# لغم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%BA%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لغم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لغم

لَغِمَ لَغَماً ولَغْماً: وهو استِخْبارُه عن الشيء لا يستيقنه وإِخبارُه عنه غير مستيقن أَيضاً. ولَغَمْتُ أَلغَمُ لَغْماً إِذا أَخبَرْت صاحبك بشيء لا تستيقنه. وَلَغَم لَغْماً: كنَغَم نَغْماً. وقال ابن الأَعرابي: قلت لأَعرابي مَتى المَسِير؟ فقال: تَلَغَّموا بيومِ السبْت، يعني ذكَروه، واشتقاقه من أَنهم حرَّكوا مَلاغِمَهم به. واللَّغِيمُ: السِّرّ.واللُّغامُ والمَرْغُ: اللُّعاب للإِنسان. ولُغام البعير: زَبَدُه. واللُّغامُ: زَبَدُ أَفواهِ الإِبل، والرُّوالُ للفرس. ابن سيده: واللُّغام من البعير بمنزلة البُزاقِ أَو اللُّعاب من الإِنسان. ولَغَم البعيرُ يَلْغَم لُغامه لَغْماً إِذا رمى به. وفي حديث ابن عُمر: وأَنا تحت ناقة رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يُصِيبُني لُغامُها؛ لُغامُ الدابة: لُعابُها وزبدُها الذي يخرج من فيها معه، وقيل: هو الزَّبَدُ وحده، سمي بالمَلاغِم، وهي ما حَوْلَ الفَم مما يَبْلُغه اللسان ويَصِل إِليه؛ ومنه الحديث: يَستعمِل مَلاغِمَهُ؛ هو جمع مُلْغَم؛ ومنه حديث عمرو بن خارجة: وناقة رسول الله، صلى الله عليه وسلم، تَقْصَع بِجِرّتها ويَسِيل لُغامُها بين كَتِفَيَّ.
والمَلْغَمُ: الفمُ والأَنْف وما حولهما. وقال الكلابي: المَلاغِمُ من كل شيء الفم والأَنف والأَشْداق، وذلك أَنها تُلَغَّم بالطيب، ومن الإِبل بالزَّبَدِ واللُّغامِ. والمَلْغَمُ والمَلاغِم: ما حول الفم الذي يبلغه اللسان، ويشبه أَن يكون مَفْعَلاً من لُغامِ البعير، سمي بذلك لأَنه موضع اللُّغامِ. الأَصمعي: مَلاغِمُ المرأَة ما حول فمها.
الكسائي: لَغَمْت أَلْغَم لَغْماً. ويقال: لَغَمْتُ المرأَة أَلْغَمُها إِذا قبَّلْت مَلْغَمها؛ وقال:
خَشَّمَ منها مَلْغَمُ المَلْغومِ
بشَمَّةٍ من شارِفٍ مَزْكومِ
قدْ خَمَّ أَو قد هَمَّ بالخُمومِ،
ليسَ بمَعْشوقٍ ولا مَرْؤُومِ
خَشَّم منها أَي نتُن منها مَلْغُومُها بشَمَّة شارف. وتلَغَّمْت بالطِّيب إِذا جعلته في المَلاغِم؛ وأَنشد ابن بري لرؤبة: تَزْدَج بالجادِيّ أَو تَلَغَّمُهْ
(* قوله «تزدج إلخ» هكذا في الأصل).
وقد تلَغَّمَت المرأَةُ بالزعفران والطِّيب؛ وأَنشد:
مُلَغَّم بالزعفرانِ مُشْبَع
ولُغِمَ فلانٌ بالطِّيب، فهو مَلْغوم إِذا جعل الطِّيب على مَلاغِمه. والمَلْغَم: طرف أَنفه. وتلَغَّمَت المرأَة بالطيب تلَغُّماً: وضَعَتْه على مَلاغمها. وكلُّ جوهر ذوّاب كالذهب ونحوه خُلِط بالزَّاوُوق مُلْغَمٌ، وقد أُلْغِمَ فالْتَغَمَ. والغنَمُ تتَلَغَّم بالعُشْب وبالشِّرْب تَبُلُّ مَشافِرَها.
واللَّغَم: الإِرْجافُ الحادُّ.

### Türkçe

**لَغِمَ** **لَغَماً** ve **لَغْماً**: o, bir şey hakkında, onu kesin olarak bilmediği hâlde soruşturmasıdır; ve yine onun hakkında, kesin olarak bilmediği hâlde haber vermesidir. Ve “**لَغَمْتُ** **أَلغَمُ** **لَغْماً**” (denir), eğer arkadaşına, kesin olarak bilmediğin bir şey hakkında haber verdiysen. Ve “**لَغَم** **لَغْماً**”: “**نَغَم** **نَغْماً**” gibidir. İbnü’l-A‘râbî dedi: Bir bedevîye “Ne zaman yürüyüş (sefer)?” dedim; o da dedi ki: “Cumartesi günüyle beni **تَلَغَّموا**”, yani onu andılar; onun türetimi, onların onunla **مَلاغِمَ**lerini hareket ettirmiş olmalarındandır. Ve **اللَّغِيمُ**: sırdır. Ve **اللُّغامُ** ve **المَرْغُ**: insan için tükürüktür. Ve devenin **لُغام**ı: onun köpüğüdür. Ve **اللُّغامُ**: develerin ağızlarının köpüğüdür; ve **الرُّوالُ** at için (olanıdır). İbn Sîde: Ve **اللُّغام** deveden, insandan **البُزاقِ** yahut **اللُّعاب** menzilesindedir. Ve deve **لَغَم** eder, **يَلْغَم** **لُغامه** **لَغْماً**, eğer onu attıysa. İbn Ömer hadîsinde: “Ben, Resûlullah’ın, sallallahu aleyhi ve sellem, devesinin altındaydım; onun **لُغام**ı bana isabet ediyordu”; binitin **لُغام**ı: onun tükürüğü ve onunla birlikte ağzından çıkan köpüğüdür; ve denildi ki: o, yalnızca köpüktür; **المَلاغِم** ile adlandırıldı; ve o, dilin ulaştığı ve eriştiği, ağız çevresinde olan şeydir; ve ondan hadîs: “**مَلاغِمَهُ**ni kullanır”; o, **مُلْغَم**ın cem‘idir. Ve ondan Amr b. Hârice hadîsi: “Resûlullah’ın, sallallahu aleyhi ve sellem, devesi gevişini şaklatırdı ve onun **لُغام**ı iki kürek kemiğim arasında akardı.”

Ve **المَلْغَمُ**: ağız ve burun ve ikisinin çevresinde olan şeydir. Ve el-Kilâbî dedi: Her şeyden **المَلاغِمُ**, ağız ve burun ve yanaklardır; bu, onların güzel koku ile **تُلَغَّم** edilmelerindendir; ve develerden (olanı) köpük ve **اللُّغام** iledir. Ve **المَلْغَمُ** ve **المَلاغِم**: dilin ulaştığı ağız çevresinde olan şeydir; ve deve **لُغام**ından bir **مَفْعَل** olması benzer; **اللُّغام**ın yeri olduğu için bununla adlandırıldı. el-Asma‘î: Kadının **مَلاغِمُ**i, ağzının çevresinde olan şeydir.

el-Kisâî: “**لَغَمْت** **أَلْغَم** **لَغْماً**.” Ve denilir: “**لَغَمْتُ** kadını **أَلْغَمُها**”, eğer onun **مَلْغَم**ını öptüysen; ve dedi ki:
خَشَّمَ منها مَلْغَمُ المَلْغومِ
بشَمَّةٍ من شارِفٍ مَزْكومِ
قدْ خَمَّ أَو قد هَمَّ بالخُمومِ،
ليسَ بمَعْشوقٍ ولا مَرْؤُومِ

“**خَشَّم** منها” yani ondan, onun **مَلْغُوم**u, bir **شارِف**in koklamasıyla kokuştu. Ve “**تلَغَّمْت** **بالطِّيب**” (denir), eğer onu **المَلاغِم**e koyduysan; ve İbn Berrî, Ru’be için rivayet etti:
تَزْدَج بالجادِيّ أَو تَلَغَّمُهْ
(* “تزدج إلخ” sözü: asılda böyle).

Ve kadın safran ve güzel koku ile **تلَغَّمَت**; ve rivayet edildi:
مُلَغَّم بالزعفرانِ مُشْبَع

Ve falan kimse güzel koku ile **لُغِمَ** (denir); o hâlde o, **مَلْغوم**dur; eğer güzel kokuyu onun **مَلاغِم**i üzerine koyduysa. Ve **المَلْغَم**: burnunun ucu. Ve kadın güzel koku ile **تلَغَّمَت** **تلَغُّماً**: onu **مَلاغم**i üzerine koydu. Ve altın ve benzeri gibi eriyen her cevher, **الزَّاوُوق** ile karıştırıldıysa **مُلْغَم**dır; ve **أُلْغِمَ** edilmiştir de **فالْتَغَمَ**. Ve koyunlar, ot ile ve içme ile **تتَلَغَّم** eder; dudaklarını ıslatır.

Ve **اللَّغَم**: keskin sarsıntı/fitne yaymadır.
