# لده (ل-د-ه) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%87
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AF%D9%87

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - د - ه
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%87/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والدال واللام معهما
ه د ل، ل ه د، د ل ه مستعملات ه ل د، ل ده مهملان هدل: هَدَلَتِ الحَمامةُ تَهْدِلُ هديلاً. ويقالُ : هديلُها فرخُها والهَدَل: استرخاءٌ في المِشْفَر الأسفل. مِشْفَرٌ هادلٌ، وأَهْدَلُ، وشَفةٌ هَدْلاء: مُنقلبةٌ على الذَّقَنِ.
والتَهَدُّل: استرخاءُ جِلْدةِ الخُصْية ونحوها. قال
كأنّ خُصْيَيْهِ من التّهدُّلِ
ظرفُ عَجوزٍ فيه ثِنْتا حَنْظلِ
والهَدَالُ: ضربُ من الشّجر، ويُقال: كلُّ غُصْنٍ ينبت في أراكة أو طلحةٍ مستقيماً فهو هَدالة. كأنّه مُخالفٌ لغيره من الأغصان، وربما يُداوَى به من السِّحْر والجنون.
دهل: "لا دَهْلَ" بالنَّبطَية: لا تَخَفْ، قال بشّار يَهْجو الطِّرِمَاحَ: فقلتُ له:
لا دَهْلَ مِا لكَمْلِ بعـدمـا		مَلاَ نَيْفَقَ التُّبّانِ منه بعاذِرِ
لهد: اللَّهْدُ: الصّدْمُ الشَّديدُ في الصَّدْر.
والبَعيرُ اللَّهيدُ: الذي أصاب جنَبْهَ ُضَغْطَةٌ من حِمْلٍ ثَقيلٍ، فأَورثه داءً أفسد عليه رِئَتَهُ، فهو مَلْهودٌ. قال الكميت:
نُطْعِمُ الجَيْأَلَ اللَّهيدَ من الكُـو		مِ ولم نَدْعُ من يُشِيطُ الجَزُورا
ورجلٌ مُلَهَّدٌ، أي: مُدَفَّعٌ من الذُّلِّ.
ولَهَدْتُ الرَّجلَ أَلْهَدُهُ لَهْداً، إذا دفعتُه فهو مَلْهُوٌد.
دله: الدَّلَهُ: ذَهابُ الفُؤاد من هَمٍّ، كما تُدَلَّهُ المرأةُ على وَلَدها إذا فَقَدَتْهُ، وما يُدَلَّهُ العَقْلُ من عِشقٍ أو غيره، يُقال: دُلِّهَ الرّجلُ تدليهاً.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **الدال** ve **اللام** bunlarla birlikte
**ه د ل**، **ل ه د**، **د ل ه** kullanımdadır; **ه ل د**، **ل ده** ihmâl edilmiştir. **هدل**: Güvercin **هَدَلَتِ**; **تَهْدِلُ** **هديلاً**. Ve denilir: onun **هديلُها**’sı onun yavrusudur. Ve **الهَدَل**: alt dudakta gevşekliktir. **مِشْفَرٌ هادلٌ** ve **أَهْدَلُ**; ve **شَفةٌ هَدْلاء**: çeneye doğru dönmüş.
Ve **التَهَدُّل**: husyenin derisinin ve benzerinin gevşemesidir. Dedi:
sanki iki husyesi **التّهدُّلِ**den
içinde iki **حَنْظلِ** bulunan yaşlı bir kadının torbası
Ve **الهَدَالُ**: ağaçtan bir türdür. Ve denilir: bir **أراكة** yahut **طلحة** içinde dosdoğru biten her dal **هَدالة**dır. Sanki o, diğer dallara aykırıdır; ve belki onunla sihir ve delilikten tedavi olunur.

**دهل**: **"لا دَهْلَ"** Nabatîce: “korkma.” Beşşâr, **الطِّرِمَاحَ**’ı hicvederken dedi; ona dedim ki:
**لا دَهْلَ** **مِا** **لكَمْلِ** **بعـدمـا**		**مَلاَ** **نَيْفَقَ** **التُّبّانِ** **منه** **بعاذِرِ**

**لهد**: **اللَّهْدُ**: göğüste şiddetli çarpma.
Ve **البَعيرُ اللَّهيدُ**: ağır bir yükten yanına bir baskı isabet eden; ona bir hastalık miras bırakan, onun akciğerini bozup ona zarar veren; o **مَلْهودٌ**dur. **الكميت** dedi:
**نُطْعِمُ** **الجَيْأَلَ** **اللَّهيدَ** **من** **الكُـو**		**مِ** **ولم** **نَدْعُ** **من** **يُشِيطُ** **الجَزُورا**
Ve **رجلٌ مُلَهَّدٌ**: yani zillet yüzünden itilip kakılmış.
Ve **ولَهَدْتُ** **الرَّجلَ** **أَلْهَدُهُ** **لَهْداً**: onu ittiğim zaman; o **مَلْهُوٌد**dur.

**دله**: **الدَّلَهُ**: bir kederden dolayı yüreğin gitmesidir; nitekim kadın, çocuğunu kaybettiğinde ona karşı **تُدَلَّهُ** olur. Ve aklın bir aşktan yahut başkasından dolayı **يُدَلَّهُ** olması. Denilir: **دُلِّهَ** adam **تدليهاً**.
