# لدغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AF%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لدغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لدغ

لدغته العقرب، زاد ابن دريد: والحية، كمنع، تلدغ لدغا، وقيل: اللدغ بالفم، واللسع بالذنب، وقال الليث: اللدغ بالناب، وفي بعض اللغات تلدغ العقرب.
 قال شيخنا: واللدغ للحارات، كالنار ونحوها، ومن جوز إعجام الذال مع الغين المعجمة في معناه فقد وهم، لما علم أن الذال والغين المعجمتين لا يجتمعان في كلمة عربية انتهى.
 وقال أبو وجزة: اللدغة جامعة لكل هامة تلدغ لدغا، وتلداغا بفتحهما فهو ملدوغ، ولديغ، ومنه الحديث: وأعوذ بك أن أموت لديغا، وهو فعيل بمعنى مفعول، وكذلك الأنثى، وقوم لدغى، ولدغاء، ولا يجمع جمع السلامة، لأن مؤنثه لا تدخله الهاء.
 ومن المجاز: قوم لدغى، ولدغاء: وقاع في الناس.
 ومن المجاز أيضا: لدغه بكلمة لدغا، أي: نزغه بها، نقله ابن دريد.
 والملدغ كمنبر: من كان ذلك فعله ودأبه، وهو مجاز أيضا.
 وقال ابن عباد: اللداغ، كزنار: الشوك، وطرفه المحدد، وهو مجاز أيضا.
 ومن المجاز أيضا: اللداغة بهاء ومقتضاه أن يكون بالضم والصواب أنه بالفتح مع التشديد وهو القارصة من الرجال، كما هو نص المحيط، وفي الأساس: فلان قراصة لداغة.
 ومما يستدرك عليه: ألدغته: إذا أرسلت إليه حية تلدغه، نقله الزمخشري وصاحب اللسان.

  واللدغ، كسكر: جمع لادغ، وحية لادغة، وحيات لدغ، ومنه قول رؤبة:
  وذاق حيات الدواهي اللدغ
  مني مقاذيف مدق مفـدغ ويقال: أصابه منه ذباب لادغ، أي: شر، عن ابن الأعرابي وهو مجاز.
 واللدغة في اللسان: اللثغة، عامية.

### Türkçe

**لدغته العقرب**: Akrep onu soktu; İbn Düreyd artırdı: ve yılan da; **كمنع** (yani: **منع** gibi), **تلدغ** **لدغا** (sokar, sokma); ve denildi: **اللدغ** ağız iledir, **اللسع** kuyruk iledir; Leys dedi: **اللدغ** azı dişi iledir; ve bazı dillerde: akrep **تلدغ**.

Şeyhimiz dedi: ve **اللدغ** hararetli şeyler içindir; ateş ve benzeri gibi; ve her kim **الذال**’in i‘câmını **الغين** mu‘ceme ile, onun manasında caiz görürse, gerçekten vehmetmiştir; çünkü bilindi ki **الذال** ve **الغين** mu‘cemeleri bir Arapça kelimede birleşmez; bitti.

Ebû Vecze dedi: **اللدغة** her bir haşerat için câmi‘dir ki **تلدغ** **لدغا** ve **تلداغا** (ikisinin fethiyle) sokar; o hâlde o, **ملدوغ**tur ve **لديغ**tir; ve ondan hadis: “Ve sana sığınırım ki **لديغا** olarak öleyim”; ve o, mef‘ûl manasında fa‘îldir; dişi de böyledir; ve bir kavim **لدغى** ve **ولدغاء**; ve selâmet cemi‘iyle cem‘ olunmaz; çünkü onun müennesi **الهاء**’yı içine almaz.

Mecazdan: bir kavim **لدغى** ve **ولدغاء**: insanlar içinde vâki‘ olan (fesat/bozgunculuk).

Mecazdan da: onu bir kelime ile **لدغا** soktu; yani: onunla onu dürttü/vesvese verdi; İbn Düreyd nakletti.

**والملدغ** **كمنبر**: fiili ve âdeti bu olan kimse; ve o da mecazdır.

İbn Abbâd dedi: **اللداغ** **كزنار**: diken; ve onun sivri ucu; ve o da mecazdır.

Mecazdan da: **اللداغة** (هاء ile); ve onun muktezası, onun zamme ile olmasıdır; ve doğru olan, onun fetha ile, teşdîd ile olmasıdır; ve o, erkeklerden “ısırıcı/sıkıştırıcı (cimri/sert)” olandır; **المحيط**’un nassı olduğu üzere; ve **الأساس**’ta: “Falan, **قراصة** **لداغة**dır.”

Ve ona istidrâk olunan şeylerden: **ألدغته**: ona bir yılan gönderdin de onu **تلدغه** (sokar) ise; Zemahşerî ve **اللسان** sahibi nakletti.

Ve **اللدغ** **كسكر**: **لادغ**’ın cem‘idir; ve **حية لادغة**; ve **حيات لدغ**; ve ondan Ru’be’nin sözü:
“Ve belâların yılanlarının **اللدغ**’ını tattı
benden: atılanlar; ezici; parçalayıcı.”
Ve denilir: ona ondan **ذباب لادغ** isabet etti; yani: şer; İbnü’l-A‘râbî’den; ve o mecazdır.

Ve dilde **اللدغة**: **اللثغة**; âmiyye (halk dili).
