَ الأُزُرْ
أَي يُغَطُّونها ويُلْبِسونها هدّابَ أُزُرهم إذا جرُّوها في الأَرض. قال الأَزهري: ويقال لذلك الثوب لِحاف ومِلْحف بمعنى واحد كما يقال إزار ومِئْزَر وقِرام ومِقْرَم، قال: وقد يقال مِلْحفة ومِقْرمة وسواء كان الثوب سِمْطاً أَو مَبَطَّناً، ويقال له لِحاف.
ولَحَفَه لِحافاً: أَلبسه إياه. وأَلحفه إياه: جعله له لحافاً. وأَلحفه: اشترى له لِحافا؛ حكاه اللحياني عن الكسائي، وفي التهذيب: ولحَفْت لحافاً وهو جعلكه. وتَلحَّفت لحافاً إذا اتخذته لنفسك، قال: وكذلك التحفت؛ وأَنشد لطَرَفة:
يلحفون الأَرض هداب الأُزر
أَي يجرّونها على الأَرض، وروي عن الكسائي لَحَفته وأَلْحَفْته بمعنى واحد، وأَنشد بيت طرفة أَبضاً. وأَلحفَ الرجلُ ولَحَّف إذا جرّ إزاره على الأَرض خُيَلاءً وبطَراً، وأَنشد بيت طرفة أَيضاً. والمِلْحفة عند العرب هي المُلاءة السِّمْط، فإذا بُطِّنت ببطانة أَو حُشيت فهي عند العوام مِلحفة، قال: والعرب لا تعرف ذلك. الجوهري: الملحفة واحدة المَلاحِف. وتَلَحّفَ بالمِلحفة واللِّحاف والتحف ولَحَفَ بهما: تغطَّى بهما، لُغيّة، وإنها لحَسَنة اللِّحْفة من الالتحاف. التهذيب: يقال فلان حسَن اللِّحفة وهي الحالة التي تتلحف بها. واللَّحْفُ: تغْطِيتُك الشيء باللحاف؛ قال الأَزهري: أَخبرني المنذري عن الحرَّاني عن ابن السكيت أَنه أَنشده لجرير:كم قد نَزَلْتُ بكم ضَيْفاً فتَلْحَفُني
فَضْلَ اللِّحاف، ونِعم الفَضْلُ يُلْتَحَفُ
قال: أَراد أَعطيتني فضْل عطائك وجودك. وقد لَحَفه فضلَ لِحافه إذا أَناله معروفه وفَضْلَه وزَوَّده.
التهذيب: وأَلحف الرجلُ ضيفه إذا آثَره بفِراشه ولحافه في الحَلِيت، وهو الثَّلج الدائم والأَرِيزُ البارد. ولاحَفْت الرجل مُلاحَفة: كانَفْته. والإلْحاف: شدة الإلْحاح في المسأَلة. وفي التنزيل: لا يسأَلون الناس إلحافاً؛ وقد أَلْحَفَ عليه؛ ويقال:
وليس للمُلحِفِ مِثْلُ الرَّدّ
وأَلحف السائلُ: أَلَحَّ؛ قال ابن بري: ومنه قول بشّار بن بُرْد: الحُرُّ يُلْحى، والعَصا للعَبْدِ،
وليس للملحف مثل الردِّ
وفي حديث ابن عمر: كان يُلْحِفُ شاربه أَي يبالغ في قَصِّه. التهذيب عن الزجاج: روي عن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَنه قال: من سأَل وله أَربعون درهماً فقد أَلحف، وفي رواية: فقد سأَل الناس إلحافاً، قال: ومعنى أَلحف أَي شَمِل بالمسأَلة وهو مُستغْن عنها. قال: واللِّحاف من هذا اشتقاقُه لأَنه يشمل الإنسان في التغْطية؛ قال: والمعنى في قوله لا يسأَلون الناس إلحافاً أَي ليس منهم سؤال فيكون إلحاف كما قال امرؤ القيس: على لاحِبٍ لا يُهْتَدى بمَناره
المعنى ليس به مَنار فيُهْتَدى به.
ولُحف في ماله لَحْفةً
(* قوله «لحفة» كذا ضبطت اللام في الأصل بالفتح
وفي القاموس بالضم.) إذا ذهب منه شيء؛ عن اللحياني. قال ابن الفرج: سمعت الخَصِيبي يقول: هو أَفْلَسُ من ضارِبِ قِحْفِ اسْتِه ومن ضارب لِحْف استه، قال: وهو شِقُّ الاسْت، وإنما قيل ذلك لأَنه لا يجد شيئاً يلبَسه فتقَع يده على شُعَب استه. ولحُف القمرُ إذا جاوز النصف فنقَص ضوءُه عما كان عليه.
ولِحافٌ واللَّحِيف: فرسان لرسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وفي الحديث: كان اسم فرسه، صلى اللّه عليه وسلم، اللَّحِيف لطول ذنبه، فَعِيل بمعنى فاعل، كأَنه يَلْحف الأَرض بذنبه أَي يُغَطِّيها به.

### Türkçe

**اللِّحاف** ve **المِلْحَفُ** ve **المِلْحفة**: diğer bütün giysilerin üstünde olan giysi; soğuk örtüsü ve benzeri türden. Ve her ne ile örtündüysen, onunla **التَحَفْت** olmuşsundur. Ve **اللِّحاف**: kendisiyle örtünülen şeyin adıdır. Ve Âişe’den rivayet olundu ki o dedi: Peygamber, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, bizim kıllarımızda da bizim **لُحُفِنا**’mızda da namaz kılmazdı. Ebû Ubeyd dedi: **اللِّحاف** kendisiyle örtündüğün her şeydir. Ve “erkeğe **لَحَفْت** ederim, onu **أَلْحَفُه**” o vakit ki ona bunu yaptın, yani onu örttüğün zaman; ve Tarafe’nin sözü:
ثم راحُوا عَبِقَ المِسْكُ بهم،
يَلْحَفُون الأَرضَ هُدَّابَ الأُزُرْ
Yani onu örterler ve onu, etekliklerinin saçaklarıyla giydirirler; onları yerde sürüdükleri zaman. Ezherî dedi: Ve o elbise için **لِحاف** ve **مِلْحف** bir tek mânâ ile söylenir; tıpkı **إزار** ve **مِئْزَر** ve **قِرام** ve **مِقْرَم** denildiği gibi. Dedi: Ve **مِلْحفة** ve **مِقْرمة** de denebilir; elbise ister düz dokuma olsun ister astarlı olsun, ona **لِحاف** denir.

Ve onu **لِحافاً** **لَحَفَه**: onu ona giydirdi. Ve onu ona **أَلحفه**: onu ona bir **لحافاً** kıldı. Ve **أَلحفه**: ona bir **لِحافا** satın aldı; bunu Lihyânî, Kisâî’den nakletti. Ve **التهذيب**’de: “Bir **لحافاً** **لحَفْت**” yani onu sana kılmasıdır. Ve kendin için onu edindiğin zaman “bir **لحافاً** **تَلحَّفت**” denir; dedi: ve aynı şekilde **التحفت**. Ve Tarafe’ye ait olarak okuttu:
يلحفون الأَرض هداب الأُزر
Yani onları yer üzerine sürerler. Ve Kisâî’den rivayet olundu: **لَحَفته** ve **أَلْحَفْته** bir tek mânâdadır; ve Tarafe’nin beytini de yine okuttu. Ve adam **أَلحفَ** olur ve **لَحَّف** olur: kibirlenerek ve azgınlıkla eteğini yer üzerinde sürüdüğü zaman; ve Tarafe’nin beytini de yine okuttu. Ve Araplar katında **المِلْحفة** düz örtüdür; eğer bir astarla astarlanır yahut doldurulursa, o avam katında **مِلحفة**dir; dedi: Araplar bunu bilmez. Cevherî: **الملحفة** **المَلاحِف**’in bir tanedir.

Ve **تَلَحّفَ** ile **بالمِلحفة** ve **اللِّحاف** ve **التحف** ve onlarla **لَحَفَ**: onlarla örtündü; bir lehçedir. Ve o, **الالتحاف**’tan **اللِّحْفة**’si güzel olandır. **التهذيب**: “Falan güzel **اللِّحفة** sahibidir” denir; o, onunla örtündüğün hâldir. Ve **اللَّحْفُ**: şeyi **باللحاف** ile örtmendir; Ezherî dedi: Münzirî bana, Harrânî’den, İbn Sikkît’ten haber verdi ki o, Cerîr’e ait olarak ona okuttu:
كم قد نَزَلْتُ بكم ضَيْفاً فتَلْحَفُني
فَضْلَ اللِّحاف، ونِعم الفَضْلُ يُلْتَحَفُ
Dedi: “Bağışının ve cömertliğinin fazlasını bana verdin” demek istedi. Ve onun fazlını ve üstünlüğünü ona ulaştırdığı ve onu azıklandırdığı zaman “**فضلَ لِحافه**’nin fazlasını ona **لَحَفه**” denir.

**التهذيب**: Ve adam, misafirini **أَلحف** eder: **الحَلِيت**’te—o, sürekli kardır—ve soğuk **الأَرِيزُ**’de, döşeği ve örtüsüyle onu tercih ettiği zaman. Ve adamı **مُلاحَفة** olarak **لاحَفْت**: onu kolladın. Ve **الإلْحاف**: istemede ısrarın şiddetidir. Ve tenzilde: “İnsanlardan **إلحافاً** istemezler”; ve ona karşı **أَلْحَفَ** etmiştir; ve denir:
وليس للمُلحِفِ مِثْلُ الرَّدّ
Ve dilenen kimse **أَلحف** etti: ısrar etti. İbn Berrî dedi: Ondandır Beşşâr b. Burd’un sözü:
الحُرُّ يُلْحى، والعَصا للعَبْدِ،
وليس للملحف مثل الردِّ
Ve İbn Ömer hadîsinde: bıyığını **يُلْحِفُ** ederdi; yani onu kısaltmada aşırı giderdi. **التهذيب** Zecâc’dan: Peygamber’den, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet olundu ki o dedi: “Kırk dirhemi olduğu hâlde isteyen kimse **أَلحف** etmiştir”; bir rivayette: “İnsanlardan **إلحافاً** istemiştir.” Dedi: **أَلحف**’ın mânâsı: istemeyi, ona muhtaç olmadığı hâlde, onunla kuşatmasıdır. Dedi: Ve **اللِّحاف** bunun kökünden türemiştir; çünkü örtmede insanı kuşatır. Dedi: “İnsanlardan **إلحافاً** istemezler” sözündeki mânâ: onlardan bir isteme yoktur ki **إلحاف** olsun; tıpkı İmru’ul-Kays’ın dediği gibi:
على لاحِبٍ لا يُهْتَدى بمَناره
Mânâ: onda bir işaret yoktur ki onunla yol bulunsun.

Ve malında bir **لَحْفةً** ile **لُحف** olundu
(* “**لحفة**” sözü: asılda **اللام** fetha ile ضبط edildi; **القاموس**’ta ise damme iledir.)
Ondan bir şey gittiği zaman; Lihyânî’den. İbnü’l-Ferec dedi: Husaybî’nin şöyle dediğini işittim: “O, kıçının kafatasını döven kimseden ve kıçının **لِحْف**’ini döven kimseden daha iflastır.” Dedi: O, kıçın yarığıdır; bu ancak, giyecek bir şey bulamadığı için söylenmiştir; böylece eli kıçının çatallarına düşer. Ve ay **لحُف** olur: yarıyı geçtiği zaman; böylece ışığı, üzerinde bulunduğu hâlden eksilir.

Ve **لِحافٌ** ve **اللَّحِيف**: Allah’ın Resûlü’nün, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, iki atıdır. Ve hadîste: Onun, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, atının adı, kuyruğunun uzunluğundan dolayı **اللَّحِيف** idi; **فَعِيل** vezninde, **فاعل** mânâsındadır; sanki kuyruğuyla yeri **يَلْحف** eder, yani onu onunla örter.
