# لطف — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B7%D9%81/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B7%D9%81/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B7%D9%81.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: لطف

لطف
لَطَفَ - يَلْطُفُ - لَطِيْف - تَلَطَّفَ - يَتَلَطَّفَ
لَطَفَ - يَلْطُفُ + كائن + بـِ كائن أو أمر: يعامله برقة وخفاء وتستر، بحيث لا يشعر به، أو لا يناله غلظة من فعله
﴿الله لطيف بعباده﴾
لَطَفَ - يَلْطُفُ + كائن + لـِ كائن أو شيء: يتعامل برفق ولين ورقة لأجل نفع الكائن وصلاحه
﴿إن ربي لطيف لما يشاء﴾
لَطِيْف: على وزن " فعيل ": اسم فاعل مبالغة من " لَطَفَ - يَلْطُفُ ": من يعامل الآخرين برقة ولين وخفاء فلا يشعرون بفعله أو بوجوده
تَلَطَّفَ - يَتَلَطَّفُ: على وزن " تَفَعَّلَ " من " لَطَفَ - يَلْطُفُ ": يقوم بفعل " لَطَفَ - يَلْطُفُ " بشكل ذاتي على وجه التكرار والشدة: يجهد على أن يعامل الآخرين برقة وتستر شديدين
﴿لا تدركه الأبصار وهو يدرك الأبصار وهو اللطيف الخبير﴾ الله لطيف: الله لا تدركه الأبصار: فلا يُشْعَرُ بوجوده وحركته، ولذك فهو يسمع ويرى ويرقب (خبير) من حيث لا يُرى ولا ينتبه لوجوده، ويفعل فعلاً خفياً فيه رحمة وإكرام من غير أن يُعرف من الذي يفعل
﴿وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا﴾: يلزم أن ينتج عن التلطف أن:﴿لا يشعرن بكم منهم أحداَ﴾ :فهو التحرك بخفاء وستر ورقة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة " القصد والاتزان والاعتدال وعدم المبالغة والطغيان والتطرف في إنجاز عمل"، وهي:
لَطَفَ - يَلْطُفُ، خَفَّ- يَخِفُّ، قَصَدَ - يَقْصِدُ، فَرَطَ - يَفْرُطَُ، قَتَرَ - يَقْتُرُ، غَضَّ - يَغُضُّ
لطيف
اللطيف الخبير	﴿لا تدركه الأبصار وهو يدرك الأبصار وهو اللطيف الخبير(103)﴾ الأنعام ﴿ألم ترى أن الله أنزل من السماء ماء فتصبح الأرض مخضرة إن الله لطيف خبير(63)﴾ الحج ﴿يابني إنها إن تكن مثقال حبة من خردل فتكن في صخرة أو في السماوات أو في الأرض يأت بها الله إن الله لطيف خبير(16)﴾ لقملن ﴿واذكرن ما يتلى في بيوتكن من آيات الله والحكمة إن الله كان لطيفا خبيرا(34)﴾ الأحزاب ﴿ألا يعلم من خلق وهو اللطيف الخبير(14)﴾ الملك
الله لطيف	﴿ورفع أبويه على العرش وخروا له سجدا وقال ياأبت هذا تأويل رؤياي من قبل قد جعلها ربي حقا وقد أحسن بي إذ أخرجني من السجن وجاء بكم من البدو من بعد أن نزغ الشيطان بيني وبين إخوتي إن ربي لطيف لما يشاء إنه هو العليم الحكيم(100)﴾ يوسف ﴿الله لطيف بعباده يرزق من يشاء وهو القوي العزيز(19)﴾ الشورى
تلطف - يتلطف - وليتلطف
 	﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [لطف] ل ط ف: لَطُفَ الشيء من باب ظرف أي صغر فهو لَطِيفٌ و اللُّطْفُ في العمل الرفق به واللُّطْفُ من الله تعالى التوفيق والعصمة و ألْطَفَهُ بكذا بَرَّه به والاسم اللَّطَفُ بفتحتين أي هذية و المُلاطَفَةُ المباراة و التَّلَطُّفُ للأمر الترفق له
الراغب
لطف
- اللطيف إذا وصف به الجسم فضد الجثل، وهو الثقيل، يقال: شعر جثل (الجثل والجثيل من الشجر والثياب والشعر: الكثير الملتف، وقيل: هو من الشعر ما غلظ وقصر. وقيل: ما كثف واسود. انظر: اللسان (جثل) ؛ وتهذيب اللغة 11/20)، أي: كثير، ويعبر باللطافة واللطف عن الحركة الخفيفة، وعن تعاطي الأمور الدقيقة، وقد يعبر باللطائف عما لا تدركه الحاسة، ويصح أن يكون وصف الله تعالى به على هذا الوجه، وأن يكون لمعرفته بدقائق الأمور، وأن يكون لرفقه بالعباد في هدايتهم. قال تعالى: }الله لطيف بعباده﴿[الشورى/19]،﴾إن ربي لطيف لما يشاء{ [يوسف/100] أي: يحسن الاستخراج. تنبيها على ما أوصل إليه يوسف حيث ألقاه إخوته في الجب، وقد يعبر عن التحف المتوصل بها إلى المودة باللطف، ولهذا قال: (تهادوا تحابوا) (الحديث عن أبي هريرة عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: (تهادوا تحابوا) أخرجه البخاري في الأدب المفرد برقم (594)، وسنده حسن كما قال الحافظ ابن حجر؛ وأخرجه ابن عدي في الكامل 4/1424). وقد ألطف فلان أخاه بكذا.
ملخص اللسان:
1.     اللَّطِيف: صفة من صفات اللّه واسم من أَسمائه، الرفيق بعباده
2.     اللطيف الذي يوصل إليك أَربك في رِفْق،واللُّطفُ من اللّه تعالى: التوفيق والعِصمة ، اللَّطِيف هو الذي اجتمع له الرِّفق في الفعل والعلمُ بدقائق المصالح وإيصالها إلى من قدّرها له من خلقه،
3.     لَطَف به وله، بالفتح، يَلْطُف لُطْفاً إذا رَفَقَ به. والتلَطُّف للأَمر: الترفُّق له، وأُمٌّ لطِيفة بولدها تُلْطِفُ إلطافاً
4.      فأَما لَطُف، بالضم، يَلْطُف فمعناه صغُر ودقَّ ،وقد لَطُفَ لَطافة، بالضم، أَي صغُر، فهو لَطِيف. وجارية لطيفة الخَصْر إذا كانت ضامرة البطن.
5.     واللَّطَف: البر والتَّكْرمة والتحَفِّي أَتحَفْته جاءتنا لَطَفةٌ من فلان أَي هَدية
6.     واللَّطِيفُ من الكلام: ما غَمُض معناه وخَفي
7.      أَلطفت الشيء بجنبي واستلطفته إذا أَلصقته وهو ضد جافيته عني
8.      والمُلاطَفة: المُبارَّة
لسان العرب
● - لطف: اللَّطِيف: صفة من صفات اللّه واسم من أَسمائه، وفي التنزيل   العزيز: اللّه لطيف بعباده، وفيه: وهو اللطيف الخبير؛ ومعناه، واللّه أَعلم،   الرفيق بعباده. قال أَبو عمرو: اللطيف الذي يوصل إليك أَربك في رِفْق،   واللُّطفُ من اللّه تعالى: التوفيق والعِصمة، وقال ابن الأَثير في تفسيره:   اللَّطِيف هو الذي اجتمع له الرِّفق في الفعل والعلمُ بدقائق المصالح   وإيصالها إلى من قدّرها له من خلقه. يقال: لَطف به وله، بالفتح، يَلْطُف   لُطْفاً إذا رَفَقَ به. فأَما لَطُف، بالضم، يَلْطُف فمعناه صغُر ودقَّ. ابن   الأَعرابي: لَطف فلان يَلْطُف إذا رَفَق لُطْفاً، ويقال: لَطَف اللّه لك   أَي أَوْصَل إليك ما تُحِب برِفْق. وفي حديث الإفك: ولا أَرَى منه اللطف   الذي كنت أَعرفه أَي الرِّفق والبر، ويروى بفتح اللام والطاء، لغة فيه.   واللُّطْف واللَّطَف: البر والتَّكْرمة والتحَفِّي. لَطف به لُطْفاً   ولَطافة وأَلطَفه وأَلطفته: أَتحَفْته. وأَلطفه بكذا أَي بَرَّه به، والاسم   اللَّطَفُ، بالتحريك. يقال: جاءتنا لَطَفةٌ من فلان أَي هَدية. وهؤلاء لَطَف   فلان أَي أَصحابه وأَهله الذين يُلطفونه؛ عن اللحياني؛ قال أَبو ذؤيب:   ولا لَطَفٌ يَبْكي عليك نَصيح   حمل الوصف على اللفظ لأن لفظ لَطَف لفظ الواحد، فلذلك ساغ له وصف الجمع   بالواحد، وقد يجوز أَن يعنى بلَطَف واحد، وإن شئت جعلت اللَّطَف مصدراً   فيكون معناه ولا ذو لَطَف، والاسم اللُّطف. وهو لَطيف بالأَمر أَي رَفِيق،   وقد لَطَف به. وفي حديث ابن الصَّبْغاء: فاجْمَعْ له الأَحِبّة   الأَلاطِف؛ قال ابن الأَثير: هو جمع الأَلطف، أَفعل من اللُّطف الرِّفْق، قال:   ويروى الأَظالف، بالظاء المعجمة. واللَّطِيفُ من الأَجْرام والكلام: ما لا   خَفاء فيه، وقد لَطُفَ لَطافة، بالضم، أَي صغُر، فهو لَطِيف. وجارية   لطيفة الخَصْر إذا كانت ضامرة البطن. واللَّطِيفُ من الكلام: ما غَمُض معناه   وخَفي. واللُّطْف في العمل: الرفق فيه. ولَطُف الشيءُ يَلْطُف: صغر؛ وقول   أَبي ذؤيب:   وهمْ سبعة كعَوالي الرِّما   حِ، بِيضُ الوُجوهِ لِطافُ الأُزُرْ   إنما عنى أَنهم خِماص البطون لطافُ مواضِع الأُزر؛ وقول الفرزدق:   ولَلَّهُ أَدْنَى مِن وَرِيدي وأَلْطَفُ   إنما يريد وأَلطف اتِّصالاً. ولَطُف عنه: كصغُر عنه.   وأَلطف الرجلُ البعيرَ وأَلطف له أَدخل قضيبه في حياء الناقة؛ عن ابن   الأَعرابي، وذلك إذا لم يهتدِ لموضع الضِّراب. أَبو زيد: يقال للجمل إذا لم   يَسْتَرْشِد لطَروقته فأَدخل الرَّاعي قضيبه في حيائها: قد أَخْلطه   إخْلاطاً وألطفه إلطافاً، وهو يُخْلِطه ويُلطِفه. واسْتخْلط الجمل   واسْتَلْطَف إذا فعل ذلك من تِلقاء نفسه وأَدخله فيها بنفسه، وأَخلط غيره. أَبو   صاعِد الكِلابيّ: يقال أَلطفت الشيء بجنبي واستلطفته إذا أَلصقته وهو ضد   جافيته عني؛ وأَنشد:   سَرَيْتُ بها مُسْتَلْطِفاً، دونَ ريْطَتي   ودُونَ رِدائي الجَرْدِ، ذا شُطَبٍ عَضَْبا   والتلَطُّف للأَمر: الترفُّق له، وأُمٌّ لطِيفة بولدها تُلْطِفُ   إلطافاً.واللَّطَف أَيضاً من طُرَف التُّحَف: ما أَلطَفْت به أَخاك ليَعْرِفَ به   بِرَّك. والمُلاطَفة: المُبارَّة.   وأَبو لَطِيف: من كُناهم؛ قال عُمارة بن أَبي طَرفة:   فَصِلْ جَناحي بأَبي لَطِيف
مقاييس اللغة:
(لطف) اللام والطاء والفاء أصلٌ يدلُّ على رِفق ويدلُّ على صغَر في الشيء. فاللُّطف: الرِّفق في العَمل؛ يقال: هو لطيفٌ بعباده، أي رؤوف رفيق. ومن الباب الإلطاف للبعير، إذا لم يَهتدِ لموضع الضِّرابِ فأُلْطِفَ له.
القاموس المحيط:
لَطَفَ، كنَصَرَ، لُطْفاً بالضم رفَقَ ودنَا، و اللّهُ لَكَ أوْصَلَ إليك مُرادَكَ بلُطْفٍ. وكَكَرُمَ لُطْفاً ولَطافَةً صَغُرَ ودَقَّ، فهو لَطيفٌ. واللَّطيفُ البَرُّ بِعبادِهِ، المُحْسِنُ إلى خَلْقِهِ بإِيصالِ المنافِعِ إليهِم بِرِفْقٍ ولُطْفٍ، أو العالِمُ بخَفايا الأُمورِ ودَقائِقِها، و من الكلامِ ما غَمُضَ مَعْنَاهُ، وخَفِيَ.
واللُّطْفُ، بالضم من اللهِ: التَّوْفِيقُ، وبالتحريكِ: الاسمُ منهُ، واليَسيرُ من الطعامِ وغيرِه، وبهاءٍ: الهَدِيَّةُ. وكسَكْرانَ: المُلاطِفُ. واللَّواطِفُ من الأَضْلاعِ: ما دنا من صَدْرِكَ. وألْطَفَهُ بكذا: بَرَّهُ، و فلانٌ بعيرَهُ: أَدْخَلَ قَضيبَهُ في حَياءِ الناقةِ، و الشيءَ بجَنْبِهِ: ألْصَقَهُ، كاسْتَلْطَفَهُ.
والمُلاطَفَةُ: المُبارَّةُ. وتَلَطَّفوا وتَلاطَفُوا: رَفَقوا.
تاج العروس:
ل - ط - ف
لَطُفَ بهِ ولَه كنَصَرَ يَلْطُفُ لُطْفاً بالضمِّ : إِذا رَفَقَ به وأَنا أَلْطُفُ بهِ : إِذا أَرَيْتَهُ مَوَدَّةً ورِفْقاً في مُعامَلةٍ وهو لَطِيفٌ بهذا الأمْرِ رَفيقٌ بمُداراتِه قال شَيْخُنا : قد أَغْفَلَ المصنِّفُ رَحِمه اللهُ أَداةَ تَعْدِيَتِه والمَشْهُورُ تعدِيَتُه بالباءِ كقولهِ تَعالى : " اللهُ لَطِيفٌ بعِبادِه " وجاءَ مُعَدًّى باللامِ كقوله تعالى : " إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِما يَشاءُ " إِمّا حَقِيقَةً كما هو رَأْيُ ابنٍ فارِسٍ وصرَّحَ به في المُجْمَلِ كظاهِرِ تَفْسيرِ المُصَنَّفِ أَو لتَضْمِينِ مَعْنَى الإِيصالِ وعليه صاحِبُ العُمْدَةِ وصَرَّحَ به الرَّاغِبُ وعلى تَعْدِيتَهِ بالباءِ اقْتُصرَ في المِصْباحِ والأَساسِ وعليه مُعَوَّلُ الناس . قالت : وهذا الذي ذَكَرَهُ شَيْخُنا من تَعْدِيَتهِ بالباءِ واللام فقد ذَكَرَه المُصَنَّفُ بقوْلِه بعدُ : واللهُ لَكَ : أَوْصَل ... وبقوله البَرُّ بعِبادِه فتأَملْ ذلِكَ . وفي حَديثِ الإِفْكِ : ولا أَرَى مِنْهُ اللُّطْفَ الذِي كُنْتُ أَعْرِفُه أَي : الرِّفْقَ والبِرًّ ويُرْوَى بفتح الطَّاءِ واللامِ لُغَةٌ فيه . وقال ابنُ عَبادٍ : لَطُفَ يَلْطُفُ : دَنَا يَدْنُو . قلتُ : وكأَنَّه لَحَظَ إلى قَوْلِ الفَرَزْدَقِ :
" وللهُ أَدْنَى من وَرِيدِي وألْطَفُ وليس كما فَهِم بل مَعْناه : وأَلْطَفُ اتِّصالاً فتأَمّلْ . وقالَ ابنُ الأعرابيِّ : لَطُفَ فُلانٌ لفُلانِ يَلْطُفُ : إذا رَفَقَ لُطْفاً ويُقال : لَطَفَ اللهُ لَكَ : أَي أَوْصَلَ إِلَيْكَ مُرادَك بلُطْف ورِفْقٍ . وأَما لَطُفَ الشَّيْءُ ككَرُمَ لُطْفاً بالضَّمِّ على غير قياسِ ولَطافَةً على القياس فمَعْناه : صَغُرَ ودَقَّ فهو لَطِيفٌ يُقال : عُودٌ لَطيفٌ : إذا كانَ غيرَ جافِ . واللَّطِيفُ : صفَةٌ من صفات الله تَعالَى واسمٌ من أَسمائه ومَعْناه والله أَعْلَمُ : البَرُّ بعباده المُحْسُن إلى خَلْقه بإيصال المنافعِ إِلَيْهم برفْقٍ ولُطْفٍ . وقال أَبو عَمْرٍو : اللَّطِيفُ : الذي يُوصِلُ إليكَ أَرَبَكَ في رِفْقٍ . أَو العالِمُ بخَفايَا الأُمُور ودَقائقِها قالَ شَيْخُنا : حاصلُه قَولانِ قيل : الأَوّلُ من لَطَفَ كنَصَرَ لُطْفاً : إذا رَفَق والثاني : على أَنَّه من لَطُفَ ككَرُمَ لُطْفاً ولَطافَةً بمعنَى دَقَّ وقال الفَيُّوميُّ : إِنَّهما متقاربان . قلتُ : وقالَ ابنُ الأَثيرِ في تفْسيرِه : اللَّطِيفُ : هو الَّذي اجْتَمَعَ له الرِّفْقُ في الفعْلِ والعلْمُ بدَقائق المَصالحِ وإيصالها إلى من قَدَّرَها لَهُ من خَلْقِه قالَ االأَزْهَريُّ : واللَّطيفُ من الكَلامِ : ما غَمُضَ مَعْناهُ وخَفِيَ . واللُّطْفُ بالضَّمِّ من اللهِ تعالى : التَّوْفِيقُ والعِصْمَةُ . وبالتَّحْرِيكِ : الاسْمُ منه ظاهِرُه - كالعُباب - أَنّ اللَّطَفَ مُحَرَّكَةً : اسمٌ من لَطَف بهِ أَو لَهُ والَّذِي في اللِّسانِ وغيرِه أَنَّه اسمٌ من أَلْطَفَه بكَذا : إِذا بَرَّه بهِ ويَدُلُّ له ما أَنْشَدَه الصّاغانِيُّ لكَعْبِ بنِ زُهَيْرٍ رضي الله عنه :
ما شَرُّها بَعْدَ ما ابْيَضَّتْ مسائِحُها ... لا الوُدَّ أَعْرِفُه منها ولا اللَّطَفَا ثم إِنَّ التَحْرِيكَ في الاسْمِ هو الذي صرَّحَ به أَئِمَّةُ اللُّغَة وقد أَنْكَرَه أَبو شامَةَ في شَرْحِ الشَّقْراطِسيَّة وتَوَقَّف في سَماعِه قالَ شيخُنا : وهو منه قُصُورٌ . واللَّطَفُ : اليَسِيرُ من الطَّعامِ وغيرِه يقال : طَعِمَ طَعاماً لَطَفاً . واللَّطَفَةُ بهاءٍ : الهَدِيَّةُ يُقالُ : جاءَتْنا لَطَفَةٌ من فُلانِ كما في الصِّحاحِ وظاهر الجَوْهَرِيِّ كالمُصَنِّف أَنَّه إِنَّما يُقال : اللَّطَفَةُ بالهاءِ بمعنى الهَدِيَّةِ وقد أَطْلَقُوا اللَّطَفَ أيْضاً عليها كما قال الزَّمَخْشَرِيُّ وغيرُه وأَنشَدَ :
" كَمَنْ لَهُ عِنْدَنا التَّكْرِيمُ واللُّطَفُ
ويُقال : أَهْدَى إليه لَطَفاً والجمعُ ألْطافٌ كسَبَتٍ وأَسْبابٍ وما أَكْثَر تُحَفَه وألْطافَه . واللَّطْفانُ كسَكْرانَ : المُلاطِفُ عن ابنِ عبادٍ . واللَّواطِفُ من الأَضْلاعِ : ما دَنَا من صَدْرِكَ وفُؤادكَ عن ابنِ عَبّادِ والزَّمَخْشَرِيّ . وأَلْطَفَه إِلْطافاً : أَتْحَفَه . وبِكَذَا : بَرَّهُ به والاسمُ اللَّطَفُ مُحرًّكًةً . وأَلْطَفَ فلانٌ بَعِيرَهُ : إِذا أَدْخَلَ قَضِيبَه في حَياءِ النّاقَةِ وكذلِك أَلْطَفَ لَه نقله ابنُ الأَعْرابِيِّ وذلِكَ إِذا لَمْ يَهْتَدِي لمَوْضِعِ الضِّرابِ وقال أَبو زَيْدٍ : يُقالُ للجَمَلِ إِذا لَمْ يَسْتَرْشِدْ لطَرُوقَتِه فأَدْخَلَ الراعِي قَضِيبَه في حَيائِها : قد أَخْلَطَه إِخْلاطاً وألْطَفه إلْطافاً وهو يُخْلطُه ويُلْطِفُه . وقالَ أَبو صاعِدِ الكلابيُّ : أَلْطَفَ الشَّيءَ بجَنْبِه : إِذا ألْصَقَه به وكاسْتَلْطَفَه وهو ضدُّ جافَيْتُه عَنِّي وأَنْشَدَ :
سَرَيْتُ بها مُسْتَلْطفاً دُونَ رَيْطَتِي ... ودُونَ ردائي الجُرْدِ ذا شُطَبٍ عَضْبَا والمُلاطَفَةُ : المُبارَّةُ نقَلَه الجَوْهريُّ . وتَلَطَّفُوا للأَمْرِ وفي الأَمْرِ وتلاَطَفُوا : إِذا رَفَقُوا الأَخَيرُ عن ابن دُرَيْدٍ
ومما يُستدركُ عليه : قال اللِّحْيانيُّ : هؤلاءِ لَطَفُ فلانٍ مُحَرَّكَةً : أَي أَصْحابُه وأَهْلُه الذي يُلْطِفُونَه . والأَلاطِفُ : الأَحِبَّةُ قالَ ابنُ الأَثِيرِ : هو جمعُ الأَلْطَفِ أَفْعَل من اللُّطْفِ بمعنى الرِّفْقِ . واللَّطَفُ أيضاً : اللَّطِيفُ . واللَّطِيفُ من الأَجْرامِ : ما لا جَفاءَ فيه . وجارِيَةٌ لَطِيفَةُ الخَصْرِ : إِذا كانَتْ ضامِرَةَ البَطْنِ . وهو لَطِيفُ الجَوانحِ . وهو لَطِيفٌ : يَلْطُفُ لاسْتِنْباطِ المَعانِي . واللُّطْفُ بالضمِّ : جمعُه أَلْطافٌ كقُفْلٍ وأَقْفال . واللَّطِيفَةُ من الكَلامِ : الرَّقِيقَةُ جَمْعُها لَطائِفُ . ولَطائِفُ اللهِ : ألْطافُه . وقد لُطِفَ به كعُنِي فهو مَلطُوفٌ بهِ . وقد لُطِفَ به كعُنِي فهو مَلْطُوفٌ بهِ . واللَّطّافُ كشَدّادٍ : الكَثِيرُ اللُّطْفِ . واللَّطاف بالكسر كجمعُ لَطِيفِ ككَرِيمٍ وكِرامٍ وقَوْلُ أَبِي ذُؤَيْبٍ :
وهُمْ سَبْعَةٌ كعَوالِي الرِّما ... حِ بيضُ الوُجُوهِ لِطافُ الأُزُرْ إِنما عَنَى أَنَّهُم خِماصُ البُطونِ لِطافُ مَواضِعِ الأُزُرِ . ولَطُفَ عنه كصَغُرَ عَنْه . وأَلْطَفَ بهِ في القَوْلِ وأَلطَفَ له في المَسْأَلَةِ : سأَلَ سُؤالاً لَطِيفاً . ولاطَفَة مُلاطَفَةً : أَلانَ له القَوْلَ . وتَلاطَفُوا : تَواصَلُوا . وأُمُّ لَطِيفَةٌ بوَلَدِها وهي تُلْطِفُه إِلْطافاً . ولَطَّفَ الكِتابَ وغَيْرَه : جَعَلَه لَطِيفاً . وتَلَطَّفَ بفُلانٍ : احْتالَ عليهِ حَتَّى اطَّلَع على سِرِّهِ . وداءٌ مُلاطِفٌ : مُداخِلٌ . واسْتَلْطَفَ الفَحْلُ بنَفْسِه واسْتَخْلَطَ : إذا أَدْخَلَ ثَيْلَه في الحَياءِ من تَلْقاءِ نَفْسِه وأَخْلَطَه غيرُه نقله الجَوْهَرِيُّ والزَّمَخْشَرِيُّ . وأَبو لَطِيفِ بنُ أَبِي طَرَفَةَ الهُذَلِيُّ : شاعِرٌ قال فيهِ أَخُوهُ أَبُو عُمَارة ابنُ أَبِي طَرَفَةَ :
" فَصِلْ جَناحِي بأَبِي لَطِيفِ وقد تَقَدّمَ بقيَّةُ الرَّجَزِ في ك ف ف

### Türkçe

لطف
**لَطَفَ - يَلْطُفُ - لَطِيْف - تَلَطَّفَ - يَتَلَطَّفَ**

**لَطَفَ - يَلْطُفُ** + bir varlık + **بـِ** bir varlık veya iş: ona incelikle, gizlilikle ve örtünmeyle muamele eder; öyle ki onu hissetmez, yahut fiilinden ona bir kabalık erişmez.
﴿Allah kullarına **لطيف**tir﴾

**لَطَفَ - يَلْطُفُ** + bir varlık + **لـِ** bir varlık veya şey: varlığın faydası ve ıslahı için yumuşaklık, yumuşak huyluluk ve incelikle muamele eder.
﴿Şüphesiz Rabbim dilediğine **لطيف**tir﴾

**لَطِيْف**: “**فعيل**” vezni üzere: **لَطَفَ - يَلْطُفُ**’tan mübalağa ism-i fâil; başkalarına incelik, yumuşaklık ve gizlilikle muamele eden; böylece onlar onun fiilini veya varlığını hissetmezler.

**تَلَطَّفَ - يَتَلَطَّفُ**: **لَطَفَ - يَلْطُفُ**’tan “**تَفَعَّلَ**” vezni üzere: **لَطَفَ - يَلْطُفُ** fiilini, tekrar ve şiddet üzere, öznel biçimde yapar: başkalarına çok şiddetli bir incelik ve örtünmeyle muamele etmeye çabalar.

﴿Gözler onu idrak etmez; o ise gözleri idrak eder; o **اللطيف** **الخبير**dir﴾ Allah **لطيف**tir: Allah’ı gözler idrak etmez: böylece onun varlığı ve hareketi hissedilmez; bundan dolayı o, görülmediği ve varlığına dikkat edilmediği yerden işitir, görür ve gözetler (**خبير**); ve kimin yaptığı bilinmeksizin, içinde rahmet ve ikram bulunan gizli bir fiil yapar.

﴿Ve **وليتلطف**; sizden hiçbir kimse sizi hissetmesin﴾: **التلطف**’tan şu sonuç çıkması gerekir: ﴿onlardan hiçbir kimse sizi hissetmesin﴾: o, gizlilik, örtü ve incelikle hareket etmektir.

Ve lafız, “bir işi gerçekleştirmede kasıt, denge, itidal, mübalağa etmeme, azgınlık ve aşırılıkta bulunmama” grubuna mensuptur; bunlar:
**لَطَفَ - يَلْطُفُ**، **خَفَّ- يَخِفُّ**، **قَصَدَ - يَقْصِدُ**، **فَرَطَ - يَفْرُطَُ**، **قَتَرَ - يَقْتُرُ**، **غَضَّ - يَغُضُّ**

لطيف

**اللطيف الخبير**	﴿Gözler onu idrak etmez; o ise gözleri idrak eder; o **اللطيف الخبير**dir (103)﴾ En‘âm  ﴿Görmedin mi ki Allah gökten su indirdi de yer yeşerir; şüphesiz Allah **لطيف خبير**dir (63)﴾ Hac  ﴿Yavrucuğum, şüphesiz o bir hardal tanesi ağırlığınca olsa da bir kayanın içinde yahut göklerde yahut yerde bulunsa, Allah onu getirir; şüphesiz Allah **لطيف خبير**dir (16)﴾ لقملن  ﴿Evlerinizde Allah’ın âyetlerinden ve hikmetten okunanı anın; şüphesiz Allah **لطيفا خبيرا** idi (34)﴾ Ahzâb  ﴿Yaratan bilmez mi? O **اللطيف الخبير**dir (14)﴾ Mülk

**الله لطيف**	﴿Anne-babasını arş üzerine yükseltti; ona secdeye kapandılar; dedi ki: Babacığım, işte bu, daha önceki rüyamın tevilidir; Rabbim onu hak kıldı; bana ihsan etti; beni zindandan çıkardı; şeytan benimle kardeşlerimin arasını bozduktan sonra sizi çölden getirdi; şüphesiz Rabbim dilediğine **لطيف**tir; şüphesiz O, **العليم الحكيم**dir (100)﴾ Yûsuf  ﴿Allah kullarına **لطيف**tir; dilediğine rızık verir; O **القوي العزيز**dir (19)﴾ Şûrâ

**تلطف - يتلطف - وليتلطف**
 	﴿İşte böylece onları dirilttik ki aralarında birbirlerine sorsunlar; içlerinden bir söyleyen dedi ki: Ne kadar kaldınız? Dediler: Bir gün yahut bir günün bir kısmı kadar kaldık. Dediler: Ne kadar kaldığınızı Rabbiniz daha iyi bilir. Öyleyse şu gümüş paranızla birinizi şehre gönderin; baksın, hangisi daha temiz yiyecekse size ondan bir rızık getirsin; ve **وليتلطف**; sizden hiçbir kimse sizi hissetmesin (19)﴾ Kehf

مختار الصحاح
● [**لطف**] **ل ط ف**: **لَطُفَ** şey, **ظرف** babından; yani küçüldü; böylece o **لَطِيفٌ**tir. Ve işte **اللُّطْفُ**: onda yumuşak davranmaktır. Ve Allah Teâlâ’dan **اللُّطْفُ**: muvaffak kılma ve koruma. Ve onu bununla **ألْطَفَهُ**: onunla ona iyilik etti; isim **اللَّطَفُ** iki fetha ile; yani hediye. Ve **المُلاطَفَةُ**: karşılıklı iyilik yarışıdır. Ve **التَّلَطُّفُ** bir iş için: ona yumuşak davranmaktır.

الراغب
لطف
- **اللطيف** cisimle vasfedildiğinde, **الجثل**’in zıddıdır; o da ağır olandır. Denir: **شعر جثل** (**الجثل** ve **الجثيل** ağaç, elbise ve saçtan: çok, birbirine dolanmış; ve denildi: saçtan kalınlaşıp kısalan şeydir. Ve denildi: yoğunlaşıp kararan şeydir. Bak: **اللسان** (**جثل**) ; ve **تهذيب اللغة** 11/20), yani: çok. Ve **اللطافة** ve **اللطف** ile hafif hareketten ve ince işlere girişmekten ifade edilir. Ve **اللطائف** ile, duyunun idrak etmediği şeylerden ifade edilebilir. Ve bu vech üzere Allah Teâlâ’nın onunla vasfedilmesi sahih olur; ve onun, işlerin inceliklerini bilmesi için; ve kullara hidayetlerinde yumuşak davranması için. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Allah kullarına **لطيف**tir﴾ [Şûrâ/19], ﴿Şüphesiz Rabbim dilediğine **لطيف**tir﴾ [Yûsuf/100], yani: çıkarışı güzel yapar. Yusuf’a ulaştırdığı şeye dikkat çekmek üzere; kardeşleri onu kuyuya attıkları hâlde. Ve **اللطف** ile, sevgiye ulaştıran hediyelerden de ifade edilebilir; bunun için dedi ki: (**تهادوا تحابوا**) (hadis, Ebû Hureyre’den, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’den: (**تهادوا تحابوا**) dedi; Buhârî **الأدب المفرد**’de (594) numarayla çıkardı; senedi, Hâfız İbn Hacer’in dediği gibi hasendir; İbn Adî **الكامل** 4/1424’te çıkardı). Ve falan, kardeşine bununla **ألطف** etti.

ملخص اللسان:
1.     **اللَّطِيف**: Allah’ın sıfatlarından bir sıfat ve isimlerinden bir isim; kullarına yumuşak davranan.
2.     **اللطيف**: ihtiyacını sana yumuşaklık içinde ulaştıran; ve Allah Teâlâ’dan **اللُّطفُ**: muvaffak kılma ve koruma; **اللَّطِيف**: fiilde yumuşaklığın, maslahatların inceliklerini bilmenin ve onları, onu kendisine takdir ettiği mahlûkattan olana ulaştırmanın kendisinde toplandığı kimsedir.
3.     **لَطَفَ** onunla ve onun için, fetha ile, **يَلْطُف** **لُطْفاً**: ona yumuşak davrandığında. Ve bir iş için **التلَطُّف**: ona yumuşak davranmaktır. Ve bir anne, çocuğuna **لطِيفة**: **تُلْطِفُ** **إلطافاً**.
4.      Amma **لَطُف** damme ile, **يَلْطُف**: manası küçüldü ve inceldi; ve **لَطُفَ** **لَطافة** damme ile: yani küçüldü; böylece o **لَطِيف**tir. Ve **جارية لطيفة الخَصْر**: karnı ince ise.
5.     Ve **اللَّطَف**: iyilik, ikram ve hediye sunmadır; onu hediye ettim; bize falandan bir **لَطَفةٌ** geldi: yani hediye.
6.     Ve sözden **اللَّطِيف**: manası kapalı ve gizli olan.
7.      **أَلطفت** şeyi yanımla ve onu **استلطفته**: onu yapıştırdığımda; o, onu benden uzaklaştırmanın zıddıdır.
8.      Ve **المُلاطَفة**: karşılıklı iyilik yarışıdır.

لسان العرب
● - **لطف**: **اللَّطِيف**: Allah’ın sıfatlarından bir sıfat ve isimlerinden bir isimdir. Ve aziz tenzilde: Allah kullarına **لطيف**tir; ve onda: o **اللطيف الخبير**dir. Manası, Allah daha iyi bilir: kullarına yumuşak davranandır. Ebû Amr dedi ki: **اللطيف**: ihtiyacını sana yumuşaklık içinde ulaştırandır. Ve Allah Teâlâ’dan **اللُّطفُ**: muvaffak kılma ve koruma. İbnü’l-Esîr, tefsirinde dedi ki: **اللَّطِيف**: fiilde yumuşaklığın, maslahatların inceliklerini bilmenin ve onları, onu kendisine takdir ettiği mahlûkattan olana ulaştırmanın kendisinde toplandığı kimsedir. Denir: ona ve onun için **لَطف** etti, fetha ile, **يَلْطُف** **لُطْفاً**: ona yumuşak davrandığında. Amma şey **لَطُف** damme ile, **يَلْطُف**: manası küçüldü ve inceldi. İbnü’l-A‘râbî: falan **لَطف** eder **يَلْطُف**: **لُطْفاً** yumuşak davrandığında; ve denir: Allah senin için **لَطَف** etti: yani sana sevdiğini yumuşaklıkla ulaştırdı. Ve **حديث الإفك**’te: “Ondan, bildiğim **اللطف**’u görmüyorum”: yani yumuşaklık ve iyilik; lâm ve tâ’nın fethasıyla da rivayet edilir; onda bir lehçedir. Ve **اللُّطْف** ve **اللَّطَف**: iyilik, ikram ve hediye sunmadır. Ona **لَطف** etti **لُطْفاً** ve **لَطافة**; ve onu **أَلطَفه** ve onu **أَلطفته**: ona hediye sundum. Ve onu bununla **أَلطفه**: yani onunla ona iyilik etti; isim **اللَّطَفُ**, hareke ile. Denir: bize falandan bir **لَطَفةٌ** geldi: yani hediye. Ve bunlar falanın **لَطَف**’ıdır: yani onun arkadaşları ve ehli; onu yumuşatanlar; **اللحياني**’den. Ebû Züeyb dedi ki:
   Ve ne bir **لَطَفٌ** vardır ki sana ağlasın, nasihatçi
Sıfatı lafza hamletti; çünkü **لَطَف** lafzı tekilin lafzıdır; bu yüzden çoğulu tekille vasfetmesi caiz oldu. Ve caizdir ki **لَطَف** ile bir tek kastedilmiş olsun; istersen **اللَّطَف**’ı mastar kılarsın; böylece manası “ve ne **ذو لَطَف**” olur; isim **اللُّطف**tur. Ve o, işte **لَطيف**tir: yani yumuşaktır; ve onunla **لَطَف** etti. Ve **حديث ابن الصَّبْغاء**’da: “Onun için sevgilileri, **الأَلاطِف**’i topla.” İbnü’l-Esîr dedi ki: o, **الأَلطف**’un cem‘idir; **اللُّطف**’tan **أَفعل**; yumuşaklık. Dedi ki: **الأَظالف** diye de rivayet edilir; **الظاء** mu‘ceme ile. Ve cisimlerden ve sözden **اللَّطِيف**: onda kabalık olmayan şeydir. Ve o **لَطُفَ** **لَطافة** damme ile: yani küçüldü; böylece o **لَطِيف**tir. Ve **جارية لطيفة الخَصْر**: karnı ince ise. Ve sözden **اللَّطِيف**: manası kapalı ve gizli olan. Ve işte **اللُّطْف**: işte yumuşak davranmaktır. Ve şey **لَطُف** eder **يَلْطُف**: küçüldü. Ebû Züeyb’in sözü:
   Ve onlar yedi kişidir, mızrakların uzunları gibi,
   yüzleri beyaz, kuşak yerleri **لِطافُ**
Ancak şunu kastetti: karınları ince; kuşak yerleri ince. Ve Ferazdak’ın sözü:
   Ve elbette Allah, şah damarımdan daha yakındır ve daha **أَلْطَفُ**tur
Ancak “daha **أَلْطَفُ**” ile, daha ince bir bağlanış kasteder. Ve ondan **لَطُف** etti: ondan küçüldü gibi. Ve adam, deveyi **أَلطف** etti ve onun için **أَلطف** etti: erkeklik organını dişi devenin ferci içine soktu; İbnü’l-A‘râbî’den; bu, çiftleşme yerini bulamadığında olur. Ebû Zeyd: denir, deve, çiftleşme yolunu bulamadığında ve çoban organını onun ferci içine soktuğunda: onu **أَخْلطه** **إخْلاطاً** ve onu **ألطفه** **إلطافاً**; o, onu **يُخْلِطه** ve onu **يُلْطِفه**. Ve deve, bunu kendi kendine yaptığında **اسْتخْلط** ve **اسْتَلْطَف** eder; onu kendi kendine içine sokar; başkası onu **أَخلط** eder. Ebû Sâ‘id el-Kilâbî: “Şeyi yanımla **أَلْطفت** ve onu **استلطفته**” denir: onu yapıştırdığımda; o, onu benden uzaklaştırmanın zıddıdır. Ve şu beyti okudu:
   Onunla yürüdüm, **مُسْتَلْطِفاً**, rıdamın altında,
   ve çizgili, keskin elbisemin altında
Ve bir iş için **التلَطُّف**: ona yumuşak davranmaktır. Ve bir anne, çocuğuna **لطِيفة**: onu **تُلْطِفُ** **إلطافاً**. Ve **اللَّطَف** ayrıca, hediyelerin uçlarından: kardeşine, iyiliğini onunla bilsin diye, onunla hediye sunduğun şeydir. Ve **المُلاطَفة**: karşılıklı iyilik yarışıdır. Ve **أَبو لَطِيف**: künyelerindendir. Umâre b. Ebî Tarafe dedi ki:
   Kanadımı **أَبي لَطِيف** ile birleştir

مقاييس اللغة:
(**لطف**) **اللام** ve **الطاء** ve **الفاء**: bir asıl; yumuşaklığa delalet eder ve şeyde küçüklüğe delalet eder. Öyleyse **اللُّطف**: işte yumuşaklıktır; denir: o, kullarına **لطيف**tir; yani şefkatli, yumuşaktır. Ve babdandır: deve için **الإلطاف**; çiftleşme yerini bulamadığında, onun için **أُلْطِفَ** edildiğinde.

القاموس المحيط:
**لَطَفَ**، **كنَصَرَ**، **لُطْفاً** damme ile: yumuşak davrandı ve yaklaştı. Ve “Allah senin için”: muradını sana yumuşaklıkla ulaştırdı. Ve **كَكَرُمَ**: **لُطْفاً** ve **لَطافَةً**: küçüldü ve inceldi; böylece o **لَطيفٌ**tir. Ve **اللَّطيفُ**: kullarına iyilik eden, mahlûkatına, menfaatleri onlara yumuşaklık ve **لُطْف** ile ulaştırmakla ihsan eden; yahut işlerin gizlilerini ve inceliklerini bilendir. Ve sözden: manası kapalı olan ve gizli kalan.
Ve **اللُّطْفُ** damme ile, Allah’tan: muvaffak kılmadır. Ve hareke ile: ondan isimdir; ve yiyeceğin ve başkasının azı. Ve **بهاءٍ** ile: hediye. Ve **كسَكْرانَ**: **المُلاطِفُ**. Ve kaburgalardan **اللَّواطِفُ**: göğsüne yakın olanlar. Ve onu bununla **أَلْطَفَهُ**: ona iyilik etti. Ve falan, devesini: erkeklik organını dişi devenin ferci içine soktu. Ve şeyi yanıyla: onu yapıştırdı; **كاسْتَلْطَفَهُ**.
Ve **المُلاطَفَةُ**: karşılıklı iyilik yarışıdır. Ve **تَلَطَّفوا** ve **تَلاطَفُوا**: yumuşak davrandılar.

تاج العروس:
**ل - ط - ف**
Ona ve onun için **لَطُفَ** etti, **كنَصَرَ**: **يَلْطُفُ** **لُطْفاً** damme ile: ona yumuşak davrandığında. Ve ben ona **أَلْطُفُ** ederim: ona bir muamelede sevgi ve yumuşaklık gösterdiğimde. Ve o, bu işte **لَطِيفٌ**tir: onu idare etmede yumuşaktır. Şeyhimiz dedi ki: musannif, Allah ona rahmet etsin, onun geçiş edatını ihmal etti; meşhur olan, **الباء** ile geçişli kılınmasıdır; Allah Teâlâ’nın sözü gibi: “Allah kullarına **لَطِيفٌ**tir.” Ve **اللام** ile geçişli gelmiştir; Allah Teâlâ’nın sözü gibi: “Şüphesiz Rabbim dilediğine **لَطِيفٌ**tir.” Ya hakikat olarak—İbn Fâris’in görüşü ve **المُجْمَل**’de onunla açıkça söylediği gibi; musannifin tefsirinin zahiri gibi—yahut “ulaştırma” manasını tazmin içindir; **العُمْدَة** sahibinin görüşü budur; **الرَّاغِب** de onunla açıkça söyledi. Ve **الباء** ile geçişli kılınmasına **المِصْباح** ve **الأَساس**’ta iktifa edildi; insanların dayanağı bunun üzerinedir. Dedi ki: Şeyhimizin, **الباء** ve **اللام** ile geçişli kılınması hakkında zikrettiği şey, musannif tarafından, sonra “ve Allah senin için: ulaştırdı...” sözüyle ve “kullarına iyilik eden” sözüyle zikredilmiştir; bunu düşün. Ve **حديث الإِفْك**’te: “Ondan, bildiğim **اللُّطْف**’u görmüyorum”: yani yumuşaklık ve iyilik; **الطاء** ve **اللام**’ın fethasıyla rivayet edilir; onda bir lehçedir. İbn Abbâd dedi ki: **لَطُفَ يَلْطُفُ**: yaklaştı, yaklaşır. Dedim ki: sanki Ferazdak’ın sözüne baktı:
“Ve elbette Allah, şah damarımdan daha yakındır ve daha **ألْطَفُ**tur”
Ve onun anladığı gibi değildir; bilakis manası: daha **أَلْطَفُ** bir bağlanışla; bunu düşün. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: falan, falan için **لَطُفَ** eder **يَلْطُفُ**: **لُطْفاً** yumuşak davrandığında. Ve denir: Allah senin için **لَطَفَ** etti: yani muradını sana yumuşaklık ve yumuşak davranışla ulaştırdı. Amma şey **لَطُفَ** etti, **ككَرُمَ**: **لُطْفاً** damme ile kıyasa aykırı olarak; ve **لَطافَةً** kıyas üzere; manası: küçüldü ve inceldi; böylece o **لَطِيفٌ**tir. Denir: **عُودٌ لَطيفٌ**: kaba olmayan ise. Ve **اللَّطِيفُ**: Allah Teâlâ’nın sıfatlarından bir sıfat ve isimlerinden bir isimdir; manası, Allah daha iyi bilir: kullarına iyilik eden; mahlûkatına, menfaatleri onlara yumuşaklık ve **لُطْف** ile ulaştırmakla ihsan eden. Ebû Amr dedi ki: **اللَّطِيفُ**: ihtiyacını sana yumuşaklık içinde ulaştırandır. Yahut işlerin gizlilerini ve inceliklerini bilendir. Şeyhimiz dedi ki: özeti iki sözdür: denildi ki birincisi, **لَطَفَ**’tan, **كنَصَرَ**: **لُطْفاً**; yumuşak davrandığında. İkincisi: onun, **لَطُفَ**’tan, **ككَرُمَ**: **لُطْفاً** ve **لَطافَةً**; “inceldi” manasında olması üzeredir. Feyyûmî dedi ki: ikisi birbirine yakındır. Dedim ki: İbnü’l-Esîr, tefsirinde dedi ki: **اللَّطِيفُ**: fiilde yumuşaklığın, maslahatların inceliklerini bilmenin ve onları, onu kendisine takdir ettiği mahlûkattan olana ulaştırmanın kendisinde toplandığı kimsedir. Ezherî dedi ki: sözden **اللَّطيف**: manası kapalı ve gizli olan. Ve Allah Teâlâ’dan **اللُّطْفُ** damme ile: muvaffak kılma ve koruma. Ve hareke ile: ondan isimdir; zahiri—**العُباب** gibi—şudur: **اللَّطَف** harekeli, ona veya onun için **لَطَف**’tan bir isimdir; **اللِّسان** ve başkasında olan ise: onun, onu bununla **أَلْطَفَه**’tan bir isim olduğudur; yani onunla ona iyilik ettiğinde. Bunu, Sâgânî’nin Ka‘b b. Züheyr (Allah ondan razı olsun) için okuduğu destekler:
“Onun şerri, mesâihleri beyazladıktan sonra...
ne sevgiyi bilirim ondan ne de **اللَّطَفَا**”
Sonra, isimde hareke, dil imamlarının açıkça söylediği şeydir; Ebû Şâme, **شرح الشَّقْراطِسيَّة**’de onu inkâr etti ve işitilmesinde duraksadı. Şeyhimiz dedi ki: bu, ondan bir eksikliktir. Ve **اللَّطَفُ**: yiyeceğin ve başkasının azıdır; denir: **طَعِمَ طَعاماً لَطَفاً**. Ve **اللَّطَفَةُ** **بهاءٍ** ile: hediyedir; denir: bize falandan bir **لَطَفَةٌ** geldi; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Cevherî’nin zahiri, musannif gibi: hediyenin manasında, ancak **الهاء** ile **اللَّطَفَةُ** denir. Hâlbuki onlar, Zemahşerî ve başkalarının dediği gibi, **اللَّطَف**’ı da ona ıtlak ettiler; ve şu beyti okudu:
“Bizim yanımızda onun için ikram ve **اللُّطْفُ** vardır”
Ve denir: ona bir **لَطَفاً** hediye etti; cem‘i **ألْطافٌ**; **سَبَتٍ** ve **أَسْبابٍ** gibi. Ve onun hediyeleri ve **ألْطاف**’ı ne çoktur. Ve **اللَّطْفانُ** **كسَكْرانَ**: **المُلاطِفُ**; İbn Abbâd’dan. Ve kaburgalardan **اللَّواطِفُ**: göğsüne ve kalbine yakın olanlar; İbn Abbâd ve Zemahşerî’den. Ve onu **أَلْطَفَه** **إِلْطافاً**: ona hediye sundu. Ve bununla: ona iyilik etti; isim **اللَّطَفُ** harekelidir. Ve falan, devesini **أَلْطَفَ** etti: erkeklik organını dişi devenin ferci içine soktu; aynı şekilde onun için **أَلْطَفَ** etti; İbnü’l-A‘râbî nakletti. Bu, çiftleşme yerini bulamadığında olur. Ebû Zeyd dedi ki: deve, çiftleşme yolunu bulamadığında ve çoban organını onun ferci içine soktuğunda: onu **أَخْلَطَه** **إِخْلاطاً** ve onu **أَلْطَفَه** **إِلْطافاً**; o, onu **يُخْلِطُه** ve onu **يُلْطِفُه**. Ebû Sâ‘id el-Kilâbî dedi ki: “Şeyi yanıyla **أَلْطَفَ** etti”: onu ona yapıştırdığında; ve **كاسْتَلْطَفَه**; o, “onu benden uzaklaştırdım”ın zıddıdır. Ve şu beyti okudu:
“Onunla yürüdüm, **مُسْتَلْطِفاً**, rıdamın altında...
ve çizgili, keskin elbisemin altında”
Ve **المُلاطَفَةُ**: karşılıklı iyilik yarışıdır; Cevherî nakletti. Ve bir iş için ve işte **تَلَطَّفُوا**; ve **تَلاطَفُوا**: yumuşak davrandıklarında; ikincisi İbn Düreyd’den.

Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **اللِّحْياني** dedi ki: bunlar falanın **لَطَفُ**’udur, harekeli: yani onu yumuşatan arkadaşları ve ehli. Ve **الأَلاطِفُ**: sevgililerdir. İbnü’l-Esîr dedi ki: o, **الأَلْطَفِ**’in cem‘idir; **اللُّطْف**’tan **أَفْعَل**; yumuşaklık manasında. Ve **اللَّطَفُ** ayrıca: **اللَّطِيفُ**tir. Ve cisimlerden **اللَّطِيفُ**: onda kabalık olmayan şeydir. Ve **جارِيَةٌ لَطِيفَةُ الخَصْرِ**: karnı ince ise. Ve o, **لَطِيفُ الجَوانحِ**tir. Ve o, **لَطِيفٌ**tir: manaları istinbat etmek için **يَلْطُفُ** eder. Ve **اللُّطْفُ** damme ile: cem‘i **أَلْطافٌ**; **قُفْلٍ** ve **أَقْفال** gibi. Ve sözden **اللَّطِيفَةُ**: ince olan; cem‘i **لَطائِفُ**. Ve Allah’ın **لَطائِفُ**’i: onun **ألْطافُ**’ıdır. Ve onunla **لُطِفَ** edildi, **كعُنِي**: böylece o, onunla **مَلطُوفٌ**tur. Ve onunla **لُطِفَ** edildi, **كعُنِي**: böylece o, onunla **مَلْطُوفٌ**tur. Ve **اللَّطّافُ** **كشَدّادٍ**: **اللُّطْف**’u çok olan. Ve **اللَّطاف** kesre ile: **لَطِيف**’in cem‘i gibi; **ككَرِيمٍ** ve **كِرامٍ**. Ebû Züeyb’in sözü:
“Ve onlar yedi kişidir, mızrakların uzunları gibi...
yüzleri beyaz, kuşak yerleri **لِطافُ**”
Ancak şunu kastetti: karınları ince; kuşak yerleri ince. Ve ondan **لَطُفَ** etti: ondan küçüldü gibi. Ve sözde onunla **أَلْطَفَ** etti; ve meselede onun için **أَلْطَفَ** etti: ince bir soru sordu. Ve ona sözde **لاطَفَة** etti, **مُلاطَفَةً**: ona sözü yumuşattı. Ve **تَلاطَفُوا**: birbirleriyle bağ kurdular. Ve bir anne, çocuğuna **لَطِيفَةٌ**: onu **تُلْطِفُه** **إِلْطافاً**. Ve kitabı ve başkasını **لَطَّفَ** etti: onu **لَطِيفاً** kıldı. Ve falanla **تَلَطَّفَ** etti: onun sırrına muttali oluncaya kadar ona hile yaptı. Ve **داءٌ مُلاطِفٌ**: içe işleyen. Ve aygır, kendi kendine **اسْتَلْطَفَ** etti ve **اسْتَخْلَطَ** etti: kuyruğunu ferce, kendi kendine soktuğunda; başkası onu **أَخْلَطَه** etti; Cevherî ve Zemahşerî nakletti. Ve **أَبو لَطِيفِ بنُ أَبِي طَرَفَةَ الهُذَلِيُّ**: şairdir; kardeşi **أَبُو عُمَارة ابنُ أَبِي طَرَفَةَ** onun hakkında dedi ki:
“Kanadımı **بأَبِي لَطِيفِ** ile birleştir”
Ve recezin geri kalanı **ك ف ف**’te daha önce geçti.
