# لصت — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%AA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B5%D8%AA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لصت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%AA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: لصت

ص ت ل
صلت ، لصت ، تلص : ( مستعملة ) .
صلت : قال الليث : الصَّلْتُ : الأَملسُ . رَجُل صَلْتُ الوَجْه والخَدّ ، وصَلْت الجَبين . وسيفٌ صَلْت .
وبعضٌ يقول : لا يقال : الصّلتُ إلا لما كان فيه طولٌ . ويقال : أصلتّ السيفَ : إذا جَرّبته . وسيفٌ صليتٌ ، أي : مُنْصَلتٌ ماضٍ في الضَّريبة . وربّما اشْتَقَّوا نَعْت أفْعَل من إفعِيلِ مثل إبليس ، لأنّ الله عز وجل أبلَسه . ورجل مُنْصَلتٌ وأصلتيّ .
أبو عبيد عن أبي عمرو والفرّاء : الصَّلَتان : الرجل الشديد الصُّلْب ، وكذلك الحِمار .
وقال شمر قال الأصمعيّ : الصَّلتان من الحمير المُنْجَردُ القصيرُ الشَّعر .
وقال : أَخَذه من قولك : هو مِصْلاتُ العُنُق ، أي : بارِزُه مُنجردُه .
أبو عبيد عن الأحمر والفرّاءِ : قالا : الصَّلتان والفَلتان والبَزَوَان والصَّمَيان كلّ هذا من التغلب والوَثب ونحوهِ .
وقال أبو عبيد : الصَّلتُ : السكين الكبير ، وجمعُه أَصلات .
وقال شمر : قال أبو عمرو : وسكِّين
صَلْت ، وسَيْفٌ صَلْت ، ومِخْيَطٌ صَلْت : إذا لم يكن له غِلاف . قال : ويُرْوَى عن العُكْلِيّ أو غيره : جاءوا بصَلْتٍ مِثلِ كَتِفِ الناقة ، أي : بشَفْرَةٍ عظيمة .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سكّين صَلْتٌ ، وسَيْفٌ صَلْتٌ : انْجَرَدَ من غِمْدِه . وانْصَلَتَ في الأَمر : انْجَرَدَ .
أبو عُبيد يقال : انْصَلَتَ : يَعْدُو ، وانْكَدَرَ في الأمْرِ ، وانْجَرَدَ يَعْدُو : إذا أسرَع بعضَ الإسراع .
قال : وقال أبو عبيدة : يقال : جاءنا بمَرَقٍ يَصْلِتُ ، ولَبَنٍ يَصْلِت : إذا كان قليلَ الدّسَم ، كثيرَ الماء . ويجوز : يَصْلِد بالدال ، بهذا المعنى .
لصت : أبو عُبَيد وغيره في لغة طيء : يقال لِلِّص : لَصْتٌ ، وجمعُه لُصوت ، وأنشد :
فَتَرَكْنَ نَهداً عَيِّلاً أَبْنَاؤُهُمْ
وَبَنِي كِنانَة كاللُّصُوتِ المُردِ
تلص : يقال : دَلَّصَه وتَلَّصَه : إذا مَلَّسَه ولَيَّنَه .

### Türkçe

ص ت ل
**صلت** ، **لصت** ، **تلص** : (kullanılan).

**صلت** : Leys dedi: **الصَّلْتُ**: pürüzsüz olan. **رَجُل صَلْتُ الوَجْه والخَدّ**: yüzü ve yanağı pürüzsüz adam; ve **صَلْت الجَبين**: alnı pürüzsüz. Ve **وسيفٌ صَلْت**: pürüzsüz (çıplak) kılıç.

Ve bazısı der ki: **الصّلتُ** ancak içinde uzunluk olan şey için söylenir. Ve denir: **أصلتّ السيفَ**: onu denediğin zaman. Ve **وسيفٌ صليتٌ**; yani: **مُنْصَلتٌ**; darbe vuruşunda keskin, işleyen. Ve belki **إفعِيل**den **أفْعَل** sıfatını türettiler; **إبليس** gibi; çünkü Allah عز وجل onu **أبلَسه** (ümitsiz kıldı). Ve **رجل مُنْصَلتٌ** ve **أصلتيّ**.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr ve Ferrâ’dan: **الصَّلَتان**: çok şiddetli katı adam; aynı şekilde eşek.

Şemmer dedi, Asmaî dedi: **الصَّلتان** eşeklerden, tüyü kısa, kılı dökülmüş olan.

Ve dedi: Onu senin sözünden aldı: **هو مِصْلاتُ العُنُق**; yani: boynu belirgin olanı, kılı dökülmüş olanı.

Ebû Ubeyd, Ahmer ve Ferrâ’dan: ikisi dedi: **الصَّلتان** ve **الفَلتان** ve **البَزَوَان** ve **الصَّمَيان**; bütün bunlar galebe çalma, sıçrama ve benzeri şeylerdendir.

Ebû Ubeyd dedi: **الصَّلتُ**: büyük bıçak; çoğulu **أَصلات**.

Şemmer dedi: Ebû Amr dedi: ve bıçak **صَلْت**; ve kılıç **صَلْت**; ve iğne **صَلْت**: onun kılıfı olmadığı zaman. Dedi: Ukleyy’den veya başkasından rivayet olunur: “Devenin küreği gibi bir **صَلْت** ile geldiler”; yani: pek büyük bir ağız (bıçak ağzı) ile.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: bıçak **صَلْتٌ**, kılıç **صَلْتٌ**: kınından sıyrıldı. Ve işte **انْصَلَتَ**: sıyrıldı.

Ebû Ubeyd: denir: **انْصَلَتَ**: koşar; ve işte **انْكَدَرَ**; ve **انْجَرَدَ يَعْدُو**: bir miktar hızlanarak süratli olduğu zaman.

Dedi: Ebû Ubeyde dedi: denir: bize bir et suyu getirdi ki **يَصْلِتُ**, ve bir süt ki **يَصْلِت**: yağı az, suyu çok olduğu zaman. Ve **يَصْلِد** ( **الدال** ile) bu mânada caizdir.

**لصت** : Ebû Ubeyd ve başkaları, Tayy dilinde: hırsıza **لَصْتٌ** denir; çoğulu **لُصوت**. Ve şu beyit okundu:
“Fَتَرَكْنَ نَهداً عَيِّلاً أَبْنَاؤُهُمْ
وَبَنِي كِنانَة كاللُّصُوتِ المُردِ”

**تلص** : denir: **دَلَّصَه** ve **تَلَّصَه**: onu düzleştirdiği ve yumuşattığı zaman.
