# لزن (ل-ز-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B2%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ز - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الزاي واللام والنون معهما
ل ز ن، ن ز ل مستعملان
لزن:
اللَّزَنُ: اجتماعُ القَوْمِ على البِئر لِلاِسْتِقاء حتّى ضافتْ بهم وعَجَزَتْ عنهم، وكذلك في كلّ أمرٍ وشدّة وازدحام والماء ملزونٌ، ولَزِنَ القومُ يَلزُنُونَ ويَلْزَنون لَزَناً ولَزْناً.
نزل:
النّازلةُ: الشّديدةُ من شدائد الدَّهْر تَنْزِلُ بالقَوْم وجمعُها: النَّوازِل.
ونزل فلانٌ عن الدّابّة، أو من عُلْوٍ إلى سُفْلٍ، والنَّزْلَة: المرّة الواحدة. قال تعالى: "ولقد رآه نَزْلَةً أخْرَى". أي: مرّةً أُخْرَى.
والنُّزُل: ما يُهيّأ للقوم والضّيف إذا نزلوا.
والنُّزْلُ: رَيْعُ ما يُزْرع.
والنِّزْالُ: المنازلةُ في الحرب، أن يَنْزلا معاً فَيَقْتَتِلا.
ويقال: نَزالِ نَزالِ، بالكَسْر، أي: انزلوا للحرب.

##### Türkçe

باب **الزاي** و**اللام** و**النون** معهما
ل ز ن، ن ز ل مستعملان
لزن:
**اللَّزَنُ**: Kuyudan su çekmek için kavmin kuyu başında toplanmasıdır; nihayet onlarla (yüküyle) ağırlaşıp onlara karşı âciz kalıncaya kadar; aynı şekilde her işte, şiddette ve izdihamda da (böyledir). Ve su **ملزونٌ**dur. Ve kavim **لَزِنَ** eder; **يَلزُنُونَ** ve **يَلْزَنون**; **لَزَناً** ve **لَزْناً** (olarak).

نزل:
**النّازلةُ**: Dehrin şiddetlerinden olan şiddetli (musibet)tir; kavme iner. Onun çoğulu: **النَّوازِل**.

Ve falan kimse binekten indi; yahut bir yükseklikten bir aşağıya (indi). Ve **النَّزْلَة**: bir tek seferdir. Yüce Allah dedi ki: "ولقد رآه **نَزْلَةً** أخْرَى". Yani: başka bir sefer.

Ve **النُّزُل**: indiklerinde kavim ve misafir için hazırlanan şeydir.

Ve **النُّزْلُ**: ekilen şeyin artışı (geliri)dir.

Ve **النِّزْالُ**: savaşta karşılıklı inme/çarpışma; ikisinin birlikte inip sonra vuruşmalarıdır.

Ve denilir: **نَزالِ نَزالِ**, kesre ile; yani: savaşa inin.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اللَزْنُ: الشدَّةُ. وعيشٌ لَزِنٌ، أي ضيِّقٌ. واللَزَنُ، بالتحريك: اجتماع القوم على البئر للاستقاء حتَّى ضاقت بهم وعَجَزَتْ. وكذلك في كلِّ أمر. قال الأعشى:
ويُقْبِلُ ذو البَثِّ والراغـبـونَ في ليلةٍ هي إحدى اللَزَنْ

##### Türkçe

**اللَزْنُ**: şiddet. Ve **عيشٌ لَزِنٌ**, yani dar (sıkışık) bir geçim. Ve **اللَزَنُ**, harekeleme ile: kuyuda su çekmek için kavmin toplanması; nihayet onlara dar geldi ve (kuyu) aciz kaldı. Ve bunun gibisi her işte (de). A‘şâ dedi ki:
Ve gelir, keder sahibi ve isteyenler; bir gecede ki o, **اللَزَنْ**’den biridir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الزاي واللام
لزن ، نزل
استعمل من وجوهه : لزن نزل .
لزن : أبو عُبَيد : اللّزن : الشِّدّة .
قال الأعشَى :
في ليلةٍ هيَ إحْدَى اللَّزَنْ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : اللَّزْنُ : جمعُ لَزْنة ، وهي السَّنة الشديدة .
قال : وليلةٌ لَزْنةٌ ، أي : ضيّقة ، من جُوع كان أو من خوفٍ أو بَرْد .
وقال الليث : اللِّزَنُ : اجتماع القومِ على البئرِ للاستسقاء حتّى ضاقت بهم وعَجَزتْ عنهم . ويقال : ماءٌ مَلْزُون ؛ وأَنشَد :
في مَشْرَبٍ لا كَدِرٍ ولا لَزِنْ
قال : ولَزَن القومُ يَلْزَنون لَزْناً ، وأنشَد غيرُه :
ومَعاذِراً كَذِباً ووَجْهاً بَاسِراً
وتَشكَّيَا عَضَّ الزمانِ الأَلْزَنِ
نزل : أبو عُبيد عن أبي عبيدة : طَعامٌ قليلُ النُّزْل والنَزَل : قليلُ الرَّيْع .
وقال اللّحياني : طعامٌ نَزِل وأَرضٌ نزِلَة ومَكانٌ نَزِل : سريعُ السَّيْل .
وقال غيرُه : مكانٌ نَزِل : يُنْزَل فيه كثيراً .
ويقال : إنّ فلاناً لَحَسنُ النُّزْل والنُزُل ، أي : الضيافة ، ونزَلْت القومَ ، أي : أنزَلْتهم المنازِل ، ونزَّل فلانٌ غيره ، أي : قَدَّر لها المَنازِل .
ويقال : تنزلت الرحمةُ عليهم .
أبو عبيد : النَّزِلُ : المكان الصلب السريعُ السَّيْل ، ورجلٌ ذو نزَل ، أي : ذو عَطاء وفَضْل ، وقال لبيد :
ولن يَعدَموا في الحَرْب لَيثاً مجَرَّباً
وذا نزَل عند الرَّزيَّة باذِلاَ
وقال ابن السكّيت : نزَل القومُ : إذا أتَوا مِنًى ، وقال عامر بن الطُّفَيل :
أنازلة أسماءُ أمْ غير نازِلَهْ
أَبِيني لنا يا أَسْمَ ما أنتِ فاعِلَه
وقال ابن أحمر :
وافَيتُ لما أَتاني أنّها نزَلَتْ
إن المَنازِل ممّا يَجمَع العَجَبا
وقال الله تعالى : ( إِنَّآ أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلاً ) ( الكهف : 102 ) ، قال الزجّاج : يعني مَنزِلاً .
وقال في قوله تعالى : ( جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الاَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلاٍ مِّنْ عِندِ اللَّهِ ) ( آل عمران : 198 ) .
قال : ( تَدَّعُونَ ( : مصدر مؤكِّد لقوله : ( خَالِدِينَ فِيهَا ( لأن خلودهم فيها إنزالُهم فيها . وأَنزالُ القوْم : أرزاقهم .
وقال الليث : النزُول : ما يُهيأ للضيف إذا نَزَل . وأَنزل الرجلُ ماءَه : إذا جامع ، والمرأة تستنزل ذلك . والنَّزلة : المرَّة الواحدة من النزول ، والنازلة الشديدةُ تنزل بالقوم ، وجمعُها النّوازل .
وقال ابن السكيت في قوله :
فجاءتْ بيَتن للنزالةِ أَرْشَما
ويروى : مرشما .
قال : أراد الضيافةَ للناس ، يقول : هو مُخْفٍ لذلك .
وقال أبو عمر : مكان نزلٌ : واسعٌ بعيد . وأَنشد :
وإنْ هدَى منها انتقالُ النَّقْلِ
في مَتن ضَحَّاك الثنايَا نَزْل
وقال ابن الأعرابيّ : مكانٌ نزِلٌ : إذا كان مِحْلالاً مَرَباً .
وقال غيره : النزِلُ من الأوْدِية : الضّيِّقُ منها .
وقال الزجاج في قوله تعالى : ( فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ أَذَالِكَ خَيْرٌ نُّزُلاً ) ( الصافات : 62 ) . يقول : أذلك خيرٌ في باب الإنزال التي يُتقوَّتُ بها ويمكن معها الإقامة أم نُزُل أَهلِ النار .
قال : ومعنى أقمت لهم نُزُلهم ، أي : أقمتُ لهم غذاءهم وما يَصلح معه أن ينزلوا عليه . والنُّزْلُ : الرَّيْع والفضْل ، وكذلك النَّزَلُ .

##### Türkçe

باب **الزاي** واللام
**لزن** ، **نزل**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **لزن** **نزل**.

**لزن**: Ebû Ubeyd: **اللّزن**: şiddet.
A‘şâ dedi ki:
Bir gecede ki o, **اللَّزَنْ**’den biridir

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّزْنُ**: **لَزْنة**’nin çoğuludur; o da şiddetli senedir.
Dedi ki: **وليلةٌ لَزْنةٌ**; yani: dar; açlıktan olmuş olsun yahut korkudan yahut soğuktan.
Leys dedi ki: **اللِّزَنُ**: kavmin su istemek için kuyu başında toplanması; nihayet onlara dar geldi ve onlara yetmez oldu. Ve denir: **ماءٌ مَلْزُون**; ve inşâd etti:
Bir içilecek yerde ki ne bulanıktır ne de **لَزِنْ**

Dedi ki: **ولَزَن القومُ يَلْزَنون لَزْناً**; ve başkası inşâd etti:
Yalan mazeretler ve asık bir yüz
Ve **الأَلْزَنِ** zamanın ısırmasını şikâyet ettiler

**نزل**: Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **طَعامٌ قليلُ النُّزْل والنَزَل**: az **الرَّيْع**.
Lihyânî dedi ki: **طعامٌ نَزِل** ve **أَرضٌ نزِلَة** ve **مَكانٌ نَزِل**: çabuk sel.
Başkası dedi ki: **مكانٌ نَزِل**: onda çokça inilir.
Ve denir: Şüphesiz falan kimse **لَحَسنُ النُّزْل والنُزُل**’dür; yani: misafir ağırlama. Ve **نزَلْت القومَ**; yani: onları menzillere indirdim. Ve **نزَّل فلانٌ غيره**; yani: onun için menzilleri takdir etti.
Ve denir: **تنزلت الرحمةُ عليهم**.

Ebû Ubeyd: **النَّزِلُ**: sert, çabuk sel olan yer. Ve **رجلٌ ذو نزَل**; yani: عطا ve fazilet sahibi. Lebîd dedi ki:
Savaşta tecrübeli bir aslandan mahrum kalmayacaklardır
Ve musibet yanında cömertçe veren **ذا نزَل**’den

İbnü’s-Sikkît dedi ki: **نزَل القومُ**: Minâ’ya geldikleri zaman. Âmir b. et-Tufeyl dedi ki:
**أنازلة** Esmâ mı, yoksa inen değil mi?
Bize bildir, ey Esmâ, sen ne yapıcısın?

İbn Ahmer dedi ki:
Bana onun **نزَلَتْ** olduğu geldiğinde vardım
Şüphesiz menziller, acayibi toplayan şeylerdendir

Allah Teâlâ dedi ki: **( إِنَّآ أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلاً )** (**الكهف**: 102); Zeccâc dedi ki: yani menzil.
Ve O’nun sözü hakkında: **( جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الاَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلاٍ مِّنْ عِندِ اللَّهِ )** (**آل عمران**: 198).
Dedi ki: **( تَدَّعُونَ )**: **( خَالِدِينَ فِيهَا )** kavline te’kîd edici masdardır; çünkü onların orada ebedî kalmaları, onların orada indirilmesidir. Ve **أَنزالُ القوْم**: onların rızıklarıdır.

Leys dedi ki: **النزُول**: misafir indiği zaman ona hazırlanan şeydir. Ve **أَنزل الرجلُ ماءَه**: cima ettiği zaman; kadın da bunu ister. Ve **النَّزلة**: نزول’den bir defadır. Ve **النازلة**: kavme inen şiddetli (musibet); onun çoğulu **النّوازل**’dir.

İbnü’s-Sikkît, şu söz hakkında dedi ki:
Beni **للنزالةِ** Arşemâ’ya getirdi
Ve rivayet olunur: Merşemâ.
Dedi ki: İnsanlara misafir ağırlamayı kastetti; der ki: o, bunu gizleyicidir.

Ebû Ömer dedi ki: **مكان نزلٌ**: geniş, uzak. Ve inşâd etti:
Eğer naklin intikali ondan hidayet ederse
Dişleri gülen Dahhâk’ın sırtında **نَزْل**

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **مكانٌ نزِلٌ**: eğer **مِحْلالاً مَرَباً** ise.
Başkası dedi ki: **النزِلُ** vadilerden: onun dar olanıdır.

Zeccâc, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında dedi ki: **( فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ أَذَالِكَ خَيْرٌ نُّزُلاً )** (**الصافات**: 62). Der ki: İkamet edilecek ve onunla azık edinilecek indirme babında bu mu daha hayırlıdır, yoksa ateş ehlinin **نُزُل**’ü mü?
Dedi ki: **أقمت لهم نُزُلهم**’ün manası: onlara gıdalarını ve onunla birlikte üzerine inebilecekleri şeyi ikame ettim. Ve **النُّزْلُ**: **الرَّيْع** ve fazlalıktır; **النَّزَل** de böyledir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام والزاء وما يثلثهما)
(لزق)  اللام والزاء والقاف ليس بأصلٍ، لأنَّه من باب الإبدال. يقال لَزِق الشّيء، بالشَّيء يلزَق، مثل لَصِق.
(لزك)  اللام والزاء والكاف([4])] ليس هو عندي بشيء. على أنَّهم يقولون: لزِك([5]) الجُرح، إذا استوى نباتُ لحمِهِ ولم([6]) يبرأْ. وهذا لا يشبهُ كلامَ العرب.
(لزم)  اللام والزاء والميم أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على مصاحَبة الشّيء بالشيء دائماً. يقال: لَزِمه الشَّيءُ يَلْزَمُه. واللِّزَام: العذاب الملازم للكُفَّار.
(لزن)  اللام والزاء والنون يدلُّ على ضِيقٍ في شيء أو تضايُقٍ. يقال: عَيْشٌ لَزْنٌ، أي ضيِّق. واللَّزْن: اجتماع القوم على البئر مزدحمين. يقال: مَشْرَبٌ لَزِْنٌ، إذا ازدُحِمَ عليه. والله أعلم بالصَّواب.
(لزأ)  اللام والزاء والهمزة كلمتان لعلّهما أن يكونا صحيحتين. يقولون: لَزَّأَ الإبلَ تَلزِئةً، إذا أحْسَنَ رِعْيتَها. ويقولون: لعَنَ الله أمّاً لزأت به، أي ولدَتْه.
(لزب)  اللام والزاء والباء يدلُّ على ثبوتِ شيءٍ ولُزومه. يقال: للاّزِمِ لازب. وصار هذا الشيءُ ضربةَ لازِبٍ، أي لا يكاد يفارِق، قال النابغة:
ولا يَحسَِبون الخيرَ لا شرَّ بعدَه *** ولا يَحْسَِبون الشَّرَّ ضربةَ لازِب([7])واللَّزْبة: السّنَة الشديدة، والجمع لَزْبات([8]) كأنَّ القَحْط لَزَب، أي ثبت فيها.
(لزج)  اللام والزاء والجيم قريبٌ من الباب الذي قبله. يقال: لَزِجَ به، إذا غَرِيَ به ولازَمَه. والتلزُّج: تتبُّع البقولِ والرِّعْي القليل.
--------------ـــ
([4]) تكملة ضرورية، إذ أن الكلام بعدها إنما هو في (لزك) لا (لزق). وهو المطابق لما في المجمل والمعاجم المتداولة.
([5]) في الأصل: "لصق"، تحريف، صوابه في المجمل واللسان.
([6]) وكذا في اللسان، وفي المجمل: "ولما".
([7]) ديوان النابغة 9 واللسان (لزب).
([8]) ولزبات على خلاف القياس. إذ أن اللزبة صفة لا اسم. ولم يذكر في القاموس واللسان هذا الجمع، أي بالتحريك، وذكر في المجمل.

ـ

##### Türkçe

(لام, **الزاء** ve ikisini üçleyen(ler) babı)

(**لزق**)  **اللام** ve **الزاء** ve **القاف** aslî bir şey değildir; çünkü o, ibdâl babındandır. Denir: **لَزِق** şey, şey ile **يلزَق**; **لَصِق** gibi.

(**لزك**)  **اللام** ve **الزاء** ve **الكاف**([4])] benim yanımda bir şey değildir. Şu var ki onlar derler: **لزِك**([5]) yara, eti(nin) bitişi düzleştiği ve([6]) iyileşmediği zaman. Ve bu, Arapların sözüne benzemez.

(**لزم**)  **اللام** ve **الزاء** ve **الميم** tek bir sahih asıldır; bir şeyin bir şeyle daima beraberliğine delâlet eder. Denir: **لَزِمه** şey, onu **يَلْزَمُه**. Ve **اللِّزَام**: kâfirlere lâzım olan azap.

(**لزن**)  **اللام** ve **الزاء** ve **النون**, bir şeyde darlığa yahut sıkışmaya delâlet eder. Denir: **عَيْشٌ لَزْنٌ**, yani dar. Ve **اللَّزْن**: kavmin kuyu üzerinde, sıkışık hâlde toplanması. Denir: **مَشْرَبٌ لَزِْنٌ**, üzerine izdiham edildiği zaman. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.

(**لزأ**)  **اللام** ve **الزاء** ve **الهمزة** iki kelimedir; umulur ki ikisi de sahih olsun. Derler: **لَزَّأَ الإبلَ تَلزِئةً**, onu(n) otlatmasını güzel yaptığı zaman. Ve derler: Allah, onunla **لزأت** eden bir anaya lânet etsin; yani onu doğurdu.

(**لزب**)  **اللام** ve **الزاء** ve **الباء**, bir şeyin sabit oluşuna ve lüzumuna delâlet eder. Denir: **للاّزِمِ لازب**. Ve bu şey, **ضربةَ لازِبٍ** oldu; yani neredeyse ayrılmaz. Nâbiga dedi ki:
ولا يَحسَِبون الخيرَ لا شرَّ بعدَه *** ولا يَحْسَِبون الشَّرَّ ضربةَ لازِب([7])
Ve **اللَّزْبة**: şiddetli sene; cem‘i **لَزْبات**([8]); sanki kıtlık onda **لَزَب** oldu, yani onda sabit oldu.

(**لزج**)  **اللام** ve **الزاء** ve **الجيم**, kendisinden önceki babdan yakındır. Denir: **لَزِجَ به**, ona yapıştığı ve ona lâzım olduğu zaman. Ve **التلزُّج**: sebzeleri ve az otlağı takip etmektir.

--------------ـــ
([4]) Zarurî bir tekmiledir; zira ondan sonraki söz ancak (**لزك**) hakkındadır, (**لزق**) hakkında değil. Ve o, el-Mücmel’de ve tedavüldeki mu‘cemlerde olanla mutabıktır.
([5]) Asılda: “**لصق**”; tahriftir; doğrusu el-Mücmel’de ve Lisân’da böyledir.
([6]) Lisân’da da böyledir; el-Mücmel’de: “**ولما**”.
([7]) Nâbiga Dîvânı 9 ve Lisân (**لزب**).
([8]) Ve **لزبات** kıyasa muhalif olarak. Zira **اللزبة** isim değil sıfattır. Kâmûs ve Lisân’da bu cem‘i, yani hareke ile, zikretmedi; el-Mücmel’de zikretti.

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ز ن
عيشٌ لزنٌ‏:‏ ضيّق‏.‏
وزمنٌ ألزن‏:‏ شديد الكلب‏.‏
قال‏:‏ ومعاذراً كذباً ووجهاً باسراً وتشكّياً عضّ الزمان الألزن

##### Türkçe

ل ز ن
**عيشٌ لزنٌ**: dar.
**وزمنٌ ألزن**: ısırması şiddetli.
Dedi ki:
Ve (bir) özür dileyen(ler) yalan olarak ve (bir) yüz asık olarak ve şikâyet ederek, ısırdı **الزمان الألزن**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لَزَنَ القومُ يَلْزُنُونَ لَزْناً ولَزَناً ولَزِنوا وتَلازَنوا: تزاحموا. الليث: اللَّزَنُ، بالتحريك، اجتماع القوم على البئر للاستقاء حتى ضاقت بهم وعجزت عنهم؛ قال الجوهري: وكذلك في كل أَمر. ويقال ماء مَلْزُون؛ وأَنشد:
في مَشْرَبٍ لا كَدِرٍ ولا لَزِنْ
وأَنشد غيره:
ومَعاذِراً كَذِباً ووَجْهاً باسِراً،
وتَشَكِّياً عَضَّ الزمانِ الأَلْزَنِ
ومَشْرَبٌ لَزِنٌ ولَزْنٌ ومَلْزُون: مُزْدَحَمٌ عليه؛ عن ابن الأَعرابي. واللَّزْنُ: الشدَّة. وعَيْشٌ لَزْنٌ أَي ضيق. وليلة لَزْنة ولِزْنة: ضيَِّقة، من جوع كان أَو بَرْدٍ أَو خوف؛ عن ابن الأَعرابي أَيضاً؛ وروي بيت الأَعشى:
ويُقْبِلُ ذو البَثِّ والرَّاغِبو
نَ في لَيْلةٍ هي إِحْدَى اللَّزَنْ
وأَنشده اللَّزَنْ، بفتح اللام، والمعروف في شعره اللَّزَن، بكسر اللام، فكأَنه أَراد هي إِحدى ليالي اللِّزَن. وأَصابهم لَزْنٌ من العيش أَي ضيق. واللَّزْنُ: جمع لَزْنة وهي السنة الشديدة. ابن سيده: اللِّزْنة السنة الشديدة الضيقة. واللَّزْنَة: الشِّدَّة والضيق، وجمعها لِزَنٌ؛ قال: ومما يدل على صحة ذلك إِضافة إِحدى إِليها، وإِحدى لا تضاف إِلى مفرد، ونظير لَزْنة ولِزَنٍ حَلْقَة وحِلَقٌ وفَلْكَة وفِلَكٌ، وقد قيل في الواحد لِزْنة، بالكسر أَيضاً، وهي الشِّدَّة، فأَما إِذا وصفت بها فقلت ليلة لَزْنة فبالفتح لا غير. وتقول العرب في الدعاء على الإنسان: ما لَه سُقِيَ في لَزْنٍ ضاحٍ أَي في ضيق مع حَرِّ الشمس، لأَن الضّاحِيَ من الأَرض البارِزُ الذي ليس يستره شيء عن الشمس. وماء لَزْنٌ: ضَيِّق لا يُنال إِلا بعد مَشَقَّة.

##### Türkçe

**لَزَنَ** kavim **يَلْزُنُونَ** **لَزْناً** ve **لَزَناً** ve **لَزِنوا** ve **تَلازَنوا**:
Sıkıştılar (izdiham ettiler). **الليث**: **اللَّزَنُ**, harekeli olarak, kavmin su çekmek için kuyu başında toplanmasıdır; ta ki onlara dar gelsin ve onlara yetmez olsun; **الجوهري** dedi: Aynısı her işte de böyledir. Ve “**ماء مَلْزُون**” denir; ve (şu beyit) okundu:

Bir içilecek yerde ki ne bulanıktır ne de **لَزِنْ**

Ve başkası okudu:

Ve yalan mazeretler ve asık bir yüz,
Ve zamanın **الأَلْزَنِ** ısırışından şikâyet

Ve **مَشْرَبٌ لَزِنٌ** ve **لَزْنٌ** ve **مَلْزُون**: üzerine izdiham edilendir; **ابن الأَعرابي**’den. Ve **اللَّزْنُ**: şiddettir. Ve **عَيْشٌ لَزْنٌ** yani darlık. Ve **ليلة لَزْنة** ve **لِزْنة**: dardır; açlıktan olmuş olsun yahut soğuktan yahut korkudan; yine **ابن الأَعرابي**’den; ve **بيت الأَعشى** rivayet edildi:

Ve keder sahibi ve arzulayan gelir
**نَ** bir gecede ki o **اللَّزَنْ**’den biridir

Ve onu **اللَّزَنْ** diye, **اللام**’ın fethiyle okudu; onun şiirinde bilinen ise **اللَّزَن**’dır, **اللام**’ın kesriyle; sanki “o, **اللِّزَن** gecelerinden biridir” demek istedi. Ve onlara geçimden bir **لَزْنٌ** isabet etti, yani darlık. Ve **اللَّزْنُ**: **لَزْنة**’nin cemidir; o da şiddetli yıldır. **ابن سيده**: **اللِّزْنة** dar, şiddetli yıldır. Ve **اللَّزْنَة**: şiddet ve darlıktır; cem‘i **لِزَنٌ**’dir; dedi ki: Bunun sıhhatine delil olan şey, **إِحدى**’nın ona izafe edilmesidir; **إِحدى** müfrede izafe edilmez. Ve **لَزْنة** ile **لِزَنٍ**’in benzeri **حَلْقَة** ve **حِلَقٌ** ve **فَلْكَة** ve **فِلَكٌ**’tur. Ve tekil hakkında **لِزْنة** diye, kesirle de söylenmiştir; o da şiddettir. Fakat onunla vasıflandırdığında “**ليلة لَزْنة**” dediğinde, feth ile olur, başka değil. Araplar insan aleyhine duada şöyle der: “Ona ne oldu, **لَزْنٍ ضاحٍ** içinde sulandı!” yani güneş sıcağıyla birlikte bir darlık içinde; çünkü **الضّاحِيَ** yerden, güneşten onu örtecek hiçbir şeyin örtmediği açıkta olandır. Ve **ماء لَزْنٌ**: ancak meşakkat sonrası erişilen dar (kıt) sudur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( لَزِنَ القَوْمُ ، كنَصَرَ وفَرِحَ ، لَزْناً ولَزَناً ) ، فيه لفٌّ ونَشْرٌ مُرَتَّب ، اجْتَمَعُوا على البِئْرِ للاسْتِقاءِ حتى ضاقَتْ بهم .
( وتَلازَنُوا : تَزَاحَمُوا .
( ومَشْرَبٌ لَزْنٌ ) ، بالفتْحِ ، ( ولَزِنٌ ) ، ككَتِفٍ ، ( ومَلْزُونٌ ) : ) أَي ( مُزْدَحَمٌ

عليه ) ؛ ) عن ابنِ الأَعْرابيِّ وأَنْشَدَ ابنُ الأعْرابيِّ :
في مَشْرَبٍ لا كَدِرٍ ولا لَزِنْ ( ولَيْلَةٌ لَزِنَةٌ ) ، كفَرِحَةٍ ، ( ولَزْنَةٌ ) ، بالفتْحِ ( وتُكْسَرُ ) : ) أَي ( ضَيِّقَةٌ ) مِن جُوعٍ أَو مِن خَوْفٍ ، ( أَو بارِدَةٌ ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( و ) اللِّزْنَةُ : ( هي السَّنَةُ الشَّديدَةُ الضَّيِّقَةُ .
( و ) أَيْضاً : ( الشِّدَّةُ والضِّيقُ ، ج لَزْنٌ ) ، بالفَتْحِ ، هكذا في النسخِ والصَّوابُ كعِنَبٍ ومِثْلُه حَلْقَة وحِلَق وفَلْكَة وفِلَك ؛ قالَ الأَعْشى :
ويُقْبِلُ ذو البَثِّ والرَّاغِبونَ في لَيْلةٍ هي إحْدَى اللَّزَنْأَي إحْدَى لَيالِي اللِّزَنِ ؛ ورَوَاهُ ابنُ الأَعْرابيِّ ، بفتْحِ اللامِ ، وقد قيلَ في الواحِدِ لَزْنَة بالكسْرِ أَيْضاً ، وهي الشِّدَّةُ ، فأَمَّا إذا وصَفْت بها فقُلْت : لَيْلَةٌ لَزْنَةٌ فبالفتْحِ لا غَيْرِ .
( والزَّمانُ الأَلْزَنُ : الشَّديدُ الكَلِبُ ) ؛ ) نَقَلَهُ الزَّمَخْشرِيُّ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
أَصابَهُم لَزْنٌ مِن العَيْشِ : أَي ضِيقٌ لا يُنالُ إلاَّ بمَشَقَّةٍ .
ويقُولُونَ في الدُّعاءِ على الإنْسانِ : ما لَهُ سُقِيَ في لَزْنٍ ضاحٍ أَي في ضِيقٍ مع حَرِّ الشمْسِ .
( (

##### Türkçe

: ( **لَزِنَ القَوْمُ** ، كنَصَرَ وفَرِحَ ، **لَزْناً** و**لَزَناً** ) ، onda tertipli bir sarma ve yayma vardır; su çekmek için kuyu başında toplandılar da onlarla daraldı.
( Ve **تَلازَنُوا** : sıkıştılar/izdiham ettiler.
( Ve **مَشْرَبٌ لَزْنٌ** ) ، fetih ile, ( ve **لَزِنٌ** ) ، ككَتِفٍ, ( ve **مَلْزُونٌ** ) : yani ( **مُزْدَحَمٌ عليه** ) ؛ ) İbnü’l-A‘râbî’den; ve İbnü’l-A‘râbî inşad etti:
في مَشْرَبٍ لا كَدِرٍ ولا لَزِنْ ( Ve **لَيْلَةٌ لَزِنَةٌ** ) ، كفَرِحَةٍ, ( ve **لَزْنَةٌ** ) ، fetih ile ( ve kırılır ) : yani ( dar ) açlıktan yahut korkudan, ( yahut soğuk ) ؛ ) İbnü’l-A‘râbî’den.
( Ve ) **اللِّزْنَةُ** : ( o, şiddetli dar yıl/senedir.
( Ve ) ayrıca: ( şiddet ve darlık, c **لَزْنٌ** ) ، fetih ile; nüshalarda böyledir; doğrusu عِنَب gibi(dir); ve benzeri: حَلْقَة ve حِلَق ve فَلْكَة ve فِلَك; el-A‘şâ dedi:
ويُقْبِلُ ذو البَثِّ والرَّاغِبونَ في لَيْلةٍ هي إحْدَى اللَّزَنْ yani اللِّزَن gecelerinden biri; ve onu İbnü’l-A‘râbî, lâmın fethiyle rivayet etti; tekilde لَزْنَة’nin kesr ile de (geldiği) söylenmiştir; o, şiddettir. Ama onunla vasfettiğinde, “**لَيْلَةٌ لَزْنَةٌ**” dediğinde, yalnız feth iledir, başka değil.
( Ve **الزَّمانُ الأَلْزَنُ** : şiddetli, çok kıtlık olan ) ؛ ) onu Zemahşerî, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Onlara yaşayıştan **لَزْنٌ** isabet etti: yani ancak meşakkatle elde olunan bir darlık.
Ve insan üzerine bedduada derler: “ما لَهُ سُقِيَ في لَزْنٍ ضاحٍ” yani güneşin sıcağıyla beraber bir darlık içinde.
( (

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَزْنٌ
لَزْنٌ ذ : see أَسْلَفَ.

##### Türkçe

**لَزْنٌ**

**لَزْنٌ** **ذ**: bkz. **أَسْلَفَ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَزَنَ
لَزَنَ U ( n. ac. لَزْن 1 ),
a.  Thronged, crowded.

لَزِنَ
لَزِنَ A ( n. ac. لَزَن 4 ),
a.  see supra .

تَلَاْزَنَ
تَلَاْزَنَ VI ,
a.  see I .

لَزْن
لَزْن 1 ,
a.  Thronged; narrow.

لَزْنَة
لَزْنَة 1t , ( pl. لَزْن 1 ),
a.  Distress; misfortune.

b.  Year of dearth.

c.  Distressing ( night ).

لِزْنَة
لِزْنَة 2t ,
a.  see 1t (c) .

لَزِن
لَزِن 5 ,
a.  see 1 .

أَلْزَنُ
أَلْزَنُ 14 ,
a.  Disastrous, calamitous, evil.

لَزَّاْن
لَزَّاْن 28
a.  [ coll. ], Broom, heather.

لَزڤنَ
N. P. لَزڤنَ I ,
a.  see 1 .

##### Türkçe

لَزَنَ
**لَزَنَ** U ( n. ac. **لَزْن** 1 ),
a.  Üşüştü, kalabalıklaştı.

لَزِنَ
**لَزِنَ** A ( n. ac. **لَزَن** 4 ),
a.  yukarıya bak.

تَلَاْزَنَ
**تَلَاْزَنَ** VI ,
a.  I’e bak.

لَزْن
**لَزْن** 1 ,
a.  Üşüşmüş; dar.

لَزْنَة
**لَزْنَة** 1t , ( pl. **لَزْن** 1 ),
a.  Sıkıntı; musibet.

b.  Kıtlık yılı.

c.  Sıkıntılı (gece).

لِزْنَة
**لِزْنَة** 2t ,
a.  1t (c)’ye bak.

لَزِن
**لَزِن** 5 ,
a.  1’e bak.

أَلْزَنُ
**أَلْزَنُ** 14 ,
a.  Felaketli, musibetli, kötü.

لَزَّاْن
**لَزَّاْن** 28
a.  [ topluluk adı ], süpürge otu, funda.

لَزڤنَ
N. P. **لَزڤنَ** I ,
a.  1’e bak.
