# لعس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B9%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لعس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لعس

اللَّعَسُ: سَوادُ اللِّثَة والشَّفة، وقيل: اللَّعَس واللُّعْسَة سَواد يعلو شَفَة المرأَة البيضاء؛ وقيل: هو سواد في حمرة؛ وقيل ذو الرمة:لَمْياءُ في شَفَتَيْها حُوَّةٌ لَعَسٌ،
وفي اللِّثاتِ، وفي أَنْيابها شَنَبُ
أَبْدَلَ اللَّعَسَ من الحُوَّة. لَعِسَ لَعَساً، فهو أَلْعَسُ، والأُنثى لَعْساء؛ وجعل العجاج اللُّعْسَة في الجسد كله فقال: وبَشَراً مع البَياض أَلْعَسا
فجعل البشر أَلْعَسَ وجعله مع البياض لما فيه من شُرْبة الحمرة. قال الجوهري: اللَّعْسُ لَونُ الشفة إِذا كانت تضرب إِلى السواد قليلاً، وذلك يُسْتَمْلَح. يقال: شفة لَعْساء وفِتْيَة ونسوة لُعْس، وربما قالوا: نَبات أَلْعَس، وذلك إِذا كثر وكَثُف لأَنه حينئذ يضرب إِلى السواد. وفي حديث الزبير: أَنه رأَى فِتْيَة لُعْساً فسأَل عنهم فقيل: أُمُّهم مَولاة لِلْحُرَقَة وأَبُوهم مملوك. فاشترى أَباهم وأَعتقه فجرَّ ولاءَهم؛ قال ابن الأَثير: اللُّعْسُ جمع أَلْعَس، وهو الذي في شفتيه سَواد. قال الأَصمعي: اللُّعْس الذين في شِفاهِهمْ سَوادٌ، وهو مما يُستحسَن، ولقد لَعِسَ لَعَساً. قال الأَزهري: لم يُرِدْ به سَوادَ الشفة خاصة إِنما أَراد لَعَسَ أَلْوانِهم أَي سَوادَها، والعرب تقول جارية لَعْساء إِذا كان في لَوْنِها أَدنى سواد فيه شُرْبَة حُمْرَةٍ ليست بالناصعَة، فإِذا قيل لَعْساء الشَّفة فهو على ما قال الأَصمعي. والمُتَلَعِّس: الشديد الأَكل. واللَّعْوَس: الأَكُول الحَريص، وقيل: اللَّغْوَس، بالغين معجمة، وهو من صفات الذئب. واللَّعْوس، بتسكين العين: الخفيف في الأَكل وغيره كأَنه الشَّرِه؛ ومنه قيل للذئب: لَعْوَس ولَغْوَس؛ وأَنشد لذي الرُّمة:
وماءٍ هَتَكْتُ اللَّيْلَ عنه، ولم يَرِدْ
رَوايا الفِراخِ والذِّئابُ اللَّعاوِسُ
ويروى بالغين المعجمة. وما ذقت لَعُوساً أَي شيئاً، وما ذُقْتُ لَعُوقاً مثله. وقيل: اللَّعْس العَضُّ، يقال: لَعَسَني لَعْساً أَي عَضَّني؛ وبه سمي الذئب لَعْوَساً.
وأَلْعَسُ: موضع؛ قال:
فلا تُنْكِرُوني، إِنَّني أَنا ذَلِكُمْ،
عَشِيَّةَ حَلَّ الحَيُّ غَوْلاً فأَلْعَسا
(* قوله «أَنا ذلكم» في شرح القاموس بدله: أَنا جاركم.)
ويروى: لَياليَ حَلَّ.

### Türkçe

**اللَّعَسُ**: diş eti ve dudak siyahlığıdır; ve denildi ki: **اللَّعَس** ve **اللُّعْسَة** beyaz kadının dudağının üzerine çıkan bir siyahlıktır; ve denildi ki: o, bir kızıllık içinde bir siyahlıktır; ve denildi ki Zû’r-Rumme:

Lemyâ; iki dudağında bir **حُوَّةٌ** vardır, **لَعَسٌ**,
ve diş etlerinde, ve köpek dişlerinde bir **شَنَبُ**.

**الحُوَّة**’den **اللَّعَس**’ı بدل etti. **لَعِسَ** **لَعَساً**, o hâlde o **أَلْعَسُ**’tur,
ve dişisi **لَعْساء**’dır; ve el-‘Accâc **اللُّعْسَة**’yi bütün bedende kıldı da şöyle dedi:

Ve beyazlıkla birlikte **أَلْعَسا** bir ten.

Böylece teni **أَلْعَس** kıldı ve onu beyazlıkla birlikte kıldı; onda kızıllığın bir içimi bulunduğu için. el-Cevherî dedi: **اللَّعْسُ**, dudak rengi, eğer azıcık siyahlığa çalarsa; ve bu, güzel bulunur. Denilir: **شفة لَعْساء** ve delikanlılar ve kadınlar **لُعْس**; ve belki dediler: **نَبات أَلْعَس**; ve bu, çoğalıp sıklaştığı zaman; çünkü o vakit siyahlığa çalar. Ve Zübeyr hadîsinde: onun **فِتْيَة لُعْساً** gördüğü, sonra onlar hakkında sorduğu, bunun üzerine denildi ki: anneleri **لِلْحُرَقَة**’ya ait bir mevlâdır ve babaları bir köledir. Böylece babalarını satın aldı ve onu âzat etti de onların velâsını çekip aldı. İbnü’l-Esîr dedi: **اللُّعْسُ**, **أَلْعَس**’ın cem‘idir; ve o, iki dudağında siyahlık bulunan kimsedir. el-Asma‘î dedi: **اللُّعْسُ**, dudaklarında siyahlık bulunanlardır; ve o, güzel görülendir; ve gerçekten **لَعِسَ** **لَعَساً**. el-Ezherî dedi: onunla dudak siyahlığını özellikle kastetmedi; ancak onların renklerinin **لَعَس**’ını, yani siyahlığını kastetti; ve Araplar **جارية لَعْساء** derler, eğer onun renginde, parlak olmayan bir kızıllık içimi bulunan en küçük bir siyahlık olursa; artık eğer **لَعْساء الشَّفة** denilirse, el-Asma‘î’nin dediği üzeredir. **المُتَلَعِّس**: şiddetli yiyen. **واللَّعْوَس**: çok yiyen, hırslı; ve denildi ki: **اللَّغْوَس**; **غين** mu‘ceme ile; ve o, kurdun sıfatlarındandır. **واللَّعْوس**; ayn’ın sükûnu ile: yemekte ve başkasında hafif olan, sanki oburdur; bundan dolayı kurda **لَعْوَس** ve **لَغْوَس** denildi; ve Zû’r-Rumme’den şu beyit okundu:

Bir su ki, geceyi onun üzerinden yırttım, ve ona varmadı
yavruların su taşıyanları ve **اللَّعاوِسُ** kurtlar.

Mu‘ceme **غين** ile de rivayet olunur. **لَعُوساً** tatmadım, yani bir şey; ve onun benzeri **لَعُوقاً** tatmadım. Ve denildi ki: **اللَّعْس** ısırmadır; denilir: **لَعَسَني** **لَعْساً**, yani beni ısırdı; ve bununla kurda **لَعْوَساً** adı verildi.

**وأَلْعَسُ**: bir yerdir; dedi ki:

Beni inkâr etmeyin; şüphesiz ben, sizin o kimsenizim,
kabile **غَوْلاً**’a ve **أَلْعَسا**’ya konduğunda akşamleyin.

(* Sözü «**أَنا ذلكم**»: Kāmûs şerhinde onun yerine: **أَنا جاركم**.)
Ve rivayet olunur: **لَياليَ حَلَّ**.
