# لزق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B2%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لزق

لزق به، كسمع لزوقا، وكذا التزق به التزاقا مثل: لصق والتصق، والسين لغة فيه، وذكر لصق هنا وأهمله في موضعه، وهو قصور. واللزاق ككتاب: ما يلزق به أي: يلصق، كالغراء وما أشبه ذلك. ومن الكناية: اللزاق: الجماع عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  دلو فرتها لك من عـنـاق
  لما رأت أنك بئس الساقي
  ولست بالمحمود في اللزاق وفي التهذيب:
  وجربت ضعفك في اللزاق أي: في مجامعته إياها. ولزاق الذهب عند الأطباء: الأشق وهو المعروف بقناوشق. وقيل: هو دواء يجلب من أرمينية بلون الكراث. ويقع هذا الاسم عندهم أيضا على دواء آخر يتخذ من بول الصبيان في هاوون نحاس يسحق فينحل من النحاس وزنجاره شيء، ثم يعقد في الشمس نقله الصاغاني نافع للجراحات الخبيثة جدا. ولزاق الحجر، أو لزاق الرخام: دواء يتخذ من حجر خاص. واللزوق، كصبور، وقاموس: دواء للجرح يلزمه حتى يبرأ بإذن الله تعالى، قاله الليث، واقتصر الجوهري على الأخيرة. ويقال: هو لزقي، وبلزقي بكسرهما، ولزيقي كأمير، أي: بجنبي كما في الصحاح. وقال غيره أي: لصيقي. وقال ابن عباد: يقال في كلامه لزيقى، كخليطى أي: رطوبة. وقال الليث: اللزق، محركة: اللوى يلزق الرئة بالجنب. وقال ابن دريد: اللزق: لصوق الرئة بالجنب من العطش، يصيب ذلك الإبل والخيل، وأنشد غيره لرؤبة:
  وبل برد الماء أعضاد اللزق

  يقول: عطشن فالزقت رئاتهن، فلما شربن ابتلت نواحي ما التزق من العطش. واللزيقاء، كالقطيعاء هكذا ضبطه، وفي اللسان: اللزيقى، مثال الخليطى: ما ينبت صبيحة المطر بليلتين يلتزق بالطين الذي في أصول الحجارة وهي خضراء كالعرمض. والملزق كمعظم: الغير المحكم. وقال ابن فارس: اللام والزاي والقاف ليس بأصل، وإنما هو من باب الإبدال. ومما يستدرك عليه: ألزقه إلزاقا، كألصقه. ولازقه كلاصقه. وتقول: هو جاري ملازقي ملاصقي. وهي لزقة، بالكسر، ولزيقة: لصيقة. وقال ابن دريد: اللزق: إلزامك الشيء بالشيء، بالزاي والصاد، والصاد أعلى وأفصح. وأذن لزقاء: التزق طرفها بالرأس. وأتتنا لزق من الناس، بضم ففتح، أي: أخلاط. ولزقه تلزيقا كألزقه. والملزق، كمكرم: الدعي. والملازقة: الجماع، وهو كناية. واللوازق: الأضراس. واللازوق: الفرج، مولدتان. واللزقة، بالفتح: هو اللزوق. ومن أمثال العامة: لزقة بغراء: فيما لا يمكن الخلاص منه.

### Türkçe

**لزق** ona, **سمع** gibi, **لزوقا** (yapıştı); ve yine ona **التزق** **التزاقا** (yapıştı), şu gibi: **لصق** ve **التصق**; ve **السين** onda bir dildir (lehçedir); ve burada **لصق**’ı zikretti, onu kendi yerinde ihmal etti; ve bu bir kusurdur. Ve **اللزاق** **كتاب** gibi: onunla yapışılan şey, yani: yapıştırır; **الغراء** ve buna benzer şeyler gibi. Ve kinayedendir: **اللزاق**: cinsel birleşme; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti okudu:
  Bir kova (süt) sağdım senin için, bir dişi deve yavrusundan
  Senin kötü bir sâkî olduğunu görünce
  Ve **اللزاق**’ta övülen kimse değilsin. Ve **التهذيب**’de:
  **اللزاق**’ta senin zayıflığını denedim; yani: onunla cinsel birleşmesinde. Ve hekimler katında **لزاق الذهب**: **الأشق**’tır; ve o, **قناوشق** diye bilinen şeydir. Ve denildi: o, pırasa renginde, Ermeniye’den getirilen bir ilaçtır. Ve bu ad, onların yanında ayrıca, bakır bir havanda çocukların idrarından yapılan başka bir ilaca da vâki olur; ezilir, böylece bakırdan ve onun pasından bir şey çözünür; sonra güneşte bağlanıp katılaştırılır; bunu es-Sâğânî nakletti; çok kötü yaralara pek faydalıdır. Ve **لزاق الحجر** yahut **لزاق الرخام**: özel bir taştan yapılan bir ilaçtır. Ve **اللزوق**, **صبور** ve **قاموس** gibi: yaraya, Allah Teâlâ’nın izniyle iyileşinceye kadar ona yapışıp kalan bir ilaçtır; bunu el-Leys söyledi; el-Cevherî de yalnız sonuncusuyla yetindi. Ve denilir: o benim **لزقي**’mdir, ve **بلزقي**’mdir; ikisini de kesre ile; ve **لزيقي** **أمير** gibi; yani: yanımda; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve başkası dedi ki: yani: benim **لصيقي**’m. Ve İbn Abbâd dedi: onun sözünde **لزيقى** denilir, **خليطى** gibi; yani: rutubet. Ve el-Leys dedi: **اللزق**, harekeli: akciğeri böğre yapıştıran **اللوى**’dır. Ve İbn Düreyd dedi: **اللزق**: susuzluktan akciğerin böğre yapışmasıdır; bu, develere ve atlara isabet eder; ve başkası Ru’be’ye ait olarak şu beyti okudu:
  Ve suyun soğuğuyla **اللزق**’ın pazıları ıslandı

  Diyor ki: susadılar da akciğerleri yapıştı; sonra içtiklerinde, susuzluktan yapışmış olanın yan tarafları ıslandı. Ve **اللزيقاء**, **القطيعاء** gibi; onu böyle ضبط etti; ve **اللسان**’da: **اللزيقى**, **الخليطى** misali: yağmurun sabahında, iki gecelikken biten; taşların köklerindeki çamura yapışan; ve o, **العرمض** gibi yeşildir. Ve **الملزق** **معظم** gibi: sağlam olmayan. Ve İbn Fâris dedi: **اللام** ve **الزاي** ve **القاف** asıl değildir; ancak o, ibdâl babındandır. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: onu **ألزقه** **إلزاقا** (yapıştırdı), **ألصقه** gibi. Ve ona **لازقه** (yapıştı), **لاصقه** gibi. Ve dersin: o benim komşumdur, bana **ملازقي** **ملاصقي**. Ve o **لزقة**’dır, kesre ile; ve **لزيقة**: **لصيقة**. Ve İbn Düreyd dedi: **اللزق**: bir şeyi bir şeye ilzâm etmendir; **الزاي** ve **الصاد** ile; ve **الصاد** daha yüksek ve daha fasîhtir. Ve **أذن لزقاء**: ucu başa yapıştı. Ve bize insanlardan **لزق** geldi; damme sonra fetha ile; yani: karışık topluluklar. Ve onu **لزقه** **تلزيقا** (yapıştırdı), **ألزقه** gibi. Ve **الملزق**, **مكرم** gibi: **الدعي** (soyu iddia edilen). Ve **الملازقة**: cinsel birleşmedir; ve o bir kinayedir. Ve **اللوازق**: azı dişleridir. Ve **اللازوق**: fercdir; ikisi de müvelleddir. Ve **اللزقة**, fetha ile: o, **اللزوق**’tur. Ve avamın darb-ı mesellerindendir: **لزقة بغراء**: ondan kurtulmanın mümkün olmadığı şey hakkında.
