# لفج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%81%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لفج

اللُّفْجُ
(* قوله «اللفج» كذا بالأصل مضبوطاً.): مَجْرى
السَّيْلِ.وأَلْفَجَ الرّجُلُ: أَفْلَسَ. وأَلْفَجَ الرَّجلُ: لَزِقَ بالأَرضِ من كَرْبٍ أَو حاجةٍ.
وقيل: المُلْفَجُ الذي يُحْوَجُ إِلى أَن يَسْأَلَ مَن ليس لذلك بأَهْلٍ؛ وقيل: المُلْفَجُ الذي أَفْلَسَ وعليه دين. وجاء رجل إِلى الحسن، فقال: أُيُدالِكُ الرجُلُ امْرَأَتَه؟ أَي يُماطِلُها بمَهْرِها، قال: نعم إِذا كان مُلْفَجاً، وفي رواية: لا بأْس به إِذا كان مُلْفَجاً أَي يُماطِلُها بمَهْرِها إِذا كان فقيراً. قال ابن الأَثير: المُلْفِجُ، بكسر الفاء، أَيضاً: الذي أَفْلَسَ وعليُ الدين. وجاء في الحديث: أَطْعِمُوا مُلْفَجِيكُمْ، المُلْفَجُ، بفتح الفاء: الفقير. ابن دريد: أَلْفَجَ، فهو مُلْفَجٌ، وهذا أَحد ما جاء على أَفْعَلَ، فهو مُفْعَلٌ وهو نادر مخالف للقياس الموضوع. وقد اسْتَلْفَجَ؛ قال:
ومُسْتَلْفِجٍ يَبْغِي المَلاجِئَ نفسَه،
يعوذُ بِجَنْبَيْ مَرْخةٍ وجَلائِل
(* قوله «الملاجئ نفسه» كذا بالأصل مضبوطاً؛ وبهامش الأصل بخط السيد مرتضى: وقرأت في شرح أَبي سعيد السكري لعبد مناف بن ربع الهذلي: ومستلفج يبغي الملاجي لنفسه.)
وأَلْفَجَ الرجلُ، فهو مُلْفَجٌ، إِذا ذهب مالُه. أَبو عبيد: المُلْفَجُ المُعْدِمُ الذي لا شيء له؛ وأَنشد:
أَحْسابُكُم في العُسْرِ والإِلْفاجِ،
شِيبَتْ بعَذْبٍ طَيِّبِ المِزاجِ
فهو مُلْفَجٌ، بفتح الفاء. ابن الأَعرابي: كلام العرب أَفْعَلَ، فهو مُفْعِلٌ إِلا ثلاثة أَحرف: أَلْفَجَ فهو مُلْفَجٌ، وأَحْصَنَ فهو مُحْصَنٌ، وأَسْهَبَ فهو مُسْهَبٌ، فهذه الثلاثة جاءَت بالفتح نوادِر؛ قال الشاعر: جاريةٌ شَبَّتْ شَباباً عُسْلُجا،
في حَجْرِ مَنْ لم يَكُ عنها مُلْفَجا
أَبو زيد: أَلْفَجَني إِلى ذلك الاضطرارُ إِلْفاجاً.
أَبو عمرو: اللَّفْجُ الذُّلُّ.

### Türkçe

**اللُّفْجُ**
(*Onun “**اللفج**” sözü: asılda böyle ضبط edilmiş.): selin yatağı/akış yolu. Ve **أَلْفَجَ** adam: iflâs etti. Ve **أَلْفَجَ** adam: bir sıkıntıdan yahut bir ihtiyaçtan dolayı yere yapıştı.

Ve denildi: **المُلْفَجُ** o kimsedir ki, buna, buna ehil olmayan kimseden istemeye muhtaç olunur; ve denildi: **المُلْفَجُ** o kimsedir ki iflâs etmiştir ve üzerinde borç vardır. Ve bir adam **الحسن**’e geldi, dedi ki: Adam, karısını mı **يُدالِكُ** eder? yani onu, mehrinde oyalayıp geciktirir mi? dedi: Evet, eğer **مُلْفَجاً** ise. Ve bir rivayette: Sakınca yoktur, eğer **مُلْفَجاً** ise; yani fakir ise, mehrinde onu oyalayıp geciktirir. İbnü’l-Esîr dedi: **المُلْفِجُ**, fânın kesriyle, ayrıca: iflâs etmiş ve üzerinde borç olan kimsedir. Ve hadiste geldi: “**أَطْعِمُوا مُلْفَجِيكُمْ**”; **المُلْفَجُ**, fânın fethiyle: fakir. İbn Düreyd: **أَلْفَجَ**; o hâlde o **مُلْفَجٌ**’dur; ve bu, **أَفْعَلَ** üzere gelip de o **مُفْعَلٌ** olan şeylerden biridir; ve o, konulmuş kıyasa muhalif, nadirdir. Ve muhakkak **اسْتَلْفَجَ** etmiştir; dedi ki:

Ve **مُسْتَلْفِجٍ** ki sığınakları kendisi için arar,
**مَرْخةٍ**’nin iki yanı ve büyük ağaçlar ile sığınır.

(*Onun “**الملاجئ نفسه**” sözü: asılda böyle ضبط edilmiş; ve aslın kenarında seyyid Murtazâ’nın hattıyla: Ebû Saîd es-Sükerî’nin, Abd Menâf b. Rub‘ el-Hüzelî şerhinde okudum: “Ve **مستلفج** ki sığınakları kendisi için arar.”)

Ve **أَلْفَجَ** adam, o hâlde o **مُلْفَجٌ**’dur; malı gittiği zaman. Ebû Ubeyd: **المُلْفَجُ**; hiçbir şeyi olmayan yoksul kimsedir; ve inşâd etti:

Sizin soy-soplarınız darlıkta ve **الإِلْفاجِ**’da,
Tatlı, iyi karışımlı bir su ile ağartıldı.

O hâlde o, fânın fethiyle, **مُلْفَجٌ**’dur. İbnü’l-A‘râbî: Arapların sözü: **أَفْعَلَ**; o hâlde o **مُفْعِلٌ**’dir; üç harf müstesna: **أَلْفَجَ**; o hâlde o **مُلْفَجٌ**’dur; ve **أَحْصَنَ**; o hâlde o **مُحْصَنٌ**’dır; ve **أَسْهَبَ**; o hâlde o **مُسْهَبٌ**’dir; şu üçü feth ile, nadirler olarak gelmiştir; şair dedi ki:

Bir câriye ki gençlikçe büyüdü, kaygan,
Kendisinden dolayı **مُلْفَجا** olmayanın kucağında.

Ebû Zeyd: **أَلْفَجَني** beni, o zaruret, buna **إِلْفاجاً** (ile) sevk etti.
Ebû Amr: **اللَّفْجُ** zillettir.
