# لصق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B5%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لصق

الملصقة، كمكرمة: المرأة الضيقة المتلاحمة. ومن المجاز: ألصق فلان بعرقوب بعيره، أو ألصق بساقه أي: ساق بعيره: إذا عقره يقال: نزلت بفلان فما ألصق بشيء. وقيل لبعض العرب: كيف أنت عند القرى? فقال: ألصق والله بالناب الفانية والبكر الضرع، قال الراعي:
  فقلت له ألصق بأيبس ساقـهـا                      فإن يجبر العرقوب لا يرقأ النسا أراد ألصق السيف بساقها وأعقرها، وهكذا ذكره ابن الأثير في النهاية عن قيس بن عاصم. قال له رسول الله صلى الله عليه وسلم: فكيف أنت عند القرى? فقال: ألصق... إلخ. ومما يستدرك عليه: لصق به يلصق لصوقا، وهي لغة تميم. وقيس تقول: لسق بالسين. وربيعة تقول: لزق بالزاي، وهي أقبحها إلا في أشياء. والعجب من المصنف قد أورده استطرادا في لسق، وأغفله هنا، وهذا محله، وكأنه قلد الصاغاني في اقتصاره على اللغتين المذكورتين، وهما: الملصقة، وألصق بعرقوب بعيره. غير أنه تخلص بقوله في أول التركيب ما ذكرناه في تركيب ل ز ق فهو لغة في هذا التركيب فتأمل. واللصوق: دواء يلصق بالجرح، هكذا ذكره الشافعي رضي الله عنه. والملصق: الدعي. وفي قول حاطب: إني كنت امرأ ملصقا في قريش. قيل: هو المقيم في الحي، وليس منهم بنسب. ويقال: اشتر لي لحما وألصق بالماعز أي: اجعل اعتمادك عليها. قال ابن مقبل:
  وتلصق بالكوم الجلاد، وقد رغت                      أجنتها ولم تنضح لهـا حـمـلا

  وحرف الإلصاق: الباء، سماها النحويون بذلك لأنها تلصق ما قبلها بما بعدها، كقولك: مررت بزيد. قال ابن جني: إذا قلت أمسكت زيدا، فقد أعلمت أنك باشرته نفسه، وقد يمكن أن يكون منعته من التصرف من غير مباشرة له، فإذا قلت: أمسكت بزيد، فقد أعلمت أنك باشرته وألصقت محل قدرك، أو ما اتصل بمحل قدرك به، فقد صح إذن معنى الإلصاق. واللصيقى، مخففة الصاد: عشبة، عن كراع، لم يحلها. قلت: وقد سبق بيانها في ل ز ق وروي عن أبي زيد تشديد الصاد. ورجل لصيق، كأمير: دعي، وهو مجاز.

### Türkçe

**الملصقة**، **كمكرمة**: dar, bitişik (birbirine yapışık) kadın. Ve mecazdan: “Falanca, devesinin topuğuna yapıştırdı” yahut “bacağına yapıştırdı” yani: devesinin bacağına; onu kestiği zaman; denir ki: “Falancaya indim de hiçbir şeye yapışmadı.” Ve bazı Araplara denildi: “Sen, ikram (misafir ağırlama) yanında nasılsın?” O da dedi ki: “Vallahi, tükenmiş azı dişine ve memeli genç deveye en yapışık (olanım).” **الراعي** dedi ki:
  “Ona dedim ki: Onun en kuru bacağına yapış;
  çünkü topuk iyileşirse, **النسا** (sinir) durmaz.”
“Onun bacağına kılıcı yapıştırayım ve onu keseyim” demek istedi; ve İbnü’l-Esîr bunu **النهاية**’de Kays b. Âsım’dan şöyle zikretti. Resûlullah صلى الله عليه وسلم ona dedi ki: “Peki sen, ikram yanında nasılsın?” O da dedi ki: “En yapışık...” ilh. Ve ona ilâve edilip telâfi edileceklerdendir: **لصق به يلصق لصوقا**; bu, Temîm’in dilidir. Ve Kays, **لسق**’u **بالسين** ile söyler. Ve Rebîa, **لزق**’u **بالزاي** ile söyler; ve o, onların en çirkini (kaba olanı)dır, ancak bazı şeylerde (böyledir). Ve musanniften şaşılır: onu **لسق**’ta istitrâden (arasöz kabilinden) zikretmiş, burada ise onu ihmal etmiştir; hâlbuki burası onun yeridir. Sanki Sâgânî’yi, zikredilen iki dile iktisarı hususunda taklit etmiştir; ve onlar şunlardır: **الملصقة** ve “devesinin topuğuna yapıştırdı.” Ancak o, terkibin başında, **ل ز ق** terkibinde zikrettiğimizi söylemesiyle sıyrıldı; zira o, bu terkibde bir dildir; öyleyse düşün. Ve **اللصوق**: yaraya yapıştırılan ilaç; Şâfiî رضي الله عنه bunu böyle zikretti. Ve **الملصق**: nesebi iddia edilen (sonradan katılmış) kimse. Ve Hâtıb’ın sözünde: “Ben, Kureyş içinde **ملصقا** bir adam idim.” Denildi ki: O, mahallede ikamet eden, fakat nesepçe onlardan olmayan kimsedir. Ve denilir: “Bana et satın al ve keçiye **ألصق**” yani: ona dayanışını (itimat edişini) yap. İbn Mukbil dedi ki:
  “Ve yığılı (develere) yapışır, yiğit; hâlbuki böğürmüştür
  ceninleri; ve ona bir yük akıtmamıştır.”

Ve **حرف الإلصاق**: **الباء**’dır; nahivciler onu bununla adlandırdılar; çünkü o, öncesindekini sonrasındakine yapıştırır; senin sözün gibi: “Zeyd’e uğradım.” İbn Cinnî dedi ki: “**أمسكت زيدا** dediğin zaman, onun bizzat kendisine temas ettiğini bildirmiş olursun; hâlbuki ona temas etmeksizin onu tasarruftan men etmiş olman mümkün olabilir. Fakat **أمسكت بزيد** dediğin zaman, ona temas ettiğini ve kudret mahallini, yahut kudret mahalline bitişik olan şeyi ona yapıştırdığını bildirmiş olursun; böylece **الإلصاق** manası o hâlde sahih olmuştur.” Ve **اللصيقى**، **مخففة الصاد**: bir ottur; Kurâ‘dan; onu açıklamadı. Dedim ki: Onun beyanı **ل ز ق**’ta geçmişti; ve Ebû Zeyd’den **تشديد الصاد** rivayet olundu. Ve **رجل لصيق**، **كأمير**: nesebi iddia edilen (sonradan katılmış) kimse; ve o, mecazdır.
