# لدم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AF%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: لدم

قال الأصمعيّ: اللَدْمُ: صوت الحجر أو الشيء يقع بالأرض، وليس بالصوت الشديد. وفي الحديث: "والله لا أكون مثلَ الضبع تَسمع اللَدْمَ حتَّى تخرج فتصاد". ثم يسمَّى الضرب لَدْماً. يقال: لَدَمْتُ ألْدِمُ لَدْماً. قال الشاعر:
وللفؤادِ وَجيبٌ تحت أبْـهَـرِهِ		لَدْمَ الغلامِ وراء الغَيبِ بالحَجَرِ
فأنا لادِمٌ، وقومٌ لَدَمٌ. ولَدَمَتِ المرأةُ وجهها: ضربته. ولَدَمْتُ خبز المَلَّةِ، إذا ضربتَه. والالْتِدامُ: الاضطرابُ. والْتِدامُ النساء: ضربهُنَّ صدورهن في النِياحة. واللَديمُ: الثوبُ الخَلَقُ. ولَدَمْتُ الثوب لَدْماً، ولَدَّمْتُهُ تَلْديماً، أي رَقَعْتُهُ، فهو مُلَدَّكٌ ولَديمٌ، أي مرقَّعٌ مُصْلَحٌ. واللِدامُ مثل الرِقاعِ يُلْدَمُ به الخفُّ وغيره. وتَلَدَّمَ الثوب، أي أخْلَقَ واسترقع. وتَلَدَّمَ الرجل ثوبَه، أي رَقَعَهُ، يتعدَّى ولا يتعدَّى مثل تَرَدَّمَ. وألْدَمَتْ عليه الحُمَّى، أي دامت. وأُمُّ مِلْدَمٍ: كُنْية الحُمَّى. والمِلْدَمُ أيضاً: الرجل الأحمقُ الكثيرُ اللحمِ الثقيلُ. والمِلْدَمُ والمِلْدامُ: حجرٌ يُرْضَخُ به النَوى، وهو المِرْضاخُ أيضاً. واللَدَمُ بالتحريك: الحُرَمُ في القرابات. ويقال: إنَّما سمِّيت الحُرْمَةُ اللَدَمَ لأنَّها تُلَدِّمُ القرابة، أي تصلح وتصل. تقول العرب: اللَدَمُ اللَدَمُ إذا أرادت توكيدَ المخالفة، أي حُرْمَتُنا حُرْمَتُكم، وبيتُنا بيتُكم، لا فرق بيننا.

### Türkçe

قال الأصمعيّ: **اللَدْمُ**: taşın yahut bir şeyin yere düşmesi sesi; şiddetli ses ile değildir. Ve hadiste: "Vallahi ben, **اللَدْمَ**’i işitinceye kadar (ininden) çıkıp da avlanılan sırtlan gibi olmam." Sonra vurma da **لَدْماً** diye adlandırılır. Denir: **لَدَمْتُ** **ألْدِمُ** **لَدْماً**. Şair dedi ki:
وللفؤادِ وَجيبٌ تحت أبْـهَـرِهِ		لَدْمَ الغلامِ وراء الغَيبِ بالحَجَرِ

Ben **لادِمٌ**’im; bir kavim de **لَدَمٌ**’dir. Ve kadın yüzünü **لَدَمَتِ**: onu vurdu. Ve **لَدَمْتُ** **خبز المَلَّةِ**’yi, onu vurduğun zaman (denir). Ve **الالْتِدامُ**: çalkalanma/sarsılma. Ve **الْتِدامُ النساء**: ağıtta göğüslerini vurmalarıdır. Ve **اللَديمُ**: eski (yıpranmış) elbise. Ve elbiseyi **لَدَمْتُ** **لَدْماً**; ve onu **لَدَّمْتُهُ** **تَلْديماً**, yani onu yamadım; o hâlde o **مُلَدَّكٌ** ve **لَديمٌ**’dir, yani yamalı, onarılmıştır. Ve **اللِدامُ** yamalar gibidir; onunla mest ve başkası **يُلْدَمُ** (yamanır). Ve elbise **تَلَدَّمَ**, yani eskidi ve yamalı hâle geldi. Ve adam elbisesini **تَلَدَّمَ**, yani onu yamadı; geçişli olur ve geçişsiz olur; **تَرَدَّمَ** gibi. Ve humma onun üzerine **ألْدَمَتْ**, yani devam etti. Ve **أُمُّ مِلْدَمٍ**: hummanın künyesidir. Ve **المِلْدَمُ** ayrıca: ahmak, çok etli, ağır adamdır. Ve **المِلْدَمُ** ve **المِلْدامُ**: çekirdeğin onunla ezildiği taştır; o aynı zamanda **المِرْضاخُ**’tur. Ve harekeli olarak **اللَدَمُ**: akrabalıklarda haramlıklar (mahremiyetler)dir. Ve denir ki: **الحُرْمَةُ** ancak **اللَدَمَ** diye adlandırıldı; çünkü o akrabalığı **تُلَدِّمُ**, yani düzeltir ve birleştirir. Araplar, muhalefeti pekiştirmek istediklerinde **اللَدَمُ اللَدَمُ** derler; yani bizim haramlığımız sizin haramlığınızdır, evimiz sizin evinizdir; aramızda fark yoktur.
