# لدس (ل-د-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AF%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - د - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لَدَّسْتُ البعير تَلْديساً: أنْعَلْتُهُ، وكذلك الخُفُّ إذا أصلحتَه برِقاع. يقال: خُفٌّ مُلَدَّسٌ، كما يقال: ثوبٌ مُلَدَّمٌ ومُرَدَّمٌ. واللديسُ: الناقة المكتنزة اللحم، مثل اللكيكِ والدَخيسِ. والمِلْدَسُ لغةٌ في المِلْطَسِ، وهو حجرٌ ضخم يُدقُّ به النوى، وربَّما شبِّه الفحل الشديدُ الوطء به. والجمع المَلادِسُ.

##### Türkçe

**لَدَّسْتُ** deveyi **تَلْديساً**: onu naladım; aynı şekilde **الخُفُّ** da, onu yamalarla ıslah ettiğin zaman. Denir: **خُفٌّ مُلَدَّسٌ**; denildiği gibi: **ثوبٌ مُلَدَّمٌ** ve **مُرَدَّمٌ**. Ve **اللديسُ**: eti dolgun dişi deve; **اللكيكِ** ve **الدَخيسِ** gibi. Ve **المِلْدَسُ**, **المِلْطَسِ** hakkında bir lugattır; o, çekirdeğin dövüldüğü iri bir taştır; bazen şiddetli çiftleşmesi olan erkek deve ona benzetilmiştir. Çoğulu **المَلادِسُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س د ل
سدل ، لدس ، لسد ، دلس : ( مستعملة ) .
سدل : في حديث عليّ : أنّه خرج فرأى قوماً يُصلُّون قد سَدَلوا ثِيابَهم فقال : كأنهم اليهودُ خَرجوا من فُهْرِهم .
قال أبو عُبَيد : السَّدْل : هو إِسبالُ الرَّجل ثوبَه من غير أن يَضُمّ جانبيه بين يديه ، فإن ضَمَّه فليس بسَدْل ؛ وقد رُوِيتْ فيه الكَراهيةُ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم )
وقال الليث : شَعرٌ مُنسَدِل ومُنْسَدِر : كثيرٌ طويلٌ قد وقع على الظَّهر .
الأصمعيّ : السُّدول والسُّدُون بالنون واللام : ما جُلِّل به الهَوْدَج من الثّياب .
قال الراجز :
كأنّ ما جُلِّلن بالأُسْدانِ
يانِعَ حُمّاض وأرْجُوانِ
وقال ابن الأعرابيّ : سَوْدَل الرجلُ : إذا طال سَوْدلاه ؛ أي : شارِباه .
وفي حديث عائشة ( أنها سدَلت طرف قناعها على وجهها وهي محرمة ) ، أي : أسبلته .
وفي الحديث ( أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قَدِم المدينة وأهلُ الكتابَ يسدِلون أشعارَهم والمشركون يَفْرُقون ؛ فسَدَل النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) شَعرَه ففَرّقه ، وكان الفَرْقُ آخِرَ الأمرَين ) .
قال ابن شميل : المسدَّلُ من الشَّعر . الكثيرُ الطويل ، يقال : سَدَّل شعرَه على عاتقَيه وعُنقِه ، وسَدَله يَسدِله . والسَّدْل : الإرسال ليس بمَعْقُوف ولا مُعقَّد . وشَعرٌ مُنسَدِلٌ ومُنسَدِرٌ .
وقال الفرّاء : سَدَلْتُ السِّترَ وسَدَنْتُه : أرخَيْتُه .
دلس : أبو العباس عن ابن الأعرابي : الدَّلَسُ : السّواد والظلمة . وفلان لا يُدالس ولا يُوالس قال : لا يدالس ولا يظلم ، ولا يوالس : أي : لا يخون لا يُوارِب .
وقال شَمر : المُدالسةُ : إذا باعَك شيئاً فلم يُبَيِّنْهُ لك ، يقال : دلس لي سِلعةَ سَوْء . واندلس الشيء : إذا خفي . ودلّسْتُه فتدلَّس ، وتَدلُّسُه ألا يشعر به .
وقال الليث : يقال : دلّس في البيع وفي كل شيء : إذا لم يبيّن عَيْبَه .
قلت : ومِنْ هذا أُخِذ التدليسُ في الإسناد ، وهو أن يُحدِّث به عن الشيخ الأكبر وقد كان قد رآه ، وإنما سمعه عمن دونه ممن سمعه منه ، وقد فعل ذلك جماعةٌ من الثِّقات . والدُّلْسةُ : الظلمة . وسمعت أعرابيّاً يقول : لامرىء قُرفَ بسوء فيه ، ما لي في هذا الأمر وَلْسٌ ولا دَلْسٌ ، أي : ما لي فيه خِيانة ولا خديعة .
سَلمة عن الفراء قال : الإدلاس : بقايا النَّبت والبَقْل ، واحدها دَلَس ، وقد أدلست الأرض ، وأنشد :
بَدَّلتْنَا من قَهْوَسٍ قِنْعاسَا
ذا صَهَوات يَرْتَع الأَدلاسَا
لدس : ثعلب عن ابن الأعرابي : أَلدَسَتِ الأرضُ إلْداساً : إذا طَلَع فيها النّبات . وناقةٌ لَدِيس رَدِيس : إذا رُميت باللّحم رَمْياً .
وقال الشاعر :
سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَموسٌ شِمِلَّةٌ
تُبارُ إليها المُحصنَاتُ النَّجائبُ
المحصنات النّجائب : اللّواتي أحصنَها صاحبُها أن لا يضربها إلا فحلٌ كريم . وقوله : تبارُ يقول : يُنظَر إليهنّ وإلى سَيْرهنّ بسَيْر هذه الناقةِ ، ويختَبرْن بها وبسيرها . ويقال : لَدّسْتُ الخُفَّ تلدِيساً : إذا نَقَّلْتَه ورَفَعْتَه . ولَدَّسْتُ فِرْسِنَ البعيرِ : إذا أَنْعَلته .
وقال الراجز :
حَرْف عَلاَة ذات خُفَ مِرْدَسِ
دَامِي الأظَلِّ مُنْعلٍ مُلَدَّسِ
لسد : أبو عبيد : لَسَدَ الطَّلَى أمَّه يَلْسِدها : إذا رَضَع جميع ما في ضَرْعها ، رواه أبو عُبيدة عنه . وأَنشَد النّضر :
لا تَجزَعَنَّ على عُلاُلةِ بَكْرةٍ
بسْطٍ يُعارضُها فَصِيلٌ مِلْسَدُ
قال : اللَّسْدُ : الرَّضْع . والمِلسَد : الَّذي يَرضَع أُمَّه من الفُصْلان .

##### Türkçe

س د ل
**سدل** ، **لدس** ، **لسد** ، **دلس** : (kullanılan).
**سدل** : Ali’nin hadisinde: “O, çıktı da bir kavim gördü; namaz kılıyorlardı; elbiselerini **سَدَلوا** etmişlerdi; bunun üzerine dedi ki: Sanki onlar Yahudilerdir; **فُهْرِهم**’lerinden çıkmışlar.”
Ebû Ubeyd dedi: **السَّدْل**: erkeğin, iki yanını ellerinin arasında birleştirmeksizin elbisesini salıvermesidir; eğer onu birleştirirse, **سَدْل** değildir; onda, Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) kerâhet rivayet edilmiştir.
Leys dedi: **شَعرٌ مُنسَدِل** ve **مُنْسَدِر**: çok, uzun; sırtın üzerine düşmüş olandır.
Asmaî: **السُّدول** ve **السُّدُون** (nûn ve lâm ile): hevdicin üzerine elbiselerden örtülen şeydir.
Râciz dedi:
Sanki **الأُسْدانِ** ile örtülmüş olan şey
Olgun **حُمّاض** ve **أرْجُوانِ**’dır.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **سَوْدَل** adam: **سَوْدلاه**’ı uzadığı zaman; yani: iki bıyığı.
Âişe’nin hadisinde (ihramlı iken örtüsünün ucunu yüzünün üzerine **سدَلت**): yani, onu **أسبلته**.
Hadiste (Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) Medine’ye geldiği; Ehl-i kitabın saçlarını **يسدِلون** ettiği, müşriklerin ise **يَفْرُقون** ettiği; bunun üzerine Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) saçını **سَدَل** ettiği, sonra onu **فَرّقه** ettiği; ve **الفَرْقُ**’un iki işin sonuncusu olduğu).
İbn Şümeyl dedi: **المسدَّلُ** saçtandır: çok, uzun. Denir ki: Saçını iki omzunun ve boynunun üzerine **سَدَّل**; ve onu **سَدَله يَسدِله**. Ve **السَّدْل**: ne kıvrılmış ne düğümlenmiş olmaksızın salıvermedir. Ve **شَعرٌ مُنسَدِلٌ** ve **مُنسَدِرٌ**.
Ferrâ dedi: Perdeyi **سَدَلْتُ** ve **سَدَنْتُه**: onu gevşettim/salıverdim.

**دلس** : Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **الدَّلَسُ**: siyahlık ve karanlıktır. “Falan ne **يُدالس** eder ne **يُوالس** eder” dedi: ne **يدالس** eder ne zulmeder; ve **يُوالس** etmez: yani, hainlik etmez; **يُوارِب** etmez.
Şemr dedi: **المُدالسةُ**: sana bir şey satıp da onu sana açıklamadığı zamandır. Denir ki: Bana kötü bir malı **دلس** etti. Ve şey **اندلس** oldu: gizlendiği zaman. Ve onu **دلّسْتُ** de o da **تدلَّس** oldu; ve onun **تَدلُّسُه**: onunla (ondan) haberdar olmamasıdır.
Leys dedi: Denir ki: satışta ve her şeyde **دلّس** etti: ayıbını açıklamadığı zaman.
Dedim ki: Bundan, isnadda **التدليس** alınmıştır; o da, onu büyük şeyhten rivayet etmesidir; hâlbuki onu görmüş idi; ancak onu, ondan işitmiş olan kendisinden aşağı olandan işitmiştir; bunu, sika kimselerden bir cemaat yapmıştır. Ve **الدُّلْسةُ**: karanlıktır. Ve bir bedevîyi şöyle derken işittim: İçinde kötülükle itham edilmiş bir kimse için: “Bu işte benim için ne **وَلْسٌ** vardır ne **دَلْسٌ**”; yani: onda benim için ne hıyanet vardır ne aldatma.
Selâme, Ferrâ’dan dedi: **الإدلاس**: bitki ve sebzenin kalıntılarıdır; onun teki **دَلَس**’tir. Ve yer **أدلست** oldu. Ve şu beyit okundu:
Bizi **قَهْوَسٍ**’dan **قِنْعاسَا**’ya değiştirdi,
**صَهَوات** sahibi; **الأَدلاسَا**’yı otlar.

**لدس** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Yer **أَلدَسَتِ** **إلْداساً**: içinde bitki çıktığı zaman. Ve **ناقةٌ لَدِيس رَدِيس**: etle atılıp atılıp (doldurulmuş) olduğu zaman.
Şair dedi:
**سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَموسٌ شِمِلَّةٌ**
Ona doğru, korunmuş soylu dişi develer yarışır.
**المحصنات النّجائب**: sahibinin, ona ancak soylu bir erkek deve vuracak şekilde koruduğu dişiler. Ve onun sözü: **تبارُ** der ki: Onlara ve yürüyüşlerine, bu devenin yürüyüşüyle bakılır; onunla ve yürüyüşüyle sınanırlar. Ve denir ki: **لَدّسْتُ الخُفَّ تلدِيساً**: onu naklettim ve kaldırdım zaman. Ve **لَدَّسْتُ فِرْسِنَ البعيرِ**: onu nalladığım zaman.
Râciz dedi:
**حَرْف عَلاَة ذات خُفَ مِرْدَسِ**
**دَامِي الأظَلِّ مُنْعلٍ مُلَدَّسِ**

**لسد** : Ebû Ubeyd: **لَسَدَ** oğlak annesini **يَلْسِدها**: memesindeki her şeyi emdiği zaman; bunu Ebû Ubeyde ondan rivayet etti. Nadr şu beyiti okudu:
Bir devenin **عُلاُلةِ**’si üzerine asla sızlanma,
Onunla karşılaşan, annesini emen bir yavru: **مِلْسَدُ**.
Dedi: **اللَّسْدُ**: emmedir. Ve **المِلسَد**: yavrulardan, annesini emen olandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام والدال وما يثلثهما)
(لدس)  اللام والدال والسين كلماتٌ تدلُّ على لُصوق شيء بشيءٍ حتَّى يأخذَ منه. يقال: لَدَس المالُ النّباتَ، أي لَحِسه. ويقال لأوَّلِ ما يَطلُع مِن النَّبات اللَّدِيس، لأنَّ المال يلدُسه. ولُدِست النّاقةُ، أي رميت باللَّحم، كأنَّ السِّمَن لَمَّا لزِمَها كان كالشَّيء يَلصَق بالشَّيء. ولَدَسْتُ البعيرَ، إذا أنعَلْتَه. ويقال للفحولِ الشِّداد مَلاَدِس، لأنَّ كلَّ واحد منها يُلدَس بالآخر: يُعرَك([1]). والله أعلم بالصَّواب.
(لدغ)  اللام والدال والغين كلمة واحدة. يقال لُدِغ يُلدَغ، وهو ملدوغ ولديغ. ولدَغْتُه بكلمةٍ، إذا نزَغْتَه([2]) بها.
(لدم)  اللام والدال والميم أصلٌ يدلُّ على إلصاق شيءٍ بشيءٍ، ضرباً أو غيره، فاللدْم: ضرب الحجَر بالحجَرِ. قال:
ولِلفؤادِ وَجِيبٌ تحتَ أبهَرِهِ *** لَدْمَ الغلامِ وراءَ الغيْب بالحجَرِ([3])والْتَدم النساءُ: ضرَبْنَ وجوهَهنَّ وصُدورهنَّ في المَنَاحة. واللَّدْم: ضربُكَ خُبْز المَلَّة. والملاديم: المرَاضيخُ يرضَخُ بها النَّوَى. والتدَمَتْ عليه الحُمَّى: لازمته. ولذلك يقال للحُمَّى: أمّ مِلْدَم. ويقولون: المُلَدَّم([4]) من الرِّجال: الأحمق. واللام في هذا مبدلةٌ من راء، [كأنَّه] كان متخرِّقاً فرُدِّم، أي رُقِّع.
(لدن)  اللام والدال والنون كلمةٌ واحدة. يقال للَّيِّن من القضبان لَدْنٌ. ولَدُنْ بمعنى لَدَى، أي عِندَ.
--------------ـــ
([1]) في الأصل: "يعتزل".
([2]) النـَّزغ، بالغين المعجمة: الطعن والنخس. وفي الأصل: "نزعته"، تحريف.
([3]) البيت لابن مقبل، كما في اللسان (بهر، لدم). وأنشده في مجالس ثعلب 743.
([4]) وكذا ضبط في المجمل، وهو ما يقتضيه الكلام بعده. وضبط في القاموس "كمنبر"، وكذا في اللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **اللام** و**الدال** وما يثلثهما)
(**لدس**)  **اللام** ve**الدال** ve**السين**; bir şeyin bir şeye yapışmasına, ta ki ondan almasına delâlet eden kelimelerdir. Denir: **لَدَس** mal **النّبات**’ı; yani onu yaladı. Ve **النَّبات**’tan ilk çıkan şeye **اللَّدِيس** denir; çünkü mal onu **يلدُسه**. Ve **لُدِست** dişi deve; yani etle atıldı; sanki semizlik ona yapışınca, bir şeyin bir şeye yapışması gibi oldu. Ve **لَدَسْتُ** deveyi; onu nal’ladığın zaman. Ve şiddetli aygırlara **مَلاَدِس** denir; çünkü onların her biri diğeriyle **يُلدَس** olur: sürtülür([1]). Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
(**لدغ**)  **اللام** ve**الدال** ve**الغين** tek bir kelimedir. Denir: **لُدِغ** **يُلدَغ**; o, **ملدوغ** ve**لديغ**’dir. Ve **ولدَغْتُه** onu bir sözle; onunla onu **نزَغْتَه**([2]) ettiğin zaman.
(**لدم**)  **اللام** ve**الدال** ve**الميم**; bir şeyin bir şeye yapıştırılmasına delâlet eden bir asıldır; vurma ile veya başkasıyla. Şu hâlde **اللدْم**: taşın taşla vurulmasıdır. Dedi:
ولِلفؤادِ وَجِيبٌ تحتَ أبهَرِهِ *** لَدْمَ الغلامِ وراءَ الغيْب بالحجَرِ([3])Ve **الْتَدم** kadınlar: ağıtta yüzlerini ve göğüslerini vurdular. Ve **اللَّدْم**: senin **خُبْز المَلَّة**’yi vurmandır. Ve **الملاديم**: çekirdeklerin onunla kırıldığı ezicilerdir. Ve **التدَمَتْ** ona humma: ona yapıştı. Bundan dolayı hummaya **أمّ مِلْدَم** denir. Ve derler: erkeklerden **المُلَدَّم**([4]): ahmaktır. Ve bu hususta **اللام**, **راء**’dan değiştirilmiştir; [sanki] yırtılmış idi de **فرُدِّم**; yani yamandı.
(**لدن**)  **اللام** ve**الدال** ve**النون** tek bir kelimedir. Çubuklardan yumuşak olana **لَدْنٌ** denir. Ve **لَدُنْ**, **لَدَى** mânâsınadır; yani yanında.

--------------ـــ
([1]) Asılda: "يعتزل".
([2]) **النـَّزغ**, **الغين** mu‘ceme ile: saplama ve dürtmedir. Asılda: "نزعته", tahriftir.
([3]) Beyit İbn Mukbil’indir; **اللسان**’da (بهر، لدم) olduğu üzere. Onu **مجالس ثعلب** 743’te inşâd etti.
([4]) **المجمل**’de de böyle ضبط edilmiştir; ve ondan sonraki sözün gerektirdiği budur. **القاموس**’ta "كمنبر" diye ضبط edilmiştir; ve **اللسان**’da da böyledir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لَدَسَه بيدِه لَدْساً: ضَرَبَه بها، ولَدَسَه بالحجر: ضَّرَبه أَو رَماه، وبه سُمِّي الرجل مُلادِساً. وبنو مُلادِس: حَيّ. وناقة لَدِيسٌ: رُمِيت باللحم، وقيل: اللَّدِيسُ الكثير اللحم؛ عن كراع. الصحاح: اللَّدِيسُ الناقة الكثيرة اللحم مثل اللَّكِيك والدَّخِيس. وأَلْدَسَت الأَرض إِلدَاساً: أَطْلَعَت شيئاً من النبات؛ قال ابن سيده: أَراه مقلوباً عن أَدْلَسَت. وناقة لدِيس رَدِيس إِذا رميت باللحم رمياً؛ قال الشاعر:
سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَمُوسٌ شِمِلَّةٌ،
تُبارُ إِليها المُحْصَنات النَّجائِبُ
المُحْصَنات النَّجائبُ: اللّواتي أَحْصَنَها صاحِبُها أَسن لا يَضْرِبَها إِلاّ فَحْل كَرِيم، وقوله تُبارُ أَي يُنْظرُ إِليهنّ وإِلى سَيْرِهنَّ بسَيْر هذه الناقة يُختَبَرْن بسَيرها.
ويقال: لَدَّسْتُ الخُفَّ تَلدِيساً إِذا ثَقَّلْتَه ورَقَعْتَه. يقال: خُفٌّ مُلَدِّسُ كما يقال ثَوْب مُلَدَّم ومُرَدَّم. ولَدَّسْت فِرْسِنَ البعير تَلْديساً إِذا أَنْعَلْتَه؛ وقال الراجز:
حَرْف عَلاة ذات خُفٍّ مِرْدَسِ،
دامِي الأَظَلِّ مُنْعَلٍ مُلَدَّسِ
والمِلْدَس: لغة في المِلْطَس، وهو حجر ضخم يُدَقُّ به النَّوَى، وربما شبّه به الفحل الشديد الوطء، والجمع المَلادِس.

##### Türkçe

**لَدَسَه** eliyle **لَدْساً**: onu onunla vurdu; ve **لَدَسَه** taşla: onu vurdu yahut attı; ve bununla adam **مُلادِساً** diye adlandırıldı. Ve **بنو مُلادِس**: bir kabile. Ve **ناقة لَدِيسٌ**: etle atılmıştır; ve denildi ki: **اللَّدِيسُ** çok etli olandır; **كراع**’dan. **الصحاح**: **اللَّدِيسُ** çok etli deve, **اللَّكِيك** ve **الدَّخِيس** gibi.

Ve yer **أَلْدَسَت** **إِلدَاساً**: bitkiden bir şey çıkardı; **ابن سيده** dedi ki: onu **أَدْلَسَت**’ten çevrilmiş (kalb edilmiş) görüyorum. Ve **ناقة لدِيس رَدِيس**: etle atılmışsa, atılma bakımından; şair dedi ki:
سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَمُوسٌ شِمِلَّةٌ،
تُبارُ إِليها المُحْصَنات النَّجائِبُ

**المُحْصَنات النَّجائبُ**: sahibi onları, ancak soylu bir aygırdan başka birinin vurmayacağı şekilde korumuş olanlar; ve onun sözü **تُبارُ** yani onlara ve yürüyüşlerine, bu devenin yürüyüşüyle bakılır; onun yürüyüşüyle sınanırlar.

Ve denilir: **لَدَّسْتُ الخُفَّ تَلدِيساً**: onu ağırlaştırdığım ve yamadığım zaman. Denilir: **خُفٌّ مُلَدِّسُ**, tıpkı **ثَوْب مُلَدَّم** ve **مُرَدَّم** denildiği gibi. Ve **لَدَّسْت فِرْسِنَ البعير تَلْديساً**: onu naladığım zaman; ve recez şairi dedi ki:
حَرْف عَلاة ذات خُفٍّ مِرْدَسِ،
دامِي الأَظَلِّ مُنْعَلٍ مُلَدَّسِ

Ve **المِلْدَس**: **المِلْطَس**’ta bir lugattır; o, çekirdeğin onunla dövüldüğü iri bir taştır; bazen şiddetli basışlı erkek deve ona benzetilir; çoğulu **المَلادِس**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

اللدس: الرمي، يقال: لدسه بحجر، أي رماه به، وقيل: ضربه به، وبه سمي الرجل ملادسا. واللدس: اللحس. واللدس: الضرب باليد، يقال: لدسه بيده لدسا: ضربه بها. واللدس، بالكسر: الخوار الفاتر، نقله الصاغاني في التكملة هكذا، وفي العباب: الملدس، كمنبر، وكأنه غلط. والملدس، كمنبر: حجر ضخم يدق به النوى، لغة في الملطس وربما سمي به الرجل، هكذا في النسخ، وفي بعضها: الفحل الشديد الوطء، وهو تشبيه، والجمع: الملادس. واللديس، كشريف: السمين، عن ابن عباد، وقال غيره: اللديس: الكثير اللحم، وفي الصحاح: اللديس: الناقة المكتنزة اللحم، مثل اللكيك والدخيس. ج ألداس، كشريف وأشراف. وألدست الأرض إلداسا: طلع فيها النبات، عن ابن الأعرابي، قال ابن سيده: أراه مقلوبا عن أدلست. ولدس بعيره تلديسا، إذا أنعل فرسنه. ولدس الخف: أصلحه برقاع ثقله بها، يقال: خف ملدس، كما يقال: ثوب ملدم ومردم وقال الراجز:
  حرف علاة ذات خف مردس
  دامي الأظل منعل ملدس ومما يستدرك عليه: الملدس: الفحل الشديد الوطء، وقيل: المغتلم. وبنو ملادس: حي من العرب. وناقة لديس رديس: رميت باللحم رميا، قال الشاعر:
  سديس لديس عيطموس شملة                      تبار إليها المحصنات النجائب

##### Türkçe

**اللدس**: atma; denilir ki: **لدسه بحجر**; yani onu onunla attı; ve denildi: onu onunla vurdu; ve bununla adama **ملادسا** adı verildi. Ve **اللدس**: yalama. Ve **اللدس**: elle vurma; denilir ki: **لدسه بيده لدسا**: onu onunla vurdu. Ve **اللدس** (kesre ile): gevşek böğürme; bunu es-Sâğânî **في التكملة**’de böyle nakletti; ve **في العباب**’da: **الملدس** ( **منبر** gibi); sanki o bir yanlıştır. Ve **الملدس** ( **منبر** gibi): çekirdeğin onunla dövüldüğü iri taş; **الملطس**’ta bir dildir; ve belki onunla ad adlandırıldı; nüshalarda böyledir; ve bazısında: şiddetli çiftleşmesi olan damızlık erkek; ve o bir benzetmedir; çoğulu: **الملادس**. Ve **اللديس** ( **شريف** gibi): şişman; İbn Abbâd’dan. Ve başkası dedi: **اللديس**: eti çok olan; ve **في الصحاح**’da: **اللديس**: eti dolgun deve; **اللكيك** ve **الدخيس** gibi. Çoğul: **ألداس**; ( **شريف** ve **أشراف** gibi). Ve **ألدست الأرض إلداسا**: onda bitki çıktı; İbnü’l-A‘râbî’den. İbn Sîde dedi: onu **أدلست**’ten çevrilmiş görüyorum. Ve **ولدس بعيره تلديسا**: tırnağına nal çaktığı zaman. Ve **ولدس الخف**: onu, onunla ağırlaştırdığı yamalarla düzeltti; denilir ki: **خف ملدس**; denildiği gibi: **ثوب ملدم** ve **مردم**. Ve râciz dedi ki:
  حرف علاة ذات خف مردس
  دامي الأظل منعل ملدس

Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **الملدس**: şiddetli çiftleşmesi olan damızlık erkek; ve denildi: azgın. Ve **بنو ملادس**: Araplardan bir kabile. Ve **ناقة لديس رديس**: etle atılmış atılma ile atılmıştır. Şair dedi ki:
  سديس لديس عيطموس شملة                      تبار إليها المحصنات النجائب

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَدَسَ
لَدَسَ U ( n. ac. لَدْس 1 ),
a.  Licked.

b.  Slapped.

لَدَّسَ
لَدَّسَ II ,
a.  Shod ( camel ); mended ( soles ).

أَلْدَسَ
أَلْدَسَ IV ,
a.  Sprouted.

لِدْس
لِدْس 2 ,
a.  Weak.

مِلْدَس
مِلْدَس 20 ,
a.  Date-crusher ( stone ).

لَدِيْس
لَدِيْس 25 , ( pl. أَلْدَاْس 38 ),
a.  Fat.

##### Türkçe

**لَدَسَ**
**لَدَسَ** U ( mastar: **لَدْس** 1 ),
a. Yaladı.

b. Tokatladı.

**لَدَّسَ**
**لَدَّسَ** II ,
a. (Deveyi) nalladı; (tabanları) yamadı.

**أَلْدَسَ**
**أَلْدَسَ** IV ,
a. Filizlendi.

**لِدْس**
**لِدْس** 2 ,
a. Zayıf.

**مِلْدَس**
**مِلْدَس** 20 ,
a. Hurma-ezici (taş).

**لَدِيْس**
**لَدِيْس** 25 , (çoğulu: **أَلْدَاْس** 38 ),
a. Şişman.
