# لزز — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D8%B2/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B2%D8%B2/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D8%B2.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: لزز

باب الزاي واللام
زل، لز مستعملان
زل:
زَلَّ السَّهْمُ عن الدِّرع زليلاً، والإنسانُ عن الصَّخرة يَزِلُّ زليلاً. فإِذا زلّت قَدَمُهُ قيل: زلّ زلاًّ وزُلولاً، وإذا زلّ في مقالٍ أو نحوه قيل: زلّ زلّة زللاً، قال سليمان بن يزيد العَدَويّ:
وإذا رأيت ولا مَـحـــالةَ زلَّةً		فعلى صديقك فضلَ حِلْمِك فارْددِ
واتّخذ فلانٌ زلّةً للنّاس، أي: صنيعاً.
وأزلّة الشَّيْطانُ عن الحقّ، إذا أضلّه.
والزَّليل: مشيٌ خفيفٌ، زلّ يَزِلّ زليلاً، قال:
وعاديةٍ سَوْمَ الجَرادِ وَزَعتها		فَكَلَّفْتها سِيداً أزلَّ مُصَدَّراً
لم يَعْنِ بالأزلّ الأَرْسح، ولا هو من صفة الفَرَس ولكنّه أراد: يزلّ زليلاً خفيفا.
والمُزِلَّةُ: المكانُ الدَّحضُ. والمَزَلَّةُ: الزَّلَلُ في الدَّحْض.
والزّلّةُ، عراقيّة: اسمٌ لما يُحمَلُ من المائدة لقريب أو صديق، وإنّما اشتُقّ ذلك من الصّنيع إلى النّاس.
والإزْلالُ: الإنعامُ، من أَزْلَلْت إليه نِعْمة: أي: أَسْدَيت، واصطُنِعَتْ عنده.
والأَزَلُّ: الأَرْسَخُ، وقد زلّ زَلَلاً، فهو أَزَلُّ، وهي زلاءُّ. والأَزَلُّ: الصَّغيرُ المؤخَّر، الضَّخْم المُقَدَّم. والسِّمْعُ الأَزَلُّ: سَبُعٌ بين الذِّئب والضَّبُع.
والزَّلْزَلة: تحريكُ الشَّيء والزِّلزال أيضاً. والزَّلزالُ: كلمة مُشتقّة، جُعِلَت اسماً للزَّلزلة. والزَّلازل: البلايا.
لز:
اللَّزُّ: لزومُ الشَّيء بالشّيء.
ولِزازُ الباب: نِجافُها، وهي خَشَبَةٌ يُلَزُّ با الباب.
ورجلٌ مِلَزٌّ في خصوماتِهِ وأمورِهِ، وإنّه لَلِزازٌ خَصِمٌ أي: شديد الخصومة، قال:
لِزازُ خَصْمٍ مَعِكٍ مُمَرَّنِ
ورجلٌ مُلَزَّزُ الخَلْق، أي: مجتمع الخلق.
ولزّه، أي: طعنه.

### Türkçe

باب **الزاي** واللام
**زل**، **لز** مستعملan

**زل**:
**زَلَّ السَّهْمُ** عن **الدِّرع** **زليلاً**، ve insan **الصَّخرة**dan **زليلاً** olarak **يَزِلُّ**. Artık onun ayağı kaydığı zaman denir ki: **زلّ زلاًّ** ve **زُلولاً**; ve bir sözde yahut onun benzerinde kaydığı zaman denir ki: **زلّ زلّة زللاً**. Süleyman b. Yezîd el-ʿAdevî dedi:
Ve eğer gördünse, kaçınılmaz olarak, bir **زلَّةً**; o hâlde dostuna, hilm’inin fazlasını geri çevir.

Falan, insanlar için bir **زلّةً** edindi; yani: bir iş/fiil.
Ve şeytan, onu haktan **أزلّة** eder; onu saptırdığı zaman.

Ve **الزَّليل**: hafif bir yürüyüştür; **زلّ يَزِلّ زليلاً**. Dedi ki:
Ve çekirge otlatması gibi (olan) bir koşucu (at) ki onu men etti; böylece ona, önden gelen, kayarcasına hafif (giden) bir **أزلَّ** (at) yükledi.

**الأزلّ** ile **الأَرْسح**ı kastetmedi; o, atın sıfatından da değildir; fakat o, şunu murad etti: hafifçe **زليلاً** olarak kayar.

Ve **المُزِلَّةُ**: kaygan yer. Ve **المَزَلَّةُ**: kayganlıkta **الزَّلَلُ**.

Ve **الزّلّةُ** —Irakîdir—: yakın yahut dost için sofradan taşınan şeyin adıdır; ancak bu, insanlara yapılan iş/fiilden türetilmiştir.

Ve **الإزْلالُ**: nimet vermektir; “ona bir nimet **أَزْلَلْت**”ten: yani: ihsan ettim; ve onun yanında (bir iyilik olarak) yapılmış oldu.

Ve **الأَزَلُّ**: **الأَرْسَخُ**tur; ve **زَلَلاً** olarak **زلّ** etmiştir; artık o **أَزَلُّ**dur; ve o (dişisi) **زلاءُّ**dur. Ve **الأَزَلُّ**: küçük olan, geri bırakılmış; iri olan, öne geçirilmiş. Ve **السِّمْعُ الأَزَلُّ**: kurt ile sırtlan arasında bir yırtıcıdır.

Ve **الزَّلْزَلة**: şeyin hareket ettirilmesidir; ve **الزِّلزال** da (böyledir). Ve **الزَّلزالُ**: türetilmiş bir kelimedir; **الزَّلزلة** için isim kılınmıştır. Ve **الزَّلازل**: belalardır.

**لز**:
**اللَّزُّ**: şeyin şeyle bitişmesi/yapışmasıdır.

Ve **لِزازُ الباب**: onun pervazlarıdır; ve o, kapıya yapıştırılan bir tahtadır.

Ve bir adam, çekişmelerinde ve işlerinde **مِلَزٌّ**dür; ve o, **لَلِزازٌ** bir hasımdır; yani: çekişmesi şiddetli. Dedi ki:
Seninle birlikte, inatçı, alıştırılmış bir hasmın **لِزازُ**u.

Ve bir adam, yaratılışça **مُلَزَّزُ**dur; yani: yaratılışı toplanık/sıkıdır.

Ve onu **ولزّه**; yani: onu mızrakladı/sapladı.
