# لذع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B0%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B0%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لذع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B0%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لذع

اللذْعُ: حُرْقةِ النار، وقيل: هو مسّ النارِ وحِدَّتها. لَذَعَه يَلْذَعُه لَذْعاً ولَذَعَتْه النار لَذْعاً: لفَحَتْه وأَحْرقتْه. وفي الحديث: خيرُ ما تَداوَيْتُم به كذا وكذا أَو لَذْعةٌ بنار تُصِيبُ أَلماً؛ اللَّذْعُ: الخفيفُ من إِحراق النار، يريد الكَيَّ. ولَذَعَ الحُبُّ قَلْبَه: آلمه؛ قال أَبو دواد:
فَدَمْعِيَ من ذِكْرِها مُسْبَلٌ،
وفي الصَّدْرِ لَذْعٌ كجَمْر الغَضا
ولَذَعَه بلسانه على المثل أَي أَوْجَعَه بكلام. يقول: نعوذُ بالله من لَواذِعِه. والتَّلَذُّعُ: التوَقُّدُ. وتَلَذّعَ الرجُل: توقَّدَ، وهو من ذلك. واللَّوْذَعِيُّ: الحدِيدُ الفُؤادِ واللسانِ الظريفُ كأَنه يَلْذَعُ من ذَكائِه؛ قال الهذلي:
فما بالُ أَهل الدَّارِ لم يَتَفَرَّقُوا،
وقد خَفَّ عنها اللَّوْذَعِيُّ الحُلاحِلُ؟
وقيل: هو الحديد النفْسِ. واللُّذَعُ: نَبِيذٌ يَلْذَعُ. وبعير مَلْذُوعٌ: كُوِيَ كَيّةً خفيفةً في فخذه. وقال أَبو علي: اللَّذْعةُ لَذْعةٌ بالمِيسَم في باطن الذراع، وقال: أَخذته من سمات الإِبل لابن حبيب. ويقال: لَذَعَ فلان بعيره في فخذه لذعة أَو لَذْعَتَيْنِ بطرَفِ الميسم. وجمعها اللَّذَعاتُ.
والتَذَعَت القَرْحةُ: قاحَتْ، وقد لَذَعَها القَيْحُ، والقرحة إِذا قَيَّحَتْ تَلْتَذِعُ، والتِذاعُ القَرْحةِ: احْتِراقُها وجَعاً. ولَذَعَ الطائِرُ: رَفْرَفَ ثم حرك جناحَيْه قليلاً، والطائر يَلْذَعُ الجناحَ من ذلك. وفي حديث مجاهد في قوله: أَولم يروا إِلى الطير فوقهم صافَّاتٍ ويَقْبِضْنَ، قال: بَسْطُ أَجْنِحَتِهِنَّ وتَلَذُّعُهُنَّ. ولَذَعَ الطائرُ جَناحَيْه إِذا رَفْرفَ فحرَّكهما بعد تسكينهما. وحكى اللحياني: رأَيته غَضْبانَ يَتلَذَّعُ أَي يَتَلَفَّتُ ويحرّك لسانه.

### Türkçe

**اللذْعُ**: ateşin yanığı; ve denildi ki: o, ateşin dokunuşu ve keskinliğidir. **لَذَعَه يَلْذَعُه لَذْعاً** ve **لَذَعَتْه النار لَذْعاً**: onu yaladı ve onu yaktı. Ve hadiste: “Sizin onunla tedavi olduğunuz şeylerin hayırlısı şöyle şöyle yahut acı isabet ettiren ateşle bir **لَذْعةٌ**’dır”; **اللَّذْعُ**: ateşin yakmasından hafif olan; dağlamayı kasteder. Ve **لَذَعَ الحُبُّ قَلْبَه**: ona acı verdi; Ebû Duvâd dedi:
فَدَمْعِيَ من ذِكْرِها مُسْبَلٌ،
وفي الصَّدْرِ لَذْعٌ كجَمْر الغَضا
Ve mesel üzere **لَذَعَه بلسانه**: yani onu sözle incitti. Der ki: Allah’a onun **لَواذِعِه**’inden sığınırız. Ve **التَّلَذُّعُ**: tutuşma. Ve **تَلَذّعَ الرجُل**: tutuştu; o, bundandır. Ve **اللَّوْذَعِيُّ**: yürekçe sert ve dilce zarif olan; sanki zekâsından dolayı yakar; Huzelî dedi:
فما بالُ أَهل الدَّارِ لم يَتَفَرَّقُوا،
وقد خَفَّ عنها اللَّوْذَعِيُّ الحُلاحِلُ؟
Ve denildi ki: o, nefisce sert olandır. Ve **اللُّذَعُ**: yakan bir nebiz. Ve **بعير مَلْذُوعٌ**: uyluğunda hafif bir dağlama ile dağlanmış. Ebû Ali dedi: **اللَّذْعةُ** kolun iç tarafında dağlama demiriyle bir **لَذْعةٌ**’dır; ve dedi: onu İbn Habîb’in develerin damgalarından aldım. Ve denilir: falan, devesini uyluğunda dağlama demirinin ucuyla bir **لَذْعة** yahut iki **لَذْعَتَيْنِ** ile dağladı. Onun çoğulu **اللَّذَعاتُ**’tır.

Ve **التَذَعَت القَرْحةُ**: kabuk bağladı; ve ona irin **لَذَعَ** etti; ve yara, irinlendiği zaman **تَلْتَذِعُ**; ve **التِذاعُ القَرْحةِ**: acıdan yanmasıdır. Ve **لَذَعَ الطائِرُ**: kanat çırptı, sonra iki kanadını azıcık hareket ettirdi; kuş, bundan dolayı kanadı **يَلْذَعُ** eder. Ve Mücâhid’in “Üstlerinde saf saf duran kuşlara bakmadılar mı ve (kanatlarını) kapatırlar” sözü hakkındaki hadisinde: dedi ki: onların kanatlarını açması ve onların **تَلَذُّعُهُنَّ**’udur. Ve kuş, iki kanadını, onları sakinleştirdikten sonra hareket ettirdiği zaman **لَذَعَ** eder. Lihyânî nakletti: onu öfkeli gördüm, **يَتلَذَّعُ**; yani sağa sola bakınır ve dilini hareket ettirir.
