# لذم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B0%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B0%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لذم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B0%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لذم

| | ( لَذِمَهُ ) الشَّيءُ ، ( كسَمِعَهُ : أَعْجَبَه ) ، | قال الجَوهَرِيُّ : وهو في شِعْرِ الهُذَلِيِّ . | قُلتُ : هو في شِعْرِ سَاعِدَةً بنِ جُؤَيَّةَ | الهُذَلِيِّ ، والبَيْتُ : | % ( وأَلْذَمَهَا مِنْ مَعْشَرٍ يُبْغِضُونَهُ % | نَوَافِلَ تَأْتِيها بِه وغُنُومُ ) % | | هَكَذا هُوَ في هَامِشِ نُسْخَةِ | الصِّحاح ، ورَاجَعْتُ في دِيوَانِ شِعْرِه فلم | أَجْد له شَاهِدًا على مَعْنَى : أَعْجَبَه ، | وإِنّما مَعْنَاه : أَدَامَ لها ، أَوْ أَلْزَمَهَا ، فَتَأَمَّلْ | ذَلِك . | | ( و ) لَذَمَه لَذْمًا : ( لَثَمَهُ ) ، كأَنَّ الثَّاءَ | بَدَلٌ من الذَّالِ أو العَكْس . | | ( ولَذِمَ بالمَكَانِ ، كَسَمِعَ : لَزِمَه ) . نَقَلَه | الجَوْهَرِيّ عَنْ أَبِي زَيْدٍ ، ولا يَخْفَى أَنَّ |

| قَولَه : لَذِمَ ، وقَوْلَه : كَسَمِع ، مُسْتَدْرَكَان ، | فإنَّه لَوْ قَالَ : وبِالْمَكَان : لَزِمَه لأَوْفَى | بالمَقْصُودِ . | | ( و ) أَلْذَمَ ( فُلانًا بفُلانٍ : أَلْزَمَه ) ، ومنه | قَولُ سَاعِدَةَ المَذْكُورُ ، وكَانَ الجَوْهَرِيُّ | أَشَار إلى هذا ولو أَنَّه تَخَلَّلَ بَيْنَهُمَا الكَلاَمُ . | | ( وأُلْذِمَ بِهِ ، بِالضَّمِّ ) أَيْ : ( أُولِعَ : فَهُوَ | مُلذَمٌّ بِهِ ) . | | ( و ) اللُّذَمَةُ ، ( كَهُمَزَةٍ : مَنْ لا يُفَارِقُ | بَيْتَهُ ) يَطَّرِد عَلَى هَذَا بَابٌ فِيمَا زَعَمَ ابنُ | دُرَيْدٍ في الجَمْهَرَةِ ، قال ابنُ سِيدَه : | وهو عِنْدِي مَوْقُوفٌ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | أَلْذَم : ثَبَتَ وأَقَام . | | واللُّذُومُ : لُزُومُ الخَيْرِ أَوِ الشَّرِّ . | | ويقال للأَرْنَب : حُذَمَةٌ لُذَمَةٌ تَسْبِقُ | الجَمْعَ ، بالأَكَمِةِ ، فُلَذَمَةٌ : ثابِتَةُ العَدْوِ | لازِمَةٌ له ، وقيل : إِتْباعٌ لحُذَمَةٍ . | | ولَذِم بالشَّيءِ : كَسَمِعَ : لَهِجَ بِهِ . | | ورَجُلٌ لَذُومٌ ولَذِمٌ : مُولَعٌ بالشَّيْءِ ، | | وكَذَلِكَ : مِلْذَمٌ ، قَالَ : | % ( * ثَبْتَ اللِّقاءِ في الحُرُوبِ مُلْذَمَا * % ) % | ويُقالُ للشُّجَاعِ : مِلْذَمٌ ، لِعَلَثِهِ بالقِتَال ، | وللذِّئْبِ : مِلْذَمٌ لِعَلَثِهِ بالفَرْسِ . | | واللَّذِمُ : العَلِقُ . | | وأيضًا : اللَّهِجُ الحَرِيصُ ، وبهما فُسِّر | قَوْلُ الشَّاعِر : | % ( زَعَمَ ابنُ سَيِّئَةِ البَنَانِ بأَنَّنِي % | لَذِمٌ لآخُذَ أَرْبَعًا بالأِشْقَرِ ) % | | وأَلْذَمَ له كَرامَتَه ، أَيْ : أَدَامَهَا له . | | وأُمُّ مِلْذَمٍ : كُنْيَةُ الحُمَّى ، نَقلَه ابنُ | الأَثِير عن بَعْضِ . |

### Türkçe

| | ( **لَذِمَهُ** ) şey, ( **كَسَمِعَهُ** : **أَعْجَبَه** ) , | el-Cevherî dedi: ve o, Hüzeli’nin şiirindedir. | Dedim: o, Saʿide b. Cüʾeyye | el-Hüzeli’nin şiirindedir; ve beyit: | % ( **وأَلْذَمَهَا مِنْ مَعْشَرٍ يُبْغِضُونَهُ** % | **نَوَافِلَ تَأْتِيها بِه وغُنُومُ** ) % | | İşte böyle, | **الصِّحاح** nüshasının hâmişinde böyledir; ve onun şiir divanında müracaat ettim de | **أَعْجَبَه** mânâsı üzerine ona bir şâhid | bulmadım; | ancak mânâsı: ona devam ettirdi, yahut onu ona ilzâm etti; öyleyse düşün | bunu. | | ( ve ) **لَذَمَه** **لَذْمًا**: ( **لَثَمَهُ** ) , sanki **الثَّاءَ** | **الذَّالِ**’den bedeldir yahut aksi. | | ( ve **لَذِمَ بالمَكَانِ** , **كَسَمِعَ** : **لَزِمَه** ) . Bunu | el-Cevherî, Ebû Zeyd’den nakletti; ve gizli değildir ki: |

| onun sözü: **لَذِمَ** , ve onun sözü: **كَسَمِع** , istidrâk olunmuş ikisidir; | çünkü eğer deseydi: ve mekânda: **لَزِمَه** , maksada | daha vefalı olurdu. | | ( ve ) **أَلْذَمَ** ( falanı falana: **أَلْزَمَه** ) , ve ondan | zikredilen Saʿide’nin sözü; ve el-Cevherî | buna işaret etmişti, her ne kadar ikisinin arasına söz girmiş olsa da. | | ( **وأُلْذِمَ بِهِ** , damme ile ) yani: ( **أُولِعَ** : artık o | onunla **مُلذَمٌّ بِهِ**’dir ) . | | ( ve ) **اللُّذَمَةُ** , ( **كَهُمَزَةٍ** : evinden ayrılmayan kimse ) | bu bab üzere yürür; İbn Düreyd’in **الجَمْهَرَة**’de zannettiğine göre; İbn Sîde dedi: | ve o, benim yanımda tevakkuf olunmuştur. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **أَلْذَم**: sabit oldu ve ikamet etti. | | **واللُّذُومُ**: hayrın yahut şerrin lüzumu. | | Tavşana denir: **حُذَمَةٌ لُذَمَةٌ**; cem‘in önüne geçer; | tümsekte; artık **فُلَذَمَةٌ**: koşuşu sabit olan, | ona lâzım olan; ve denildi: **حُذَمَةٍ**’ye ittibâdır. | | **ولَذِم بالشَّيءِ** : **كَسَمِعَ** : onunla lehce etti. | | Ve adam: **لَذُومٌ** ve **لَذِمٌ**: şeye müptelâ, | | ve كذلك: **مِلْذَمٌ**; dedi ki: | % ( * **ثَبْتَ اللِّقاءِ في الحُرُوبِ مُلْذَمَا** * % ) % | Ve yiğide denir: **مِلْذَمٌ**; savaşla alâkası sebebiyle; | ve kurda: **مِلْذَمٌ**; parçalamayla alâkası sebebiyle. | | **واللَّذِمُ**: yapışık olan. | | Ve ayrıca: lehce eden, hırslı; ve ikisiyle tefsir olundu | şairin sözü: | % ( **زَعَمَ ابنُ سَيِّئَةِ البَنَانِ بأَنَّنِي** % | **لَذِمٌ لآخُذَ أَرْبَعًا بالأِشْقَرِ** ) % | | Ve **أَلْذَمَ** ona kerâmetini, yani: onu ona devam ettirdi. | | Ve **أُمُّ مِلْذَمٍ**: hummânın künyesidir; bunu İbnü’l-Esîr, bazısından nakletti. |
