# لظظ (ل-ظ-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B8%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ظ - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الظاء واللام
ظ ل، ل ظ يستعملان
ظل:
ظَلَّ فلانٌ نَهارَه صائماً، ولا تقول العرب: ظَلَّ يَظَلُّ اِلاّ لكل عَمَل بالنهار، كما لا يقولون: باتَ يَبيتُ إِلاّ باللَّيل، ومن العَرَب من يحذف لام ظَلِلتُ ونحوِها حيث يظهران، فأما أهل الحِجاز فيكسِرون الظاء على كسرة اللام التي أُلقِيَتْ، فيقولون ظِلْنا وظِلْتُم، والمصدر الظلول، والأمر منه ظَلَّ واظلَلْ، وقال اللهُ -جلَّ وعَزّ-: "ظَلْتَ عليه عاكِفاً" وقُرِئ: ظِلْتَ عليه، فمَن فَتَحَ فالأصلُ فيه ظَلِلتَ عليه، ولكن اللامَّ حُذِفت لثِقَل التضعيف والكسر، وبقيت الظاء على فتحها، ومن قَرَأ: ظِلْتَ، بالكسر، حَوَّلَ كسرةَ اللام على الظاء، وقد يجوز في غير المكسور نحو: هَمتُ، بذاكَ أي هَمَمْتُ، وأحَسْتُ تُريدُ أَحْسَسْتُ، وحَلتُ في بني فُلانٍ، بمعنى حَلَلْتُ وليس بقياس إنّما هي أحرف قليلة معدودة.
وتميم تقول: ظَلْتُ.
وسَواد الليل يُسَمَّى ظِلاًّ، قال:
وكم هَجَعَتْ وما أطلقت عنها		وكم دَلَجَتْ وظِلُّ اللَّيْلِ داني
ومكان ظليلٌ: دائِمُ الظِّلِّ دامَت ظِلالُه.
والظُّلَّةُ كهَيئة الصُّفَّة، وعَذابُ يومِ الظُّلَّة، يقال: عذابُ يومِ الصُّفَّة، واللهُ أعلَم.
والمِظَلَّة: البُرْطُلَّة، والظُّلَّة والمِظَلَّة سواء وهما ما يُستَظَلُّ به من الشمْس، ويقال: مَظَلَّةٌ.
والإِظْلالُ: الدُّنُوُّ، يقال: أظَلَّكَ فلانٌ، أي كأنَّه أَلْقَى عليكَ ظِلَّه من قُرْبه، وأظَلَّ شَهرُ رمضانَ، أي دَنَا منكَ.
ويقال: لا يُجاوز ظِلّي ظِلَّكَ.
ومُلاعِبُ ظِلِّه: ظائر يُسَمَّى بذلك، وهُما مُلاعِبا ظِلِّهما ومُلاعباتُ ظِلِّهِنَّ في لغة، فإذا جَعَلتَه نكرةً أخرجْتَ الظِلَّ على العِدَّة فقلت: هُنَّ مُلاعبات أَظْلالِهِنّ.
والأَظَلُّ: باطِن مَنْسِم البعير، والجميع الأظلال، قال:
تَشْكُو الوَجَى من أظَللٍ وأظلَلِ
أظهر التضعيف، وإنَّما هو أظَلُّ، وقال ذو الرُّمَّة:
دامي الأَظَلِّ بعيد السَّأْوِ مَهْيُومُ
والظِّلُّ لون النَهار تغلِبُ عليه الشَّمْسُ.
والظِّلُّ من الخيال سِترٌ من الجنّ.
والمِظَلَّة تُتَّخَذُ من الخَشَب يُسْتَظَلُّ بها.
والظَّليلة: مُستَنقِعُ ماءٍ قليل في مَسيل، وينقطع السَّيْلُ ويبقى ذلك الماء فيه، قال رؤبة:
غادَرَهُنّ السَّيْلُ في ظَلائِلا
لظ:
الإِلظاظ: الإِلْحاحُ على الشيءِ، أُلِظُّ به، ومنه المُلاظَّةُ في الحَرْبِ.
ورجل مِلْظاظ: مُلِظٌّ شديدُ الإيلاع بالشيء، مُلجٌّ، قال:
عَجِبتُ والدَّهْر له لَظيظُ
ويقال: رجلٌ كَظٌّ لَظٌّ، أي عَسِرٌ مُتَشدِّد.
والتَّلَظْلُظُ واللَّظْلَظَةُ من قولك: حَيَّةٌ تَتَلَظلَظُ، وهو تحريكُ رأسِها من شِدَّةِ اغتياظِها.
وحَيَّةٌ تَتَلَظَّى من خُبثها وتَوَقُّدِها، والحَرُّ يَتَلَظَّى كأنَّه بَلْتَهب مثل النار، وسُمِّيَتِ النّارُ لَظىّ من لُزُوقها بالجلد، ويقال: اشتقِاقُه من الإِلظاظ، فأَدْخَلوا الياءَ كما أَدْخَلُوها عل الظنِّ فقاولا: تَظَنَّيتُ، وإِنَّما هو: تَظَنَّنْت، وفي الحديث: أَلِظُّوا بياذا الجَلالِ والإِكرام أي سَلِّمُوا بها وداوِمُوا عليها، أي على هذه الكلمة.
وأما قولهم في الحَرِّ: يَتَلَظَّى فكأنّه يَتَلَهَّبُ كالنّارِ من اللَّظَى.

##### Türkçe

باب **الظاء** ve **اللام**
**ظ ل**، **ل ظ** kullanılırlar
**ظل**:
**ظَلَّ** falan kimse gündüzünü oruçlu geçirdi; Araplar, gündüzde olan her iş için ancak **ظَلَّ يَظَلُّ** derler; nitekim gece için de ancak **باتَ يَبيتُ** derler. Araplardan kimi, **ظَلِلتُ** ve benzerlerinde, (iki **لام**’ın) göründüğü yerde **لام**’ı hazfeder. Hicaz ehline gelince: atılmış olan **لام**’ın kesresi üzerine **الظاء**’ı kesrelerler; **ظِلْنا** ve **ظِلْتُم** derler. Masdar **الظلول**’dür. Ondan emir: **ظَلَّ** ve **اظلَلْ**’dir. Allah -aziz ve celil- dedi: "**ظَلْتَ عليه عاكِفاً**"; "**ظِلْتَ عليه**" diye de okunmuştur. Kim fetha ile okursa, bunun aslı **ظَلِلتَ عليه**’dir; fakat şeddeli kılmanın ve kesrenin ağırlığından dolayı **لام** hazfedildi; **الظاء** da fethası üzere kaldı. Kim "**ظِلْتَ**" diye, kesre ile okursa, **لام**’ın kesresini **الظاء** üzerine çevirmiştir. Meksur olmayan (örneklerde) da caiz olabilir; mesela: **هَمتُ** (şu) ile, yani **هَمَمْتُ**; ve **أحَسْتُ** istersin (yani) **أَحْسَسْتُ**; ve **حَلتُ** بني فلان içinde, **حَلَلْتُ** manasında; kıyas üzere değildir, ancak sayılı az harflerdir.
Ve Temim: **ظَلْتُ** der.
Ve gecenin karalığına **ظِلاًّ** denir; dedi ki:
وكم هَجَعَتْ وما أطلقت عنها		وكم دَلَجَتْ وظِلُّ اللَّيْلِ داني
Ve **ظليلٌ** yer: gölgesi devam ettiği müddetçe, gölgesi daim olan (yer).
Ve **الظُّلَّةُ**, **الصُّفَّة** heyeti gibidir. Ve **عَذابُ يومِ الظُّلَّة**; **عذابُ يومِ الصُّفَّة** denir. Allah daha iyi bilir.
Ve **المِظَلَّة**: **البُرْطُلَّة**’dir. **الظُّلَّة** ile **المِظَلَّة** birdir; ikisi de güneşten gölgelenilen şeydir. Ve **مَظَلَّةٌ** denir.
Ve **الإِظْلالُ**: yaklaşma. Denir ki: **أظَلَّكَ** falan, yani yakınlığından dolayı sanki gölgesini senin üzerine bıraktı. Ve **أظَلَّ شَهرُ رمضانَ**, yani sana yaklaştı.
Ve denir ki: **لا يُجاوز ظِلّي ظِلَّكَ**.
Ve **مُلاعِبُ ظِلِّه**: bir kuştur; bununla adlandırılır. Ve (denir:) **هُما مُلاعِبا ظِلِّهما** ve bir dilde: **مُلاعباتُ ظِلِّهِنَّ**. Onu nekre yaptığında, gölgeyi sayıya çıkarırsın da şöyle dersin: **هُنَّ مُلاعبات أَظْلالِهِنّ**.
Ve **الأَظَلُّ**: devenin **مَنْسِم**’inin iç tarafıdır; cem‘i **الأظلال**’dır. Dedi ki:
تَشْكُو الوَجَى من أظَللٍ وأظلَلِ
Şeddeyi izhar etti; hâlbuki o ancak **أظَلُّ**’dür. Ve ذو الرُّمَّة dedi ki:
دامي الأَظَلِّ بعيد السَّأْوِ مَهْيُومُ
Ve **الظِّلُّ**: güneşin galip geldiği gündüzün rengidir.
Ve **الظِّلُّ**, hayalden, cinlerden bir örtüdür.
Ve **المِظَلَّة**, ağaçtan yapılır; onunla gölgelenilir.
Ve **الظَّليلة**: bir akıntı yatağında az suyun biriktiği yerdir; sel kesilir ve o su onda kalır. رؤبة dedi ki:
غادَرَهُنّ السَّيْلُ في ظَلائِلا
**لظ**:
**الإِلظاظ**: bir şey üzerinde ısrar etmektir; onunla **أُلِظُّ** (ısrar ettirildim). Ondandır: savaşta **المُلاظَّة**.
Ve **مِلْظاظ** adam: bir şeye şiddetle **مُلِظٌّ** (ısrarcı), bir şeye şiddetle düşkün, **مُلجٌّ**. Dedi ki:
عَجِبتُ والدَّهْر له لَظيظُ
Ve denir ki: **رجلٌ كَظٌّ لَظٌّ**, yani güç, katı.
Ve **التَّلَظْلُظُ** ve **اللَّظْلَظَةُ**, senin “**حَيَّةٌ تَتَلَظلَظُ**” sözündendir; o, şiddetli öfkesinden dolayı başını hareket ettirmesidir.
Ve **حَيَّةٌ تَتَلَظَّى**, kötülüğünden ve tutuşmasından (dolayı). Ve sıcak **يَتَلَظَّى**, sanki ateş gibi alevlenir. Ve ateşe, deriye yapışmasından dolayı **لَظىّ** adı verildi. Ve denir ki: onun اشتقاق’ı **الإِلظاظ**’dandır; **الياء**’ı, **الظنّ** üzerine (yapılan) gibi içeri soktular da şöyle dediler: **تَظَنَّيتُ**; hâlbuki o ancak: **تَظَنَّنْت**’tir. Ve hadiste: **أَلِظُّوا** **بياذا الجَلالِ والإِكرام**; yani onunla selam verin ve onun üzerinde devam edin; yani bu kelime üzerinde.
Ama onların sıcakta söyledikleri **يَتَلَظَّى** sözüne gelince: sanki **اللَّظَى**’dan, ateş gibi **يَتَلَهَّبُ** eder.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَلظَّ فلانٌ بفلانٍ، إذا لزِمه. يقال: هو مُلِظٌّ به، أي لا يفارقه. وقول ابن مسعود: "أَلِظُّوا في الدُعاءِ بيا ذا الجلال والإكرام"، أي الزموا ذلك. وقال أبو عبيد: الإلْظاظُ: لزومُ الشيءِ والمثابرةُ عليه. ويقال: الإلْظاظُ: الإلحاحُ. قال بشر:
أَلَظَّ بهنَّ يَحْدوهُنَّ حتَّـىتَبَيَّنَتِ الحِيالُ من الوِساقِ
ومنه المُلاظَّةُ في الحرب. يقال: رجلٌ مِلَظٌّ أي مُلِحٌّ، ومِلْظاظُ أي مِلحاحٌ. قال أبو محمد الفَقْعَسِيّ:
جارَيْتُهُ بِسابِحٍ مِلْظـاظِ
يَجْري على قوائِمٍ أَيْقاظِ
 وأَلَظَّ المطرُ، أي دام. وأَلَظَّ بالمكان، أي أقام به. ورجلٌ لَظٌّ كَظٌّ، أي عَسِرٌ متشدِّدٌ.

##### Türkçe

**أَلظَّ** falan, falana; ona yapışıp kaldığı zaman. Denilir: o, onunla **مُلِظٌّ**dur; yani ondan ayrılmaz. İbn Mesud’un sözü: “Dua içinde **يا ذا الجلال والإكرام** ile **أَلِظُّوا**”; yani buna yapışıp kalın. Ebû Ubeyd dedi: **الإلْظاظُ**: bir şeye yapışıp kalmak ve onun üzerinde sebat etmektir. Ve denilir: **الإلْظاظُ**: ısrar etmektir. Bişr dedi:
**أَلَظَّ** onlarla; onları sürer, ta ki hileler bağdan belirginleşti.
Ve ondan: savaşta **المُلاظَّةُ**. Denilir: **مِلَظٌّ** adam; yani ısrarcı. Ve **مِلْظاظُ**; yani çok ısrar eden. Ebû Muhammed el-Fak‘asî dedi:
Onunla yarıştım; **مِلْظـاظِ** bir yüzücü ile
Uyanık ayaklar üzerinde koşar
Ve **أَلَظَّ** yağmur; yani sürdü. Ve **أَلَظَّ** mekâna; yani onda ikamet etti. Ve **لَظٌّ كَظٌّ** adam; yani zor, katı.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ظ ظ
ألظّ المطر وألثّ‏.‏
وألظّ بالمكان‏:‏ أقام‏.‏
ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ ألظوا بيا ذا الجلال والإكرام ‏"‏‏:‏ الزموه‏.‏

##### Türkçe

ل ظ ظ
**ألظّ** yağmur ve **ألثّ**.‏
Ve **ألظّ بالمكان**: ikamet etti.‏
Mecazdan: " **ألظوا** bana, ey **ذا الجلال والإكرام** ": ona yapışın/onu bırakmayın.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لَظَّ بالمكان وأَلَظَّ به وَألَظَّ عليه: أَقام به وأَلَحَّ. وأَلظَّ بالكلمة: لَزِمها. والإِلْظاظُ: لزُوم الشيء والمُثابرةُ عليه. يقال: أَلْظظت به أُلِظُّ إِلْظاظاً. وأَلظَّ فلان بفلان إِذا لَزِمه. ولَظَّ بالشيء: لزمه مثل أَلظَّ به، فعَل وأَفْعل بمعنىً. ومنه حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: أَلِظُّوا في الدعاء بيا ذا الجلال والإِكرام؛ أَلظوا أَي الزموا هذا واثبتُوا عليه وأَكثِروا من قوله والتلفُّظ به في دعائكم؛ قال الراجز:
بعَزْمةٍ جَلَّت غُشا إِلْظاظها
والاسم من كل ذلك اللَّظِيظُ. وفلان مُلِظٌّ بفلان أَي مُلازِم له ولا يُفارِقه؛ وأَنشد ابن بري:
أَلَظَّ به عَباقِيةٌ سَرَنْدَى،
جرِيء الصدْرِ مُنْبَسِطُ القَرِينِ
واللَّظِيظُ: الإِلْحاحُ. وفي حديث رَجْم اليهودي. فما رآه النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، أَلَظَّ به النِّشْدةَ أَي أَلَحَّ في سؤاله وأَلزَمَه إِياه. والإِلظاظُ: الإِلحاح؛ قال بشر:
أَلَظَّ بهِنَّ يَحْدُوهُنَّ، حتى
تبَيَّنتِ الحِيالُ من الوِساقِ
والمُلاظّةُ في الحَرب: المُواظبةُ ولزوم القِتال من ذلك. وقد تلاظُوا مُلاظَّة ولِظاظاً، كلاهما: مصدر على غير بناء الفعل. ورجل لَظٌّ كَظٌّ أَي عَسِر مُتشَدِّدٌ، ومِلَظٌّ ومِلْظاظٌ: عسِر مُضيَّق مُشدَّد عليه. قال ابن سيده: وأَرى كَظّاً إِِتباعاً. ورجل مِلظاظ: مِلْحاح، ومِلَظٌّ: مِلَحٌّ شديد الإِبلاغ بالشيء يُلح عليه؛ قال أَبو محمد الفقعسي: جارَيْتُه بسابِحٍ مِلْظاظِ،
يَجْري على قَوائمٍ أَيْقاظِ
وقال الراجز:
عَجِبْتُ والدَّهْرُ له لَظِيظُ
وأَلظَّ المطرُ: دامَ وأَلحَّ. ولَظْلَظَت الحيّة رأْسَها: حرَّكته، وتلَظْلَظَت هي: تحرَّكت. والتَّلَظْلُظُ واللظْلظةُ من قوله: حية تَتَلَظْلَظُ، وهو تحريكها رأْسها من شدّة اغْتِياظها، وحية تَتَلَظَّى من توقُّدها وخُبْثِها، كأَنَّ الأَصل تتلظَّظُ، وأَمَّا قولهم في الحرّ يتلظَّى فكأَنه يلتهب كالنار من اللظى.
واللظْلاظُ: الفَصِيح.
واللظلظة: التحريك؛ وقول أَبي وجْزَة:
فأَبْلِغْ بَني سَعْدِ بن بَكْرٍ مُلِظَّةً،
رسولَ امْرِئٍ بادِي المَودَّةِ ناصِح
قيل: أَراد بالمُلِظَّة الرسالةَ، وقوله رسول امرئ أَراد رسالة امرئٍ.

##### Türkçe

**لَظَّ** mekânda ve onunla **أَلَظَّ** etti ve onun üzerine **أَلَظَّ** etti: onda ikamet etti ve ısrar etti.

**أَلَظَّ** kelime ile: ona yapıştı. **الإِلْظاظُ**: bir şeye yapışma ve onun üzerinde sebat etme. Denir ki:
**أَلْظظت به أُلِظُّ إِلْظاظاً**. Ve falan, falan ile **أَلظَّ** etti; ona yapıştığı zaman. Ve **لَظَّ**
şey ile: ona yapıştı; **أَلظَّ به** gibi; **فعَل** ve **أَفْعل** bir mânâda. Ondandır Peygamber’in hadisi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun: **أَلِظُّوا في الدعاء بيا ذا الجلال والإِكرام**; **أَلظوا**
yani buna yapışın ve onun üzerinde sebat edin ve onu söylemeyi ve onu telaffuz etmeyi
duanızda çoğaltın; râciz dedi ki:
بعَزْمةٍ جَلَّت غُشا إِلْظاظها
Ve isim bütün bunlardan **اللَّظِيظُ**dur. Ve falan, falan ile **مُلِظٌّ**dür; yani ona ملازمdir ve ondan
ayrılmaz; İbn Berrî inşâd etti:
أَلَظَّ به عَباقِيةٌ سَرَنْدَى،
جرِيء الصدْرِ مُنْبَسِطُ القَرِينِ

Ve **اللَّظِيظُ**: ısrar etme. Yahudinin recmi hadîsinde: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, onu görünce, onunla **أَلَظَّ** etti **النِّشْدةَ**yı; yani onu sormasında ısrar etti ve onu ona لازم kıldı
onu. Ve **الإِلظاظُ**: ısrar; Bişr dedi:
أَلَظَّ بهِنَّ يَحْدُوهُنَّ، حتى
تبَيَّنتِ الحِيالُ من الوِساقِ

Ve **المُلاظّةُ** savaşta: devamlılık ve çarpışmaya yapışma; bundandır. Ve **تلاظُوا**
**مُلاظَّة** ve **لِظاظاً**; ikisi de: fiilin binası üzere olmayan bir masdar. Ve adam **لَظٌّ كَظٌّ**
yani güç, şiddetli. Ve **مِلَظٌّ** ve **مِلْظاظٌ**: güç, daraltılmış, üzerine şiddetlendirilmiş. İbn Sîde dedi: ve ben **كَظّاً**ı bir tâbi‘ (peşinden getirme) görüyorum. Ve adam **مِلظاظ**: ısrarcı; ve **مِلَظٌّ**:
çok ısrar eden; şey ile şiddetli tebliğ eden, onun üzerinde ısrar eder; Ebû Muhammed el-Fak‘asî dedi:
جارَيْتُه بسابِحٍ مِلْظاظِ،
يَجْري على قَوائمٍ أَيْقاظِ
Ve râciz dedi:
عَجِبْتُ والدَّهْرُ له لَظِيظُ

Ve **أَلظَّ** yağmur: devam etti ve ısrar etti. Ve yılan başını **لَظْلَظَت**: onu hareket ettirdi,
ve o **تلَظْلَظَت**: hareket etti. Ve **التَّلَظْلُظُ** ve **اللظْلظةُ**, şu sözden: yılan
**تَتَلَظْلَظُ**; ve o, şiddetli öfkesinden başını hareket ettirmesidir. Ve yılan **تَتَلَظَّى**,
tutuşmasından ve kötülüğünden; sanki aslîsi **تتلظَّظُ**dur. Amma onların sıcak hakkında “**يتلظَّى**” demeleri,
sanki **اللظى**dan, ateş gibi alevleniyor gibidir.

Ve **اللظْلاظُ**: fasih.

Ve **اللظلظة**: hareket ettirme; ve Ebû Vecze’nin sözü:
فأَبْلِغْ بَني سَعْدِ بن بَكْرٍ مُلِظَّةً،
رسولَ امْرِئٍ بادِي المَودَّةِ ناصِح
Denildi ki: **المُلِظَّة** ile risaleyi kastetti; ve “**رسول امرئ**” sözüyle bir kimsenin risalesini kastetti.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل ظ ظ * * الَّظَّ * به لزمه ولم يُفارقه وقول بن مسعود رضي الله تعالى عنه * ألِظُّوا * في الدعاء بيذا الجلال والإكرام أي الزموا ذلك وقيل * الإلْظاظُ * الإلحاح

##### Türkçe

* ل ظ ظ * * **الَّظَّ**: onunla ona yapıştı; ondan ayrılmadı. İbn Mes‘ûd’un (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: “Duada **ألِظُّوا** ‘Ey celâl ve ikram sahibi’ ile”; yani buna devam edin. Ve denildi ki: **الإلْظاظُ**: ısrar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

اللظ الكظ: هو الرجل العسر المتشدد، كما في الصحاح. قال ابن سيده: وأرى كظا إتباعا، وقد تقدم في ك ظ ظ أيضا كاللظلاظ، بالفتح، عن ابن عباد. قال: يقال: إنه لحديد لظلاظ، أي زعر الخلق. واللظ: اللزوم والإلحاح، وقد لظ به، إذا لزمه ولم يفارقه، عن ابن دريد. كاللظيظ. قال الراجز:
  عجبت والدهر له لظيظ

  قبل هو اسم من ألظ به إلظاظا وقال ابن عباد: اللظ: الطرد والملظاظ، بالكسر: الملحاح، نقله الجوهري. وأنشد لأبي محمد الفقعسي:
  جاريته بسابح ملظـاظ                      يجري على قوائم أيقاظ وأنشد الصاغاني لرؤبة، ويروى للعجاج:
  والجد يحدو قدرا ملظاظا وقال الفراء في نوادره: يوم لظلاظ، أي حار. والملظة، بالضم: الرسالة، وبه فسر قول أبي وجزة:
  فأبلغ بني سعد بن بكر مـلـظة                      رسول امرئ بادي المودة ناصح وقوله: رسول امرئ، أراد رسالة امرئ، من ألظ بفلان أي لازم، وقد لظ بالشيء، وألظ به: لزمه. فعل وأفعل بمعنى. وقال أبو عمرو: ألظ به: لزمه، وهو ملظ به لا يفارقه. ومنه حديث ابن مسعود رضي الله عنه: ألظوا بياذا الجلال والإكرام أي ألزموا ذلك واثبتوا عليه، وأكثروا من قوله، والإلظاظ: لزوم الشيء، والمثابرة عليه. ويقال: الإلظاظ: الإلحاح. قال بشر يصف حمارا شبه ناقته به:
  ألظ بهن يحدوهن حتـى                      تبين حولهن من الوساق وفي الصحاح:
  تبينت الحيال من الوساق وألظ المطر: دام. و ألظ بالمكان: أقام به، وكذلك ألظ عليه. وتلظظ الحية، ولظلظتها: تحركها، وتحريك رأسها من شدة اغتياظها، وكذلك التلظلظ. وحية تتلظى من توقدها وخبثها، كأن الأصل تتلظظ. وأما قولهم في الحر: يتلظى، فكأنه يلتهب كالنار، من اللظى، وسيأتي، والتلاظ: التطارد. يقال: مرت الفرسان تلاظ.
 ومما يستدرك عليه: الملاظة في الحرب: المواظبة ولزوم القتال. ورجل ملظ ملح: شديد الإبلاغ بالشيء يلح عليه. ويقال للغريم الملح اللزوم: ملظ وملز، بكسر الميم، وهو ملظ وملظاظ: عسر مضيق مشدد عليه. وقال ابن فارس: الإلظاظ الإشفاق على الشيء.
 ورجل لظلاظ، بالفتح، أي فصيح.

##### Türkçe

**اللظ الكظ**: O, صحاح’ta olduğu gibi, güç (huysuz) sıkılaşmış (katı) adamdır. İbn Sîde dedi: Ve ben **كظا**’yı tâbi‘ (peşinden getirme) görüyorum; ve **ك ظ ظ**’da da daha önce geçti; yine İbn ‘Abbâd’dan, fetha ile, **كاللظلاظ** gibi. Dedi: Denilir: “Şüphesiz o, **لظلاظ** bakımından keskindir”; yani yaratılışı kaba (sert)tır.

Ve **اللظ**: yapışma ve ısrar etmedir; ve İbn Düreyd’den: onunla **لظ** etti; onu bırakmadığı ve ondan ayrılmadığı zaman. **كاللظيظ** gibi. Râciz dedi:
  Şaşırdım; hâlbuki zamanın onun için **لظيظ**’i vardır

Önce: o, “ona **ألظ** etti”den, **إلظاظا** ile, bir isimdir. İbn ‘Abbâd dedi: **اللظ**: kovma; ve **الملظاظ** (kesra ile): ısrarcıdır; Cevherî onu nakletti. Ebû Muhammed el-Faq‘asî’ye ait olarak inşâd etti:
  Onun câriyesi, **ملظـاظ** bir yüzücü (at) iledir;                      uyanık ayaklar üzerinde koşar

Sâgânî, Ru’be’ye ait olarak inşâd etti; ve ‘Accâc’a ait olarak da rivayet olunur:
  Ve ciddiyet, **ملظاظا** bir tencereyi sürer (sevk eder)

Ferrâ, Nevâdir’inde dedi: **يوم لظلاظ**; yani sıcak. Ve **الملظة** (damme ile): mektuptur; ve Ebû Vecze’nin sözü bununla tefsir edildi:
  Öyleyse Benî Sa‘d b. Bekr’e bir **مـلـظة** ulaştır;                      bir kimsenin elçisi; sevgiyi açıkça gösteren, öğüt veren

Ve onun sözü: “bir kimsenin elçisi”; bir kimsenin mektubunu kastetti; “falana **ألظ** etti”den, yani yapıştı (ayrılmadı); ve bir şeyle **لظ** etti; ve onunla **أَلَظ** etti: ona yapıştı. **فعل** ve **أفعل** mânâca birdir. Ebû ‘Amr dedi: Onunla **أَلَظ** etti: ona yapıştı; ve o, onunla **ملظ**’dur; ondan ayrılmaz. Bundan, İbn Mes‘ûd hadisi (Allah ondan razı olsun): “**ألظوا** ‘**بياذا الجلال والإكرام**’a”; yani bunu gerekli kılın ve onun üzerinde sebat edin; ve onun sözünü çoğaltın. Ve **الإلظاظ**: bir şeye yapışmadır ve onun üzerinde sebat etmektir. Ve denilir: **الإلظاظ**: ısrar etmektir. Bişr, bir merkebi vasfederek, devesini ona benzetti:
  Onlarla **ألظ** eder; onları sürer; ta ki                      onların çevresinde, bacaklardan, (izler) belirinceye kadar

Ve صحاح’ta:
  Bacaklardan, hileler (dönüşler) belirinceye kadar

Ve yağmur **أَلَظ** etti: devam etti. Ve mekânda **أَلَظ** etti: orada ikamet etti; ve yine onun üzerinde **أَلَظ** etti de böyledir. Ve yılanın **تلظظ**’u ve onun **لظلظتها**’sı: onun hareketidir; ve şiddetli öfkesinden başını hareket ettirmesidir; ve **التلظلظ** da böyledir. Ve bir yılan, tutuşmasından ve kötülüğünden dolayı **تتلظى** eder; sanki asıl olan **تتلظظ**’dur. Ama onların sıcakta söyledikleri: **يتلظى**; sanki ateş gibi alevlenir; **اللظى**’dan; ve gelecektir. Ve **التلاظ**: birbirini kovalamadır. Denilir: Süvariler **تلاظ** geçti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: savaşta **الملاظة**: devamlılık ve savaşmaya yapışmadır. Ve **ملظ ملح** bir adam: bir şeyle şiddetli ulaştırıcıdır; onda ısrar eder. Ve yapışması (ayrılmaması) ısrarcı olan alacaklıya denilir: **ملظ** ve **ملز**; mîm’in kesrası ile. Ve o, **ملظ** ve **ملظاظ**’dır: güç, daraltıcı, üzerine sıkılaştırılmıştır. İbn Fâris dedi: **الإلظاظ**: bir şey üzerine şefkattir.

Ve fetha ile **لظلاظ** bir adam: yani fasih.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَظَّ
لَظَّ U ( n. ac. لَظّ 1 ,  لَظِيْظ 25 ),
a.  Pressed upon, was close at the heels of.

b.  ( n. ac. لَظّ 1 ), Drove away.

لَاْظَظَ
لَاْظَظَ III ,
a.  Chased.

أَلْظَظَ
أَلْظَظَ IV
a.  [ Bi or 'Ala or Fī ], Kept to.

b.  [ Bi ], Remained, stayed in.

c.  Continued, lasted ( rain ).

تَلَاْظَظَ
تَلَاْظَظَ VI ,
a.  Chased one another.

لَظّ
لَظّ 1 ,
a.  Hard, harsh.

مِلْظَظ
مِلْظَظ 20 ,
a.  see 1 &  45 ( a ).

مِلْظَاْظ
مِلْظَاْظ 45 ,
a.  Importunate, pressing.

b.  see 1 &  N. Ag. أَلْظَظَ IV .

أَلْظَظَ
N. Ag. أَلْظَظَ IV ,
a.  Attached, devoted to.

b.  Adhesive.

لَظَأ
لَظَأ
a.  A little; a small thing.

##### Türkçe

لَظَّ
لَظَّ U ( n. ac. **لَظّ** 1 ,  **لَظِيْظ** 25 ),
a. Bastırdı; topuklarının dibinde yakın oldu.

b. ( n. ac. **لَظّ** 1 ), Uzaklaştırdı.

لَاْظَظَ
لَاْظَظَ III ,
a. Kovaladı.

أَلْظَظَ
أَلْظَظَ IV
a. [ Bi veya 'Ala veya Fī ], Yapışıp kaldı.

b. [ Bi ], Kaldı, durdu içinde.

c. Devam etti, sürdü (yağmur).

تَلَاْظَظَ
تَلَاْظَظَ VI ,
a. Birbirlerini kovaladılar.

لَظّ
لَظّ 1 ,
a. Sert, haşin.

مِلْظَظ
مِلْظَظ 20 ,
a. bkz. 1 ve 45 ( a ).

مِلْظَاْظ
مِلْظَاْظ 45 ,
a. Israrcı, bastıran.

b. bkz. 1 ve İsm-i fâil **أَلْظَظَ** IV .

أَلْظَظَ
İsm-i fâil **أَلْظَظَ** IV ,
a. Bağlı, adanmış.

b. Yapışkan.

لَظَأ
لَظَأ
a. Biraz; küçük bir şey.
