# لصص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B5%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لصص

اللص: فعل الشيء في ستر  ، ومنه اللص، نقله ابن القطاع. قيل: هو  إغلاق الباب وإطباقه  ، وقد لص بابه، كرصه، قال:
  يدخل تحت الغلق الملصوص

  نقله ابن القطاع. اللص:  السارق  ، معروف،  ويثلث  ، عن ابن دريد، وزاد: لصتا، أبدلوا من صاده تاء وغيروا بناء الكلمة لما حدث فيها من البدل: وقال اللحياني: هي لغة طيئ وبعض الأنصار، وقد قيل فيه: لصت، فكسروا اللام فيه مع البدل، وفي التهذيب والصحاح: اللص، بالضم، لغة في اللص، وأما سيبويه فلا يعرف إلا لصا، بالكسر.  ج لصوص  ، أي جمع لص، بالكسر، كما هو نص سيبويه وزاد: لصاصا. وفي التهذيب:  وألصاص  . قال: وليس له بناء من أبنية أدنى العدد. وقال ابن دريد: جمع لص، بالفتح، لصوص، وجمع لص، بالكسر، لصوص، ولصصة، مثل قرود وقردة، وجمع اللص: لصوص، مثل خص وخصوص، وجمع لصت لصوت،  وهي لصة  ، بالفتح،  ج لصات ولصائص  ، الأخيرة نادرة.  والمصدر اللصص، واللصاص، واللصوصية  بفتحهن،  واللصوصية  ، بالضم، الأولان نقلهما الصاغاني، والأخير عن الكسائي والفتح في اللصوصية وأضرابها أفصح، وإن كان القياس الضم، كما في شروح الفصيح، وفي المصباح عكسه، نقله شيخنا.  وأرض ملصة: كثيرتهم  ، أو ذات لصوص، الأخير في الصحاح.  واللصص: تقارب  أعلى  المنكبين  يكادان يمسان أذنيه، قيل:  تقارب  ما بين  الأضراس  حتى لا يرى بينها خللا. قال امرؤ القيس، يصف كلبا:
  ألص الضروس حني الضلوع                      تبوع أريب نـشـيط أشـر  وهو ألص  ، وهي لصاء، وقد لص، وفيه لصص. قال أبو عبيدة: اللصص:  تضام مرفقي الفرس  والتصاقهما  إلى زوره  . قال: ويستحب اللصص في مرفقي الفرس.  واللصاء من الجباه: الضيقة  ، نقله الصاغاني. اللصاء:  من الغنم: ما أقبل أحد قرنيها وأدبر الآخر  ، نقله الزمخشري والصاغاني أيضا، الصاء أيضا:  المرأة الملتزقة الفخذين لا فرجة بينهما  ، وكذلك الألص، نقله الأصمعي، لهذا  يقال للزنجي: ألص الأليتين  ، أي ملتزقهما، وهو خلقة فيهم، ويقرب من ذلك قول من قال: اللصص: تداني أعلى الركبتين، وقيل: هو تقارب القائمتين والفخذين.  وتلصيص البنيان: ترصيصه  ، لغة فيه، نقله الجوهري.  والتص: التزق  ، نقله الصاغاني. قال رؤبة:
  لصص من بنيانه الملصص قال ابن دريد:  لصلصه  ، أي الوتد، وغيره، إذا  حركه  لينزعه، وكذلك السنان من رأس الرمح، والضرس من الفم. ومما يستدرك عليه: التلصص: اللصوصية، وهو يتلصص، كما في الصحاح. وفي الأساس: إذا تكررت سرقته. والملصة: اسم للجمع، حكاه ابن جني. واللصاء: الرتقاء. واللصص في الجبهة: دنو شعرها من حاجبها، نقله ابن القطاع. وقصر اللصوص: موضع بالقرب من همذان. والتلصص: التجسس.

### Türkçe

**اللص**: Bir şeyi örtü içinde yapmak; bundan da **اللص** (hırsız). Bunu İbnü’l-Kattâ‘ nakletmiştir. Denildi: O, kapıyı kapatmak ve onu iyice örtmektir; “Kapısını **لص** etti” (yani: **رصه** gibi). Dedi ki:
  “Kapatma altına, yapıştırılmış kapatma girer.”

  Bunu İbnü’l-Kattâ‘ nakletmiştir. **اللص**: **السارق** (hırsız); bilinen (bir kelime). Ve üç vecihle (okunur). İbn Düreyd’den (naklen). Ve ekledi: **لصتا**; **صاده**’sinden **تاء**’yı bedel yaptılar ve kelimenin binasını, onda bedelden dolayı meydana gelen şey sebebiyle değiştirdiler. Ve el-Lihyânî dedi: Bu, Tayy’ ve Ensâr’ın bir kısmının lügatidir. Ve onda “**لصت**” denildi; böylece onda, bedel ile birlikte **لام**’ı kesrelediler. Ve **التهذيب** ile **الصحاح**’ta: **اللص** (damme ile), **اللص**’ta bir lügattir. Ama Sîbeveyh, ancak kesre ile **لصا**’yı bilir.  **ج لصوص**: yani kesre ile **لص**’un cemi; Sîbeveyh’in nassı böyledir. Ve ekledi: **لصاصا**. Ve **التهذيب**’te: **وألصاص**. Dedi: Onun, en az sayı binalarından bir bina(sı) yoktur. İbn Düreyd dedi: Fetha ile **لص**’un cemi **لصوص**; kesre ile **لص**’un cemi **لصوص** ve **لصصة**; **قرود** ve **قردة** gibi. Ve **اللص**’un cemi: **لصوص**; **خص** ve **خصوص** gibi. Ve **لصت**’in cemi **لصوت**; ve o, fetha ile **لصة**’dır;  **ج لصات ولصائص**; sonuncusu nadirdir.  Ve mastar: **اللصص** ve **الللصاص** ve fetha ile **اللصوصية**; ve damme ile **اللصوصية**. İlk ikisini es-Sâgânî nakletti; sonuncusu el-Kisâî’den (naklen). Ve **اللصوصية** ve benzerlerinde fetha daha fasîhtir; her ne kadar kıyas damme olsa da; **شروح الفصيح**’te olduğu gibi. **المصباح**’ta ise bunun tersi vardır; bunu şeyhimiz nakletti.  Ve **أرض ملصة**: onların çokluğu; yahut hırsızlar sahibi (yer). Sonuncusu **الصحاح**’tadır.  Ve **اللصص**: iki omuz başının birbirine yaklaşması; neredeyse ikisi kulaklarına değecek (kadar). Denildi: azı dişleri arasının birbirine yaklaşması; öyle ki aralarında bir boşluk görülmez. İmruü’l-Kays dedi; bir köpeği vasfederken:
  “Azı dişleri yapışık, kaburgaları eğik;
  iz süren, çevik, şerli bir tâbi‘.”
  Ve o, **ألص**’tur; dişisi **لصاء**’dır. Ve “**لص** etti”; onda **لصص** vardır. Ebû Ubeyde dedi: **اللصص**: atın iki dirseğinin birbirine sıkışması ve göğsüne yapışmasıdır. Dedi: Atın dirseklerinde **اللصص** müstehab görülür.  Ve alınlardan **اللصاء**: dar (olan). Bunu es-Sâgânî nakletti. **اللصاء**: koyundan; iki boynuzundan birinin öne gelmesi, diğerinin geriye gitmesi. Bunu ez-Zemahşerî ve es-Sâgânî de nakletti. **الصاء** da: uylukları yapışık, aralarında açıklık olmayan kadın; **الألص** da böyledir. Bunu el-Asma‘î nakletti. Bundan dolayı zenciye: **ألص الأليتين** denir; yani ikisi yapışık. Bu, onlarda bir yaratılıştır. Buna yakın olarak, “**اللصص**: iki diz başının üstünün birbirine yaklaşmasıdır” diyenin sözü (vardır). Ve denildi: O, iki bacağın ve iki uyluğun birbirine yaklaşmasıdır.  Ve **تلصيص البنيان**: onun **ترصيصه**’udur; onda bir lügat. Bunu el-Cevherî nakletti.  Ve **التص**: yapıştı. Bunu es-Sâgânî nakletti. Rü’be dedi:
  “Yapısının yapıştırılmışından **لصص** etti.”
İbn Düreyd dedi: **لصلصه**; yani kazığı ve başkasını; onu sökmek için hareket ettirdiğinde. Ve mızrak başının ucundaki **السنان** da böyledir; ve ağızdaki azı dişi de. Ve ona ilâve olarak (şu da) istidrâk edilir: **التلصص**: **اللصوصية**; ve o, **يتلصص** eder; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **الأساس**’ta: Hırsızlığı tekrar ettiğinde. Ve **الملصة**: cem‘ için bir isimdir; bunu İbn Cinnî hikâye etti. Ve **اللصاء**: **الرتقاء** (bitişik/kapalı olan). Ve alında **اللصص**: saçının kaşına yakın olması. Bunu İbnü’l-Kattâ‘ nakletti. Ve **قصر اللصوص**: Hemedân yakınında bir yer. Ve **التلصص**: tecessüs.
