# لعن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%B9%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: لعن

باب العين واللاّم والنّون معهما
ع ل ن، ل ع ن، ن ل ع مستعملات
علن:
عَلَنَ الأمرُ يَعْلُنُ عُلُوناً وعَلانِيَةً، أي: شاع وظهر.
وأعلنته إعلاناً. قال:
قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ
في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ
ويقال للرّجُل: استسرّ ثم استعلَنَ. لا يقال: أعلن إلاّ للأمر والكلام، وأمّا استعلن فقد يجوز في كلّ ذلك.
واعْتلَنَ الأمر، أي: اشتهر. ويقولون: استعلِنْ يا رجل، أي: أَظْهِرْ. والعِلان: المُعالَنة، يُعْلِنُ كلُّ واحدٍ لصاحبه ما في نفسه. قال:
وإعلاني لمن يبغي عِلاني
لعن: اللّعن: التّعذيب، والمُلَعّنُ: المعذّب، واللَّعِينُ المشتوم المسبوب.
لَعَنْتُه: سَبَبْتُه. ولَعَنَهُ اللهُ: باعده.
واللَّعِينُ ما يُتّخذ في المزارع كهيئة رجل.
واللَّعْنَةُ في القرآن: العذابُ. وقولهم: أبيت اللَّعْنَ، أي: لا تأتي أمراً تُلْحَى عليه وتُلْعَنُ. واللّعنة: الدّعاء عليه. واللُّعَنَةُ: الكثيرُ اللّعن، واللُّعْنَةُ: الذي يلعنه النّاس.
والْتَعَنَ الرّجُل، أي: أنصف في الدّعاء على نفسِه وخَصْمِه، فيقول: على الكاذب منّي ومنك اللَّعْنة.
وتلاعَنوا: لَعَنَ بعضُهم بعضاً، واشتاق مُلاعَنة الرّجل امرأته منه في الحكم. والحاكم يُلاعِنُ بينهما ثم يُفَرِّق. قال جميل:
إذا ما ابنُ ملعونٍ تَحدَّر رشْحُه		عليكِ فموتي بعد ذلك أو ذري
والتلاعُنُ كالتَّشاتُم في اللفظ، وكلّ فعل على تفاعل فإن الفعل يكون منها، غير أن التّلاعُنَ ربّما استعمل في فعل أحدهما، والتَّلاعُنُ يقع فعل كلّ واحدٍ منهما بنفسه ويجوز أن يقع كلُّ واحدٍ بصاحبه فهو على معنيين.
نعل:
النَّعْل: ما جُعِلَتْ وقاية من الأرض. نَعِل يَنْعَل نعلاً، وانتعل بكذا: إذا لبس النّعل.
والتنعيل: أن يُنَعّل حافر البِرْذَوْن بطبقٍ من حديد يقيه الحجارة، وكذلك خُفّ البعير بالجلد لئلا يَحْفَى.
ويقال: لا يقال إلاّ أَنْعلت. ويوصف حمار الوحش فيقال: ناعِلٌ، لصلابته. قال:
يَرْكَبُ قَيْناه وَقِيعاً ناعِلا
يقول: صلبُ من توقيع الحجارةِ حتّى كأنّه مُنْتَعِلٌ من وَقاحته.
ورجلٌ ناعل: ذو خفّ ونَعْل، وكذلك مُنْعِل. وكذلك يقال: أنْعَلتُ الفرس.
ونَعْلُ السيف: الحديدة التي في أسفل جفنه. قال:
إلى ملك لا ينصف السّاق نعله
والنَّعلُ من الأرض: شبه أكمة صلب يبرق حصاه، لا ينبت شيئاً، ويجمع النّعال، ونعلها غِلَظُها. قال:
كأنّهمْ حَرْشَفٌ مَبْثُوثٌ		بالجوِّ إذ تَبْرُقُ النِّعالُ
يعني: نعال الحرّة.

### Türkçe

باب **العين** ve **اللاّم** ve **النّون** onlarla birlikte

**ع ل ن**، **ل ع ن**، **ن ل ع** kullanılagelenlerdir.

**علن**:
**عَلَنَ** iş, **يَعْلُنُ** **عُلُوناً** ve **عَلانِيَةً**; yani: yayıldı ve göründü.
Ve onu **إعلاناً** ilan ettim. Dedi ki:
قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ
في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ
Ve erkeğe denilir: gizledi sonra açıkladı. **أعلن** denilmez, ancak iş ve söz için; ama **استعلن** ise bütün bunlarda caiz olabilir.
Ve iş **اعْتلَنَ**; yani: şöhret buldu. Ve derler: **استعلِنْ** ey adam; yani: göster. Ve **العِلان**: karşılıklı açıklama; her biri arkadaşına nefsinde olanı açıklar. Dedi ki:
وإعلاني لمن يبغي عِلاني

**لعن**:
**اللّعن**: azap etme; ve **المُلَعّنُ**: azap edilen; ve **اللَّعِينُ** sövülen, kötülenen.
Onu **لَعَنْتُه**: ona sövdüm. Ve Allah onu **لَعَنَهُ**: onu uzaklaştırdı.
Ve **اللَّعِينُ**: ekinliklerde bir adam heyeti gibi edinilen şeydir.
Ve Kur’an’da **اللَّعْنَةُ**: azaptır. Ve onların sözü: **أبيت اللَّعْنَ**; yani: üzerine kınanacağın ve lanetleneceğin bir işi yapmazsın. Ve **اللّعنة**: onun aleyhine dua etmektir. Ve **اللُّعَنَةُ**: çok lanet eden; ve **اللُّعْنَةُ**: insanların lanetlediği kimse.
Ve adam **والْتَعَنَ**; yani: kendi nefsi ve hasmı aleyhine duada insaf etti; şöyle der: benden ve senden yalancı olanın üzerine **اللَّعْنة**.
Ve **تلاعَنوا**: bazısı bazısına lanet etti; ve hükümde erkeğin karısını **مُلاعَنة** etmesi ondan türedi. Ve hâkim ikisi arasında **يُلاعِنُ** sonra ayırır. Cemîl dedi ki:
إذا ما ابنُ ملعونٍ تَحدَّر رشْحُه		عليكِ فموتي بعد ذلك أو ذري
Ve **التلاعُنُ** lafızda karşılıklı sövüşme gibidir; ve her fiil **تفاعل** üzere olursa, fiil ondan olur; ancak **التّلاعُنَ** bazen ikisinden birinin fiilinde kullanılır; ve **التَّلاعُنُ** her birinin fiili bizzat kendisinden vuku bulur ve her birinin arkadaşına karşı vuku bulması da caizdir; o hâlde iki mânâ üzeredir.

**نعل**:
**النَّعْل**: yerden korunma kılınan şeydir. **نَعِل** **يَنْعَل** **نعلاً**; ve **انتعل** bununla: nalı giydiği zaman.
Ve **التنعيل**: **البِرْذَوْن**’un tırnağının taşlardan koruyan demirden bir tabaka ile nallanmasıdır; ve aynı şekilde devenin **خُفّ**’u, çıplak kalmaması için deri ile.
Ve denilir: ancak **أَنْعلت** denilir. Ve yaban eşeği vasfedilir de denilir: **ناعِلٌ**, sertliğinden dolayı. Dedi ki:
يَرْكَبُ قَيْناه وَقِيعاً ناعِلا
Der ki: taşların çarpmasından serttir; öyle ki kabalığından sanki **مُنْتَعِلٌ** gibidir.
Ve **ناعِل** bir adam: **خفّ** ve **نَعْل** sahibi; ve aynı şekilde **مُنْعِل**. Ve aynı şekilde denilir: atı **أنْعَلتُ**.
Ve kılıcın **نَعْلُ**’u: kınının alt tarafındaki demirdir. Dedi ki:
إلى ملك لا ينصف السّاق نعله
Ve yerden **النَّعلُ**: çakılı parlayan, hiçbir şey bitirmeyen, sert bir tümseğe benzer; ve **النّعال** diye çoğul yapılır; ve onun **نعلها**’sı: onun kalınlığıdır. Dedi ki:
كأنّهمْ حَرْشَفٌ مَبْثُوثٌ		بالجوِّ إذ تَبْرُقُ النِّعالُ
Yani: **الحرّة**’nin **نعال**’ları.
