# لفأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%81%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لفأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لفأ

لفأه أي العود أو اللحم عن العظم كمنعه لفأ بالسكون ولفاء كسحاب، وفي بعض النسخ بالتحريك: قشره وكشطه عنه كالتفأه، والقطعة منه لفئة نحو الهبرة والوذرة، وكل بضعة لا عظم فيها لفئة، والجمع لفأ وجمع اللفيئة من اللحم لفايا، كخطيئة وخطايا. ولفأه بالعصا: ضربه بها ولفأه: رده وصرفه عما أراده وأيضا: عدله بها عن وجهه، يقال: لفأت الإبل، أي عدلت بها عن وجهها. ولفأه: اغتابه كأنه قشره، فهو مجاز. وفي التهذيب: لفأه حقه ولكأه، إذا أعطاه حقه كله، أو لفأه إذا أعطاه أقل من حقه قاله أبو سعيد. وفي العباب: قال أبو تراب: أحسب هذا الحرف من الأضداد، فحينئذ أو في كلام المؤلف ليست للتنويع. ولفئ كفرح: بقي، وألفأه: أبقاه. نقله الصاغاني. واللفاء، كسحاب: النقصان، وفي الحديث  رضيت من الوفاء باللفاء  ، قال ابن الأثير: الوفاء: التمام، واللفاء: النقصان، واشتقاقه من لفأت العظم إذا أخذت بعض لحمه عنه، والتراب، والقماش على وجه الأرض والشيء القليل، ودون الحق ويقال: ارض من الوفاء باللفاء، أي بدون الحق. قال أبو زبيد:
  فما أنا بالضعيف فتزدرينـي                      ولا حظي اللفاء ولا الخسيس ويقال: فلان لا يرضى باللفاء من الوفاء، أي لا يرضى بدون وفاء حقه، أنشد الفراء:
  أظنت بنو جحوان أنك آكـل                      كباشي وقاضي اللفاء فقابله قال أبو الهيثم: يقال: لفأت الرجل، إذا نقصته حقه وأعطيته دون الوفاء، يقال: رضي من الوفاء باللفاء، وأورده الجوهري في الناقص، وهذا موضعه كما أشار إليه الصاغاني، وذهل المصنف أن يقول: ووهم الجوهري، على عادته، فتأمل.

### Türkçe

**لفأه**: yani, kemiğin üzerinden odunu veya eti, **كمنعه** **لفأ** (sükûn ile) ve **لفاء** **كسحاب**; ve bazı nüshalarda hareke ile: onu soydu ve ondan kazıdı, **كالتفأه** gibi. Ve ondan olan parça **لفئة**’dir; **الهبرة** ve **الوذرة** gibi. Ve içinde kemik olmayan her parça et **لفئة**’dir. Çoğulu **لفأ**’dır; etten olan **اللفيئة**’nin çoğulu **لفايا**’dır; **خطيئة** ve **خطايا** gibi. Ve **لفأه بالعصا**: onu onunla (değnekle) vurdu. Ve **لفأه**: onu geri çevirdi ve onu istediği şeyden döndürdü ve ayrıca: onunla onu yüzünden çevirdi; denilir ki: **لفأت الإبل**; yani, onunla (develeri) yönlerinden çevirdim. Ve **لفأه**: onu gıybet etti; sanki onu soymuş gibidir; o hâlde bu mecazdır. Ve **التهذيب**’de: **لفأه حقه** ve **لكأه**; ona hakkının tamamını verdiği zaman; yahut **لفأه**: ona hakkından daha az verdiği zaman; bunu Ebû Saîd söylemiştir. Ve **العباب**’da: Ebû Turâb dedi: “Ben bu harfin zıt anlamlılardan olduğunu sanıyorum”; o hâlde, yahut müellifin sözünde, çeşitlendirme için değildir. Ve **لفئ كفرح**: kaldı. Ve **ألفأه**: onu bıraktı. Bunu Sâgânî nakletti. Ve **اللفاء** **كسحاب**: eksilme(=noksanlık)tır. Ve hadiste: “**رضيت من الوفاء باللفاء**”. İbnü’l-Esîr dedi: **الوفاء**: tamlık; **اللفاء**: eksilme(=noksanlık). Ve onun türeyişi, **لفأت العظم** (kemiği) dediğin zaman, onun üzerinden etinin bir kısmını aldığın zamandandır. Ve toprak, ve yer yüzü üzerindeki bez parçası, ve az şey, ve haktan aşağı olan. Ve denilir: **ارض من الوفاء باللفاء**; yani, haksız olarak. Ebû Zübeyd dedi:
  Ben zayıf değilim ki beni hor göresin                      ve benim payım **اللفاء** da değildir, ne de aşağılık olan.
Ve denilir: filân, **اللفاء**’ya **الوفاء**’dan razı olmaz; yani, hakkının vefasından aşağı olana razı olmaz. Ferrâ’ şöyle inşâd etti:
  Benû Cuhvân, senin yiyici olduğunu mu sandı                      benim koçlarımı; ve **اللفاء**’yı yerine getiren; sonra onu karşıladı.
Ebû’l-Heysem dedi: denilir ki: **لفأت الرجل**; onun hakkını eksilttiğin ve ona **الوفاء**’dan aşağı verdiğin zaman. Denilir: **رضي من الوفاء باللفاء**. Ve Cevherî onu “eksik olan”da zikretti; ve burası onun yeridir, Sâgânî’nin işaret ettiği gibi. Ve musannif, âdeti üzere, “ve Cevherî yanıldı” demeyi unuttu; öyleyse düşün.
