# لدد — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%AF/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AF%D8%AF/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%AF.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: لدد

باب الدال واللام
د ل، ل د مستعملان
دل:
الدَّلُّ دلالُ المرأة إذا تَدَلَلَتْ على زوْجها تُريه جَراءةً عليه في تَغَنُّجٍ وتَشَكُّلٍ كأنَّها تُخالِفُه وليس بها خِلاف.
والرجلُ يُدِلُّ على أقرانه في الحرب يأخُذُهم من فَوق.
والبازي يُدِلُّ على صيده.
والدالَّةُ: مما يُدِلُّ الرجلُ على من له عنده مَنزِلةٌ أو قَرابةٌ قَريبةٌ: شِبْهُ جَراءةٍ منه.
والدَّلالة: مصدر الدليل بالفتح والكسر.
والدِّليلاءُ، يُمَدُّ ويُقصَر، ومعناه ما دلَّكُم عليه.
والدُّلْدُلُ: شيءٌ أعظم من القُنْفُذ، ذو شَوْكٍ طِوال.
والتَّدَلْدُل كالتَّهَدُّل.
والدُّلدُل اسمُ بَغْلةِ رسول الله صلّى اللهُ عليه وآلِه وسَلَّم
لد:
اللَّدُّ: فِعلُكَ باللَّدودِ حين تَلُدُّ به، وهو الدَّواء يُوجَر في أحَدِ شِقَّي الفَم، وتقول: لدَدْته أَلُدُّه لَدّاً، والجمعَ أَلِدَّة.
وأُخِذَ اللَّدود من لَديدَي الوادي، وهما جانِباه، والوَجُور في وَسَط الفَم.
واللَّدِيدانِ: صَفْقا العُنُق من دون الأُذُنَيْنِ، وجانبا كلِّ شيءٍ لَديداه، قال رؤبة:
على لَدِيدَيْ مُصْمَئِلٍّ صَلْخادْ
والتَلَدُّد في التَلَفُّتِ، أن يعطِفُ بعُنُقِه مرّةً كذا ومرّةً كذا.
واللَّدَد مصدر الأَلَدِّ أي السَّيِّءُ الخُلُق الشديدُ الخُصومة، العَسِرُ الانقِياد.
ورجلٌ ألَنْدَ ُويَلَنْدَد: كثير الخُصوماتِ شَرِسُ المُعامَلةِ، قال:
عقيلة شَيخٍ كالوَبيل ألَنْدَدِ
وهُذَيْل تقول: لَدَّه عن كذا أي حَبَسَه

### Türkçe

باب **الدال** ve **اللام**
**د ل**، **ل د** kullanımdadırlar
**دل**:
**الدَّلُّ**: kadının, kocasına karşı **تَدَلَلَتْ** ettiği vakitki **دلالُ**’ıdır; ona karşı bir **تَغَنُّجٍ** ve **تَشَكُّلٍ** içinde, sanki ona muhalefet ediyormuş gibi bir cüret gösterir; hâlbuki onda muhalefet yoktur.
Ve erkek, savaşta akranlarına karşı **يُدِلُّ** eder; onları üstten alır.
Ve **البازي** avına karşı **يُدِلُّ** eder.
Ve **الدالَّةُ**: kişinin, yanında bir mevkii yahut yakın bir akrabalığı bulunan kimseye karşı **يُدِلُّ** ettiği şeydendir: ondan bir çeşit cüret.
Ve **الدَّلالة**: **الدليل**’in (fetha ve kesra ile) mastarıdır.
Ve **الدِّليلاءُ**; uzatılır ve kısaltılır; manası: size delâlet ettiği şeydir.
Ve **الدُّلْدُلُ**: **القُنْفُذ**’dan daha büyük bir şey; uzun dikenli.
Ve **التَّدَلْدُل** **التَّهَدُّل** gibidir.
Ve **الدُّلدُل**: Resûlullah’ın (Allah’ın salâtı onun ve âlinin üzerine olsun) katırının adıdır.
**لد**:
**اللَّدُّ**: **اللَّدود** ile, onunla **تَلُدُّ** ettiğin zamanki fiilindir; o, ağzın iki yarığından birine içirilen ilaçtır; ve dersin ki: onu **لدَدْته**; **أَلُدُّه** **لَدّاً**; çoğulu **أَلِدَّة**’dir.
Ve **اللَّدود**, vadinin iki yanı olan **لَديدَي**’den alınmıştır; **الوَجُور** ise ağzın ortasındadır.
Ve **اللَّدِيدانِ**: iki kulaktan aşağı boynun iki yanıdır; her şeyin iki yanı onun **لَديداه**’ıdır. Rü’be dedi ki:
على **لَدِيدَيْ** مُصْمَئِلٍّ صَلْخادْ
Ve **التَلَدُّد** **التَلَفُّتِ** içindedir: boynuyla bir defa şöyle, bir defa böyle çevirmesidir.
Ve **اللَّدَد**: **الأَلَدِّ**’in mastarıdır; yani kötü huylu, şiddetli husumet sahibi, boyun eğmesi zor olan.
Ve bir adam **ألَنْدَد**’dir ve **يَلَنْدَد**: çok husumetli, muamelede serttir. Dedi ki:
عقيلة شَيخٍ كالوَبيل **ألَنْدَدِ**
Ve Hüzeyl der ki: onu şundan **لَدَّه**; yani onu hapsetti.
