# لحق — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AD%D9%82/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: لحق

لحق
لَحِقَ - يَلْحَقُ - أَلْحَقَ - يُلْحِقُ
لَحِقَ - يَلْحَقُ + كائن + بكائن: يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ويلزمه بحركته وسيره
أَلْحَقَ - يُلْحِقُ: على وزن " أفعَلَ " من " لَحِقَ - يَلْحَقُ ": جعله " يَلْحَقُ ": جعله يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ثم يلزمه بحركته وسيره
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللحاق بمتحرك أو فار أو هارب، وحصره وإدراكه"، وهي:
دَرَكَ - يَدْرَكُ، غَزَا - يَغْزُوْ، لَحِقَ - يَلْحَقُ، طَلَبَ - يَطْلُبُ، ذَنَبَ - يَذْنِبُ (ذَنَبَ - يَذْنُبُ)، ذَأََبَ - يَذْأَُبُ
لحق - يلحق
 	﴿وآخرين منهم لما يلحقوا بهم وهو العزيز الحكيم(3)﴾ الجمعة ﴿فرحين بما آتاهم الله من فضله ويستبشرون بالذين لم يلحقوا بهم من خلفهم ألا خوف عليهم ولا هم يحزنون(170)﴾ آل عمران
ألحق - يُلحِق
 ﴿رب قد آتيتني من الملك وعلمتني من تأويل الأحاديث فاطر السماوات والأرض أنت ولي في الدنيا والآخرة توفني مسلماوألحقني بالصالحين(101)﴾ يوسف ﴿رب هب لي حكما وألحقني بالصالحين(83)﴾ الشعراء
 	﴿والذين آمنوا واتبعتهم ذريتهم بإيمان ألحقنا بهم ذريتهم وما ألتناهم من عملهم من شيء كل امرئ بما كسب رهين(21)﴾ الطور
 	﴿قل أروني الذين ألحقتم به شركاء كلا بل هو الله العزيز الحكيم(27)﴾ سبأ
مختار الصحاح
● [لحق] ل ح ق: لَحِقَه بالكسر و لَحِقَ به لَحَاقا بالفتح أي أدركه و ألْحَقَه به غيره وأَلْحَقَه أيضا بمعنى لَحِقه وفي الدعاء ﴿إن عذابك بالكفار مُلْحِقٌ﴾ بكسر الحاء أي لاَحِقٌ والفتح صواب و تَلاَحَقَت المطايا لحِق بعضها بعضا و لاحِقٌ اسم فرس كان لمعاوية بن أبي سفيان
الراغب
لحق
- لحقته ولحقت به: أدركته. قال تعالى: }بالدين لم يلحقوا بهم من خلفهم﴿[آل عمران/170]،﴾وآخرين منهم لما يلحقوا بهم{ [الجمعة/3] ويقال: ألحقت كذا. قال بعضهم: يقال ألحقه بمعنى لحقه (وهذا قول ابن فارس. ذكره في مجمل اللغة 3/804)، وعلى هذا قوله: (إن عذابك بالكفار ملحق) (وهذا من دعاء القنوت. انظر: النهاية 4/238؛راجع صفحة 244.
قال ابن الأثير: الرواية بكسر الحاء، أي: من نزل به عذابك ألحقه بالكفار. ويروى بفتح الحاء) وقيل: هو من: ألحقت به كذا، فنسب الفعل إلى العذاب تعظيما له، وكني عن الدعي بالملحق.
ملخص اللسان:
1.    واللُّحُوق والإلْحاقُ: الإدراك. لَحِقَ الشيءَ وأَلْحَقَهُ،لَحِقَ يَلْحَقُ لَحاقاً.وأَلْحَقَ لَحاقاً، بالفتح، أي أدركه
2.    لَحِقْتُه وأَلْحَقْته بمعنىً كتَبعتْه وأَتْبَعْته،
3.     واللَّحَقُ ما يُلْحَقُ بالكتاب بعد الفراغ منه فتُلْحِق به ما سقط عنه ويجمع أَلْحاقاً
4.     واللَّحَق أَيضاً من الثمر: الذي يأْتي بعد الأَول، وكل ثمرة تجيء بعد ثمرة، فهي لَحَقٌ، والجمع  أَلْحاق؛ حكاه أَبو حنيفة.
5.     وقد أَلْحَقَ الشجر؛ واللَّحَقُ أَيضاً من الناس كذلك: قوم يَلْحَقُون بقوم بعد مضيهم
6.     والمُلْحَقُ: الدَّعِيّ المُلْصَق. واسْتَلْحَقَه أَي ادعاه.
لسان العرب
● - لحق: اللَّحْقُ واللُّحُوق والإلْحاقُ: الإدراك. لَحِقَ الشيءَ    وأَلْحَقَهُ وكذلك لَحِقَ به وأَلْحَقَ لَحاقاً، بالفتح، أي أدركه؛ قال ابن بري:    شاهده لأبي دواد:    فأَلْحَقَهُ، وهو سَاطٍ بها،    كما تُلْحِقُ القوسُ سَهْمَ الغَرَبْ    واللَّحاقُ: مصدر لَحِقَ يَلْحَقُ لَحاقاً. وفي القنوت: إن عذابك    بالكافرين مُلْحِقٌ بمعنى لاحِق، ومنهم من يقول إن عذابك بالكافرين مُلْحَقٌ؛    قال الجوهري: والفتح أَيضاً صواب؛ قال ابن الأَثير: الرواية بكسر الحاء،    أَي من نزل به عذابُك أَلْحَقَهُ بالكفار، وقيل: هو بمعنى لاحق لغة في    لَحِقَ. يقال: لَحِقْتُه وأَلْحَقْته بمعنىً كتَبعتْه وأَتْبَعْته، ويروي    بفتح الحاء على المفعول أي إن عذابك مُلْحَقٌ بالكفار ويصابون به، وفي دعاء    زيارة القبور: وإنا إن شاء الله بكم لاحِقُونَ؛ قيل: معناه إذا شاء    الله، وقيل: إن شرطية والمعنى لاحقُونَ بكم في الموافاة على الإيمان، وقيل:    هو على التَّبَرّي والتفويض كقوله تعالى: لتدْخُلُنَّ المسجد الحرام إن    شاء الله آمنين، وقيل: هو على التأَدب كقوله تعالى: ولا تقولَنَّ لشي إني    فاعل ذلك غداً إلا أَن يشاء الله. وأَلْحَقَ فلانٌ فلاناً وألْحَقَهُ به،    كلاهما: جعله مُلْحَقَهُ. وتَلاحَقَ القوم: أَدرك بعضهم بعضاً. وتلاحَقَت    الرِّكاب والمَطايا أَي لَحِقَ بعضُها بعضاً؛ وأَنشد:    أقولُ، وقد تَلاحَقَت المَطايا:    كَفاك القَوْل إن عَلَيكَ عَيْنا    كفاك القول أَي ارْفُقْ وأَمسك عن القول. ولَحِقْتُه وأَلْحَقْتُه بمعنى    واحد.    الأَزهري: واللَّحَقُ ما يُلْحَقُ بالكتاب بعد الفراغ منه فتُلْحِق به    ما سقط عنه ويجمع أَلْحاقاً، وإن خْقّف فقيل لَحْق كان جائزاً. الجوهري:    اللّحَقُ، بالتحريك، شيء يُلْحَقُ بالأول. وقوس لُحُقٌ ومِلْحاق: سريعة    السهم لا تريد شيئاً إلا لَحِقتْه. وناقة مِلْحَاق: تَلْحَقُ الإبل فلا    تكاد الإبل تفوتها في السير؛ قال رؤبة:    فهي ضَروُحُ الرَّكْض مِلْحاق اللَّحق    واللَّحَقُ: كل شيء لَحِقَ شيئاً أَو لُحِقَ به من الحيوان والنبات وحمل    النخل، وقيل: اللَّحَقُ في النَّخل أَن تُرْطب وتُتَمّر ثم يخرج في بطنه    شيء يكون أَخضر قلما يُرْطب حتى يدركه الشتاء فيُسْقطه المطر، وقد يكون    نحو ذلك في الكَرْم يسمى لَحَقَاً؛ وقد قال الطرماح في مثل ذلك يصف نخلة    أَثْلَعت بعد يَنْع ما كان خرج منها في وقته فقال:    أَلْحَقَتْ ما اسْتَلْعَبَتْ بالذي    قد أَنى، إذْ حانَ حينُ الصِّرام    أَي أَلحقت طَلْعاً غَريضاً كأَنها لعبت به إذ أَطلعته في غير حينه،    وذلك أن النخلة إنما تُطْلِعُ في الربيع فإذا أَخرجت في آخر الصيف ما لا    يكون له يَنْعٌ فكأَنها غير جادّة فيما أَطْلَعَتْ. واللَّحَق أَيضاً من    الثمر: الذي يأْتي بعد الأَول، وكل ثمرة تجيء بعد ثمرة، فهي لَحَقٌ، والجمع    أَلْحاق؛ حكاه أَبو حنيفة. وقد أَلْحَقَ الشجر؛ واللَّحَقُ أَيضاً من    الناس كذلك: قوم يَلْحَقُون بقوم بعد مضيهم؛ قال:    يُغْنِيكَ عن بُصْرى وعن أَبوابها،    وعن حِصارِ الرّومِ واغْتِرابها    ولَحَقٍ يَلْحَق من أَعرابها،    تحت لِواء الموت أَو عُقَابِها    قال الأَزهري: يجوز أَن يكون اللَّحَقُ مصدراً لِلَحِقَ، ويجوز أَن يكون    جمعاً للاحِقٍ كما يقال خادم وخَدَم وعاش وعسَسَ. ولَحَقُ الغنم:    أَولادها التي كادت تَلْحَقُ بها. واللَّحَقُ: الشيء الزائد؛ قال ابن    عيينة:كأَنَّهُ بين أَسْطُرٍ لَحَقُ    والجمع كالجمع: واللَّحقُ: الزرع العِذْي وهو ما سقته السماء، وجمعه    الأَلحاقُ. الكسائي: يقال زرعوا الأَلْحاقَ، والواحد لَحَقٌ، وذلك أَن    الوادي يَنْضُب فيُلْقي البَذْر في كل موضع نضَبَ عنه الماء فيقال:    اسْتَلْحَقُوا إذا زرعوا. وقال ابن الأَعرابي: اللَّحَقُ أَن يزرع القوم في جانب    الوادي؛ يقال: قد زرعوا الأَلْحاقَ.    ولَحِق لُحُوقاً أَي ضَمُر. الأَزهري: فرس لاحقُ الأَيْطَلِ من خيل    لُحْق الأَياطل إذا ضُمّرت؛ وفي قصيد كعب:    تَخْدي على يَسَراتٍ، وهي لاحقةٌ،    ذوابلٌ وقْعُهُنَّ الأَرْضَ تَحليلُ    اللاحِقةُ: الضامرة.والمُلْحَقُ: الدَّعِيّ المُلْصَق. واسْتَلْحَقَه    أَي ادعاه. الأَزهري عن الليث: اللَّحَقُ الدعيّ المُوصَل بغير أَبيه؛ قال    الأَزهري: سمعت بعضهم يقول له المُلْحَق. وفي حديث عمرو بن شعيب: أن    النبي، صلى الله عليه وسلم، قضى أَن كل مُسْتَلْحَق اسْتُلْحِقَ بعد أَبيه    الذي يُدْعى له فقد لَحِق بمن اسْتَلْحَقه؛ قال ابن الأَثير: قال الخطابي    هذه أحكام وقعت في أَول زمان الشريعة، وذلك أَنه كان لأَهل الجاهلية إماء    بغايا، وكان سادتهن يُلِمُّونَ بهن، فإذا جاءت إحداهن بولد ربما ادّعاه    السيد والزاني، فأَلحقه النبي، صلى الله عليه وسلم، بالسيد لأن الأَمة    فراش كالحرَّة، فإن مات السيد ولم يَسْتَلْحِقُهُ ثم اسْتَلْحَقَهُ ورثته    بعده لَحِق بأَبيه، وفي ميراثه خلاف. ولاحِقٌ: اسم فرس معروف من خيل    العرب؛ قال النابغة:    فيهم بنات الأَعْوَجِيّ ولاحِقٍ،    وُرْقاً مَراكِلُها من المِضْمارِ    وفي الصحاح: ولاحِق اسم فرس كان لمعاوية بن أَبي سفيان.
مقاييس اللغة:
(لحق) اللام والحاء والقاف أصلٌ يدلُّ على إدراكِ شيءٍ وبُلوغه إلى غيره. يقال: لَحِقَ فلانٌ فلاناً فهو لاحق. وألْحَقَ بمعناه. وفي الدعاء: "إن عَذَابك بالكُفَّار مُلْحِقٌ([7])"، قالوا: معناه لاحق. وربما قالوا: لَحِقْتُه: اتَّبَعْتُه، وألحقتُه: وصلت إليه. والمُلْحَق: الدعيُّ المُلصَق. واللَّحَق في التَّمرِ: [داءٌ يُصِيبهُ([8])].
القاموس المحيط:
لَحِقَ به، كسَمِعَ، ولَحِقَهُ لَحْقاً ولَحاقاً، بفتحِهِما أدرَكَهُ، كأَلْحَقَهُ، وهذا لازِمٌ مُتَعَدٍّ. و " إنَّ عَذَابَكَ بالكُفَّارِ مُلْحِقٌ " ، أي لاحِقٌ، والفتحُ أحْسَنُ، أو الصَّوابُ. ولَحِقَ، كَسمِعَ، لُحوقاً ضَمُرَ.
ولاحِقٌ: أفْراسٌ لمُعاوِيَةَ ابن أبي سُفْيانَ، ولغَنِيِّ بنِ أعْصُرَ، وللحازوقِ الخارِجِيِّ، ولعُيَيْنَةَ بنِ الحَارِثِ. ولاحِقٌ الأَصْغَرُ: لِبنِي أسَدٍ. وأبو لاحِقٍ: البازي. واللُّوَيْحِقُ: طائِرٌ يصيدُ اليَعَاقيبَ.
والمِلْحاقُ: الناقَةُ لا تَكادُ الإِبِلُ تَفوقُها. والمُلْحَقُ: الدَّعِيُّ المُلْصَقُ. وككتابٍ: غِلافُ القَوْسِ.
والأَلْحاقُ: مَواضِعُ من الوادي يَنْضُبُ عنها الماءُ، فَيُلْقَى فيها البَذْرُ، الواحِدُ: لَحَقٌ، مُحرَّكةً.
واسْتَلْحَقَ: زَرَعَها، و فلاناً: ادَّعاهُ. واللَّحَقُ مُحرَّكةً: شيءٌ يُلْحَقُ بالأوّلِ، و من التَّمْرِ: الذي يُلْحَقُ بعدَ الأوّلِ. وتَلاَحَقَتِ المَطايا: لَحِقَ بعضُها بعضاً.
تاج العروس:
ل ح ق
لحِق به كسَمِع ولَحِقه لَحْقاً ولَحاقاً بفَتْحِهما : أدرَكَه . ومنه الحَديث : أسرعُكُنّ لَحاقاً بي أطْوَلُكنّ يَداً وكذلك اللُّحوق بالضمِّ كألْحَقَه إلحاقاً وهذا لازِمٌ متَعدٍّ . يُقال : ألحقَه به غيرُه وألحَقَه : أدْرَكَه . قال ابنُ برّي : شاهِدُ اللازِم قولُ أبي دُواد :
فألحَقَه وهْوَ سَاطٍ بها ... كما تُلْحِقُ القَوسُ سَهْمَ الغَرَبْ
وفي دُعاءِ القُنوتِ : إنّ عذابَكَ بالكُفّار مُلْحِق بكَسْر الحاءِ أي : لاحِقٌ والفَتْح أحسَنُ أو هو الصّواب كما قاله الجوهريّ والصاغانيّ . وقال ابنُ دُرَيْد : مُلحَق ومُلحِق جَميعاً . وقال اللّيثُ : بالكَسْر أحبُّ إلينا قال : ويُقال : إنّها من القُرآن لم يَجدُوا عليها إلا شاهِداً واحداً فوضِعَتْ في القُنوت . قال : وهذه اللّغَة موافقةٌ لقولِ الله تعالى : ( سُبحان الذي أسْرى بعَبْدِه ) . وقال ابنُ الأثير : الرِوايةُ بكسْرِ الحاءِ أي : مَنْ نَزَل به عذابُك ألحَقَه بالكُفّار وقيل : هو بمعنَى لاحِق لغةٌ في لَحِقٍ يُقال : لحِقْته وألحَقْته بمعنى كتَبِعْتُه وأتْبَعْته ويُروى بفَتْح الحاءِ على المَفْعول أي : إنّ عذابَك مُلْحَقٌ بالكُفّارِ ويُصابون به . ولَحِقَ كسَمِع لُحوقاً بالضّمِّ أي : ضَمُر نقله الجوهريّ . زاد الزمخشريُّ : ولَصِق بطنُه وهو مَجازٌ . وقال الأزهريّ : فرسٌ لاحِقُ الأيْطَلِ من خيْلٍ لُحْقِ الأياطِل : إذا ضُمِّرَتْ . وفي قَصيدة كعْبٍ رضي الله عنه :
تَخدِي على يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ ... ذوابِلٌ وقعُهُنّ الأرضَ تحليلُ وأنشد الصاغانيّ لرؤبَة :
" لواحِقُ الأقْرابِ فيها كالمَقَقْ ولاحِق : اسم أفْراس كانت لمُعاوِية بنِ أبي سُفْيان رضي الله عنه كما في الصّحاح . ولاحِق الأكْبر لغَنيّ بنِ أعْصُر . ولاحِق : فرَس للحازُوقِ الخارِجيّ . قالت أختُه تَرثيه :
ومن يَغْنمِ العامَ الوشيلَ ولاحِقاً ... وقَتْل حِزاق لم يَزل عاليَ الذِّكْرِ ولاحِق : فرس لعُيَيْنة بنِ الحارِث بنِ شهاب . وقال أبو النّدى : لاحِقٌ الأصغَرُ لبَني أسَد . قال النابغة الذُبْيانيّ :
فيهم بناتُ العَسْجَديِّ ولاحِقٍ ... وُرْقاً مراكِلُها من المِضْمارِ وقال ابنُ الكَلْبي - في أنساب الخيل - ما نصّه : ولاحِق الأصْغَرُ : من بَناتِ اللاّحق الأكْبرِ ولها يَقول الكُمَيْت :
نجائِبُ من آلِ الوَجيه ولاحقٍ ... تُذكِّرنا أحقادَنا حين تصْهَلُ وأبو لاحِق : كُنْية البازي نقله الصاغانيّ . وقال أبو حاتم : اللُّوَيْحِقُ : طائِر أغْبَر يَصيدُ الوَبْر واليَعاقِيبَ . وقال اللّيثُ : المِلْحاقُ : النّاقَة لا تكادُ الإبِلُ تَفوقُها في السّيْر . قال رؤبَة :
" فهي ضَروحُ الرّكْضِ مِلْحاقُ اللَّحَق
والمُلْحَقُ : الدَّعِيُّ المُلصَقُ كما في الصّحاح وهو مجاز . ومنه باب الإلْحاق في كُتُب التّصْريف . واللِّحاق ككِتاب : غِلافُ القَوْس كما في العُباب ولم يضْبطُه بالكسْر فاحْتَمل أن يكونَ بالفَتْح أيضاً . والألْحاقُ : مَواضِعُ من الوادِي ينضُبُ عنها الماءُ فيُلْقَى فيها البَذْر يُقال : قد زَرَعوا الألحاقَ الواحِدُ لَحَقٌ مُحرّكة قاله الكِسائيُّ . وقال ابنُ الأعرابيّ : اللَّحَقُ : أن يزْرعَ القومُ في جانبِ الوادي . ويُقال : استَلْحَق الرجلُ أي : زَرَعها أي : الألْحاق . واستَلْحَقَ فُلانٌ فُلاناً : ادّعاه . وفي حديث عَمْرو بنِ شُعَيْب : أنّ النبيّ صلّى الله عليه وسلم قَضَى أنّ كُلَّ مُسْتَلْحَق استُلحِق بعدَ أبيه الذي يُدْعى له فقد لحِق بمَنْ استَلْحَقَه قال ابنُ الأثير : قال الخَطّابيّ : هذه أحكامٌ وقَعت في أوّل زَمانِ الشّريعةِ ؛ وذلك أنّه كان لأهْلِ الجاهليّةِ إماءٌ بغايا وكان سادَتُهنّ يُلِمّون بهِنّ فإذا جاءَت إحداهُنّ بولَد رُبّما ادّعاه السّيّد والزاني فألْحَقَه النبيُّ صلّى الله عليه وسلم بالسَّيِّد ؛ لأنّ الأمةَ فِراشٌ كالحُرّة فإن مات السّيِّدُ ولم يسْتَلْحِقْه ثم استَلْحَقَه ورثَتُه بعده لحِقَ بأبيه وفي مِيراثِه خِلافٌ . واللَّحَقُ مُحرّكةً : شيءٌ يُلحَق بالأوّل كما في الصحاح . واللَّحَق من التّمْر : الذي يُلْحَقُ . وفي الصِّحاح : يأتي بعْدَ الأوّل زادَ أبو حَنيفَةَ : وكُلُّ ثَمَرة تجيءُ بعدَ ثَمَرةٍ فهي لَحَقٌ والجمْع ألْحاقٌ . وقال الليْثُ : اللَّحَقُ : كُلّ شيءٍ لحِقَ شيئاً أو لُحِّقَ به من الحَيَوان والنّبات وحَمْلِ النخلِ . وقيل : اللَّحَق في النّخْل أن يُرطِبَ ويُتَمِّرَ ثم يَخْرُج في بطْنِه شيءٌ يكون أخْضَر قلّما يُرطِب حتى يُدرِكَه الشّتاءُ فيُسقِطَه المَطَرُ وقد يكون نحْو ذلك في الكَرْم يُسمّى لَحَقاً . وقد قال الطِّرِمّاحُ في مثل ذلك يصِفُ نخْلةً أطْلَعَتْ بعدَ ينْعِ ما كان خرجَ منها في وقْتِه فقال :
ألحَقَتْ ما استَلْعَبَت بالّذي ... قد أنَى إذْ حانَ حينُ الصِّرامْ أيْ ألحَقت طَلْعاً غَريضاً كأنّها لعِبت به إذْ أطْلَعَتْه في غيرِ حِينِه وذلك أنّ النّخلَة إنّما تُطلِعُ في الرّبيع فإذا أخرَجَت في آخرِ الصّيف ما لا يكون له يَنْع فكأنّها غيرُ جادَّةٍ فيما أطْلَعَت . وتَلاحَقَت الرِّكابُ والمَطايا أي : لحِقَ بعضُها بعْضاً قال الشاعر :
أقولُ وقد تلاحَقَتِ المَطايا ... كَفاكَ القَوْلُ إنّ عليكَ عيْنا أي : ارفُق وأمْسِكْ عن القوْلِ . ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : اللُّحُوق بالضّمِّ : اللّزوم واللّصوق . وألحقَ فُلانٌ فلاناً وألحقَه : كلاهما جعله مُلحقَه . وتَلاحقَ القومُ : أدركَ بعضُهم بعضاً . واللَّحَق مُحرّكة : ما يُلْحَقُ بالكِتاب بعد الفَراغِ منه فيُلْحَق به ما سَقَط عنه ويُجمعُ ألْحاقاً وإن خُفِّفَ فقيل : لَحْقٌ كان جائِزاً نقله الأزهريّ . قلت : وقولُهم : لِحاقٌ لذلك بالكسرِ غلَط ويُسَمُّون ما لحق به مُلْحَقه . واللَّحَقُ أيضاً : الشيءُ الزائِدُ . قال ابنُ عُيَيْنة :
" كأنّه بيْنَ أسْطُرٍ لَحَقُ واللّحَق من النّاسِ : قوْم يَلْحَقون بقَومٍ بعدَ مُضيِّهم قال الراجِزُ :
" ولَحَقٍ يَلْحَق من أعْرابِها
قال الأزهريّ : يجوزُ أن يكون مصدراً لِلَحِقَ ويجوزُ أن يكون جَمْعاً للاحِق كما يُقال : خادِمٌ وخَدَمٌ وعاسٌّ وعَسَسٌ . ولَحَقُ الغَنَمِ : أولادُها التي كادَت تلْحَق بها . واللَّحَق : الزّرعُ العِذْي وهو ما سَقَتْه السّماءُ والجمعُ ألْحاقٌ . وقوسٌ لُحُقٌ - بضمّتَيْن - ومِلْحاق : سَريعة السّهمِ لا تُريدُ شيئاً إلا لَحِقَته . وألحَقَ الشّجَرُ : طلَع له اللَّحَق عن أبي حَنيفة . واللَّحَق : رأسُ الجَبَل . والدّعيُّ المُلصقَ بغيرِ أبيه عن اللّيث وهو المُلْحَق أيضاً عن الأزهريّ . وألْحَقْتُهم : إذا تقدّمْتهُم قال ابنُ دُريْد : وليس بثَبت . وقولُهم : التحقَ به أي : لحِق مُولَّدة . قال الصّاغاني : لم أجِدْه فيما دُوِّن من كُتُب اللّغة فليُجْتَنَب ذلك وكذلك المَلاحق واللِّحاق ككِتاب . وقولُهم : اللُّحوقِيّ - بالضّم - لشَبْه القارُورة . وتَلاحَقَت الأخْبارُ : تتابَعَت وكذا أحوالُ القَوْم وهو مَجازٌ . واللاحِقَةُ : الثّمَرُ بعدَ الثّمر الأول والجمع لَواحِق . وأبو مِجْلَز لاحِقُ بنُ حُمَيد السّدوسيّ : تابِعيّ

### Türkçe

لحق
**لَحِقَ** - يَلْحَقُ - **أَلْحَقَ** - يُلْحِقُ
**لَحِقَ** - يَلْحَقُ + bir varlık + bir varlığa: başka bir varlığa doğru hareket eder; ona tâbi olur, ona ulaşıncaya kadar; böylece ona yetişir ve onu, kendi hareketi ve yürüyüşüyle gerekli kılar
**أَلْحَقَ** - يُلْحِقُ: “**أفعَلَ**” vezninde, “**لَحِقَ** - يَلْحَقُ”tan: onu “يَلْحَقُ” kıldı: onu başka bir varlığa doğru hareket ettirdi; ona tâbi olur, ona ulaşıncaya kadar; böylece ona yetişir, sonra onu, kendi hareketi ve yürüyüşüyle gerekli kılar

Ve lafız, “hareket eden veya kaçan ya da firar eden bir şeye yetişme, onu kuşatma ve ona erişme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**دَرَكَ** - يَدْرَكُ، **غَزَا** - يَغْزُوْ، **لَحِقَ** - يَلْحَقُ، **طَلَبَ** - يَطْلُبُ، **ذَنَبَ** - يَذْنِبُ (**ذَنَبَ** - يَذْنُبُ)، **ذَأََبَ** - يَذْأَُبُ

لحق - يلحق
 	﴿Ve onlardan başkaları da; henüz onlara yetişmemişlerdir; O, azîzdir, hakîmdir (3)﴾ Cuma ﴿Allah’ın fazlından kendilerine verdiğiyle sevinçli olarak; arkalarından kendilerine henüz yetişmemiş olanlarla müjdelenirler: onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (170)﴾ Âl-i İmrân

ألحق - يُلحِق
 ﴿Rabbim, bana mülkten verdin ve bana sözlerin te’vilinden öğrettin; göklerin ve yerin yaratıcısı; Sen dünyada ve âhirette benim velîmsin; beni Müslüman olarak vefat ettir ve beni sâlihlere kat (101)﴾ Yûsuf ﴿Rabbim, bana bir hüküm bağışla ve beni sâlihlere kat (83)﴾ Şuarâ
 	﴿İman edenler ve zürriyetleri de iman ile onlara tâbi olanlar: zürriyetlerini onlara kattık; amellerinden onlara hiçbir şey eksiltmedik; her kişi kazandığıyla rehindir (21)﴾ Tûr
 	﴿De ki: Bana gösterin; O’na ortaklar olarak kattığınız kimseleri; hayır; bilakis O, Allah’tır; azîzdir, hakîmdir (27)﴾ Sebe’

Muhtâr es-Sıhâh
● [لحق] ل ح ق: **لَحِقَه** kesre ile ve **لَحِقَ به** **لَحَاقا** fetha ile; yani ona yetişti; ve başkası onu ona kattı: **ألْحَقَه به**; ve onu da, **لَحِقه** manasında: **أَلْحَقَه**. Ve duada: ﴿Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحِقٌ**﴾ hâ’nın kesresiyle; yani **لاَحِقٌ**; ve fetha doğrudur. Ve **تَلاَحَقَت** binekler: bazısı bazısına yetişti. Ve **لاحِقٌ**, Muâviye b. Ebî Süfyân’ın bir atının adıdır.

er-Râgıb
لحق
- **لحقته** ve **لحقت به**: ona yetiştim. Yüce Allah dedi ki: }arkalarından kendilerine henüz onlara yetişmemiş olanlarla﴿[Âl-i İmrân/170],﴾onlardan başkaları da; henüz onlara yetişmemişlerdir{ [Cuma/3]. Ve denir: **ألحقت** şöyle şöyle. Bazıları dedi ki: **ألحقه** “**لحقه**” manasında denir (bu, İbn Fâris’in sözüdür; onu **مجمل اللغة** 3/804’te zikretti); ve buna göre onun sözü: (Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **ملحق**) (bu, kunût duasındandır; bkz.: **النهاية** 4/238; 244. sayfaya müracaat et.
İbnü’l-Esîr dedi ki: rivayet hâ’nın kesresiyle; yani: Senin azabın kime inerse onu kâfirlere kattı. Ve hâ’nın fethasıyla da rivayet edilir). Ve denildi: o, “**ألحقت به كذا**”dandır; fiil, onu yüceltmek için azaba nispet edildi; ve **الدعي** hakkında **بالملحق** ile kinaye yapıldı.

Lisân’ın özeti:
1.    **اللُّحُوق** ve **الإلْحاقُ**: erişme. **لَحِقَ** şeyi ve **أَلْحَقَهُ**; **لَحِقَ** يَلْحَقُ **لَحاقاً**. Ve **أَلْحَقَ** **لَحاقاً**, fetha ile; yani ona yetişti.
2.    **لَحِقْتُه** ve **أَلْحَقْته** bir manada; tıpkı **تَبعتْه** ve **أَتْبَعْته** gibi.
3.     **اللَّحَقُ**: kitaptan bitirdikten sonra kitaba eklenen şeydir; böylece ondan düşeni ona eklersin; ve **أَلْحاقاً** olarak cem’ olunur.
4.     **اللَّحَق** ayrıca meyvedendir: birinciden sonra gelen; ve her meyve bir meyveden sonra gelirse o **لَحَقٌ**tur; cem’i **أَلْحاق**tır; Ebû Hanîfe bunu nakletti.
5.     Ve ağaç **أَلْحَقَ** etti; ve **اللَّحَقُ** ayrıca insanlardandır, aynı şekilde: bir kavmin geçip gitmesinden sonra bir kavme yetişen kavim.
6.     **المُلْحَقُ**: yapıştırılmış **الدَّعِيّ**. Ve **اسْتَلْحَقَه**: yani onu iddia etti.

Lisânü’l-ʿArab
● - لحق: **اللَّحْقُ** ve **اللُّحُوق** ve **الإلْحاقُ**: erişme. **لَحِقَ** şeyi ve **أَلْحَقَهُ**; aynı şekilde **لَحِقَ** ona ve **أَلْحَقَ** **لَحاقاً**, fetha ile; yani ona yetişti; İbn Berrî dedi ki: bunun şahidi Ebû Duvâd’ındır:
    “Böylece onu kattı; o, onunla birlikte akıp giderken;
    tıpkı yayın, **الغَرَبْ** okunu katması gibi.”
Ve **اللَّحاقُ**: **لَحِقَ** يَلْحَقُ **لَحاقاً**’ın masdarıdır. Ve kunûtta: “Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحِقٌ**” **لاحِق** manasındadır; ve onlardan bazıları “Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحَقٌ**” der; Cevherî dedi ki: fetha da doğrudur; İbnü’l-Esîr dedi ki: rivayet hâ’nın kesresiyle; yani Senin azabın kime inerse onu kâfirlere **أَلْحَقَهُ**; ve denildi: o, **لاحق** manasındadır; **لَحِقَ** için bir lehçedir. Denir: **لَحِقْتُه** ve **أَلْحَقْته** bir manada; tıpkı **تَبعتْه** ve **أَتْبَعْته** gibi. Ve hâ’nın fethasıyla, mef’ûl üzere rivayet edilir; yani Senin azabın kâfirlere **مُلْحَقٌ**tur ve onunla vurulurlar. Ve kabirleri ziyaret duasında: “Ve biz, inşallah, sizinle **لاحِقُونَ**uz”; denildi: manası “Allah dilerse”dir; ve denildi: **إن** şartiyedir ve mana: iman üzere buluşmada size yetişenleriz; ve denildi: o, teberrî ve tefvîz üzeredir; tıpkı Yüce Allah’ın sözü gibi: “Mescid-i Harâm’a mutlaka gireceksiniz, inşallah, emniyet içinde”; ve denildi: o, edeplenme üzeredir; tıpkı Yüce Allah’ın sözü gibi: “Yarın şu şeyi yapacağım deme; ancak Allah dilerse.” Ve **أَلْحَقَ** falan, falanı ve **ألْحَقَهُ** ona: ikisi de; onu onun **مُلْحَقَهُ**si kıldı. Ve **تَلاحَقَ** kavim: bazısı bazısına yetişti. Ve **تلاحَقَت** binekler ve **المَطايا**: yani bazısı bazısına yetişti; ve şu beyit okundu:
    “Derim ki, binekler **تَلاحَقَت** olmuşken:
    Söz sana yeter; şüphesiz üzerinde bir göz vardır.”
“Söz sana yeter” yani: yumuşak davran ve sözden el çek. Ve **لَحِقْتُه** ve **أَلْحَقْتُه** bir manadadır.
Ezherî: **اللَّحَقُ**, kitaptan bitirdikten sonra kitaba eklenen şeydir; böylece ondan düşeni ona eklersin; ve **أَلْحاقاً** olarak cem’ olunur; ve eğer hafifletilirse, **لَحْق** denilirse caiz olurdu. Cevherî: **اللّحَقُ**, harekeli olarak, birinciye eklenen bir şeydir. Ve **قوس لُحُقٌ** ve **مِلْحاق**: okun süratlisidir; bir şey istemez ki ona **لَحِقتْه**. Ve **ناقة مِلْحَاق**: devedir; develere yetişir; yürüyüşte develer neredeyse onu geçemez; Ru’be dedi ki:
    “O, koşunun delip geçenidir; **مِلْحاقُ اللَّحق**.”
Ve **اللَّحَقُ**: bir şeye yetişen yahut ona yetiştirilmiş her şey; hayvan ve bitkiden ve hurma yükünden. Ve denildi: **اللَّحَقُ** hurmada, olgunlaşıp hurmalaştıktan sonra karnında yeşil bir şeyin çıkmasıdır; nadiren olgunlaşır; kış ona yetişir de yağmur onu düşürür; ve buna benzer şey üzümde de olur; ona **لَحَقاً** denir. Ve Tırimmâh, böyle bir şeyde, vaktinde çıkanın olgunlaşmasından sonra tomurcuk veren bir hurma ağacını vasfederek dedi ki:
    “**أَلْحَقَتْ** oynayıp çıkardığını,
    artık olgunlaşmış olana; kesim vakti gelince.”
Yani: sanki onunla oynamış gibi, vaktinde olmayan bir zamanda çıkardığı için, taze bir tomurcuğu kattı; çünkü hurma ağacı ancak ilkbaharda tomurcuk verir; yazın sonunda olgunlaşması olmayan bir şey çıkarırsa, sanki çıkardığında ciddi değildir. Ve **اللَّحَق** ayrıca meyvedendir: birinciden sonra gelen; ve her meyve bir meyveden sonra gelirse o **لَحَقٌ**tur; cem’i **أَلْحاق**tır; Ebû Hanîfe bunu nakletti. Ve ağaç **أَلْحَقَ** etti; ve **اللَّحَقُ** ayrıca insanlardandır, aynı şekilde: bir kavmin geçip gitmesinden sonra bir kavme yetişen kavim; şöyle dedi:
    “Seni Busra’dan ve kapılarından,
    Rum’un kuşatmasından ve gurbetinden,
    ve onun Araplarından yetişen bir **لَحَقٍ**tan,
    ölüm sancağı altında yahut kartalı altında, müstağni kılar.”
Ezherî dedi ki: **اللَّحَقُ**, **لِلَحِقَ** için masdar olabilir; ve **لاحِقٍ**ın cem’i de olabilir; tıpkı “خادم” ve “خَدَم”, “عاسّ” ve “عسَسَ” denildiği gibi. Ve **لَحَقُ الغنم**: ona yetişmek üzere olan yavrularıdır. Ve **اللَّحَقُ**: fazla olan şeydir; İbn Uyeyne dedi ki:
    “Sanki satırlar arasında bir **لَحَقُ**.”
Ve cem’i, cem’ gibidir. Ve **اللَّحقُ**: yağmurun suladığı ekin; o, **الزرع العِذْي**dir; cem’i **الأَلحاقُ**tır. Kisâî: “**زرعوا الأَلْحاقَ**” denir; tekili **لَحَقٌ**tur; bu, vadinin suyu çekilip her suyun çekildiği yere tohumu atması sebebiyledir; denir: “**اسْتَلْحَقُوا**” ekim yaptıklarında. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **اللَّحَقُ**, kavmin vadinin kenarında ekim yapmasıdır; denir: “**قد زرعوا الأَلْحاقَ**.”
Ve **لَحِق** **لُحُوقاً**: yani zayıfladı. Ezherî: **فرس لاحقُ الأَيْطَلِ**; **خيل لُحْق الأَياطل**dendir; zayıflatıldıklarında. Ve Ka‘b’ın kasidesinde:
    “Sol yanlar üzerinde hızlı gider; o **لاحِقَةٌ**dır;
    ince; onların yere vuruşu çözülmedir.”
**اللاحِقةُ**: zayıf olan. Ve **المُلْحَقُ**: yapıştırılmış **الدَّعِيّ**. Ve **اسْتَلْحَقَه**: yani onu iddia etti. Ezherî, Leys’ten: **اللَّحَقُ**, babası olmayan birine bağlanan **الدعيّ**dir; Ezherî dedi ki: bazılarını, ona **المُلْحَق** dediklerini işittim. Ve Amr b. Şuayb hadîsinde: Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, şu hükmü verdiği: babasından sonra, kendisine nispet edilen babadan sonra **اسْتُلْحِقَ** edilen her **مُسْتَلْحَق**; onu **اسْتَلْحَقَه** edene **لَحِق** etmiştir. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hattâbî dedi ki: bunlar, şeriatin ilk zamanında vuku bulan hükümlerdir; çünkü cahiliye ehlinin fahişe cariyeleri vardı; efendileri onlara uğrarlardı; onlardan biri çocuk getirince, bazen efendi ve zina eden onu iddia ederdi; Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onu efendiye kattı; çünkü cariye, hür kadın gibi yataktır; eğer efendi ölür de onu **يَسْتَلْحِقُهُ** etmezse, sonra varisleri ondan sonra onu **اسْتَلْحَقَهُ** ederse, babasına **لَحِق** eder; mirasında ihtilaf vardır. Ve **لاحِقٌ**: Arap atlarından bilinen bir atın adıdır; Nâbiga dedi ki:
    “Onların içinde **الأَعْوَجِيّ**in ve **لاحِقٍ**in kızları vardır;
    idman yerinden, boz; yürüyüşleri ağır.”
Ve **الصحاح**’ta: **لاحِق** Muâviye b. Ebî Süfyân’ın bir atının adıdır.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**لحق**) **اللام** ve **الحاء** ve **القاف** bir asıldır; bir şeye erişmeye ve ona ulaşarak başkasına varmaya delalet eder. Denir: falan, falana **لَحِقَ**; o, **لاحق**tır. Ve **ألْحَقَ** onun manasındadır. Ve duada: “Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحِقٌ**([7])”; dediler: manası **لاحق**tır. Ve bazen dediler: **لَحِقْتُه**: ona tâbi oldum; ve **ألحقتُه**: ona ulaştım. Ve **المُلْحَق**: yapıştırılmış **الدعيّ**. Ve hurmada **اللَّحَق**: [ona isabet eden bir hastalık([8])].

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**لَحِقَ** ona, **كسَمِعَ**; ve onu **لَحِقَهُ** **لَحْقاً** ve **لَحاقاً**, ikisinin fethasıyla: ona yetişti; tıpkı **أَلْحَقَهُ** gibi; ve bu, lâzım ve müteaddîdir. Ve “Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحِقٌ**”; yani **لاحِقٌ**; ve fetha daha güzeldir yahut doğrudur. Ve **لَحِقَ**, **كَسمِعَ**, **لُحوقاً**: zayıfladı.
Ve **لاحِقٌ**: Muâviye b. Ebî Süfyân’ın, ve Ganî b. A‘sur’un, ve Hâricî Hâzûk’un, ve Uyeyne b. el-Hâris’in atlarıdır. Ve **لاحِقٌ الأَصْغَرُ**: Benî Esed’indir. Ve **أبو لاحِقٍ**: doğandır. Ve **اللُّوَيْحِقُ**: **اليَعَاقيبَ** avlayan bir kuştur.
Ve **المِلْحاقُ**: deve; develer onu neredeyse geçemez. Ve **المُلْحَقُ**: yapıştırılmış **الدَّعِيُّ**. Ve **ككتابٍ**: yayın kılıfı.
Ve **الأَلْحاقُ**: vadiden suyun çekildiği yerlerdir; oralara tohum atılır; tekili: harekeli olarak **لَحَقٌ**.
Ve **اسْتَلْحَقَ**: onları ekti; ve falanı: onu iddia etti. Ve harekeli olarak **اللَّحَقُ**: birinciye eklenen bir şeydir; ve hurmadandır: birinciden sonra eklenen. Ve **تَلاَحَقَتِ المَطايا**: bazısı bazısına yetişti.

Tâcü’l-ʿArûs:
ل ح ق
**لحِق** ona **كسَمِع**; ve onu **لَحِقه** **لَحْقاً** ve **لَحاقاً** ikisinin fethasıyla: ona yetişti. Ve ondan hadîs: “Sizden bana en çabuk **لَحاقاً** olanınız, eli en uzun olanınızdır.” Ve aynı şekilde **اللُّحوق** damme ile; tıpkı **ألْحَقَه** **إلحاقاً** gibi; ve bu, lâzım ve müteaddîdir. Denilir: başkası onu ona kattı: **ألحقَه به**; ve **ألحَقَه**: ona yetişti. İbn Berrî dedi ki: lâzımın şahidi Ebû Duvâd’ın sözü:
“Böylece onu kattı; o, onunla birlikte akıp giderken…
tıpkı yayın, **الغَرَبْ** okunu katması gibi.”
Ve kunût duasında: “Şüphesiz Senin azabın kâfirlere **مُلْحِق**” hâ’nın kesresiyle; yani: **لاحِقٌ**; ve fetha daha güzeldir yahut Cevherî ve Sâgânî’nin dediği gibi doğrudur. İbn Düreyd dedi ki: **مُلحَق** ve **مُلحِق** ikisi de. Leys dedi ki: kesre bize daha sevimlidir; dedi ki: ve denilir: o, Kur’an’dandır; onun üzerine yalnız bir şahit buldular da kunûta konuldu. Dedi ki: ve bu dil, Yüce Allah’ın sözüne uygundur: “Kulu ile gece yürüttü.” İbnü’l-Esîr dedi ki: rivayet hâ’nın kesresiyle; yani: Senin azabın kime inerse onu kâfirlere kattı; ve denildi: o, **لاحِق** manasındadır; **لَحِق** için bir lehçedir. Denilir: **لحِقْته** ve **ألحَقْته** bir manada; tıpkı **كتَبِعْتُه** ve **أتْبَعْته** gibi. Ve hâ’nın fethasıyla, mef’ûl üzere rivayet edilir; yani: Senin azabın kâfirlere **مُلْحَقٌ**tur ve onunla vurulurlar. Ve **لَحِقَ** **كسَمِع** **لُحوقاً** damme ile: yani zayıfladı; Cevherî bunu nakletti. Zemahşerî ekledi: ve karnı yapıştı; bu mecazdır. Ezherî dedi ki: **فرسٌ لاحِقُ الأيْطَلِ**; **خيْلٍ لُحْقِ الأياطِل**dendir: zayıflatıldıklarında. Ve Ka‘b’ın kasidesinde, Allah ondan razı olsun:
“Sol yanlar üzerinde hızlı gider; o **لاحِقَةٌ**dır…
ince; onların yere vuruşu çözülmedir.”
Sâgânî, Ru’be’den şu beyiti okuttu:
“**لواحِقُ الأقْرابِ** onda, **كالمَقَقْ**.”
Ve **لاحِق**: **الصحاح**’ta olduğu üzere, Muâviye b. Ebî Süfyân’ın, Allah ondan razı olsun, atlarının adıdır. Ve **لاحِق الأكْبر** Ganî b. A‘sur’undur. Ve **لاحِق**: Hâricî Hâzûk’un atıdır. Kız kardeşi onu mersiyeleyerek dedi ki:
“Kim bu yılı **الوشيلَ** ve **لاحِقاً** ile ganimet alır…
ve Hızâk’ın öldürülmesi; yüksek zikri hiç eksilmedi.”
Ve **لاحِق**: Uyeyne b. el-Hâris b. Şihâb’ın atıdır. Ebû’n-Nedâ dedi ki: **لاحِقٌ الأصغَرُ** Benî Esed’indir. Nâbiga ez-Zübyânî dedi ki:
“Onların içinde **العَسْجَديِّ**in ve **لاحِقٍ**in kızları vardır…
idman yerinden, boz; yürüyüşleri ağır.”
İbnü’l-Kelbî, atların neseblerinde, metniyle dedi ki: **ولاَحِق الأصْغَرُ**: **اللاّحق الأكْبرِ**in kızlarındandır; ve onun hakkında Kümeyt der ki:
“**آلِ الوَجيه** ve **لاحقٍ** ailesinden seçkin develer…
kişnediklerinde bize kinlerimizi hatırlatır.”
Ve **أبو لاحِق**: doğanın künyesidir; Sâgânî bunu nakletti. Ebû Hâtim dedi ki: **اللُّوَيْحِقُ**: boz bir kuştur; **الوَبْر** ve **اليَعاقِيبَ** avlar. Leys dedi ki: **المِلْحاقُ**: deve; yürüyüşte develer onu neredeyse geçemez. Ru’be dedi ki:
“o, koşunun delip geçenidir; **مِلْحاقُ اللَّحَق**.”
Ve **المُلْحَقُ**: yapıştırılmış **الدَّعِيُّ**; **الصحاح**’ta olduğu üzere; ve bu mecazdır. Ve ondan, sarf kitaplarında **باب الإلْحاق**. Ve **اللِّحاق** **ككِتاب**: yayın kılıfıdır; **العُباب**’ta olduğu üzere; onu kesre ile ضبط etmedi; bu, fetha ile de olabileceğini ihtimal ettirdi. Ve **الألْحاقُ**: vadiden suyun çekildiği yerlerdir; oralara tohum atılır; denir: “**قد زَرَعوا الألحاقَ**”; tekili harekeli **لَحَقٌ**tur; Kisâî bunu söyledi. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **اللَّحَقُ**: kavmin vadinin kenarında ekim yapmasıdır. Ve denilir: adam **استَلْحَق** etti; yani onları ekti; yani **الألْحاق**ı. Ve falan, falanı **استَلْحَقَ**: onu iddia etti. Ve Amr b. Şuayb hadîsinde: Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, şu hükmü verdiği: babasından sonra, kendisine nispet edilen babadan sonra **استُلحِق** edilen her **مُسْتَلْحَق**; onu **استَلْحَقَه** edene **لحِق** etmiştir. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hattâbî dedi ki: bunlar, şeriatin ilk zamanında vuku bulan hükümlerdir; çünkü cahiliye ehlinin fahişe cariyeleri vardı; efendileri onlara uğrarlardı; onlardan biri çocuk getirince, bazen efendi ve zina eden onu iddia ederdi; Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onu efendiye kattı; çünkü cariye, hür kadın gibi yataktır; eğer efendi ölür de onu **يسْتَلْحِقْه** etmezse, sonra varisleri ondan sonra onu **استَلْحَقَه** ederse, babasına **لحِق** eder; mirasında ihtilaf vardır. Ve harekeli olarak **اللَّحَقُ**: birinciye eklenen şeydir; **الصحاح**’ta olduğu üzere. Ve hurmadan **اللَّحَق**: eklenen şeydir. Ve **الصحاح**’ta: birinciden sonra gelir; Ebû Hanîfe ekledi: ve her meyve bir meyveden sonra gelirse o **لَحَقٌ**tur; cem’i **ألْحاقٌ**tır. Leys dedi ki: **اللَّحَقُ**: hayvan, bitki ve hurma yükünden, bir şeye yetişen yahut ona yetiştirilmiş her şeydir. Ve denildi: **اللَّحَق** hurmada, olgunlaşıp hurmalaştıktan sonra karnında yeşil bir şeyin çıkmasıdır; nadiren olgunlaşır; kış ona yetişir de yağmur onu düşürür; ve buna benzer şey üzümde de olur; ona **لَحَقاً** denir. Tırimmâh, böyle bir şeyde, vaktinde çıkanın olgunlaşmasından sonra tomurcuk veren bir hurma ağacını vasfederek dedi ki:
“**ألحَقَتْ** oynayıp çıkardığını,
artık olgunlaşmış olana; kesim vakti gelince.”
Yani: sanki onunla oynamış gibi, vaktinde olmayan bir zamanda çıkardığı için, taze bir tomurcuğu kattı; çünkü hurma ağacı ancak ilkbaharda tomurcuk verir; yazın sonunda olgunlaşması olmayan bir şey çıkarırsa, sanki çıkardığında ciddi değildir. Ve **تَلاحَقَت** **الرِّكابُ** ve **المَطايا**: yani bazısı bazısına yetişti; şair dedi ki:
“Derim ki, **المَطايا** **تلاحَقَت** olmuşken…
Söz sana yeter; şüphesiz üzerinde bir göz vardır.”
Yani: yumuşak davran ve sözden el çek. Ve kendisi üzerine istidrâk edilenlerdendir: damme ile **اللُّحُوق**: bağlanma ve yapışma. Ve falan, falanı **ألحقَ** etti ve onu **ألحقَه**: ikisi de onu onun **مُلحقَه**si kıldı. Ve **تَلاحقَ** kavim: bazısı bazısına yetişti. Ve harekeli **اللَّحَق**: kitaptan bitirdikten sonra kitaba eklenen şeydir; böylece ondan düşeni ona eklersin; ve **ألْحاقاً** olarak cem’ olunur; ve eğer hafifletilirse, **لَحْقٌ** denilirse caiz olur; Ezherî bunu nakletti. Ben derim ki: onların “bunun için **لِحاقٌ**” demeleri, kesre ile, hatadır; ve ona eklenen şeye onun **مُلْحَقه**si derler. Ve **اللَّحَقُ** ayrıca: fazla olan şeydir. İbn Uyeyne dedi ki:
“sanki satırlar arasında bir **لَحَقُ**.”
Ve insanlardan **اللّحَق**: bir kavmin geçip gitmesinden sonra bir kavme yetişen kavimdir; recez söyleyen dedi ki:
“ve onun Araplarından yetişen bir **لَحَقٍ**.”
Ezherî dedi ki: **اللَّحَقُ**, **لِلَحِقَ** için masdar olabilir; ve **لاحِق**ın cem’i de olabilir; tıpkı “خادِمٌ وخَدَمٌ” ve “عاسٌّ وعَسَسٌ” denildiği gibi. Ve **لَحَقُ الغَنَمِ**: ona yetişmek üzere olan yavrularıdır. Ve **اللَّحَق**: yağmurun suladığı ekindir; o, **الزرعُ العِذْي**dir; cem’i **ألْحاقٌ**tır. Ve **قوسٌ لُحُقٌ** - iki damme ile - ve **مِلْحاق**: okun süratlisidir; bir şey istemez ki ona **لَحِقَته**. Ve ağaç **ألحَقَ** etti: Ebû Hanîfe’den; ona **اللَّحَق** tomurcuk verdi. Ve **اللَّحَق**: dağın başıdır. Ve babası olmayan birine yapıştırılmış **الدّعيّ**: Leys’ten; ve o, Ezherî’den ayrıca **المُلْحَق**tır. Ve “**وألْحَقْتُهم**”: onları geçtiğim zaman; İbn Düreyd dedi ki: sabit değildir. Ve onların “**التحقَ به**” sözleri: yani **لحِق**; müvelleddir. Sâgânî dedi ki: onu, dil kitaplarından tedvin edilmiş olanlarda bulmadım; bundan kaçınılsın; aynı şekilde **المَلاحق** ve **اللِّحاق** **ككِتاب**. Ve onların “**اللُّحوقِيّ**” - damme ile - şişeye benzerlik için. Ve **تَلاحَقَت** haberler: peş peşe geldi; ve kavmin halleri de; ve bu mecazdır. Ve **اللاحِقَةُ**: ilk meyveden sonra meyvedir; cem’i **لَواحِق**tir. Ve Ebû Miclaz **لاحِقُ** b. Humeyd es-Sedûsî: tâbiîdir.
