# لظظ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B8%D8%B8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لظظ

لَظَّ بالمكان وأَلَظَّ به وَألَظَّ عليه: أَقام به وأَلَحَّ. وأَلظَّ بالكلمة: لَزِمها. والإِلْظاظُ: لزُوم الشيء والمُثابرةُ عليه. يقال: أَلْظظت به أُلِظُّ إِلْظاظاً. وأَلظَّ فلان بفلان إِذا لَزِمه. ولَظَّ بالشيء: لزمه مثل أَلظَّ به، فعَل وأَفْعل بمعنىً. ومنه حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: أَلِظُّوا في الدعاء بيا ذا الجلال والإِكرام؛ أَلظوا أَي الزموا هذا واثبتُوا عليه وأَكثِروا من قوله والتلفُّظ به في دعائكم؛ قال الراجز:
بعَزْمةٍ جَلَّت غُشا إِلْظاظها
والاسم من كل ذلك اللَّظِيظُ. وفلان مُلِظٌّ بفلان أَي مُلازِم له ولا يُفارِقه؛ وأَنشد ابن بري:
أَلَظَّ به عَباقِيةٌ سَرَنْدَى،
جرِيء الصدْرِ مُنْبَسِطُ القَرِينِ
واللَّظِيظُ: الإِلْحاحُ. وفي حديث رَجْم اليهودي. فما رآه النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، أَلَظَّ به النِّشْدةَ أَي أَلَحَّ في سؤاله وأَلزَمَه إِياه. والإِلظاظُ: الإِلحاح؛ قال بشر:
أَلَظَّ بهِنَّ يَحْدُوهُنَّ، حتى
تبَيَّنتِ الحِيالُ من الوِساقِ
والمُلاظّةُ في الحَرب: المُواظبةُ ولزوم القِتال من ذلك. وقد تلاظُوا مُلاظَّة ولِظاظاً، كلاهما: مصدر على غير بناء الفعل. ورجل لَظٌّ كَظٌّ أَي عَسِر مُتشَدِّدٌ، ومِلَظٌّ ومِلْظاظٌ: عسِر مُضيَّق مُشدَّد عليه. قال ابن سيده: وأَرى كَظّاً إِِتباعاً. ورجل مِلظاظ: مِلْحاح، ومِلَظٌّ: مِلَحٌّ شديد الإِبلاغ بالشيء يُلح عليه؛ قال أَبو محمد الفقعسي: جارَيْتُه بسابِحٍ مِلْظاظِ،
يَجْري على قَوائمٍ أَيْقاظِ
وقال الراجز:
عَجِبْتُ والدَّهْرُ له لَظِيظُ
وأَلظَّ المطرُ: دامَ وأَلحَّ. ولَظْلَظَت الحيّة رأْسَها: حرَّكته، وتلَظْلَظَت هي: تحرَّكت. والتَّلَظْلُظُ واللظْلظةُ من قوله: حية تَتَلَظْلَظُ، وهو تحريكها رأْسها من شدّة اغْتِياظها، وحية تَتَلَظَّى من توقُّدها وخُبْثِها، كأَنَّ الأَصل تتلظَّظُ، وأَمَّا قولهم في الحرّ يتلظَّى فكأَنه يلتهب كالنار من اللظى.
واللظْلاظُ: الفَصِيح.
واللظلظة: التحريك؛ وقول أَبي وجْزَة:
فأَبْلِغْ بَني سَعْدِ بن بَكْرٍ مُلِظَّةً،
رسولَ امْرِئٍ بادِي المَودَّةِ ناصِح
قيل: أَراد بالمُلِظَّة الرسالةَ، وقوله رسول امرئ أَراد رسالة امرئٍ.

### Türkçe

**لَظَّ** mekânda ve onunla **أَلَظَّ** etti ve onun üzerine **أَلَظَّ** etti: onda ikamet etti ve ısrar etti.

**أَلَظَّ** kelime ile: ona yapıştı. **الإِلْظاظُ**: bir şeye yapışma ve onun üzerinde sebat etme. Denir ki:
**أَلْظظت به أُلِظُّ إِلْظاظاً**. Ve falan, falan ile **أَلظَّ** etti; ona yapıştığı zaman. Ve **لَظَّ**
şey ile: ona yapıştı; **أَلظَّ به** gibi; **فعَل** ve **أَفْعل** bir mânâda. Ondandır Peygamber’in hadisi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun: **أَلِظُّوا في الدعاء بيا ذا الجلال والإِكرام**; **أَلظوا**
yani buna yapışın ve onun üzerinde sebat edin ve onu söylemeyi ve onu telaffuz etmeyi
duanızda çoğaltın; râciz dedi ki:
بعَزْمةٍ جَلَّت غُشا إِلْظاظها
Ve isim bütün bunlardan **اللَّظِيظُ**dur. Ve falan, falan ile **مُلِظٌّ**dür; yani ona ملازمdir ve ondan
ayrılmaz; İbn Berrî inşâd etti:
أَلَظَّ به عَباقِيةٌ سَرَنْدَى،
جرِيء الصدْرِ مُنْبَسِطُ القَرِينِ

Ve **اللَّظِيظُ**: ısrar etme. Yahudinin recmi hadîsinde: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, onu görünce, onunla **أَلَظَّ** etti **النِّشْدةَ**yı; yani onu sormasında ısrar etti ve onu ona لازم kıldı
onu. Ve **الإِلظاظُ**: ısrar; Bişr dedi:
أَلَظَّ بهِنَّ يَحْدُوهُنَّ، حتى
تبَيَّنتِ الحِيالُ من الوِساقِ

Ve **المُلاظّةُ** savaşta: devamlılık ve çarpışmaya yapışma; bundandır. Ve **تلاظُوا**
**مُلاظَّة** ve **لِظاظاً**; ikisi de: fiilin binası üzere olmayan bir masdar. Ve adam **لَظٌّ كَظٌّ**
yani güç, şiddetli. Ve **مِلَظٌّ** ve **مِلْظاظٌ**: güç, daraltılmış, üzerine şiddetlendirilmiş. İbn Sîde dedi: ve ben **كَظّاً**ı bir tâbi‘ (peşinden getirme) görüyorum. Ve adam **مِلظاظ**: ısrarcı; ve **مِلَظٌّ**:
çok ısrar eden; şey ile şiddetli tebliğ eden, onun üzerinde ısrar eder; Ebû Muhammed el-Fak‘asî dedi:
جارَيْتُه بسابِحٍ مِلْظاظِ،
يَجْري على قَوائمٍ أَيْقاظِ
Ve râciz dedi:
عَجِبْتُ والدَّهْرُ له لَظِيظُ

Ve **أَلظَّ** yağmur: devam etti ve ısrar etti. Ve yılan başını **لَظْلَظَت**: onu hareket ettirdi,
ve o **تلَظْلَظَت**: hareket etti. Ve **التَّلَظْلُظُ** ve **اللظْلظةُ**, şu sözden: yılan
**تَتَلَظْلَظُ**; ve o, şiddetli öfkesinden başını hareket ettirmesidir. Ve yılan **تَتَلَظَّى**,
tutuşmasından ve kötülüğünden; sanki aslîsi **تتلظَّظُ**dur. Amma onların sıcak hakkında “**يتلظَّى**” demeleri,
sanki **اللظى**dan, ateş gibi alevleniyor gibidir.

Ve **اللظْلاظُ**: fasih.

Ve **اللظلظة**: hareket ettirme; ve Ebû Vecze’nin sözü:
فأَبْلِغْ بَني سَعْدِ بن بَكْرٍ مُلِظَّةً،
رسولَ امْرِئٍ بادِي المَودَّةِ ناصِح
Denildi ki: **المُلِظَّة** ile risaleyi kastetti; ve “**رسول امرئ**” sözüyle bir kimsenin risalesini kastetti.
