# لصا — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%A7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B5%D8%A7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لصا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%A7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لصا

لَصاه يَلْصوه ويَلْصاه؛ الأَخيرة نادرة، لَصْواً: عابه، والاسم اللَّصاةُ، وقيل:اللَّصاةُ أَن ترميه بما فيه وبما ليس فيه، وخص بعضهم به قَذْفَ المرأَة برجل بعينه. وإِنه لَيَلْصُو إِلى رِيبة أَي يَميل. وقال ابن سيده في معتل الياء: لَصاه لَصْياً عابَه وقَذَفه، وشاهد لَصَيْت بمعنى قَذَفْتُ وشَتَمْت قول العجاج:
إِني امْرُؤٌ، عن جارتي، كَفِيُّ
عَفٌّ، فَلا لاصٍ ولا مَلْصِيُّ
أَي لا يُلْصى إِليه، يقول: لا قاذِفٌ ولا مَقْذُوف، والاسم اللِّصاة. ولَصا فلان فلاناً يَلْصُوهُ ويَلْصُو إِليه إِذا انْضَمَّ إِليه لريبة، ويَلْصِي أَعربهما. وفي الحديث: مَن لَصا مسلماً أَي قَذَفه. واللاَّصِي: القاذفُ، وقيل: اللَّصْوُ والقَفْوُ القَذْفُ للإِنسان برِيبة يَنسُبه إِليها، يقال: لَصاه يَلْصُوه ويَلْصِيه إِذا قذفَه، قال أَبو عبيد: يروى عن امرأَة من العرب أَنها قيل لها إِن فلاناً قد هجاك، فقالت: ما قَفا ولا لَصا، تقول: لم يَقْذِفْني، قال: وقولها لَصا مثل قَفا، يقال مه: قافٍ لاصٍ. ولَصَى أَيضاً: أَتَى مستتر الرِّيبة. ولَصي أَيضاً: أَثِمَ؛ وأَنشد أَبو عمرو شاهداً على لَصَيْت بمعنى أَثِمْت قول الراجز القشيري: تُوبي مِنَ الخِطْء فَقد لَصِيتِ،
ثم اذْكُري اللهَ إذا نَسِيتِ
(* قوله« فقد لصيت» كذا ضبط في الأصل بكسر الصاد مع ضبطه السابق بما ترى، ولعل الشاعر نطق به هكذا لمشاكلة نسيت.)
وفي رواية: إِذا لَبَّيْتِ.
واللاَّصي: العَسَلُ، وجمعه لَواصٍ؛ قال أُمية بن أَبي عائذ الهذلي: أَيّامَ أَسْأَلُها النَّوالَ، ووَعْدُها
كالرَّاحِ مَخْلُوطاً بِطَعْمِ لَواصِي
قال ابن جني: لام اللاَّصي ياء لقولهم لَصاه إِذا عابه، وكأَنهم سموه به لتعلقه بالشيء وتَدْنيسه له كما قالوا فيه نَطَفٌ، وهو فَعَلٌ من الناطِف، لِسَيلانه وتَدَبُّقه، وقال مخلوطاً ذهب به إِلى الشراب، وقيل: اللَّصى واللَّصاة أَن ترميه بما فيه وبما ليس فيه، والله أَعلم.

### Türkçe

**لَصاه** **يَلْصوه** ve **يَلْصاه**; sonuncusu nadirdir; **لَصْواً**: onu ayıpladı; isim **اللَّصاةُ**’dur. Ve denildi ki: **اللَّصاةُ** onun hakkında, onda olanla ve onda olmayanla onu atmandır; bazıları bunu, kadını belirli bir erkekle itham etmeye tahsis etti. Ve şüphesiz o, **يَلْصُو** bir şüpheye doğru; yani meyleder. İbn Sîde, yâ’sı illetli olanlar bahsinde dedi: **لَصاه** **لَصْياً**: onu ayıpladı ve ona iftira attı; **لَصَيْت**’in “**قَذَفْتُ** ve **شَتَمْت**” mânasında olduğuna şahit, el-‘Accâc’ın sözü:

إِني امْرُؤٌ، عن جارتي، كَفِيُّ
عَفٌّ، فَلا لاصٍ ولا مَلْصِيُّ

Yani: ona doğru **يُلْصى** olunmaz; der ki: ne iftiracı ne de iftiraya uğrayan; isim **اللِّصاة**’dır. Ve falan, falana **لَصا** eder: **يَلْصُوهُ** ve **يَلْصُو إِليه**; bir şüphe için ona katıldığı zaman; ve **يَلْصِي** ikisinin daha fasihidir. Hadiste: “Kim bir Müslümana **لَصا** ederse”; yani ona iftira attı. Ve **اللاَّصِي**: iftiracı. Ve denildi ki: **اللَّصْوُ** ve **القَفْوُ**; insanı bir şüphe ile, ona nispet ederek iftiraya atmaktır; denir ki: **لَصاه** **يَلْصُوه** ve **يَلْصِيه**; onu iftiraya attığı zaman. Ebû ‘Ubeyd dedi: Araplardan bir kadından rivayet olunur ki ona “Falan seni hicvetti” denildi; o da dedi ki: “Ne **قَفا** etti ne **لَصا**”; yani: beni iftiraya atmadı. Dedi ki: onun “**لَصا**” sözü, **قَفا** gibidir; denir ki: “meh: **قافٍ لاصٍ**.” Ve **لَصَى** da: şüphenin gizli olanına geldi. Ve **لَصي** de: günah işledi; Ebû ‘Amr, **لَصَيْت**’in “günah işledim” mânasında olduğuna şahit olarak, el-Kuşeyrî râcizin sözünü okudu:

تُوبي مِنَ الخِطْء فَقد لَصِيتِ،
ثم اذْكُري اللهَ إذا نَسِيتِ

(* “فقد لصيت” sözü: asılda **الصاد**’ın kesresiyle böyle ضبط edilmiştir; önceki ضبطıyla birlikte gördüğün üzere; belki şair, **نَسِيتِ** ile müşâkele için onu böyle telaffuz etmiştir.)

Bir rivayette: “إِذا لَبَّيْتِ.”

Ve **اللاَّصي**: baldır; çoğulu **لَواصٍ**’dır; Ümeyye b. Ebî ‘Âiz el-Hüzelî dedi:

أَيّامَ أَسْأَلُها النَّوالَ، ووَعْدُها
كالرَّاحِ مَخْلُوطاً بِطَعْمِ لَواصِي

İbn Cinnî dedi: **اللاَّصي**’nin **لام**’ı **ياء**’dır; onların “onu ayıpladığı zaman” **لَصاه** demelerinden dolayı; sanki onu bununla adlandırdılar; çünkü o, şeye tutunur ve onu kirletir; nitekim onda “**نَطَفٌ**” dediler; o, **الناطِف**’ten **فَعَلٌ**’dır; akması ve yapışması sebebiyle. Ve “**مخلوطاً**” dedi; onu içkiye götürdü. Ve denildi ki: **اللَّصى** ve **اللَّصاة**; onda olanla ve onda olmayanla onu atmandır. Allah daha iyi bilir.
