# لعل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B9%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لعل

لعل بتشديد اللام، ولعل بتخفيفها: كلمة طمع وإشفاق، كعل بغير لام، وقال الجوهري: لعل: كلمة شك، واللام في أولها زائدة، قال قيس بن الملوح:
  يقول أناس عل مجنون عامر                      يروم سلوا، قلت أنا لما بيا? وأنشد ابن بري لنافع بن سعد الغنوي:
  ولست بلوام على الأمر بعدما                      يفوت، ولكن عل أن أتقدما

  وقد تكرر في الحديث ذكر لعل، وجاءت في القرآن بمعنى كي، وفي حديث حاطب: وما يدريك لعل الله قد اطلع على أهل بدر، قال ابن الأثير: ظن بعضهم أن معنى لعل هنا من جهة الظن والحسبان، قال: وليس كذلك وإنما هي بمعنى عسى، وعسى ولعل من الله تحقيق، فيه لغات: عن، وغن، وأن، ولأن، ولون، ورعل، ولعن، ولغن، ورغن، ويقال: علي أفعل، وعلني أفعل، ولعلي أفعل، ولعلني أفعل، ولعني، ولعنني ولغني، ولغنني، ولوني، ولونني، ولأني، ولأنني، وأني، وأنني، ورغني، ورغنني، فهذه ثمانية وعشرون لغة، قال شيخنا: وفيه تطويل من غير كبير فائدة، وكان يكفي أن يقول: بنو الوقاية ودونها، وأحكام لعل، ولغاتها مشروحة في المغني، والتسهيل، وشروحهما. قلت: وشاهد لأنني بمعنى لعلني: من قول امرئ القيس:
  عوجا على الطلل المحيل لأننا                      نبكي الديار كما بكى ابن خذام أي لعلنا، ومثله قول الآخر:
  أريني جوادا مات هزلا لأنني                      أرى ما ترين أو بخيلا مكرما وشاهد أن بمعنى عل قوله تعالى:  وما يشعركم أنها إذا جاءت لا يؤمنون  .

### Türkçe

**لعل** lâm’ın şeddelenmesiyle, ve **لعل** onun hafifletilmesiyle: ümit ve korku kelimesidir; lâm’sız **كعل** gibi. Cevherî dedi: **لعل**: şüphe kelimesidir; başındaki lâm ziyadedir. Kays b. el-Mülavvah dedi:

  İnsanlar der ki: “Belki Âmir’in Mecnunu
                      teselli arıyor”; ben dedim: “Bende olanla ben ne zaman (teselli ararım)?”

İbn Berrî, Nâfi‘ b. Sa‘d el-Ğanevî’den bize rivayet etti:

  İş geçip gittikten sonra o işten dolayı kınayıcı değilim;
                      fakat belki öne geçerim diye.

Hadiste **لعل**’ın zikri tekrar etmiştir; Kur’an’da **كي** mânâsında gelmiştir. Hâtıb hadîsinde: “Sana ne bildirir; belki Allah Bedir ehline muttali olmuştur.” İbnü’l-Esîr dedi: Bazıları, burada **لعل**’ın mânâsının zan ve hesap tarafından olduğunu zannetti; dedi ki: Öyle değildir; ancak o, **عسى** mânâsındadır. **عسى** ve **لعل** Allah’tan (olunca) tahkiktir. Onda lugatlar vardır: **عن** ve **غن** ve **أن** ve **لأن** ve **لون** ve **رعل** ve **لعن** ve **لغن** ve **رغن**. Ve denilir: **علي أفعل** ve **علني أفعل** ve **ولعلي أفعل** ve **ولعلني أفعل** ve **ولعني** ve **ولعنني** ve **ولغني** ve **ولغنني** ve **ولوني** ve **ولونني** ve **ولأني** ve **ولأنني** ve **وأني** ve **وأنني** ve **ورغني** ve **ورغنني**; işte bunlar yirmi sekiz lugattır. Şeyhimiz dedi: Büyük bir fayda olmaksızın uzatmadır; “**بنو الوقاية** ve onun aşağısı” ve **لعل**’ın hükümleri demesi yeterliydi. **لعل**’ın hükümleri ve lugatları **المغني**’de ve **التسهيل**’de ve ikisinin şerhlerinde açıklanmıştır. Ben dedim: **لأنني**’nin **لعلني** mânâsında olduğuna şahit, İmrü’ül-Kays’ın sözündendir:

  Eğilin o yıkık iz üzerine; çünkü biz
                      diyarları, İbn Huzâm’ın ağladığı gibi ağlarız; yani: belki biz.

Ve onun benzeri, başkasının sözü:

  Bana zayıflıktan ölmüş bir at göster; çünkü ben
                      senin gördüğünü görüyorum; yahut ikram edilmiş bir cimri.

Ve **أن**’ın **عل** mânâsında olduğuna şahit, Yüce Allah’ın sözü: **وما يشعركم أنها إذا جاءت لا يؤمنون**.
