# لظظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B8%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B8%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لظظ

اللظ الكظ: هو الرجل العسر المتشدد، كما في الصحاح. قال ابن سيده: وأرى كظا إتباعا، وقد تقدم في ك ظ ظ أيضا كاللظلاظ، بالفتح، عن ابن عباد. قال: يقال: إنه لحديد لظلاظ، أي زعر الخلق. واللظ: اللزوم والإلحاح، وقد لظ به، إذا لزمه ولم يفارقه، عن ابن دريد. كاللظيظ. قال الراجز:
  عجبت والدهر له لظيظ

  قبل هو اسم من ألظ به إلظاظا وقال ابن عباد: اللظ: الطرد والملظاظ، بالكسر: الملحاح، نقله الجوهري. وأنشد لأبي محمد الفقعسي:
  جاريته بسابح ملظـاظ                      يجري على قوائم أيقاظ وأنشد الصاغاني لرؤبة، ويروى للعجاج:
  والجد يحدو قدرا ملظاظا وقال الفراء في نوادره: يوم لظلاظ، أي حار. والملظة، بالضم: الرسالة، وبه فسر قول أبي وجزة:
  فأبلغ بني سعد بن بكر مـلـظة                      رسول امرئ بادي المودة ناصح وقوله: رسول امرئ، أراد رسالة امرئ، من ألظ بفلان أي لازم، وقد لظ بالشيء، وألظ به: لزمه. فعل وأفعل بمعنى. وقال أبو عمرو: ألظ به: لزمه، وهو ملظ به لا يفارقه. ومنه حديث ابن مسعود رضي الله عنه: ألظوا بياذا الجلال والإكرام أي ألزموا ذلك واثبتوا عليه، وأكثروا من قوله، والإلظاظ: لزوم الشيء، والمثابرة عليه. ويقال: الإلظاظ: الإلحاح. قال بشر يصف حمارا شبه ناقته به:
  ألظ بهن يحدوهن حتـى                      تبين حولهن من الوساق وفي الصحاح:
  تبينت الحيال من الوساق وألظ المطر: دام. و ألظ بالمكان: أقام به، وكذلك ألظ عليه. وتلظظ الحية، ولظلظتها: تحركها، وتحريك رأسها من شدة اغتياظها، وكذلك التلظلظ. وحية تتلظى من توقدها وخبثها، كأن الأصل تتلظظ. وأما قولهم في الحر: يتلظى، فكأنه يلتهب كالنار، من اللظى، وسيأتي، والتلاظ: التطارد. يقال: مرت الفرسان تلاظ.
 ومما يستدرك عليه: الملاظة في الحرب: المواظبة ولزوم القتال. ورجل ملظ ملح: شديد الإبلاغ بالشيء يلح عليه. ويقال للغريم الملح اللزوم: ملظ وملز، بكسر الميم، وهو ملظ وملظاظ: عسر مضيق مشدد عليه. وقال ابن فارس: الإلظاظ الإشفاق على الشيء.
 ورجل لظلاظ، بالفتح، أي فصيح.

### Türkçe

**اللظ الكظ**: O, صحاح’ta olduğu gibi, güç (huysuz) sıkılaşmış (katı) adamdır. İbn Sîde dedi: Ve ben **كظا**’yı tâbi‘ (peşinden getirme) görüyorum; ve **ك ظ ظ**’da da daha önce geçti; yine İbn ‘Abbâd’dan, fetha ile, **كاللظلاظ** gibi. Dedi: Denilir: “Şüphesiz o, **لظلاظ** bakımından keskindir”; yani yaratılışı kaba (sert)tır.

Ve **اللظ**: yapışma ve ısrar etmedir; ve İbn Düreyd’den: onunla **لظ** etti; onu bırakmadığı ve ondan ayrılmadığı zaman. **كاللظيظ** gibi. Râciz dedi:
  Şaşırdım; hâlbuki zamanın onun için **لظيظ**’i vardır

Önce: o, “ona **ألظ** etti”den, **إلظاظا** ile, bir isimdir. İbn ‘Abbâd dedi: **اللظ**: kovma; ve **الملظاظ** (kesra ile): ısrarcıdır; Cevherî onu nakletti. Ebû Muhammed el-Faq‘asî’ye ait olarak inşâd etti:
  Onun câriyesi, **ملظـاظ** bir yüzücü (at) iledir;                      uyanık ayaklar üzerinde koşar

Sâgânî, Ru’be’ye ait olarak inşâd etti; ve ‘Accâc’a ait olarak da rivayet olunur:
  Ve ciddiyet, **ملظاظا** bir tencereyi sürer (sevk eder)

Ferrâ, Nevâdir’inde dedi: **يوم لظلاظ**; yani sıcak. Ve **الملظة** (damme ile): mektuptur; ve Ebû Vecze’nin sözü bununla tefsir edildi:
  Öyleyse Benî Sa‘d b. Bekr’e bir **مـلـظة** ulaştır;                      bir kimsenin elçisi; sevgiyi açıkça gösteren, öğüt veren

Ve onun sözü: “bir kimsenin elçisi”; bir kimsenin mektubunu kastetti; “falana **ألظ** etti”den, yani yapıştı (ayrılmadı); ve bir şeyle **لظ** etti; ve onunla **أَلَظ** etti: ona yapıştı. **فعل** ve **أفعل** mânâca birdir. Ebû ‘Amr dedi: Onunla **أَلَظ** etti: ona yapıştı; ve o, onunla **ملظ**’dur; ondan ayrılmaz. Bundan, İbn Mes‘ûd hadisi (Allah ondan razı olsun): “**ألظوا** ‘**بياذا الجلال والإكرام**’a”; yani bunu gerekli kılın ve onun üzerinde sebat edin; ve onun sözünü çoğaltın. Ve **الإلظاظ**: bir şeye yapışmadır ve onun üzerinde sebat etmektir. Ve denilir: **الإلظاظ**: ısrar etmektir. Bişr, bir merkebi vasfederek, devesini ona benzetti:
  Onlarla **ألظ** eder; onları sürer; ta ki                      onların çevresinde, bacaklardan, (izler) belirinceye kadar

Ve صحاح’ta:
  Bacaklardan, hileler (dönüşler) belirinceye kadar

Ve yağmur **أَلَظ** etti: devam etti. Ve mekânda **أَلَظ** etti: orada ikamet etti; ve yine onun üzerinde **أَلَظ** etti de böyledir. Ve yılanın **تلظظ**’u ve onun **لظلظتها**’sı: onun hareketidir; ve şiddetli öfkesinden başını hareket ettirmesidir; ve **التلظلظ** da böyledir. Ve bir yılan, tutuşmasından ve kötülüğünden dolayı **تتلظى** eder; sanki asıl olan **تتلظظ**’dur. Ama onların sıcakta söyledikleri: **يتلظى**; sanki ateş gibi alevlenir; **اللظى**’dan; ve gelecektir. Ve **التلاظ**: birbirini kovalamadır. Denilir: Süvariler **تلاظ** geçti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: savaşta **الملاظة**: devamlılık ve savaşmaya yapışmadır. Ve **ملظ ملح** bir adam: bir şeyle şiddetli ulaştırıcıdır; onda ısrar eder. Ve yapışması (ayrılmaması) ısrarcı olan alacaklıya denilir: **ملظ** ve **ملز**; mîm’in kesrası ile. Ve o, **ملظ** ve **ملظاظ**’dır: güç, daraltıcı, üzerine sıkılaştırılmıştır. İbn Fâris dedi: **الإلظاظ**: bir şey üzerine şefkattir.

Ve fetha ile **لظلاظ** bir adam: yani fasih.
