# لحن — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%86/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AD%D9%86/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لحن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%86.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: لحن

ل ح ن
لحن في كلامه إذا مال به عن الإعراب إلى الخطأ أو صرفه عن موضوعه إلى الإلغاز‏.‏
ورجل لحّان ولحّانة‏.‏
ولحّنته‏:‏ نسبته إلى اللحن وقلت له‏:‏ قدل لحنت ولحنت له لحناً‏:‏ قلت له ما يفهمه عنّي ويخفى على غيره‏.‏
وعرفت ذلك في لحن كلامه‏:‏ في فحواه وفيما صرفه إليه من غير إفصاح به‏.‏
قال‏:‏ منطقٌ واضحٌ ويلحنُ أحيا - ناً وأحلى الحديث ما كان لحنا ولا حنى ملاحنةً‏.‏
قال الطرماح‏:‏ وأدت إليّ القول عنهنّ زولة تلاحن أو ترنو لقول الملاحن أي تكالم بما يخفى على الناس‏.‏
وعن أبي مهديّة‏:‏ ليس هذا من لحني ولا من لحن قومي أي من نحوي ومذهبي الذي أميل إليه وأتكلم به يعني لغته ولسنه ومنه ‏"‏ تعلموا الفرائض والسنة واللحن كما تتعلمون القرآن ‏"‏‏.‏
وهذا لحن معبدٍ وألحانه وملاحنه‏:‏ لما مال إليه من الأغاني واختاره‏.‏
ولحّن في قراءته تلحيناً‏:‏ طرّب فيها وقرأ بألحانٍ ولحونٍ‏.‏
ولحن ذلك عني بكسر الحاء‏:‏ فهمه وألحنته إياه‏.‏
وهو لحن بحجّته‏:‏ فهمٌ فطنٌ بها يصرفها إلى أي وجه شاء‏.‏
وفلان لسنٌ لقنٌ لحنٌ‏.‏
قال لبيد‏:‏ متعودٌ لحنٌ يعيد بكفّه قلماً على عسبٍ ذبلن وبان وفلان ألحن بحجّته من صاحبه وفلان يلاحن الناس‏:‏ يفاطنهم ويغالبهم لفطنته ودهائه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قدح لاحنٌ‏:‏ ليس يصافي الصوت عند الإاضة‏.‏
وقوس لاحنة عند الإنباض وسهم لاحنٌ عند التنفير وإذا صفا صوته قيل‏:‏ معرب‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ في لحنه عن لغات العرب تعجيم

### Türkçe

ل ح ن
**لحن** onun sözünde: onu i‘râbdan hataya doğru meylettirdiği zaman, yahut onu mevzuundan bilmecelemeye doğru çevirdiği zaman.
Ve (bir) adam **لحّان** ve **لحّانة**.
Ve **لحّنته**: onu **اللحن**’e nisbet ettim ve ona dedim ki: gerçekten sen **لحنت**. Ve **لحنت له لحناً**: ona, benden anladığı ve başkasına gizli kalan şeyi söyledim.
Ve bunu, onun sözünün **لحن**’inde bildim: onun fuhvâsında ve onu, onunla açıkça söylemeksizin çevirdiği şeyde.
Dedi ki: “Açık bir mantık; ve bazen **يلحن**; ve sözün en tatlısı, **لحنا** olan idi.” Ve **حنى ملاحنةً** yoktur.
**الطرماح** dedi: “Onlar hakkında sözü bana bir **زولة** ulaştırdı; **تلاحن** eder yahut **ترنو** eder **لقول الملاحن**.” Yani: insanlardan gizli kalanla konuşur.
Ve Ebû Mehdiyye’den: “Bu, benim **لحني**’mden de değildir, kavmimin **لحن**’inden de değildir.” Yani: benim nahvimden ve kendisine meylettiğim ve onunla konuştuğum mezhebimden; onun dili ve lisanı kastediyor. Ve ondandır: “Ferâizi, sünneti ve **اللحن**’i, Kur’ân’ı öğrendiğiniz gibi öğrenin.”
Ve bu, Ma‘bed’in **لحن**’idir; ve onun **ألحانه**’i ve **ملاحنه**’i: şarkılardan kendisine meylettiği ve seçtiği şey(ler) içindir.
Ve onun kıraatinde **لحّن** etti, **تلحيناً**: onda terennüm etti ve **ألحانٍ** ve **لحونٍ** ile okudu.
Ve bunu benden **لحن** etti, **الحاء**’ı kesreli (olarak): onu anladı; ve onu kendisine **ألحنته**.
Ve o, hüccetiyle **لحن**’dir: onunla (hüccetle) anlayışlı bir fehm; onu, dilediği herhangi bir yöne çevirir.
Ve falan, **لسنٌ** **لقنٌ** **لحنٌ**.
Lebîd dedi: “Alışmış, **لحن**; eliyle bir kalemi, incelmiş ve belirmiş **عسب**’ler üzerine geri çevirir.” Ve falan, hüccetiyle arkadaşından daha **ألحن**’dir. Ve falan, insanlarla **يلاحن** eder: onların kurnazlığını sezer ve onları, kendi zekâsı ve hilesiyle alt eder.
Mecazdandır: **قدح لاحنٌ**: **الإاضة** sırasında sesi saflaştırmaz.
Ve **قوس لاحنة** **الإنباض** sırasında; ve **سهم لاحنٌ** **التنفير** sırasında. Ve sesi saflaştığı zaman denir ki: **معرب**.
Zü’r-Rumme dedi: “Onun **لحن**’inde, Arapların dillerinden bir **تعجيم**.”
