# لزن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B2%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B2%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لزن

لَزَنَ القومُ يَلْزُنُونَ لَزْناً ولَزَناً ولَزِنوا وتَلازَنوا: تزاحموا. الليث: اللَّزَنُ، بالتحريك، اجتماع القوم على البئر للاستقاء حتى ضاقت بهم وعجزت عنهم؛ قال الجوهري: وكذلك في كل أَمر. ويقال ماء مَلْزُون؛ وأَنشد:
في مَشْرَبٍ لا كَدِرٍ ولا لَزِنْ
وأَنشد غيره:
ومَعاذِراً كَذِباً ووَجْهاً باسِراً،
وتَشَكِّياً عَضَّ الزمانِ الأَلْزَنِ
ومَشْرَبٌ لَزِنٌ ولَزْنٌ ومَلْزُون: مُزْدَحَمٌ عليه؛ عن ابن الأَعرابي. واللَّزْنُ: الشدَّة. وعَيْشٌ لَزْنٌ أَي ضيق. وليلة لَزْنة ولِزْنة: ضيَِّقة، من جوع كان أَو بَرْدٍ أَو خوف؛ عن ابن الأَعرابي أَيضاً؛ وروي بيت الأَعشى:
ويُقْبِلُ ذو البَثِّ والرَّاغِبو
نَ في لَيْلةٍ هي إِحْدَى اللَّزَنْ
وأَنشده اللَّزَنْ، بفتح اللام، والمعروف في شعره اللَّزَن، بكسر اللام، فكأَنه أَراد هي إِحدى ليالي اللِّزَن. وأَصابهم لَزْنٌ من العيش أَي ضيق. واللَّزْنُ: جمع لَزْنة وهي السنة الشديدة. ابن سيده: اللِّزْنة السنة الشديدة الضيقة. واللَّزْنَة: الشِّدَّة والضيق، وجمعها لِزَنٌ؛ قال: ومما يدل على صحة ذلك إِضافة إِحدى إِليها، وإِحدى لا تضاف إِلى مفرد، ونظير لَزْنة ولِزَنٍ حَلْقَة وحِلَقٌ وفَلْكَة وفِلَكٌ، وقد قيل في الواحد لِزْنة، بالكسر أَيضاً، وهي الشِّدَّة، فأَما إِذا وصفت بها فقلت ليلة لَزْنة فبالفتح لا غير. وتقول العرب في الدعاء على الإنسان: ما لَه سُقِيَ في لَزْنٍ ضاحٍ أَي في ضيق مع حَرِّ الشمس، لأَن الضّاحِيَ من الأَرض البارِزُ الذي ليس يستره شيء عن الشمس. وماء لَزْنٌ: ضَيِّق لا يُنال إِلا بعد مَشَقَّة.

### Türkçe

**لَزَنَ** kavim **يَلْزُنُونَ** **لَزْناً** ve **لَزَناً** ve **لَزِنوا** ve **تَلازَنوا**:
Sıkıştılar (izdiham ettiler). **الليث**: **اللَّزَنُ**, harekeli olarak, kavmin su çekmek için kuyu başında toplanmasıdır; ta ki onlara dar gelsin ve onlara yetmez olsun; **الجوهري** dedi: Aynısı her işte de böyledir. Ve “**ماء مَلْزُون**” denir; ve (şu beyit) okundu:

Bir içilecek yerde ki ne bulanıktır ne de **لَزِنْ**

Ve başkası okudu:

Ve yalan mazeretler ve asık bir yüz,
Ve zamanın **الأَلْزَنِ** ısırışından şikâyet

Ve **مَشْرَبٌ لَزِنٌ** ve **لَزْنٌ** ve **مَلْزُون**: üzerine izdiham edilendir; **ابن الأَعرابي**’den. Ve **اللَّزْنُ**: şiddettir. Ve **عَيْشٌ لَزْنٌ** yani darlık. Ve **ليلة لَزْنة** ve **لِزْنة**: dardır; açlıktan olmuş olsun yahut soğuktan yahut korkudan; yine **ابن الأَعرابي**’den; ve **بيت الأَعشى** rivayet edildi:

Ve keder sahibi ve arzulayan gelir
**نَ** bir gecede ki o **اللَّزَنْ**’den biridir

Ve onu **اللَّزَنْ** diye, **اللام**’ın fethiyle okudu; onun şiirinde bilinen ise **اللَّزَن**’dır, **اللام**’ın kesriyle; sanki “o, **اللِّزَن** gecelerinden biridir” demek istedi. Ve onlara geçimden bir **لَزْنٌ** isabet etti, yani darlık. Ve **اللَّزْنُ**: **لَزْنة**’nin cemidir; o da şiddetli yıldır. **ابن سيده**: **اللِّزْنة** dar, şiddetli yıldır. Ve **اللَّزْنَة**: şiddet ve darlıktır; cem‘i **لِزَنٌ**’dir; dedi ki: Bunun sıhhatine delil olan şey, **إِحدى**’nın ona izafe edilmesidir; **إِحدى** müfrede izafe edilmez. Ve **لَزْنة** ile **لِزَنٍ**’in benzeri **حَلْقَة** ve **حِلَقٌ** ve **فَلْكَة** ve **فِلَكٌ**’tur. Ve tekil hakkında **لِزْنة** diye, kesirle de söylenmiştir; o da şiddettir. Fakat onunla vasıflandırdığında “**ليلة لَزْنة**” dediğinde, feth ile olur, başka değil. Araplar insan aleyhine duada şöyle der: “Ona ne oldu, **لَزْنٍ ضاحٍ** içinde sulandı!” yani güneş sıcağıyla birlikte bir darlık içinde; çünkü **الضّاحِيَ** yerden, güneşten onu örtecek hiçbir şeyin örtmediği açıkta olandır. Ve **ماء لَزْنٌ**: ancak meşakkat sonrası erişilen dar (kıt) sudur.
