# لغد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%BA%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لغد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لغد

اللغد واللغدود، بضمهما، واللغديد، بالكسر لحمة في الحلق، أو التي بين الحنك وصفحة العنق، أو هي كالزوائد من اللحم تكون في باطن الأذن من داخل، وفي بعض الأمهات: الأذنين، أو هي ما أطاف بأقصى الفم إلى الحلق من اللحم، أو هي في موضع النكفتين عند أصل العنق، أي جمع اللغد ألغاد كقفل وأقفال، وجمع اللغدود واللغديد لغاديد، وقيل:الألغاد واللغاديد، أصول اللحيين، قال الشاعر:
  أيها إليك ابن مرداس بقافيةشنعا قد سكنت منه اللغاديدا وقال آخر:
  وإن أبيت فإني واضع قدمي                      على مراغم نفاخ اللغـاديد قال أبو عبيد: الألغاد: لحمات تكون عند اللهوات، واحدها لغد، وهي اللغانين، واحدها لغنون. وفي الأساس: علج ضخم اللغاديد والألغاد، وتقول: هو من الأوغاد، ضخم الألغاد. وتقول: سبني حتى أحمى لغده، إذا احمر غضبا. قلت: وأنشدنا شيخنا:
  أتزعم يا ضخم اللغاديد أنناونحن أسود الحرب لا نعرف الحربا أو اللغد، بالضم: منتهى شحمة الأذن من أسفلها وهي النكفة، قاله أبو زيد. قال: واللغانين: لحمق بين النكفتين واللسان من باطن، ويقال لها من ظاهر: لغاديد. ولغد الإبل العواند، كمنع: ردها إلى القصد والطريقزوفي التهذيب: اللغد: أن يقيم الإبل على الطريق، يقال: قد لغد الإبل، وجاد ما يلغدها منذ الليل، أي يقيمها للقصدش، قال الراجز: هل يوردن القوم ماء باردا باقي النسيم يلغد اللواغدا

  من المجاز: لغد أذنه، إذا مدها لتستقيم، عن الصاغاني. لغد فلانا عن حاجته: حبسه، نقله الصاغاني، جاء متلغدا، المتلغد، المتغيظ المتغضب الحنق. ولا غده والتغده: أخذ على يده دون ما يريده، نقله الصاغاني. ولغدة بن عبد الله، بالضم ويقال لكدة، بالكاف بدل الغين: أديب نحوي أصبهاني، أخذ عن مشايخ أبي حنيفة الدينوري، وتصدر بمصر، وأفاد، وله كتاب نقص علل النحو الرد على الشعراء، كذا في البلغة في تراجم أئمة النحو اللغة، للمصنف. ومما يستردك عليه: لغده لغدا: أصاب لغدوده، عن ابن القطاع. ومما يستدرك عليه: لغده لغدا: أصاب لغدوده، عن ابن القطاع. ومما يستدرك عليه:

### Türkçe

**اللغد** ve **اللغدود**, ikisi de zamme ile; ve **اللغديد**, kesre ile: boğazda bir et parçasıdır; yahut damak ile boynun yan yüzü arasında olan; yahut o, içeriden kulağın iç tarafında bulunan etten çıkıntılar gibidir; ve bazı ana nüshalarda: iki kulak; yahut o, etten, ağzın en sonunu boğaza kadar kuşatan şeydir; yahut o, boynun kökü yanında iki **النكفتين** yerindedir. Yani **اللغد**’ün çoğulu **ألغاد**’dır; **قفل** ve **أقفال** gibi. Ve **اللغدود** ile **اللغديد**’in çoğulu **لغاديد**’dir. Ve denildi: **الألغاد** ve **اللغاديد**, iki çenenin kökleridir. Şair dedi ki:
  Ey sana, İbn Mirdâs, çirkin bir kafiyeyle; ondan **اللغاديدا** sükûn bulmuştur.
Ve bir başkası dedi ki:
  Ve eğer kaçınırsan, muhakkak ben ayağımı koyacağım                      **اللغـاديد**’i şişkin olanın burun sürtülen yerine.

Ebû Ubeyd dedi: **الألغاد**: **اللهوات** yanında bulunan et parçalarıdır; onun teki **لغد**’dür; ve onlar **اللغانين**’dir; onun teki **لغنون**’dur. Ve **الأساس**’ta: **الألغاد** ve **اللغاديد**’i iri olan kalın bir yabancı; ve dersin ki: o, **الأوغاد**’dandır; **الألغاد**’ı iri. Ve dersin ki: beni sövdü, ta ki **لغده**’sini kızdırayım; öfkeyle kızardığı vakit. Dedim ki: şeyhimiz bize inşad etti:
  Ey **ضخم اللغاديد** olan, zannediyor musun ki biz—ve biz savaşın aslanlarıyız—savaşı bilmeyiz?

Veya **اللغد**, zamme ile: kulak memesinin alt tarafından sonudur; ve o **النكفة**’dir; bunu Ebû Zeyd söyledi. Dedi ki: ve **اللغانين**: içeriden, iki **النكفتين** ile dil arasında olan bir et parçasıdır; ve dışarıdan ona **لغاديد** denilir. Ve **لغد** develeri **العواند**’i, **كمنع** gibi: onları kasda ve yola geri çevirdi. Ve **التهذيب**’te: **اللغد**: develeri yol üzerinde durdurmaktır; denilir ki: develeri **لغد** etti; ve geceden beri onu **يلغدها** eden kimse, ne güzel; yani onları kasda ikame eder. **الراجز** dedi ki:
هل يوردن القوم ماء باردا باقي النسيم يلغد اللواغدا

Mecazdan: **لغد** onun kulağını; onu doğrulsun diye uzattığı vakit; **الصاغاني**’den. **لغد** falanı, ihtiyacından: onu alıkoydu; **الصاغاني** onu nakletti. **متلغدا** geldi; **المتلغد**: kinli, öfkeli, hınçlı olan. Ve **لا غده** ve **التغده**: istediği şeyden başka bir şeye karşı elinden tuttu; **الصاغاني** onu nakletti. Ve **لغدة بن عبد الله**, zamme ile; ve **لكدة** denilir, **الكاف** ile **الغين** yerine: İsfahanlı bir edîb nahivci; Ebû Hanîfe ed-Dîneverî’nin şeyhlerinden aldı; ve Mısır’da öne çıktı; ve fayda verdi; ve onun, “**نقص علل النحو الرد على الشعراء**” kitabı vardır; musannifin, nahiv ve lugat imamlarının tercemeleri hakkında olan **البلغة**’de böyledir. Ve onun üzerine sana iade ettirdiği şeylerdendir: **لغده لغدا**: onun **لغدوده**’sine isabet etti; İbnü’l-Kattâ‘dan. Ve onun üzerine istidrâk edilen şeylerdendir: **لغده لغدا**: onun **لغدوده**’sine isabet etti; İbnü’l-Kattâ‘dan. Ve onun üzerine istidrâk edilen şeylerdendir:
