# لفف (ل-ف-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%81%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Örgüde kullanılan lif demektir

- Harfler: ل - ف - ف
- Kur'an'da: 3 geçiş · 3 ayet · 3 sîga
- 10 sözlük

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [أَلْفَافًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8B%D8%A7.md) | أَفْعَالًا | İç içe geçmişler | 1 | 1 | [78:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/78:16.md) |
| [لَفِيفًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/siga/%D9%84%D9%8E%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | İç içe geçmiş | 1 | 1 | [17:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/17:104.md) |
| [وَالْتَفَّتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%AA%D9%90.md) | وَافْتَعَلَتْ | Ve dolaştı | 1 | 1 | [75:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/75:29.md) |

## Mücavir kökler — 11 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Sevk bacak demektir
2. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Akan deredir
3. [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “Sikkin” bıçak demektir
4. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
5. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Oğullar
6. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Bahçe demektir
7. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Baid uzak demektir
8. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Uhur ense demektir
9. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
10. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
11. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لفف |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md), [حزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%85.md), [عطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%81.md) |
| Zıt Kök | [نشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kendi üzerine veya başka bir şeyin çevresine katlayarak sarmak, bürümek ve iç içe geçirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıkların, hadiselerin, toplulukların veya beden uzuvlarının ayrışamayacak derecede birbirine kenetlenmesi ve birbirine dolanması |
| Çekirdek Özet 3 | Birbiri içine girerek karmaşıklaşan ve tekil sınırları kaybolan unsurların nihai bir düğümde toplanarak sevk edilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir örtme veya basit bir toplama eylemi sanıp, unsurların iç içe geçerek düğümlenmesi ve ayrıştırılamaz hale gelmesi boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لف | Döndürme, katlama, kendi ekseni veya bir merkez etrafında çevirerek sarma hareketi; nitekim [لفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%AA.md) kökünde yönü çevirme, [لفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%AD.md) kökünde kavurucu havanın yüzü bütünüyle sarması, [لفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%B8.md) kökünde sarılmış bir şeyi ağızdan dışarı fırlatma anlamı mevcuttur. | ف | İkinci fâ harfinin yinelenmesiyle katlama ve sarma hareketi süreklilik, iç içelik, yoğun bir düğümlenme ve unsurların birbirinin içine bütünüyle geçmesi niteliği kazanmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir nesneyi veya unsuru bir yöne sevk etme, bükme ve bir merkeze doğru bağlayıp yönlendirme hareketini başlatır. |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, çevreleme | Nesnenin sınırlarını, çevreleyen kenarlarını ve birbirine kavuşan kenar kısımlarını temsil eder. |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, çevreleme | İlk kenarın yinelenerek diğer kenarın üzerine katlanmasını, ağzın ve çeperlerin birbirini bütünüyle örtüp kavramasını pekiştirir. |
| لفف | Çoban değneği ile bükülen kenarların birbirinin üzerine tekrar tekrar katlanarak kapatılması | Bir nesnenin yahut topluluğun kendi sınırları veya başka unsurlar üzerine ardışık biçimde sarılarak ayrılmaz bir demet haline getirilmesi hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kumaşı, bezi veya örtüyü bir nesnenin yahut başın üzerine kat kat sarmak; etin dolgunluğundan dolayı bacakların birbirine sürtünecek derecede iç içe geçip yaklaşması (tedânî el-fahizeyn); ağaç dallarının birbirine dolanarak gürleşmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Sâide b. Cüeyye el-Hüzelî bir beytinde kökü farklı kabilelerden bir araya gelip birbirine karışmış karmaşık insan topluluğu anlamında kullanmıştır: فَالدَّهْرُ لَا يَبْقَى عَلَى حَدَثَانِهِ / أَنَسٌ لَفِيفٌ ذُو طَرَائِفَ حَوْشَبُ |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi kumandanı ve şairi Nasr b. Seyyâr kökü hareket kabiliyeti kısıtlanmış, bacakları birbirine dolanan hantal kimse anlamında şöyle zikreder: وَلَوْ كُنْتَ القَتِيلَ وَكَانَ حَيًّا / لَشَمَّرَ لَا أَلَفَّ وَلَا سَؤُومَا |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde l-p-p konsonant dizilimi, fiziksel bir nesnenin bükülerek bir şeyin etrafına sarılması, örtülmesi, iç içe geçirilmesi ve düğümlenmesi semantik çekirdeğini taşır. İbranicede lapap (לָפַף) kökü bir şeyi sarmak, kucaklamak, çevreleyip dolamak anlamına gelir; Aramicede lep̄ap̄ (לְפַף) ve Klasik Süryanicede lep̄ap̄ (ܠܦܦ) formları bir kumaşı ya da sargıyı bürümek, birbiri içine geçirmek ve karmaşıklaştırmak anlamlarını korur. Arapçada kök hem somut katmanda sargı bezinin (lifâfe) sarılması ve ağaçların dallarının birbirine geçmesi (elfâf) gibi biçimlerde, hem de sosyolojik katmanda farklı kökenlerden gelen kalabalıkların kaynaşıp ayrışmaz hale gelmesi (lefîf) anlamında işletilmiştir. Kökün Afro-Asyatik düzlemdeki ilksel çekirdeği iki yüzeyin birbirine temas edecek ve iç içe geçecek şekilde bükülmesidir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Brockelmann, Lisānü’l-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لف kökünden türeyen muzaaf form | Giysi sarmak, dalları ve bacakları birbirine dolamak, karmaşık kitleleri birleştirmek yönünde gelişmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lapap, Süryanice lepap, Aramice lepap | Tam ses ve anlam denkliğiyle sarmak, dolamak, bürümek ve birbirine kenetlemek anlamındadır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik l-p / l-b varyantları | İki kanadı veya tabakayı üst üste katlama ve sarma eylemini bildiren geniş çekirdek izleri taşır. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Payne Smith.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لفف | Anlamlı | Sarmak, dolamak, iç içe geçirmek | Hedef köktür; dalların, bacakların veya toplulukların birbirine sarılmasıdır. | Kur'an'da geçer. |
| [فلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%81.md) | Anlamlı | Parçalamak, yuvarlamak, serpmek | Dörtlü [فلفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84.md) (karabiber, yuvarlak taneler) biçiminde somutlaşan, kök formu zayıf bir kullanımdır. | Kur'an'da geçmez. |
| [ففل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%81%D9%84.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız bir sülâsî kök kaydedilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لفف | Merkez | Katlayarak sarmak, iç içe geçirmek | Unsurların birbirine dolanarak sınırlarının ayrışamaz hale gelmesidir. | Fiziksel ve mecazi iç içelik. |
| [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) | Komşu | Bir araya getirmek | Unsurları bir arada tutar ancak unsurların birbirine dolanıp sarılması şart değildir. | Genel toplama eylemi. |
| [حزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%85.md) | Komşu | Bağlamak, denk yapmak | Unsurları dağılmaması için dıştan bir bağla sıkıca tutmaktır, iç içe geçme zorunlu değildir. | Dışsal sabitleme ve bağlama. |
| [عطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%81.md) | Komşu | Bükmek, meylettirmek | Bir şeyi bir yöne doğru eğip bükmektir; kat kat sarılma ve kenetlenme içermez. | Yönsel eğilme ve bükülme. |
| [نشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B1.md) | Zıt | Yaymak, açmak, dağıtmak | Sarılmış, katlanmış veya toplanmış olanı açıp etrafa serpiştirmektir. | Katlanmış olanı bütünüyle açma. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لفف | Sarmak, dolamak, birbirine geçirmek | Kumaşı sarmak, dalların ve bacakların iç içe geçmesi, karmaşık topluluk. | Kesin |
| Latince | involvere, implicare | Sarmak, bürümek, içine katmak | Katlayarak örtmeyi ve unsurları karmaşık biçimde birbirine bağlamayı karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to wrap, to intertwine, to entangle | Sarmak, iç içe geçirmek, dolaştırmak | Sarma eylemini ve unsurların birbirine dolanarak girift hale gelmesini tam verir. | Kesin |
| Almanca | einwickeln, verflechten | Sarmak, birbirine örmek/dolaştırmak | Hem dıştan sarmayı hem de dallar gibi iç içe geçerek örülmeyi karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | envelopper, entrelacer | Sarmak, birbirine geçirmek | Örtüyle sarmayı ve karmaşık unsurların iç içe dolanmasını ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَلْفَافًا | Birbirine girmiş, sarmaş dolaş ve dalları iç içe geçmiş ağaçlar | Cennet bahçelerinin ve yerin bitkilerinin yoğunluğunu, bereketini ve sık dokusunu anlatan kevni bağlam; Nebe [78:16](https://lisan.digital/tr/ayet/78:16.md). |
| لَفِيفًا | Farklı kökenlerden, dağınık yerlerden gelip birbiri içine karışmış ve toplanmış kalabalık | Ahirette insanların hiçbir ayrım kalmaksızın hep birlikte mahşere sevk edildiği bağlam; İsrâ [17:104](https://lisan.digital/tr/ayet/17:104.md). |
| وَالْتَفَّتِ | Dolanmak, birbirine kenetlenip kilitlenmek, iç içe geçmek | Ölüm anında can çekişirken bacakların birbirine dolanması yahut dünya sıkıntısı ile ahiret şiddetinin üst üste binmesi bağlamı; Kıyâme [75:29](https://lisan.digital/tr/ayet/75:29.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Haşir ve ba's tasvirleri | Mahşer günü insanların birbiri içine karışmış (lefîf) halde toplanmasının cebri ve ilahi iradenin kuşatıcılığı. | Dağınık varlıkların ayrışamaz bir kütle olarak mahşere sevki. |
| Fıkıh | Tekfin ve cenaze hükümleri | Meyyitin kefenlenmesinde kullanılan örtülerin (lifâfe) bedeni kat kat sarmasının şartları ve keyfiyeti. | Bedeni tamamen örtecek ve saracak kumaş katmanı. |
| Tefsir | Kıyâme [75:29](https://lisan.digital/tr/ayet/75:29.md) ve İsrâ [17:104](https://lisan.digital/tr/ayet/17:104.md) yorumları | İki bacağın birbirine dolanması fiziksel ölüm sekeratı mıdır yoksa dünya ile ahiret işlerinin birbirine karışması mıdır tartışması. | Somut bedensel kenetlenme ile soyut hadiselerin üst üste binmesi. |
| Hadis | Ahlak ve cemaat tasvirleri | Farklı kabile ve zümrelerden bir araya gelmiş karmaşık insan gruplarının (lefîf) toplumsal statüsü ve fitne anındaki tavırları. | Homojen olmayan, birbirine karışmış karmaşık insan topluluğu. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlıkların nihai toplanışı | Mahşeri sevk ve bürünme | Farklı yönlerden gelen unsurları tek bir ilahi hüküm altında kenetlemek | İnsanların köken ve statü ayrımlarının silinip iç içe geçmiş bir kütle halinde hesaba çekilmesidir. | Kesin |
| İlmi | Dilbilim ve morfoloji | Leff-ü neşr sanatı ve lefîf fiil | İki veya daha fazla unsuru önce sarıp sonra tek tek açmak ya da iki illet harfini bir kökte toplamak | Anlam tabakalarını birbirine dolayarak zenginleştirmek veya ses değişimlerini bünyesinde birleştirmektir. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal yapının kaynaşması | Kozmopolit kitle entegrasyonu | Farklı unsurları ortak bir kader ve otorite etrafında ayrışmaz kılmak | Ayrı kabile veya zümrelerin tek bir siyasi yapı veya kriz içinde iç içe geçerek hareket etmesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve mülkiyet yoğunlaşması | Çok sektörlü bütünleşme (entegrasyon) | Birbirine bağlı iktisadi süreçlerin dallar gibi iç içe geçerek verim üretmesi | Nebe [78:16](https://lisan.digital/tr/ayet/78:16.md)'daki gür bahçeler gibi sermaye, emek ve tabii kaynakların sıkı dokulu bir üretim ağı kurmasıdır. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Konvolüsyon (katlama/evrişim) ve topolojik dolanıklık | İki fonksiyonun veya yüzeyin birbiri üzerine bindirilerek yeni ve girift bir alan oluşturması, ipliklerin veya alan çizgilerinin iç içe geçip ayrıştırılamaz hale gelmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojik karmaşa ve kriz anında kitlesel kilitlenme | Toplumsal kriz veya panik anında bireysel rollerin eriyerek insanların birbirine kenetlenmiş, ayrışması imkansız bir kalabalık haline gelmesi. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir örtü sarmak veya basitçe bir araya gelmek olarak anlamak; iç içelik, dallanıp budaklanma ve kenetlenme nüansını dışarıda bırakmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün bitki örtüsündeki gür iç içeliği (Nebe [78:16](https://lisan.digital/tr/ayet/78:16.md)), ölüm anındaki kaçınılmaz bedensel veya durumsal kilitlenmeyi (Kıyâme [75:29](https://lisan.digital/tr/ayet/75:29.md)) ve mahşerdeki kozmik toplanmayı (İsrâ [17:104](https://lisan.digital/tr/ayet/17:104.md)) kapsayan kuşatıcı bir dolanma hareketi olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kıyâme [75:29](https://lisan.digital/tr/ayet/75:29.md) ayetindeki dehşet verici son kilitlenmeyi sıradan bir bacak hareketi saymak veya İsrâ [17:104](https://lisan.digital/tr/ayet/17:104.md)'teki 'lefîf' kavramını sıradan bir cemaat gelişine indirgeyerek ilahi sevkin kaçınılmazlığını kavrayamamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlıkların nihai akıbetlerinde nasıl bir araya geleceğini, tabiatın bereket anında nasıl bir giriftlik sergilediğini ve ölüm anında insanın kendi acziyetiyle nasıl düğümlendiğini tek bir fiziksel hareketle izah ettiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Haşir ve kıyamet sahnelerini tasvir eden eskatolojik ayetlerde, ölüm sekeratını bildiren pasajlarda ve tabiatın yaratılış mucizesini sergileyen surelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Haşrin ve ilahi sevklerin bireylerin kendi iradeleriyle organize ettiği basit bir toplanma olduğu zannını yıkar; unsurların birbirine dolanarak isteseler de ayrılamayacakları ilahi bir kuşatma olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir kumaşı kat kat sarmak, ağaç dallarının veya bacakların et dolgunluğundan birbirine sürtünüp iç içe geçmesi.
- Soyut anlam: Farklı öğelerin, zamanların, krizlerin veya kitlelerin sınırları belirsizleşecek derecede birbirine kenetlenmesi ve düğümlenmesi.
- Sistematik karşılık: Ayrık durumdaki $n$ adet öğenin bir merkez veya hadise etrafında üst üste katlanarak tek bir karmaşık sisteme ($L$) dönüşmesi ve bu sistemin dışsal bir güçle yönlendirilmesi.
- LaTeX modeli: $$L = \oint_{\Gamma} \left( \sum_{i=1}^{n} S_i \right) d\theta$$
- LaTeX açıklaması: Formüldeki $S_i$ münferit unsurları veya tabakaları (insanlar, dallar, uzuvlar), $\sum$ bu unsurların bir araya gelişini, $\Gamma$ kapalı bir eğri veya sınır boyuncaki sarılma hattını, $\theta$ sarılma ve dönme açısını, $L$ ise bu bükülme ve sarılma neticesinde ortaya çıkan girift ve çözülemez bütünlüğü temsil eder.

## Geçtiği ayetler (3 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%81%D9%81/occurrences?meal=IK

### [İsra 17:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/17:104.md) — لَفِيفًا

وَقُلْنَا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ اسْكُنُوا الْأَرْضَ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ جِئْنَا بِكُمْ لَفِيفًا

Meal (IK): Onun ardından İsrailoğullarına dedik ki: Haydin, o memlekette siz oturun. Ahiret vaadi geldiği zaman; onları da sizi de bir araya getiririz.

### [Kıyamet 75:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/75:29.md) — وَالْتَفَّتِ

وَالْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ

Meal (IK): Bacak da bacağa dolaşır.

### [Nebe 78:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/ayet/78:16.md) — أَلْفَافًا

وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا

Meal (IK): Ve sarmaş dolaş bahçeler yetirelim.

## Sözlükler (10)

### ★ Akevler Sözlüğü

Örgüde kullanılan lif demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الّلام والفاء
ل ف، ف ل مستعملان
لف:
اللَّفَفُ: كَثْرةُ لحم الفَخِذين، وهو في النِّساء نعتٌ، وفي الرِّجال عَيْبٌ، تقول: رجلٌ ألفُّ، أي: ثقيل، قال نّصْر بن سيّار:
ولو كنت القتيل وكان حيّا		لَشَمَّرَ لا أَلَفّ ولا سؤوم

واللّفيف: ما اجتمع من النّاس من قبائلَ شَتَّى، ليس أصلهم واحداً، يقال: جاء القوم بلفِّهم ولفيفهم.
واللَّفَفُ: ما لفّفوا من ههنا وههنا، كما يلفِّف الرَّجلُ شهودَ زورٍ.
واللَّفُّ في المَطْعم: الإكثار منه مع التَّخليط.
وحديقة لفّةٌ، ويُقال: لَفٌّ، والجميعُ الأَلْفاف، وهي المُلْتفّةُ الشَّجر.
وأَلّفَّ الرّجلُ رأسَهُ، إذا جعله تحتَ ثوبه.. وأَلّفَّ الطائر رأسَه إذا جعله تحتَ جناحِهِ، قال أميّة:
ومنهم مُلِفٌّ رأسَهُ في جَناحِهِ		يكادُ لذِكْرَى رَبِّهِ يَتَفَـصَّـدُ
فل:
الفَلّ: المنهزم، والجميع: الفُلول والفُلاّل.
والتَّفليلُ: تَفَلُّلٌ في حدّ السَّيْف، وفي غُروب الأَسْنان، ونحو ذلك، قال النّابغة:
ولا عيب فيهم غير أنّ سُيُوفَهم		بهنّ فُلولٌ من قِراعِ الكتائبِ
ويُقال: الفلول الجماعة، والواحد: فَلّ، ويقال: الفُلول: مصدر.
والاستفلال: أن تُصيبَ من المَوْضع العَسِر شيئاً قليلاٍ من موضع طلَب حقٍّ أو فلا يستفلّ إلاّ شيئاً صغيراً أو يسيراً.
والفَليلُ: نابُ البعير إذا انكسر منه شيءٌ.
والِفُلْفِلُ: معروفٌ يُحمل من الهِنْد.... والمُفَلْفَلُ: ضربٌ من الثِّياب عليه صَعارير من الوَشْي كالفِفُلْفِلُِ.
والفَليلُ: السَّيف.. والفَليلُ: الشَّعر، هذليّة.

##### Türkçe

باب **الّلام** ve **الفاء**
**ل ف**, **ف ل** kullanımdadırlar.
**لف**:
**اللَّفَفُ**: uylukların etinin çokluğu; bu, kadınlarda bir niteleme, erkeklerde ise bir ayıptır. Dersin ki: رجلٌ **ألفُّ**, yani: ağır. **نّصْر بن سيّار** dedi ki:
ولو كنت القتيل وكان حيّا		لَشَمَّرَ لا **أَلَفّ** ولا سؤوم

Ve **اللّفيف**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanmış olan şey; asılları bir değildir. Denir: جاء القوم بلفِّهم ولفيفهم.
Ve **اللَّفَفُ**: şuradan buradan topladıkları şey; tıpkı adamın yalancı şahitleri bir araya toplaması gibi.
Ve **اللَّفُّ** yemekte: onu çoğaltmak, karıştırmakla birlikte.
Ve حديقة **لفّةٌ**, ve denir: **لَفٌّ**; hepsi **الأَلْفاف**tır; o, ağaçları birbirine dolanmış olandır.
Ve adam başını **أَلّفَّ** etti; onu elbisesinin altına koyduğu zaman.. Ve kuş başını **أَلّفَّ** etti; onu kanadının altına koyduğu zaman. **أميّة** dedi ki:
ومنهم مُلِفٌّ رأسَهُ في جَناحِهِ		يكادُ لذِكْرَى رَبِّهِ يَتَفَـصَّـدُ

**فل**:
**الفَلّ**: bozguna uğramış olan; çoğulu: **الفُلول** ve **الفُلاّل**.
Ve **التَّفليلُ**: kılıcın ağzında, dişlerin körelmesinde ve bunun benzerlerinde bir kırılma/gediklenme. **النّابغة** dedi ki:
ولا عيب فيهم غير أنّ سُيُوفَهم		بهنّ **فُلولٌ** من قِراعِ الكتائبِ
Ve denir: **الفلول** topluluktur; tekili: **فَلّ**. Ve denir: **الفُلول** bir mastardır.
Ve **الاستفلال**: zor yerden, bir hakkı isteme yerinden az bir şey elde etmendir; ancak küçük yahut az bir şey elde eder.
Ve **الفَليلُ**: deveyi̇n dişi; ondan bir şey kırıldığı zaman.
Ve **الِفُلْفِلُ**: bilinen (şey); Hind’den taşınır.... Ve **المُفَلْفَلُ**: üzerinde **الوَشْي**den, **الفِفُلْفِلُ** gibi küçük kabarcıklar bulunan bir çeşit elbise.
Ve **الفَليلُ**: kılıç.. Ve **الفَليلُ**: saç; Huzeyl lehçesi.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لَفَفْتُ الشيء لَفًّا ولَفَّفْتُهُ، شدِّد للمبالغة. ولَفَّهُ حَقَّهُ، أي مَنَعَه. وتَلَفَّفَ في ثوبه والتَفَّ بثوبه. والتِفافُ النبتِ: كثرتُه. والشيءُ المُلَفَّفُ في البِجادِ: وطْبُ اللبن، في قول الشاعر:
إذا ما ماتَ مَيْتٌ من تَـمـيمٍ		فَسَرَّكَ أن يعيش فجئْ بزادِ
بِخُبْزٍ أو بسَمْنٍ أو بـتَـمْـرٍ		أو الشيءِ المُلَفَّفِ في البِجادِ
واللِفافَةُ: ما يُلَفُّ على الرِجْل وغيرها، والجمع اللفائِف. وقولهم: جاءوا ومن لَفَّ لَفّهُمْ، أي ومن عُدَّ فيهم وتأشّب إليهم. واللَفيفُ: ما اجتمع من الناس من قبائلَ شتَّى. يقال: جاءوا بلَفِّهِمْ ولَفيفِهِمْ، أي وأخلاطهم. وقوله تعالى: "جئنا بكم لَفيفاً" أي مجتمعين مختلطين. وطعامٌ لَفيفٌ، إذا كان مخلوطاً من جِنْسين فصاعداً. وفلانٌ لفيفُ فلانٍ، أي صديقه. وبابٌ من العربيّة يقال له اللَفيفُ، لاجتماع الحرفين المعتلّين في ثُلاثيِّة، نحو ذَوي وحَيِيَ. والألْفافُ: الأشجار يَلْتَفُّ بعضها ببعض، ومنه قوله تعالى: "وجَنَّاتٍ ألْفافا"، واحدها لِفٌّ بالكسر. ومنه قولهم: كنّا لِفا، أي مجتمعين في موضع واحد. ورجلٌ ألَفُّ بيِّن اللَّفَفِ، أي عَيٌّ بطيء الكلام، إذا تكلَّمَ ملأ لسانهُ فَمَه. والألَفُّ أيضاً: الرجل الثقيل البطيء. وامرأةٌ لَفَّاءُ: ضخمة الفَخِذين مكتَنِزة، وفَخِذان لَفَّاوانِ. قال الشاعر:
تَساهَمَ ثَوْباها ففي الـدِرْعِ رَأدَةٌ		وفي المِرْطِ لَفّاوانِ رِدْفُهُما عَبْلُ
قوله تَساهَمَ، أي تقارع. ويقال ألَفَّ الطائرُ رأسه تحت جناحيه. وفي أرض بني فلانٍ تَلافيفُ من عشب، أي نباتٌ مُلْتَفٌّ. قال الأصمعي: الألَفُّ: الموضعُ المُلْتَفُّ الكثير الأهل. وأنشد لساعدَة بن جؤيَّة الهذَلي:
ومقامهنَّ إذا حُبِسْنَ بـمَـأزِمٍضَيْقٍ ألَفَّ وَصَدَّهُنَّ الأخْشَبُ

##### Türkçe

**لَفَفْتُ** şeyi **لَفًّا** (ile) ve onu **لَفَّفْتُهُ**; (fiil) mübalağa için şeddeli yapılır. Ve **لَفَّهُ حَقَّهُ**; yani onu (hakkından) men etti. Ve elbisesi içinde **تَلَفَّفَ** ve elbisesiyle **التَفَّ**. Ve bitkinin **التِفافُ**’ı: onun çokluğu. Ve **البِجادِ** içinde **المُلَفَّفُ** olan şey: sütün tulumu; şairin sözünde:
إذا ما ماتَ مَيْتٌ من تَـمـيمٍ		فَسَرَّكَ أن يعيش فجئْ بزادِ
بِخُبْزٍ أو بسَمْنٍ أو بـتَـمْـرٍ		أو الشيءِ **المُلَفَّفِ** في **البِجادِ**

Ve **اللِفافَةُ**: ayağın ve başkasının üzerine sarılan şey; çoğulu **اللفائِف**. Ve onların sözü: “geldiler ve **مَن لَفَّ لَفّهُمْ** (da)”; yani onlarda sayılan ve onlara katılıp karışan (kimse ile birlikte). Ve **اللَفيفُ**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şey. Denir: “**بلَفِّهِمْ** ve **لَفيفِهِمْ** ile geldiler”; yani ve onların karışıklarıyla. Ve Yüce’nin sözü: “**لَفيفاً** sizi getirdik”; yani toplanmış, karışmış olarak. Ve **طعامٌ لَفيفٌ**: iki cins ve daha fazlasından karışık olduğunda. Ve falan, falanın **لفيفُ**’idir; yani onun dostudur. Ve Arapçadan bir bab vardır, ona **اللَفيفُ** denir; üçlüde iki illetli harfin toplanması sebebiyle; **ذَوي** ve **حَيِيَ** gibi. Ve **الألْفافُ**: ağaçlar; bazısı bazısına dolanır. Ondandır Yüce’nin sözü: “**ألْفافا** bahçeler”; onun teki kesre ile **لِفٌّ**’dür. Ondandır onların sözü: “biz **لِفا** idik”; yani tek bir yerde toplanmış. Ve bir adam **ألَفُّ** (dur), **اللَّفَفِ**’i açık (olan); yani dili tutuk, konuşması yavaş; konuştuğunda dilini ağzını doldurur. Ve **الألَفُّ** ayrıca: ağır, yavaş adam. Ve bir kadın **لَفَّاءُ**: uylukları iri, dolgun; ve iki uyluk **لَفَّاوانِ**. Şair dedi:
تَساهَمَ ثَوْباها ففي الـدِرْعِ رَأدَةٌ		وفي المِرْطِ لَفّاوانِ رِدْفُهُما عَبْلُ

Onun sözü **تَساهَمَ**; yani kura çekti. Ve denir: kuş başını iki kanadının altına **ألَفَّ** etti. Ve falan oğullarının toprağında ottan **تَلافيفُ** vardır; yani dolanmış bitki. **الأصمعي** dedi: **الألَفُّ**: halkı çok, dolanmış yer. Ve **ساعدَة بن جؤيَّة الهذَلي**’den okudu:
ومقامهنَّ إذا حُبِسْنَ بـمَـأزِمٍضَيْقٍ ألَفَّ وَصَدَّهُنَّ الأخْشَبُ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم لفيفا﴾ [الإسراء/104] أي: منضما بعضكم إلىبعض. يقال: لففت الشيء لفا، وجاءوا ومن لف لفهم، أي: من انضم إليهم، وقوله: ﴿وجنات ألفافا﴾ [النبأ/16] أي: التف بعضها ببعض لكثرة الشجر. قال: ﴿والتفت الساق بالساق﴾ [القيامة/29] والألف: الذي يتدانى فخذاه من سمنه، والألف أيضا: السمين الثقيل البطيء من الناس، ولف رأسه في ثيابه، والطائر رأسه تحت جناحه، واللفيف من الناس: المجتمعون من قبائل شتى، وسمى الخليل كل كلمة اعتل منها حرفان أصليان لفيفا.

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi ki: ﴿فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم **لفيفا**﴾ [الإسراء/104], yani: bazınız bazınıza bitişik/katılmış olarak. Denir: **لففت** şeyi **لفا** (dürdüm/sardım); ve “geldiler ve **ومن لف لفهم**”, yani: onlara katılan kimse. Ve O’nun sözü: ﴿وجنات **ألفافا**﴾ [النبأ/16], yani: ağaç çokluğundan dolayı bazısı bazısına dolaşıp bitişti. Dedi ki: ﴿والتفت الساق بالساق﴾ [القيامة/29]. Ve **الألف**: semizliğinden iki uyluğu birbirine yaklaşan kimsedir. Ve **الألف** ayrıca: insanlardan semiz, ağır, yavaş olan kimsedir. Ve başını elbiselerinin içinde sardı; ve kuş (da) başını kanadının altına (sokar). Ve insanlardan **اللفيف**: çeşitli kabilelerden toplanmış olanlar. Ve Halîl, aslî iki harfi illetli olan her kelimeyi **لفيفا** diye adlandırdı.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ف ف
لفّ الثوب وغيره ولفّ الشيء في ثوبه ولفّفه ولفّ رأسه في ثيابه والتفّ في ثيابه وتلفّف‏.‏
ولبس الخف باللّفافة‏.‏
والتفّ النّبت‏.‏
وفي الأرض تلافيف من عشب ‏"‏ وجنّاتٍ ألفافاً ‏"‏‏:‏ ملتفّة وبه لففٌ من الأشجار‏.‏
قال الطرمّاح‏:‏ ولقد عرتني منك جدوى أنبتت خضرا إلى لفف من الأشجار ورجل ألف وامرأة لفّاء وقد لفّت تلفّ لففاً وهو تداني الفخذين من السّمن وهو عيب في الرجل مدح في المرأة‏.‏
قال نصر بن سيّار ملك خراسان‏:‏ وقال يصف نساءً‏:‏ عراض القطا ملتفّة ربلاتها وما اللفّ أفخاذاً بتاركة عقلاً ورجل ألفّ وملفلف‏:‏ عييّ وبلسانه لفف ولفلفة‏.‏
قال‏:‏ كأنّ فيه لففاً إذا نطق من طول تحبيس وهمّ وأرق ومن المجاز‏:‏ التفّوا عليه وتلفّفوا‏:‏ اجتمعوا وتلفّف له على حنقٍ‏.‏
قال النابغة‏:‏ وقد تلفف لي عمرو على حنق عن قول عرجلة ليسوا بأخيار ولفّ الكتيبة بالأخرى‏.‏
قال حسّان‏:‏ إن دهراً يلف شملي بجمل لزمان يهم بالإحسان وجاءوا ومن لفّ لفّهم‏.‏
قال‏:‏ سيكفيكم أوداً ومن لفّ لفّها فوارس من جرم بن زبّان كالأسد وقال مسافر بن أبي عمرو‏:‏ لقوا جمع قيسٍ بالمناقب غدوة وفي جمعها سعد وصنر وعامر وفيه سليم لفها ولفيفها تعادى بها للموت جردٌ محاضر وجاءوا في لفّ ولفيف وهم الأخلاط ومررت بلفّ من بني فلان‏:‏ بطائفة وتقول‏:‏ في لفّ من كنت وعنده ألفاف من الناس‏.‏
والتفّت اللفوف‏.‏
والتفّ وجه الغلام وغلام ملتفّ الوجه إذا اتصلت لحيته‏.‏
وأرسلت الصّقر على الصيد فلافّه إذا التفّ عليه وجعله تحت رجليه‏.‏
وما تصافّوا حتى تلافّوا‏.‏
ولاففناهم‏.‏
ونبات ألفّ وروضة لفّاء‏.‏
قال جندل‏:‏ وإنّ عيصى عيصُ عزٍّ أخيس ألفّ تحميه صفاةٌ عرمس وقال الشماخ‏:‏ بلفّاء يدعو ساق حرّ حمامها كأن عليها السّابريّ الممصّرا لكثرة زهرها‏.‏
وطارت لفائف النبات وهي قشره الذي يلتفّ عليه‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ كأن أعناقها كرّاث سائقة طارت لفائفه أو هيشر سلب وهم يذيب لفائف القلوب جمع‏:‏ لفافة وهي شحمة تلتفّ على القلب‏.

##### Türkçe

ل ف ف
Elbiseyi ve başkasını sardı; ve şeyi elbisesinin içinde sardı; ve onu sardı; ve başını elbiselerinin içinde sardı; ve elbiselerinin içinde büründü; ve büründü.
Ve mest’i **باللّفافة** ile giydi.
Ve bitki dolandı.
Ve yerde ottan kıvrımlar vardır: “ve bahçeler **ألفافاً**”: birbirine dolanmış; ve onda ağaçlardan bir **لففٌ** vardır.
Tırimmâh dedi: Ve gerçekten senden bana bir fayda arız oldu; yeşiller bitirdi, ağaçlardan bir **لفف**’e kadar. Ve bir erkek **ألف** ve bir kadın **لفّاء**; ve (kadın) **لفّت**: **تلفّ** eder, **لففاً**; o, semizlikten uylukların birbirine yaklaşmasıdır; erkekte ayıp, kadında övgüdür.
Nasr b. Seyyâr, Horasan meliki dedi: Ve kadınları vasfederek dedi: Geniş kalçalı keklikler; butları birbirine dolanmış; ve **اللفّ** uyluklar değildir ki aklı terk edici olsun. Ve bir erkek **ألفّ** ve **ملفلف**: peltek; ve dilinde **لفف** ve **لفلفة** vardır.
Dedi: Konuştuğu zaman sanki onda bir **لفف** var gibidir; uzun süre hapsetmekten, kederden ve uykusuzluktan. Ve mecazdandır: Üzerine dolandılar ve **تلفّفوا**: toplandılar. Ve ona bir öfke üzere büründü.
Nâbiga dedi: Ve Amr bana bir öfke üzere büründü; Arcale’nin sözünden dolayı; onlar hayırlılar değildir. Ve bir taburu ötekine sardı.
Hassân dedi: Şüphesiz bir devir, benim birliğimi bir birlikle sarar; iyilikle hemmettiği bir zamana. Ve geldiler; ve onları saran kimse (de geldi).
Dedi: Size **أوداً**’u ve onu saranları elbette kâfi gelecektir; Zebbân b. Cürm’den süvariler, aslan gibi. Ve Müsâfir b. Ebî Amr dedi: Bir sabah, menkıbelerle Kays’ın cemaatine rastladılar; ve cemaatinde Sa‘d ve Sanr ve Âmir vardır; ve onda Selîm, onun **لفها**’sı ve onun **لفيفها**’sı vardır; onunla ölüme doğru yarışırlar, hazır (atlı) çıplaklar. Ve bir **لفّ** ve **لفيف** içinde geldiler; ve onlar karışık topluluklardır. Ve falan oğullarından bir **لفّ**’a uğradım: bir taifeye. Ve dersin ki: “Senin olduğun kimselerden bir **لفّ** içinde”; ve onun yanında insanlardan **ألفاف** vardır.
Ve **اللفوف** dolandı.
Ve oğlanın yüzü dolandı; ve sakalı bitiştiği zaman, yüzü dolanmış bir oğlan: **ملتفّ الوجه**.
Ve şahini ava saldım; ona dolandığı zaman onu **فلافّه** etti ve onu iki ayağının altına koydu.
Ve saf bağlamadılar ki **تلافّوا** ettiler.
Ve onları **لاففناهم** ettik.
Ve bitki **ألفّ**; ve çayır **لفّاء**.
Cündel dedi: Ve şüphesiz benim **عيصى**’m, izzetin **عيصُ**’udur; **أخيس**; **ألفّ**; onu bir kaya, sert bir kaya korur. Ve Şemmâh dedi: **بلفّاء**’da, onun güvercinlerinin hür bacağını çağırır; sanki üzerinde, çiçeklerinin çokluğundan, sarımsılaştırılmış **السّابريّ** vardır.
Ve bitkinin **لفائف**’i uçtu; o, onun kabuğudur ki onun üzerine dolanır.
Zü’r-Rumme dedi: Sanki boyunları, saplı pırasa gibidir; onun **لفائفه**’i uçmuştur; yahut soyulmuş bir **هيشر**’dir. Ve onlar, kalplerin **لفائف**’ini eritirler; cem‘i: **لفافة**; o, kalbin üzerine dolanan iç yağdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اللَّفَف: كثرةُ لحم الفَخذين، وهو في النساء نعت، وفي الرجال عيب. لَفَّ لَفّاً ولفَفاً، وهو أَلَفُّ. ورجل أَلَفُّ: ثقيل. ولفَّ الشيء يَلُفُّه لَفّاً: جمعه، وقد التَفَّ، وجمعٌ لَفِيفٌ: مجتمع مُلتَفّ من كل مكان؛ قال ساعدةُ بن جؤيَّة:
فالدَّهْر لا يَبْقى على حَدَثانِه
أَنَسٌ لَفِيفٌ، ذو طَرائفَ، حَوْشَبُ
واللَّفُوف: الجماعات؛ قال أَبو قلابة:
إذْ عارَتِ النَّبْلُ والتَفُّوا اللُّفُوف، وإذْ
سَلُّوا السيوفَ عُراةً بعد أَشْجانِ
ورجل ألَفُّ: مَقْرون الحاجبين. وامرأَة لَفّاء: ملتفة الفخذين، وفي الصحاح: ضخمة الفخذين مكتنزة؛ وفخذان لَفّاوان؛ قال الحكَم الخُضْري: تَساهَم ثَوْباها، ففي الدِّرْعِ رَأْدةٌ،
وفي المِرْطِ لَفّاوانِ، رِدْفُهما عَبْلُ
قوله تَساهم أَي تَقارع. وفي حديث أَبي المَوالي: إني لأَسمع بين فَخِذَيها من لفَفِها مثل قَشِيشِ الحَرابش؛ اللَّفُّ واللَّفَفُ: تَدانى الفخذين من السِّمَن.
وجاء القوم بلَفِّهم ولَفَّتهم ولَفِيفِهم أَي بجماعتهم وأَخلاطهم، وجاء لِفُّهم ولَفُّهم ولَفِيفُهم كذلك. واللَّفِيفُ: القوم يجتمعون من قبائل شتى ليس أَصلهم واحداً. وجاؤوا أَلفافاً أَي لَفِيفاً. ويقال: كان بنو فلان لَفّاً وبنو فلان لقوم آخَرين لَفّاً إذا تحزبوا حِزْبين. وقولهم: جاؤوا ومَن لَفَّ لَفَّهم أَي ومَن عُدَّ فيهم وتأَشَّب إليهم. ابن سيده: جاء بنو فلان ومَن لَفَّ لَفَّهم ولِفَّهم وإن شئت رفَعت
(* قوله «رفعت»
يريد ضممت اللام كما يفيده المجد.)، والقول فيه كالقول في: ومن أَخذ إخْذهم وأَخْذهم. واللَّفِيفُ: ما اجتمع من الناس من قبائلَ شتَّى. أَبو عمرو: اللفيف الجمع العظيم من أَخْلاط شتَّى فيهم الشريف والدَنيء والمطيع والعاصي والقويّ والضعيف. قال اللّه عز وجل: جئنا بكم لفيفاً، أَي أَتينا بكم من كل قبيلة، وفي الصحاح: أَي مجتمعين مختلطين. يقال للقوم إذا اختلطوا: لَفٌّ ولَفيفٌ.
واللِّفّ: الصِّنف من الناس من خير أَو شر. وفي حديث نابل: قال سافرتُ مع مولاي عثمان وعمر، رضي اللّه عنهما، في حج أَو عمرة فكان عمر وعثمان وابن عمر، رضي اللّه عنهم، لِفّاً، وكنت أَنا وابن الزبير في شَبَبة معنا لِفّاً، فكنا نترامى بالحنظل فما يزيدنا عمر عن أَن يقول كذاك لا تَذْعَرُوا علينا؛ اللِّفُّ: الحِزْب والطائفة من الالتفاف، وجمعه أَلفاف؛ يقول: حسْبُكم لا تُنَفِّرُوا علينا إبلنا.
والتَفَّ الشيء: تجمّع وتكاثَف. الجوهري: لفَفْت الشيء لَفّاً ولفَّفْته، شُدّد للمبالغة، ولفّه حقّه أَي منعه. وفلان لَفِيف فلان أَي صَديقه. ومكان أَلفّ: ملتفّ؛ قال ساعدة بن جؤيَّة:
ومُقامِهنّ، إذا حُبِسْنَ بمَأْزِمٍ
ضَيْقٍ أَلَفَّ، وصَدَّهنَّ الأَخْشَبُ
واللَّفِيف: الكثير من الشجر. وجنّة لَفّة ولَفٌّ: ملتفّة. وقال أَبو العباس: لم نسمع شجرة لَفَّة لكن واحدتها لَفّاء، وجمعها لُفٌّ، وجمع لِفّ أَلفاف مثل عِدّ وأَعْداد. والأَلفاف: الأَشجار يلتف بعضها ببعض، وجنَّاتٌ أَلفاف، وفي التنزيل العزيز: وجنّاتٍ أَلفافاً؛ وقد يجوز أَن يكون أَلفاف جمع لُفّ فيكون جمع الجمع، قال أَبو إسحق: وهو جمع لفِيف كنَصِير وأَنصار. قال الزجاج: وجناتٍ أَلفافاً أَي وبساتين ملتفَّة. والتِفافُ النبْت: كثرته. الجوهري في قوله تعالى وجنات أَلفافاً: واحدها لِفّ، بالكسر، ومنه قولهم كنا لِفّاً أَي مجتمعين في موضع. قال أَبو حنيفة: التَفَّ الشجر بالمكان كثر وتضايق، وهي حديقة لَفّة وشجر لف، كلاهما بالفتح، وقد لَفَّ يَلَفُّ لَفّاً. واللَّفِيف: ضروب الشجر إذا التف واجتمع. وفي أَرض بني فلان تَلافِيفُ من عُشب أَي نبات ملتف. قال الأَصمعي: الأَلَفُّ الموضع الملتف الكثير الأَهل، وأَنشد بيت ساعدة بن جؤية: ومُقامِهن، إذا حُبِسْن بمأْزمٍ
ضَيْقٍ أَلفَّ، وصدَّهنَّ الأَخشبُ
التهذيب: اللُّفُّ الشَّوابِل من الجواري وهن السِّمانُ الطوال. واللَّفُّ: الأَكل. وفي حديث أُم زرع وذَواتِها: قالت امرأَة: زوجي إن أَكل لَفّ، وإن شرب اشْتَفّ أَي قَمَش وخلَط من كل شيء؛ قال أَبو عبيد: اللَّفُ في المَطعم الإكثار منه من التخليط من صنوفه لا يُبقي منه شيئاً. وطعام لَفِيف إذا كان مخلوطاً من جنسين فصاعداً.
ولَفْلَفَ الرجلُ إذا استقصى الأَكل والعلَف. واللَّفَفُ في الأَكل: إكثار وتخليط، وفي الكلام: ثِقَل وعِيٌّ مع ضَعْف. ورجل أَلفّ بيِّن اللفَف أَي عَييٌّ بطيء الكلام إذا تكلم ملأَ لسانُه فمه؛ قال الكميت: وِلايةُ سِلَّغْدٍ أَلَفّ كأَنه،
من الرِّهَقِ المَخْلُوطِ بالنُّوكِ، أَثْوَل
وقد لَفَّ لفَفاً وهو أَلفُّ، وكذلك اللَّفْلَفُ واللَّفْلافُ، وقد لَفْلَفَ. أَبو زيد: الأَلَفُّ العَيِيُّ، وقد لَفِفْت لَفَفاً؛ وقال الأَصمعي: هو الثقيل اللسان. الصحاح: الأَلفُّ الرجل الثقيل البطيء. وقال المبرد: اللفَف إدخال حرف في حرف.
وباب من العربية يقال له اللَّفِيف لاجتماع الحرفين المعتلين في ثلاثيه نحو دَوِيّ وحَيِيّ. ابن بري: اللفِيف من الأفعال المُعْتَلّ الفاء واللام كوَقَى وودَى. الليث: اللفيف من الكلام كل كلمة فيها معتلاَّن أَو معتلّ ومضاعف، قال: واللَّففُ ما لفَّفوا من هنا وهنا كما يُلَفِّفُ الرجل شهادة الزور.
وأَلفَّ الرجل رأْسه إذا جعله تحت ثوبه، وتَلفَّفَ فلان في ثوبه والتفَّ به وتَلَفْلَف به. وفي حديث أُم زرع: وإن رَقد التفّ أَي إذا نام تلفَّف في ثوب ونام ناحية عني. واللِّفافة: ما يُلفّ على الرِّجل وغيرها، والجمع اللَّفائف. واللَّفِيفة: لحم المَتن الذي تحته العقَب من البعير؛ والشيء المُلَفَّف في البجاد وَطْبُ اللبن في قول الشاعر: إذا ما مات مَيْتٌ من تميمٍ،
وسَرَّكَ أَن يعِيشَ، فَجئْ بزادِ
بخُبْزٍ أَو بسمْن أَو بتمْرٍ،
أَو الشيء المُلَفَّف في البِجادِ
قال ابن بري: يقال إنّ هذين البيتين لأَبي المُهَوِّس الأَسدي، ويقال إنهما ليزيد بن عمرو بن الصَّعِق، قال: وهو الصحيح؛ قال: وقال أَوس بن غَلفاء يردّ على ابن الصَّعِق:
فإنَّك، في هِجاء بني تميمٍ،
كمُزْدادِ الغَرامِ إلى الغَرامِ
وهم ترَكُوكَ أَسْلَح من حُبارى
رأَتْ صَقْراً، وأَشْرَدَ من نَعامِ
وأَلفّ الطائرُ رأْسه: جعله تحت جناحه؛ قال أُميَّة ابن أَبي الصلْت: ومنهم مُلِفٌّ رأْسَه في جَناحِه،
يَكادُ لذِكرى رَبّه يتفَصَّدُ
(* قوله «يتفصد» هو بالدال في الأصل وشرح القاموس لكن كتب بازائه في الأصل يتفصل باللام.)
الأَزهري في ترجمة عمت: يقال فلان يَعْمِتُ أَقرانه إذا كان يَقهَرهم ويَلُفهم، يقال ذلك في الحرب وجَوْدة الرأْي والعلم بأَمر العدوّ وإثخانه، ومن ذلك يقال للفائف الصوف عُمُتٌ لأَنها تُعْمَت أَي تُلَفّ؛ قال الهذلي:يَلُفُّ طَوائفَ الفُرْسا
نِ، وهو بلَفِّهِم أَرِبُ
وقوله تعالى: والفت الساق بالساق؛ إنه لفُّ ساقَي الميّت في كفَنه، وقيل: إنه اتِّصال شدّة الدنيا بشدة الآخرة.والميّتُ يَُلفُّ في أَكفانه لفّاً إذا أُدْرِجَ فيها.
والأَلفّان: عِرْقا يستبطِنان العضُدين ويفرد أَحدهما من الآخر؛ قال: إنْ أَنا لم أُرْوِ فشَلَّتْ كَفِّي،
وانْقطَع العِرْقُ من الأَلَفِّ
ابن الأَعرابي: اللَّفَف أَن يَلتوِي عِرْق في ساعد العامل فيُعَطِّله عن العمل. وقال غيره: الأَلَفُّ عِرق يكون بين وَظِيف اليد وبين العُجاية في باطن الوَظِيف؛ وأَنشد:
يا رِيَّها، إن لم تَخُنِّي كفِّي،
أَو يَنْقَطِعْ عِرْقٌ من الأَلَفّ
وقال ابن الأَعرابي في موضع آخر: لَفْلَف الرجل إذا اضْطَرب ساعِدُه من التِواء عِرْق فيه، وهو اللَّفَفُ؛ وأَنشد:
الدَّلْوُ دَلْوِي، إنْ نَجَتْ من اللَّجَفْ،
وإن نجا صاحبُها من اللَّفَفْ
واللَّفِيفُ: حيّ من اليمن. ولَفْلَف: اسم موضع؛ قال القتال: عَفا لَفْلَفٌ من أَهله فالمُضَيَّحُ،
فليس به إلا الثعالِبُ تَضْبَحُ

##### Türkçe

**اللَّفَف**: uylukların etinin çokluğu; bu, kadınlarda bir niteleme, erkeklerde ise bir ayıptır.

**لَفَّ** **لَفّاً** ve **لفَفاً**; o, **أَلَفُّ**’tur. Ve **رجل أَلَفُّ**: ağır. Ve **لفَّ الشيء يَلُفُّه لَفّاً**: onu topladı; ve muhakkak **التَفَّ**; ve **جمعٌ لَفِيفٌ**: her yerden toplanmış, birleşmiş, sarılıp dolaşmış bir topluluk; Sâʿide b. Cüʾeyye dedi:
فالدَّهْر لا يَبْقى على حَدَثانِه
أَنَسٌ لَفِيفٌ، ذو طَرائفَ، حَوْشَبُ

Ve **اللَّفُوف**: cemaatler/topluluklar; Ebû Kilâbe dedi:
إذْ عارَتِ النَّبْلُ والتَفُّوا اللُّفُوف، وإذْ
سَلُّوا السيوفَ عُراةً بعد أَشْجانِ

Ve **رجل ألَفُّ**: kaşları bitişik. Ve **امرأَة لَفّاء**: uylukları birbirine sarılı/bitişik; **الصحاح**’ta: uylukları iri, dolgun; ve **فخذان لَفّاوان**; el-Ḥakam el-Ḫuḍrî dedi:
تَساهَم ثَوْباها، ففي الدِّرْعِ رَأْدةٌ،
وفي المِرْطِ لَفّاوانِ، رِدْفُهما عَبْلُ

Onun sözü **تَساهم** yani **تَقارع**. Ve Ebû’l-Mevâlî hadîsinde: “Şüphesiz ben onun **لفَف**’inden, iki uyluğu arasında, **قَشِيشِ الحَرابش** gibi (bir ses) işitiyorum”; **اللَّفُّ** ve **اللَّفَفُ**: şişmanlıktan uylukların birbirine yaklaşmasıdır.

Kavim **بلَفِّهم** ve **ولَفَّتهم** ve **ولَفِيفِهم** ile geldi; yani cemaatleri ve karışıklarıyla; ve **لِفُّهم** ve **لَفُّهم** ve **لَفِيفُهم** da bunun gibi geldi. Ve **اللَّفِيفُ**: asılları bir olmayan, çeşitli kabilelerden toplanan kavim. Ve **أَلفافاً** geldiler; yani **لَفِيفاً**. Ve denir: falan oğulları **لَفّاً**, falan oğulları da başka bir kavme **لَفّاً** idi; iki hizip hâlinde hizipleştikleri zaman. Ve onların sözü: **جاؤوا ومَن لَفَّ لَفَّهم** yani içlerinde sayılan ve onlara eklemlenen kimseyle (geldiler). İbn Sîde: falan oğulları ve **مَن لَفَّ لَفَّهم** ve **لِفَّهم** ile geldi; istersen yükseltirsin
(* Onun sözü “رفعت”: mecdi’nin işaret ettiği üzere, **اللام**’ı zammeledin demek ister.), ve bunda söz, “**ومن أَخذ إخْذهم وأَخْذهم**”deki söz gibidir. Ve **اللَّفِيفُ**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şey.

Ebû ʿAmr: **اللفيف**; içinde şerefli ve aşağı, itaatkâr ve âsi, güçlü ve zayıf bulunan, çeşitli karışıklardan büyük topluluktur. Allah azze ve celle dedi: **جئنا بكم لفيفاً**; yani sizi her kabileden getirdik; ve **الصحاح**’ta: yani karışık hâlde toplanmışlar. Kavme, karıştıkları zaman, **لَفٌّ** ve **لَفيفٌ** denir.

Ve **اللِّفّ**: insanlardan hayır yahut şer bir sınıf. Nâbil hadîsinde: dedi: “Efendim Osman ve Ömer ile, Allah onlardan razı olsun, hac yahut umrede yolculuk ettim; Ömer ve Osman ve İbn Ömer, Allah onlardan razı olsun, bir **لِفّاً** idiler; ben ve İbnü’z-Zübeyr ise, bizimle birlikte bir **لِفّاً** bulunan bir gençlik içinde idik; biz hanzal ile birbirimize atardık; Ömer bize ‘işte böyle, üzerimize ürkütmeyin’ demekten fazlasını artırmazdı”; **اللِّفُّ**: sarılıp toplanmadan olan hizip ve taife; çoğulu **أَلفاف**; der ki: “Size yeter; develerimizi üzerimize ürkütmeyin.”

Ve **التَفَّ الشيء**: toplandı ve yoğunlaştı. el-Cevherî: **لفَفْت الشيء لَفّاً** ve **لفَّفْته**; mübalağa için şeddelendi; ve **لفّه حقّه** yani hakkını ondan men etti. Ve falan, falanın **لَفِيف**’idir; yani dostudur.

Ve **مكان أَلفّ**: sarılıp dolaşmış; Sâʿide b. Cüʾeyye dedi:
ومُقامِهنّ، إذا حُبِسْنَ بمَأْزِمٍ
ضَيْقٍ أَلَفَّ، وصَدَّهنَّ الأَخْشَبُ

Ve **اللَّفِيف**: ağaçtan çok olan. Ve **جنّة لَفّة** ve **لَفٌّ**: sarılıp dolaşmış. Ebû’l-ʿAbbâs dedi: “**شجرة لَفَّة** işitmedik; fakat onun bir tanesi **لَفّاء**’dır; çoğulu **لُفٌّ**; ve **لِفّ**’in çoğulu **أَلفاف**; tıpkı **عِدّ** ve **أَعْداد** gibi.” Ve **الأَلفاف**: ağaçlar, bazısı bazısına sarılır. Ve **جنَّاتٌ أَلفاف**; ve tenzîl-i azîzde: **وجنّاتٍ أَلفافاً**; ve caiz olur ki **أَلفاف**, **لُفّ**’un çoğulu olsun; böylece çoğulun çoğulu olur. Ebû İshâk dedi: “O, **لفِيف**’in çoğuludur; **نَصِير** ve **أَنصار** gibi.” ez-Zeccâc dedi: “**وجناتٍ أَلفافاً** yani sarılıp dolaşmış bahçeler.” Ve **التِفافُ النبْت**: onun çokluğudur. el-Cevherî, “**وجنات أَلفافاً**” sözünde: onun bir tanesi **لِفّ**’tir, kesre ile; ve ondandır onların sözü: “Biz bir **لِفّاً** idik”; yani bir yerde toplanmışlar. Ebû Hanîfe dedi: “**التَفَّ الشجر بالمكان**: çoğaldı ve sıkıştı; ve o, **حديقة لَفّة** ve **شجر لف**’tir; ikisi de fetha ile; ve muhakkak **لَفَّ يَلَفُّ لَفّاً**.” Ve **اللَّفِيف**: sarılıp toplanınca ağaç türleridir.

Falan oğullarının arazisinde ottan **تَلافِيفُ** vardır; yani sarılıp dolaşmış bitki. el-Asmaʿî dedi: **الأَلَفُّ**; halkı çok, sarılıp dolaşmış yer. Ve Sâʿide b. Cüʾeyye’nin beytini okudu:
ومُقامِهن، إذا حُبِسْن بمأْزمٍ
ضَيْقٍ أَلفَّ، وصدَّهنَّ الأَخشبُ

**التهذيب**: **اللُّفُّ**; cariyelerden **الشَّوابِل**’dir; onlar şişman uzunlardır.

Ve **اللَّفُّ**: yeme. Ümmü Zerʿ ve kadınları hadîsinde: bir kadın dedi: “Kocam, yerse **لَفّ** eder; içerse **اشْتَفّ** eder”; yani her şeyden toplar ve karıştırır. Ebû ʿUbeyd dedi: **اللَّفُ**; yemekte, türlerinden karıştırarak onu çoğaltmaktır; ondan hiçbir şey bırakmaz.

Ve **طعام لَفِيف**: iki cins ve daha fazlasından karışık olduğu zaman.

Ve **لَفْلَفَ الرجلُ**: yeme ve yem (hayvan yemi) hususunda sonuna kadar gitti. Ve yemekte **اللَّفَفُ**: çoğaltma ve karıştırmadır; sözde: zayıflıkla birlikte ağırlık ve tutukluktur. Ve **رجل أَلفّ بيِّن اللفَف**: yani konuştuğu zaman dili ağzını dolduran, konuşması yavaş, tutuk; el-Kumeyt dedi:
وِلايةُ سِلَّغْدٍ أَلَفّ كأَنه،
من الرِّهَقِ المَخْلُوطِ بالنُّوكِ، أَثْوَل

Ve muhakkak **لَفَّ لفَفاً**; o, **أَلفُّ**’tur; ve aynı şekilde **اللَّفْلَفُ** ve **اللَّفْلافُ**; ve muhakkak **لَفْلَفَ**. Ebû Zeyd: **الأَلَفُّ**; tutuktur; ve muhakkak **لَفِفْت لَفَفاً**. el-Asmaʿî dedi: o, dili ağır olandır. **الصحاح**: **الأَلفُّ**; ağır, yavaş adamdır. Ve el-Muberrad dedi: **اللفَف**; bir harfi bir harfin içine sokmaktır.

Ve Arapçadan bir bâb vardır; ona, üçlü kökünde iki illetli harfin toplanması sebebiyle **اللَّفِيف** denir; **دَوِيّ** ve **حَيِيّ** gibi. İbn Berrî: fiillerden **اللفِيف**, fâ’sı ve lâm’ı illetli olan; **وَقَى** ve **ودَى** gibi. el-Leys: sözden **اللفيف**, içinde iki illetli yahut illetli ve mudâaf bulunan her kelimedir. Dedi: ve **واللَّففُ**; buradan ve buradan **لفَّفوا** ettikleri şeydir; tıpkı adamın yalan şahitliği **يُلَفِّفُ** etmesi gibi.

Ve adam başını **أَلفَّ** etti; onu elbisesinin altına koyduğu zaman. Ve falan, elbisesine **تَلفَّفَ** etti, onunla **التفَّ** etti ve onunla **تَلَفْلَف** etti. Ümmü Zerʿ hadîsinde: “Ve eğer uyursa **التفّ** eder”; yani uyuduğu zaman bir elbiseye bürünür ve benden yana ayrı bir tarafta uyur. Ve **اللِّفافة**: ayak ve başkası üzerine sarılan şey; çoğulu **اللَّفائف**. Ve **اللَّفِيفة**: deveden, altında topuk bulunan sırt eti; ve **البجاد** içinde sarılmış şey: şairin sözünde süt tulumu:
إذا ما مات مَيْتٌ من تميمٍ،
وسَرَّكَ أَن يعِيشَ، فَجئْ بزادِ
بخُبْزٍ أَو بسمْن أَو بتمْرٍ،
أَو الشيء المُلَفَّف في البِجادِ

İbn Berrî dedi: denir ki bu iki beyit Ebû’l-Muhevvis el-Esedî’nindir; ve denir ki Yezîd b. ʿAmr b. es-Saʿiq’indir. Dedi: ve doğru olan budur. Dedi: ve Evs b. Ġalfâ, İbn es-Saʿiq’e reddiye olarak dedi:
فإنَّك، في هِجاء بني تميمٍ،
كمُزْدادِ الغَرامِ إلى الغَرامِ
وهم ترَكُوكَ أَسْلَح من حُبارى
رأَتْ صَقْراً، وأَشْرَدَ من نَعامِ

Ve kuş başını **أَلفّ** etti: onu kanadının altına koydu; Ümeyye b. Ebî’ṣ-Ṣalt dedi:
ومنهم مُلِفٌّ رأْسَه في جَناحِه،
يَكادُ لذِكرى رَبّه يتفَصَّدُ
(* Onun sözü “يتفصد”: asılda **الدال** iledir; ve **القاموس**’un şerhi; fakat asılda karşısına **يتفصل** **باللام** ile yazıldı.)

el-Ezherî, **عمت** tercümesinde: denir: falan, akranlarını **يَعْمِتُ** eder; onları kahrettiği ve onları **يَلُفهم** ettiği zaman; bu, savaşta, görüşün iyiliğinde, düşmanın işini bilmede ve onu ağırlaştırmada söylenir. Ve bundan, yün yumaklarına **عُمُتٌ** denir; çünkü onlar **تُعْمَت** edilir; yani **تُلَفّ** edilir. el-Huzelî dedi:
يَلُفُّ طَوائفَ الفُرْسا
نِ، وهو بلَفِّهِم أَرِبُ

Ve onun sözü تعالى: **والفت الساق بالساق**; o, ölünün iki baldırının kefeninde sarılmasıdır; ve denildi: o, dünya şiddetinin âhiret şiddetine bağlanmasıdır. Ve ölü, kefenlerinde **يَُلفُّ** edilir; içine dürüldüğü zaman **لفّاً**.

Ve **الأَلفّان**: iki ırktır; iki üst kolun iç tarafında bulunurlar; birisi ötekinden ayrılır; dedi:
إنْ أَنا لم أُرْوِ فشَلَّتْ كَفِّي،
وانْقطَع العِرْقُ من الأَلَفِّ

İbnü’l-Aʿrâbî: **اللَّفَف**; çalışan kimsenin önkolunda bir damarın bükülmesi ve onu işten alıkoymasıdır. Ve başkası dedi: **الأَلَفُّ**; elin **وَظِيف**’i ile **العُجاية** arasında, **الوَظِيف**’in iç tarafında bulunan bir damardır. Ve okudu:
يا رِيَّها، إن لم تَخُنِّي كفِّي،
أَو يَنْقَطِعْ عِرْقٌ من الأَلَفّ

Ve İbnü’l-Aʿrâbî başka bir yerde dedi: adam **لَفْلَف** eder; önkolu, içindeki bir damarın bükülmesinden dolayı titrediği zaman; o, **اللَّفَفُ**’tur. Ve okudu:
الدَّلْوُ دَلْوِي، إنْ نَجَتْ من اللَّجَفْ،
وإن نجا صاحبُها من اللَّفَفْ

Ve **اللَّفِيفُ**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **لَفْلَف**: bir yer adıdır; el-Kattâl dedi:
عَفا لَفْلَفٌ من أَهله فالمُضَيَّحُ،
فليس به إلا الثعالِبُ تَضْبَحُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل ف ف * * لَفَّ * الشيء من باب ردَّ و * لَفَّفَهُ * شُدد للمبالغة و * تَلَفَّفَ * في ثوبه و * الْتَفَّ * بثوبه و * اللِّفَافَةُ * ما يُلف على الرِجل وغيرها والجمع * اللَّفَائِفُ * و * اللَّفِيفُ * ما اجتمع من الناس من قبائل شتى وقوله تعالى ﴿جئنا بكم لفيفا﴾ أي مُجتمعين مُختلطين وباب من العربية يُقال له اللَّفِيف لاجتماع الحرفين المُعْتلين في ثُلاثية نحو ذَوَى وحَييَ و * الأَلْفَافُ * الأشجار يلتف بعضها ببعض ومنه قوله تعالى ﴿وجنات ألفافا﴾ واحدها * لِفٌّ * بالكسر

##### Türkçe

* ل ف ف * **لَفَّ**: şeyi, **ردَّ** bâbından (yaptı); **لَفَّفَهُ**: mübalağa için şeddelendi; **تَلَفَّفَ**: elbisesine büründü; **الْتَفَّ**: elbisesine büründü; **اللِّفَافَةُ**: ayak ve başkası üzerine sarılan şey; çoğulu **اللَّفَائِفُ**; **اللَّفِيفُ**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şey; Yüce Allah’ın sözü: ﴿جئنا بكم لفيفا﴾ yani: toplanmışlar, karışmışlar olarak; Arapçadan bir bâb ki ona iki illetli harfin üçlüde toplanması sebebiyle **اللَّفِيف** denir; **ذَوَى** ve **حَييَ** gibi; **الأَلْفَافُ**: ağaçlar; bazısı bazısına dolanır; ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿وجنات ألفافا﴾; onun teki **لِفٌّ** (kesre ile).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لفه يلفه لفا: ضد نشره، كلففه قال الجوهري: شدد للمبالغة. ولف الكتيبتين يلفهما لفا: خلط بينهما بالحرب وهو مجاز، وأنشد ابن دريد:
  ولكم لففت كتيبة بكـتـيبة                      ولكم كمي قد تركت معفرا ولف فلانا حقه يلفه لفا: منعه نقله الجوهري. وقال أبو عبيد في تفسير حديث أم زرع: زوجي إن أكل لف اللف في الأكل: إذا أكثر منه مخلطا من صنوفه مستقصيا لا يبقي منه شيئا. أو معنى لف: قبح فيه. ولف الشيء بالشيء: إذا ضمه إليه وجمعه ووصله به. واللفافة بالكسر: ما يلف به على الرجل وغيرها، ج: لفائف نقله الجوهري، يقال: لبس الخف باللفافة. قال: وقولهم: جاءوا ومن لف لفهم، بالكسر، والفتح واقتصر الجوهري على الكسر، وجمع بينهما ابن سيده، قال: وإن شئت رفعت، والقول فيه كالقول في:  ومن أخذ إخذهم وأخذهم  قال الصاغاني: وأجاز أبو عمرو فتح اللام أو يثلث. قلت: والضم غريب: أي من عد فيهم وتأشب إليهم قال الأعش:
  وقد ملأت بكر ومن لف لفها                      نباكا فقوا فالرجا فالنواعصا وأنشد ابن دريد:
  سيكفيكم أودا ومن لف لـفـهـا                      فوارس من جرم بن ربان كالأسد

  وقال المفضل الضبي: اللف بالكسر: الصنف من الناس من خير أو شر. واللف: الحزب والطائفة، يقال: كان بنو فلان لفا، وبنو فلان لقوم آخرين لفا: إذا تحزبوا حزبين وفي حديث نابل: سافرت مع مولاي عثمان وعمر في حج أو عمرة، فكان عمر وعثمان وابن عمر لفا، وكنت أنا وابن الزبير في شببة معنا لفا، فكنا نترامى بالحنظل، فما يزيدنا عمر على أن يقول: كذاك لا تذعروا علينا إبلنا. واللف: القوم المجتمعون في موضع ج: لفوف وألفاف، قال أبو قلابة:
  إذ عارت النبل والتف اللغوف وإذسلوا السيوف عراة بعد إشحان وقال الليث: اللف: ما يلف من هاهنا وهاهنا: أي يجمع، كما يلفف الرجل شهود الزور. قال: واللف: الروضة الملتفة النبات، وكذلك البستان المجتمع الشجر. ويقال: جاءوا بلفهم ولفيفهم: أي أخلاطهم واللفيف: ما اجتمع من الناس من قبائل شتى. ويقال للقوم إذا اختلفوا: لف، ولفيف. وحديقة لف ولفة بكسرهما ويفتحان: أي ملتفة الأشجار، والألفاف: الأشجار الملتفة بعضها ببعض، وقال الزجاج في قوله تعالى:  وجنات ألفافا  أي وبساتين ملتفة واحدها لف، بالكسر والفتح ونظير المكسور عد وأعداد أو واحدها بالضم التي هي جمع لفاء قال أبو العباس: لم نسمع شجرة لفة، لكن واحدها لفاء، وجمعها لف، فيكون الألفاف جج أي جمع الجمع وقد لفت لفا وقال أبو إسحاق: هو جمع لفيف كنصير وأنصار. وقوله تعالى:  جئنا بكم لفيفا  أي مجتمعين مختلطين كما في الصحاح، وقال أبو عمرو: اللفيف: الجمع العظيم من أخلاط شتى، فيهم الشريف والدنيء، والمطيع والعاصي، والقوي والضعيف، ومعنى الآية: أي أتينا بكم من كل قبيلة. وقال شيخنا: اللفيف: جماعة انضم بعضهم إلى بعض، من لفه: إذا طواه، قيل: هو اسم جمع كالجميع، لا واحد له، ويرد مصدرا، يقال: لف لفا ولفيفا. وطعام لفيف: مخلوط من جنسين فصاعدا نقله الجوهري. وقول الجوهري: فلان لفيفه: أي صديقه، غلط، والصواب: لغيفه، بالغين نبه عليه الصاغاني في التكملة. واللفيف في باب الصرف على نوعين: مقرون وهو: ما اقترن فيه حرفا العلة كطوى يطوي طيا، ومفروق وهو: أن يكون بين الحرفين حرف آخر كوعى يعي وعيا؛ لاجتماع المعتلين في ثلاثية. وقال الليث: اللفيف من الكلام: كل كلمة فيها معتلان، أو معتل ومضاعف. واللفيفة بهاء: لحم المتن تحت العقب من البعير ووقع في التكملة الذي تحته العقب. وقال الليث: الملف، كمقص: لحاف يلتف به والفتح عامية. ورجل ألف بين اللفف: عيي بطئ الكلام، إذا تكلم ملأ لسانه فمه قال الكميت:
  ولاية سـلـغـد ألـف كـأنـه                      من الرهق المخلوط بالنوك أثول نقله الجوهري. وقال: والألف أيضا: الثقيل البطيء قال زهير:
  مخوف بأسه يكلاك منه                      قوي لا ألف ولا سؤوم والألف: المقرون الحاجبين نقله الصاغاني. والامرأة اللفاء: الضخمة الفخذين المكتنزة، كما في الصحاح وقال غيره: امرأة لفاء: ملتفة الفخذين واللفاء: الفخذ الضخمة قال الجوهري: فخذان لفاوان، قال الحكم بن معمر الخضري:

  تساهم ثوباها ففي الـدرع رأدة                      وفي المرط لفاوان ردفهما عبل وقال ابن الأثير: تداني الفخذين من السمن، قال الزمخشري: وهو عيب في الرجل، مدح في المرأة. واللفاء من الرياض: الأغصان الملتفة يقال: شجرة لفاء. وحديقة لفة: أي ملتفة الأغصان. والألف: عرق يكون في وظيف اليد بينه وبين العجاية في باطن الوظيف، قال:
  يا ريها إن لم تخني كفي
  أو ينقطع عرق من الألف وقال الأصمعي: الألف الموضع الكثير الأهل قال ساعدة ابن جؤية:
  ومقامهن إذا حبسن بـمـأزم                      ضيق ألف وصدهن الأخشب نقله الجوهري. وقال السكري في شرح الديوان: مكان ألف: أي ملتف، وبه فسر البيت. والألف: الرجل الثقيل اللسان عن الأصمعي. وقال أبو زيد: هو العيي بالأمور ولا يخفى أن هذا قد تقدم للمصنف بعينه، فهو تكرار. وقال ابن الأعرابي: اللفف محركة: أن يلتوي عرق في ساعد العامل فيعطله عن العمل. وأنشد:
  الدلو دلوي إن نجت من اللجف
  وإن نجا صاحبها من اللفف وقال المفضل الضبي: اللف بالضم: الشوابل من الجواري وهن السمان الطوال كذا في التهذيب. واللف: جمع اللفاء وهي الضخمة الفخذين، وأنشد ابن فارس:
  عراض القطا ملتفة ربلاتهـا                      وما اللف أفخاذا بتاركه عقلا واللف أيضا: جمع الألف بالمعاني التي تقدمت. ولفلف: ع، بين تيماء وجبلى طييء قال القتال:
  عفا لفلف من أهله فالمضيح                      فليس به إلا الثعالب تضبح وقال ابن دريد: رجل لفلف. ولفلاف: أي ضعيف. وقال الليث: ألف الطائر رأسه فهو ملف: جعله تحت جناحيه. قال: وألف فلان: أي يعني رأسه: جعله في جبته قال أمية بن أبي الصلت يذكر الملائكة:
  ومنهم ملف في جناحيه رأسه                      يكاد لذكرى ربه يتفـصـد ويقال: هنا تلافيف من عشب: أي نبات ملتف لا واحد له. والشيء الملفف في البجاد في قول أبي المهوس كمحدث الأسدي:
  إذا ما مات ميت من تـمـيم                      وسرك أن يعيش فجئ بزاد
  بخبز أو بتمر أو بـلـحـم                      أو الشيء الملفف في البجاد
  تراه يطوف الآفاق حرصـا                      ليأكل رأس لقمان بن عـاد وطب اللبن قال ابن بري يقال: إن هذين البيتين لأبي المهوس الأسدي، ويقال: إنهما ليزيد بن عمرو بن الصعق، قال: وهو الصحيح، ومثله في حلي النواهد للصلاح الصفدي وإنشاد الجوهري:
  بخبز أو بسمن أو بتمر

  مختل وقول الشيخ علي المقدسي في حواشيه: إن الجوهري أنشده كالمصنف، فلا أدري وجه اختلاله ما هو، إلا غفلة ظاهرة، وسهو واضح لمن تأمله، وفي حديث معاوية رضي الله عنه أنه مازح الأحنف بن قيس فما رئي مازحان أوقر منهما، قال له: يا أحنف. ما الشيء الملفف في البجاد? فقال: هو السخينة يا أمير المؤمنين، ذهب معاوية رضي الله عنه إلى قول أبي المهرس، والأحنف إلى السخينة التي كانت تعير بها قريش، وهي شيء يعمل من دقيق وسمن؛ لأنهم كانوا يولعون بها، حتى جرت مجرى النبز لهم، وهي دون العصيدة في الرقة، وفوق الحساء، وكانوا يأكلونها في شدة الدهر، وغلاء السعر، وعجف المال، قال كعلب بن مالك رضي الله عنه:
  زعمت سخينة أن ستغلب ربها                      وليغلبن مغالـب الـغـلاب وقال ابن الأعرابي: لفلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف. وقال في موضع آخر: لفلف البعير: إذا اضطرب ساعده من التواء عرق فيه، وكذلك الرجل، وهو المفف. والتف في ثوبه، وتلفف في ثوبه بمعنى واحد.
 ومما يستدرك عليه: رجل ألف: ثقيل فدم. وجمع لفيف: مجتمع ملتف من كل مكان، قال ساعدة بن جؤية:
  فالدهر لا يبقى على حدثانـه                      أنس لفيف ذو طوائف حوشب وجاء القوم بلفتهم: أي بجماعتهم. وجاءوا ألفافا: طوائف.
 والتف الشيء: تجمع وتكاثف، وقد لفه لفا. ويقال: التفوا عليه، وتلففوا: إذا تجمعوا. وهو يتلفف له على حنق، وهو مجاز. واللفيف: الكثير من الشجر يجتمع في موضع ويلتف. والتف الشجر بالمكان: كثر وتضايق، قاله أبو حنيفة. واللفف في الأكل: إكثار وتخليط. وقال المبرد: اللفف: إدخال حرف في حرف. ولفلف في ثوبه، كالتف به. وفي حديث أم زرع: وإن رقد التف أي: نام في ناحية ولم يضاجعها، وقالت امرأة لزوجها: إن ضجعتك لا نجعاف، وإن شملتك لالتفاف، وإن شربك لاشتفاف، وإنك لتشبع ليلة تضاف، وتأمن ليلة تخاف. وقال الأزهري في ترجمة عمت يقال: فلان يعمت أقرانه: إذا كان يقهرهم ويلفهم، يقال ذلك في الحرب، وجودة الرأي، والعلم بأمر العدو، إثخانه، قال الهذلي:
  يلف طوائف الفرسا                      ن وهو بلفهم أرب وقوله تعالى:  والتفت الساق بالساق  قيل: إنه اتصال شدة الدنيا بشدة الآخرة، والميت يلف في أكفانه: إذا أدرج فيها. واللفيف: حي من اليمن. واللفف: ما لفوا من هنا ومن هنا. وقال أبو عمرو: اللفوف من الغنم: التي يذبحها صاحبها وكان يرى أنها لا تنقي فأصابها منقية، كما في العباب. ورجل ملفف: عيي. وبلسانه لفلفة. والتفت اللفوف. ومن المجاز: التف وجه الغلام، وغلام ملتف الوجه: اتصلت لحيته. وأرسلت الصقر على الصيد فلافة: إذا التف عليه، وجعله تحت رجليه. وما تصافوا حتى تلافوا. ولاففناهم. وطارت لفائف النبات، وهي قشره. وهم يذيب لفائف القلوب: جمع لفافة، وهي شحمة تلتف على القلب، كما في الأساس.

##### Türkçe

**لفه** **يلفه** **لفا**: **نشره**’nin zıddı; ve “**لففه**” gibi. **الجوهري** dedi: (fiil) mübalağa için şeddelendi. Ve **لف** iki taburu **يلفهما** **لفا**: savaşta ikisini birbirine karıştırdı; bu mecazdır. **ابن دريد** şu beyti okudu:
  Nice taburu taburla birbirine doladım                      nice zırhlıyı da toza bulanmış bıraktım

Ve **لف** falancanın hakkını **يلفه** **لفا**: onu (hakkını) vermekten men etti; bunu **الجوهري** nakletti. **أبو عبيد** **أم زرع** hadisinin tefsirinde dedi: “Kocam, yerse **لف**”; yemekte **اللف**: ondan çokça yemesi; türlerinden karıştırarak, sonuna kadar tüketerek; ondan hiçbir şey bırakmaması hâlinde. Yahut **لف**’ın manası: onda çirkinlik yaptı. Ve **لف** şeyi şeyle: onu ona kattığı, topladığı ve onunla birleştirdiği zaman. Ve **اللفافة** (kesre ile): erkeğin ayağına ve başkasına sarılan şey; çoğulu: **لفائف**; bunu **الجوهري** nakletti. Denir: “mest’i **اللفافة** ile giydi.” Dedi: ve onların sözü: “geldiler ve **من لف لفهم**”; kesre ile; ve fetha ile; **الجوهري** kesre ile yetindi; **ابن سيده** ikisini bir araya getirdi. Dedi: “istersen ref edersin”; ve bunun hakkındaki söz, şu hakkındaki söz gibidir:
  “ve **من أخذ إخذهم وأخذهم**”
**الصاغاني** dedi: **أبو عمرو** **اللام**’ın fethasını caiz gördü; yahut üçlenir. Dedim: damme gariptir: yani onların içinde sayılan ve onlara yapışıp katılan kimse. **الأعشى** dedi:
  Ve **بكر** ve onunla birlikte olan kimseler, onunla birlikte olanlar,                      senin payını doldurdular; sonra **فقو**; sonra **الرجا**; sonra **النواعصا**

Ve **ابن دريد** şu beyti okudu:
  Size **أود**’u ve onunla birlikte olanları, onunla birlikte olanları yeter kılacaktır                      **جرم بن ربان**’dan, aslan gibi süvariler

Ve **المفضل الضبي** dedi: **اللف** (kesre ile): insanlardan bir sınıf; hayırdan da olur şerden de. Ve **اللف**: hizip ve taife; denir: “falancanın oğulları **لفا** idi; falancanın oğulları da başka bir kavme **لفا** idi”: iki hizip hâlinde hizipleştikleri zaman. Ve **نابل** hadîsinde: “Efendim **عثمان** ve **عمر** ile hac yahut umre için yolculuk ettim; **عمر** ve **عثمان** ve **ابن عمر** bir **لف** idi; ben de **ابن الزبير** ile, yanımızda bir **لف** bulunan bir gençlik topluluğu içinde idim; biz de **الحنظل** ile birbirimize atışırdık; **عمر** bize şunu demekten fazlasını artırmazdı: ‘İşte böyle; develerimizi bize karşı ürkütmeyin.’” Ve **اللف**: bir yerde toplanmış kavim; çoğulu: **لفوف** ve **ألفاف**. **أبو قلابة** dedi:
  Oklar ödünç alındığında ve **اللغوف** toplandığında; ve kılıçları, dolu (öfke)den sonra çıplak olarak çektiklerinde

**الليث** dedi: **اللف**: şuradan buradan sarılan şey: yani toplanır; nitekim adam yalancı şahitleri birbirine sarıp toplar. Dedi: ve **اللف**: bitkisi birbirine dolanmış çayır; aynı şekilde ağaçları toplanmış bahçe. Ve denir: “**لفهم** ve **لفيفهم** ile geldiler”: yani karışıklarıyla. Ve **اللفيف**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şey. Ve kavme, ihtilaf ettiklerinde denir: **لف** ve **لفيف**. Ve **حديقة لف** ve **لفة** (ikisi de kesre ile; fetha da yapılır): yani ağaçları birbirine dolanmış. Ve **الألفاف**: ağaçların birbirine dolanmış olanları. **الزجاج**, Yüce Allah’ın sözü hakkında dedi: **وجنات ألفافا**: yani birbirine dolanmış bahçeler; tekili **لف**’tır; kesre ile ve fetha ile. Kesrelinin benzeri: **عد** ve **أعداد**; yahut tekili damme ile olan (şekil) ki o, **لفاء**’nın cem‘idir. **أبو العباس** dedi: “**لفة** (tekil ağaç) işitmedik; fakat tekili **لفاء**’dır; çoğulu **لف**’tır; böylece **الألفاف** cem‘u’l-cem‘ olur: yani cem‘in cem‘i.” Ve **لفت** **لفا**. **أبو إسحاق** dedi: o, **لفيف**’in cem‘idir; **نصير** ve **أنصار** gibi. Ve Yüce Allah’ın sözü: **جئنا بكم لفيفا**: yani **الصحاح**’ta olduğu gibi, toplanmış karışıklar hâlinde. **أبو عمرو** dedi: **اللفيف**: çeşitli karışıklardan büyük topluluk; içlerinde şerefli ve aşağı, itaatkâr ve âsi, güçlü ve zayıf vardır. Âyetin manası: yani sizi her kabileden getirdik. Şeyhimiz dedi: **اللفيف**: bir kısmı bir kısmına katılmış topluluk; **لفه**’den: onu dürdüğü zaman. Denildi: o, **الجميع** gibi bir isim-cem‘dir; tekili yoktur; masdar olarak da gelir; denir: **لف** **لفا** ve **لفيفا**. Ve **طعام لفيف**: iki cins ve daha fazlasından karıştırılmış (yemek); bunu **الجوهري** nakletti. Ve **الجوهري**’nin sözü: “falanca **لفيفه**”: yani dostu; yanlıştır. Doğrusu: **لغيفه**’dir; **الغين** ile; buna **الصاغاني** **التكملة**’de dikkat çekti. Ve **اللفيف** sarf babında iki tür üzeredir: **مقرون**; o da: içinde iki illet harfinin bitişik olduğu; **طوى يطوي طيا** gibi. Ve **مفروق**; o da: iki harfin arasında başka bir harfin bulunması; **وعى يعي وعيا** gibi; üçlüde iki illetlinin toplanması sebebiyle. **الليث** dedi: sözden **اللفيف**: içinde iki illetli bulunan her kelime; yahut bir illetli ve bir mudâaf (çiftlenmiş) bulunan. Ve **اللفيفة** (ه ile): deveden, topuğun altındaki sırt eti; **التكملة**’de “topuğun altındaki” (şeklinde) vaki olmuştur. **الليث** dedi: **الملف**, **كمقص** vezninde: içine bürünülen yorgan; fetha (ile söyleyiş) avamcadır. Ve “**رجل ألف بين اللفف**”: dili tutuk, konuşması ağır; konuştuğunda dilini ağzını doldurur. **الكميت** dedi:
  **سـلـغـد**’in velayeti, **ألف** (bir adamdır); sanki o                      ahmaklıkla karışık bunaklıktan bir kök gibidir

Bunu **الجوهري** nakletti. Dedi: ve **الألف** ayrıca: ağır, yavaş olan. **زهير** dedi:
  Onun şiddeti korkutucudur; ondan seni korur                      güçlüdür; ne **ألف** ne de **سؤوم**

Ve **الألف**: iki kaşı bitişik olan; bunu **الصاغاني** nakletti. Ve **المرأة اللفاء**: uylukları iri, dolgun; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Başkası dedi: **امرأة لفاء**: uylukları birbirine dolanmış. Ve **اللفاء**: iri uyluk. **الجوهري** dedi: “iki uyluk **لفاوان**.” **الحكم بن معمر الخضري** dedi:

  İki elbisesi paylaşıp durur; zırhta bir sallantı vardır                      ve örtüde iki **لفاوان** vardır; kalçaları dolgun

**ابن الأثير** dedi: şişmanlıktan uylukların birbirine yaklaşması. **الزمخشري** dedi: bu erkekte ayıptır; kadında övgüdür. Ve **اللفاء** çayırlardan: birbirine dolanmış dallardır; denir: **شجرة لفاء**. Ve **حديقة لفة**: yani dalları birbirine dolanmış. Ve **الألف**: elin **وظيف**’inde, onunla **العجاية** arasında, **الوظيف**’in iç tarafında bulunan bir damardır. Dedi:
  Ey rüzgârı, eğer elim beni aldatmazsa
  yahut **الألف**’ten bir damar koparsa

**الأصمعي** dedi: **الألف**: ahalisi çok olan yer. **ساعدة ابن جؤية** dedi:
  Onların konakları, tutulduklarında **بـمـأزم**’dedir                      dar bir **ألف**; ve onları **الأخشب** geri çevirdi

Bunu **الجوهري** nakletti. **السكري** divan şerhinde dedi: “**مكان ألف**”: yani birbirine dolanmış; beyti bununla tefsir etti. Ve **الألف**: dili ağır adam; **الأصمعي**’den. **أبو زيد** dedi: o, işlerde tutuktur; ve gizli değildir ki bu, musannife aynen daha önce geçmiştir; o hâlde tekrardır. **ابن الأعرابي** dedi: **اللفف** (harekeli): işçinin önkolunda bir damar bükülüp dolaşır da onu işten alıkoyar. Ve şu beyti okudu:
  Kova kovamdır; eğer **اللجف**’ten kurtulursa
  ve eğer sahibi **اللفف**’ten kurtulursa

**المفضل الضبي** dedi: **اللف** (damme ile): cariyelerden **الشوابل**; onlar semiz uzunlardır; **التهذيب**’te böyle. Ve **اللف**: **اللفاء**’nın cem‘idir; o da uylukları iri olan (kadın). **ابن فارس** şu beyti okudu:
  **القطا**’nın enleri geniştir; butları birbirine dolanmıştır                      ve **اللف** uyluklar değildir ki aklı terk edecek olsun

Ve **اللف** ayrıca: yukarıda geçen manalardaki **الألف**’in cem‘idir. Ve **لفلف**: bir yer adıdır; **تيماء** ile **جبلى طييء** arasında. **القتال** dedi:
  **لفلف** ıssız kaldı; halkından; sonra **المضيح**                      onda, uluyan tilkilerden başka bir şey yoktur

**ابن دريد** dedi: **رجل لفلف** ve **لفلاف**: yani zayıf. **الليث** dedi: kuş başını **ألف** etti; o hâlde o **ملف**’tir: onu iki kanadının altına yaptı. Dedi: ve falanca **ألف** etti: yani başını: onu cübbesinin içine yaptı. **أمية بن أبي الصلت**, melekleri anarak dedi:
  Onlardan, başı iki kanadının içinde **ملف** olan vardır                      Rabbini anmaktan neredeyse kanar

Ve denir: “burada ottan **تلافيف** vardır”: yani tekili olmayan, birbirine dolanmış bitki. Ve **الشيء الملفف في البجاد** (Ebu’l-Muhavvis **كمحدث الأسدي**’nin sözünde):
  **تميم**’den bir ölü öldüğünde                      ve onun yaşaması seni sevindirirse, azıkla gel
  ekmekle yahut hurmayla yahut etle                      yahut **البجاد** içinde sarılmış şeyle
  onu görürsün; ufukları dolaşır, hırsla                      **لقمان بن عاد**’ın başını yesin diye

Ve “süt tabakası.” **ابن بري** dedi: “Şüphesiz bu iki beyit **أبي المهوس الأسدي**’nindir; ve denilir ki **يزيد بن عمرو بن الصعق**’ındır.” Dedi: “ve doğru olan budur.” Ve bunun benzeri **حلي النواهد**’de **الصلاح الصفدي**’nindir. Ve **الجوهري**’nin rivayeti:
  ekmekle yahut sadeyağla yahut hurmayla

مختل ve şeyh Ali el-Makdisî’nin haşiyelerinde sözü: “Şüphesiz el-Cevherî onu, musannif gibi inşâd etti; bu yüzden onun bozukluğunun yönünün ne olduğunu bilmiyorum; ancak açık bir gaflet ve onu teemmül eden için apaçık bir sehiv (vardır).” Ve Muâviye رضي الله عنه hadîsinde: O, el-Ahnef b. Kays ile şakalaştı; böylece onlardan daha vakarlı iki şakalaşan görülmedi. Ona dedi ki: “Ey Ahnef, **البجاد** içinde **الملفف** olan şey nedir?” O dedi ki: “O, **السخينة**’dir, ey müminlerin emîri.” Muâviye رضي الله عنه, Ebû’l-Mehres’in sözüne gitti; el-Ahnef ise, Kureyş’in kendisiyle ayıplandığı **السخينة**’ye (gitti); o, un ve sadeyağdan yapılan bir şeydir; çünkü onlar ona düşkün olurlardı; nihayet onlara bir lakap gibi cereyan etti. O, incelikte **العصيدة**’den aşağı, **الحساء**’dan yukarıdır. Ve onlar onu zamanın şiddetinde, fiyatın pahalılığında ve malın zayıflığında yerlerdi. Ka‘b b. Mâlik رضي الله عنه dedi ki:
  **زعمت سخينة أن ستغلب ربها                      وليغلبن مغالـب الـغـلاب**

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **لفلف** adam: yemeği sonuna kadar götürdüğü zaman; ve **علف** adam: yemeği sonuna kadar götürdüğü zaman. Ve başka bir yerde dedi ki: **لفلف** deve: içinde bir damar bükülmesinden dolayı önkolu çalkalandığı zaman; aynı şekilde adam da; ve o, **المفف**’tir. Ve **التف** elbisesine; ve **تلفف** elbisesine: tek bir mânâdadır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **رجل ألف**: ağır, ahmak. Ve **لفيف**’in cemi: her yerden toplanmış, sarılmış topluluk; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi ki:
  **فالدهر لا يبقى على حدثانـه                      أنس لفيف ذو طوائف حوشب**

Ve kavim **بلفتهم** geldi: yani cemaatleriyle. Ve **ألفافا** geldiler: taifeler.

Ve **التف** şey: toplandı ve yoğunlaştı; ve onu **لفه** ile **لفا**. Ve denilir: **التفوا عليه** ve **تلففوا**: toplandıkları zaman. Ve o, ona karşı bir hınç üzere onun için **يتلفف** olur; bu mecazdır. Ve **اللفيف**: bir yerde toplanan ve sarılan çok ağaçtır. Ve ağaç, mekânda **التف** etti: çoğaldı ve sıkıştı; bunu Ebû Hanîfe söyledi. Ve yemekte **اللفف**: çoğaltma ve karıştırmadır. Ve el-Müberred dedi ki: **اللفف**: bir harfi bir harfin içine sokmaktır. Ve elbisesinde **لفلف** etti: onunla **التف** etmek gibidir. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve eğer uzanırsa **التف** etti” yani: bir kenarda uyudu ve onunla yatmadı. Ve bir kadın kocasına dedi ki: “Şüphesiz senin yatışın **لا نجعاف**’tır; ve şüphesiz senin örtün **لالتفاف**’tır; ve şüphesiz senin içişin **لاشتفاف**’tır; ve şüphesiz sen, misafir olunan bir gecede doyarsın; ve korkulan bir gecede emniyette olursun.” Ve el-Ezherî, **عمت** maddesinde dedi ki: denilir: falan, akranlarını **يعمت** eder: onları kahrettiği ve onları **يلفهم** ettiği zaman; bu, savaşta, görüşün iyiliğinde ve düşmanın işini bilmede, onu ağırlaştırmada söylenir. El-Hüzelî dedi ki:
  **يلف طوائف الفرسا                      ن وهو بلفهم أرب**

Ve Yüce Allah’ın sözü: **والتفت الساق بالساق**; denildi ki: o, dünyanın şiddetinin âhiretin şiddetine bitişmesidir. Ve ölü, kefenlerinde **يلف** edilir: onların içine dürüldüğü zaman. Ve **اللفيف**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **اللفف**: şuradan buradan sardıkları şeydir. Ebû Amr dedi ki: koyundan **اللفوف**: sahibinin boğazladığı ve onun semirtmeyeceğini gördüğü (koyun)dur; derken ona semirten (bir şey) isabet etti; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **رجل ملفف**: tutuk (dilli). Ve dilinde **لفلفة** vardır. Ve **التفت** **اللفوف**. Ve mecazdandır: oğlanın yüzü **التف** etti; ve **غلام ملتف الوجه**: sakalı bitişti. Ve şahini avın üzerine saldım, **فلافة**: onun üzerine sarıldığı ve onu iki ayağının altına aldığı zaman. Ve onlar, birbirleriyle saflaşmadılar ta ki **تلافوا** edinceye kadar. Ve biz onları **لاففناهم**. Ve bitkinin **لفائف**’i uçtu; o, onun kabuğudur. Ve o, kalplerin **لفائف**’ini eritir: **لفافة**’nin cemidir; o, kalbin üzerine sarılan içyağıdır; **الأساس**’ta olduğu gibi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَفَّ
لَفَّ U ( n. ac. لَفّ 1 ),
a.  Folded, rolled up; wrapped up, enveloped; packed up.

b.  [ acc. &  Bi ], Joined to; put with.

c.  [ Fī ], Gobbled.

d.  [ coll. ], Put on ( turban ).

e.  see VIII (b) .

لَفَّفَ
لَفَّفَ II ,
a.  see I (a) .

أَلْفَفَ
أَلْفَفَ IV ,
a.  Put under the wing ( head : bird ).

b.  see I (a) .

تَلَفَّفَ
تَلَفَّفَ V
a.  [ Fī ], Wrapped himself up, enveloped himself in.

اِلْتَفَفَ
اِلْتَفَفَ VIII ,
a.  see V .

b.  Was luxuriant, entangled, bushy.

لَفّ
لَفّ 1 ,
a.  Folding; fold.

b.  Metaphor, trope.

لَفَّة
لَفَّة 1t
a.  [ coll. ], Turban; band, filled; roll, wrap.

لِفّ
لِفّ 2 , ( pl. لُفُوْف 27 ),
a.  Crowd; assemblage; party.

b.  Luxuriant ( garden ).

لِفَّة
لِفَّة 2t ,
a.  see 2 (b) .

لَفَف
لَفَف 4 ,
a.  Sprain.

أَلْفَفُ
أَلْفَفُ 14 , ( pl. لُفّ 3 ),
a.  Luxuriant, bushy.

b.  Stammering, undecided; embarrassed.

مِلْفَف
مِلْفَف 20 ,
a.  Cover, covering, wrapper.

لِفَاْفَة
لِفَاْفَة 23t , ( pl. لَفَاْئِفُ 46 ),
a.  Bandage.

لَفِيْف
لَفِيْف 25 ,
a.  Mixed.

b.  Mixed crowd; horde.

c.  Intimate friend.

d.  Verb with two weak letters ( و &  ى ).

أَلْفَاْف
أَلْفَاْف 38 ,
a.  Luxuriant, bushy trees.

لَفَّآءُ
لَفَّآءُ 42 ,
a.  see 2 (b) .

مِلْفَاْف
مِلْفَاْف 45 ,
a.  see 20 .

تَلَاْفِيْف
تَلَاْفِيْف 64 ,
a.  Bushy plants.

لَفڤفَ
N. P. لَفڤفَ I ,
a.  Folded, wrapped up, enveloped.

b.  Grown to a head, cabbaged.

c.  [ coll. ], Cabbage.

لَفَّفَ
N. P. لَفَّفَ II ,
a.  Wrapped up; twisted, twined; bandaged.

اِلْتَفَفَ
N. P. اِلْتَفَفَ VIII ,
a.  see 14 (a) .

لَفَّ فِى الأَكْل
لَفَّ فِى الأَكْل
a.  He ate mixed food.

جَاؤُوَامَن لَفَّ لَِفَّهُم
جَاؤُوَامَن لَفَّ لَِفَّهُم
a.  They came, they & their people.

##### Türkçe

لَفَّ
لَفَّ U ( n. ac. **لَفّ** 1 ),
a. Katladı, dürdü; sardı, kuşattı; topladı, paketledi.

b. [ acc. & Bi ], -e bitiştirdi; -ile birlikte koydu.

c. [ Fī ], tıkındı.

d. [ coll. ], (sarık) sardı.

e. VIII (b)’ye bak.

لَفَّفَ
لَفَّفَ II ,
a. I (a)’ya bak.

أَلْفَفَ
أَلْفَفَ IV ,
a. (baş: kuş) kanadın altına koydu.

b. I (a)’ya bak.

تَلَفَّفَ
تَلَفَّفَ V
a. [ Fī ], kendini sardı, kendini içine bürüdü.

اِلْتَفَفَ
اِلْتَفَفَ VIII ,
a. V’ye bak.

b. Gür oldu, dolaşık oldu, sık oldu.

لَفّ
**لَفّ** 1 ,
a. Katlama; kat.

b. Mecaz, istiare.

لَفَّة
**لَفَّة** 1t
a. [ coll. ], sarık; (baş) bağı, sarılmış; rulo, sarım.

لِفّ
**لِفّ** 2 , ( pl. **لُفُوْف** 27 ),
a. Kalabalık; topluluk; grup.

b. Gür (bahçe).

لِفَّة
**لِفَّة** 2t ,
a. 2 (b)’ye bak.

لَفَف
**لَفَف** 4 ,
a. Burkulma.

أَلْفَفُ
**أَلْفَفُ** 14 , ( pl. **لُفّ** 3 ),
a. Gür, sık.

b. Kekeme, kararsız; mahcup.

مِلْفَف
**مِلْفَف** 20 ,
a. Örtü, örtme, sarma bezi.

لِفَاْفَة
**لِفَاْفَة** 23t , ( pl. **لَفَاْئِفُ** 46 ),
a. Sargı bezi.

لَفِيْف
**لَفِيْف** 25 ,
a. Karışık.

b. Karışık kalabalık; güruh.

c. Samimi dost.

d. İki illetli harfli fiil ( **و** & **ى** ).

أَلْفَاْف
**أَلْفَاْف** 38 ,
a. Gür, sık ağaçlar.

لَفَّآءُ
**لَفَّآءُ** 42 ,
a. 2 (b)’ye bak.

مِلْفَاْف
**مِلْفَاْف** 45 ,
a. 20’ye bak.

تَلَاْفِيْف
**تَلَاْفِيْف** 64 ,
a. Sık bitkiler.

لَفڤفَ
N. P. **لَفڤفَ** I ,
a. Katladı, sardı, kuşattı.

b. Baş bağladı, lahana bağladı.

c. [ coll. ], lahana.

لَفَّفَ
N. P. **لَفَّفَ** II ,
a. Sardı; büktü, doladı; sardı (sargı yaptı).

اِلْتَفَفَ
N. P. **اِلْتَفَفَ** VIII ,
a. 14 (a)’ya bak.

لَفَّ فِى الأَكْل
لَفَّ فِى الأَكْل
a. Karışık yemek yedi.

جَاؤُوَامَن لَفَّ لَِفَّهُم
جَاؤُوَامَن لَفَّ لَِفَّهُم
a. Geldiler; onlar ve onların halkı.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

لفف
لَفَّ - يَلُفُّ - لَفُّ - أَلْفَاف - أَلْفَافَاً- لَفِيْف - لَفِيْفاً - الْتَفَّ - يَلْتَفُّ
لَفَّ - يَلُفُّ + كائن + شيئاً أو أكثر: يجمعه ويصره بشده إلى بعضه بثوب أو رباط، أو بليه حول نفسه أو حول أجزائه الأخرى
لَفُّ: اسم فعل من " لَفَّ - يَلُفُّ ": عملية " لَفُّ " شيء بشيء: وهي كذلك ما يكون بفعل " لَفَّ - يَلُفُّ ": الشيء الملفوف: الأشياء الملفوفة: الأشياء المتجمعة والمشتدة بالتوائها وانفتالها حول نفسها
أَلْفَاف: جمع " لــَـفُّ "
أَلْفَافَاً: حال من " أَلْفَاف": بشكل ملتف
لَفِيْف: على وزن " فعيل ": اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " لَفَّ - يَلُفُّ ": ملتفون على بعضهم ، أو ملفوفون ومضمومون ومعصوبون ومتجعمون عصابات
لَفِيْفاً: حال من " لَفِيْف ": بشكل متكاثف ومتجمع وملتف
الْتَفَّ - يلْتَفُّ: على وزن " افتعل " من " لَفَّ - يَلُفُّ ": يقوم بفعل " لَفَّ - يَلُفُّ " بشكل ذاتي: يلف نفسه بنفسه: تلتوي أجزاؤه حول بعضها فتشد كل منهما الأخرى
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عزل عدد من الأشياء المتشابهة من مجموعة أكبر ثم جمعها في رزمة محزومة ومصرورة ومشدودة بشدة"، وهي:
حَزَبَ - يَحْزُبُ، عَصَبَ - يَعْصِبُ، صَرَّ - يَصُرُّ، عَصَر - يَعْصِرُ، لَفَّ - يَلُفُّ، ضَغَثَ - يَضْغَثُ
لفيفا
 	﴿وقلنا من بعده لبني إسرائيل اسكنوا الأرض فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم لفيفا(104)﴾ الإسراء
ألفافا
 ﴿وجنات ألفافا (16)﴾ النبأ
التف - التفت
 	﴿والتفت الساق بالساق (29)﴾ القيامة
مختار الصحاح
● [لفف] ل ف ف: لَفَّ الشيء من باب ردَّ و لَفَّفَهُ شُدد للمبالغة و تَلَفَّفَ في ثوبه و الْتَفَّ بثوبه و اللِّفَافَةُ ما يُلف على الرِجل وغيرها والجمع اللَّفَائِفُ و اللَّفِيفُ ما اجتمع من الناس من قبائل شتى وقوله تعالى ﴿جئنا بكم لفيفا﴾ أي مُجتمعين مُختلطين وباب من العربية يُقال له اللَّفِيف لاجتماع الحرفين المُعْتلين في ثُلاثية نحو ذَوَى وحَييَ و الأَلْفَافُ الأشجار يلتف بعضها ببعض ومنه قوله تعالى ﴿وجنات ألفافا﴾ واحدها لِفٌّ بالكسر
الراغب
لفف
قال تعالى: }فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم لفيفا﴿[الإسراء/104] أي: منضما بعضكم إلىبعض. يقال: لففت الشيء لفا، وجاءوا ومن لف لفهم، أي: من انضم إليهم، وقوله:﴾وجنات ألفافا﴿[النبأ/16] أي: التف بعضها ببعض لكثرة الشجر. قال:﴾والتفت الساق بالساق{ [القيامة/29] والألف: الذي يتدانى فخذاه من سمنه، والألف أيضا: السمين الثقيل البطيء من الناس، ولف رأسه في ثيابه، والطائر رأسه تحت جناحه، واللفيف من الناس: المجتمعون من قبائل شتى، وسمى الخليل كل كلمة اعتل منها حرفان أصليان لفيفا.
ملخص اللسان
1.     اللَّفَف: كثرةُ لحم الفَخذين، وهو في النساء نعت، وفي الرجال عيب.   لَفَّ لَفّاً ولفَفاً، وهو أَلَفُّ. ورجل أَلَفُّ: ثقيل.
2.       ولفَّ الشيء يَلُفُّه لَفّاً: جمعه، وقد التَفَّ، وجمعٌ لَفِيفٌ: مجتمع مُلتَفّ من كل مكان - واللَّفُوف: الجماعات،وجاء القوم بلَفِّهم ولَفَّتهم ولَفِيفِهم أَي بجماعتهم وأَخلاطهم، وجاء لِفُّهم ولَفُّهم ولَفِيفُهم كذلك. واللَّفِيفُ: القوم يجتمعون من قبائل شتى ليس أَصلهم واحداً. وجاؤوا أَلفافاً أَي لَفِيفاً. اللفيف الجمع العظيم من أَخْلاط شتَّى فيهم الشريف والدَنيء والمطيع والعاصي والقويّ والضعيف. قال اللّه عز وجل: جئنا بكم لفيفاً، أَي أَتينا بكم من كل قبيلة،
3.      والتَفَّ الشيء: تجمّع وتكاثَف
4.     واللَّفِيف: الكثير من الشجر. وجنّة لَفّة ولَفٌّ: ملتفّة. وقال أَبو العباس: لم نسمع شجرة لَفَّة لكن واحدتها لَفّاء، وجمعها لُفٌّ، وجمع لِفّ أَلفاف مثل عِدّ وأَعْداد. والأَلفاف: الأَشجار يلتف بعضها ببعض
5.      واللَّفَفُ في الأَكل:إكثار وتخليط، وفي الكلام: ثِقَل وعِيٌّ مع ضَعْف.
6.      واللَّففُ ما لفَّفوا من هنا وهنا كما يُلَفِّفُ الرجل شهادة الزور.
7.      وأَلفَّ الرجل رأْسه إذا جعله تحت ثوبه،
8.      وتَلفَّفَ فلان في ثوبه والتفَّ به وتَلَفْلَف به.
9. الجوهري: لفَفْت الشيء لَفّاً   ولفَّفْته
10.                          وأَلفَّ الرجل رأْسه إذا جعله تحت ثوبه،
11.                        وتَلفَّفَ فلان في ثوبه والتفَّ   به وتَلَفْلَف به.
12.                        وفي حديث أُم زرع: وإن رَقد التفّ أَي إذا نام تلفَّف   في ثوب ونام ناحية عني.
13.                        واللِّفافة: ما يُلفّ على الرِّجل وغيرها،   والجمع اللَّفائف
14.                         وقوله تعالى: والتفت الساق بالساق؛ إنه لفُّ ساقَي الميّت في كفَنه
لسان العرب
● - لفف: اللَّفَف: كثرةُ لحم الفَخذين، وهو في النساء نعت، وفي الرجال عيب.   لَفَّ لَفّاً ولفَفاً، وهو أَلَفُّ. ورجل أَلَفُّ: ثقيل. ولفَّ الشيء   يَلُفُّه لَفّاً: جمعه، وقد التَفَّ، وجمعٌ لَفِيفٌ: مجتمع مُلتَفّ من كل   مكان؛ قال ساعدةُ بن جؤيَّة:   فالدَّهْر لا يَبْقى على حَدَثانِه   أَنَسٌ لَفِيفٌ، ذو طَرائفَ، حَوْشَبُ   واللَّفُوف: الجماعات؛ قال أَبو قلابة:   إذْ عارَتِ النَّبْلُ والتَفُّوا اللُّفُوف، وإذْ   سَلُّوا السيوفَ عُراةً بعد أَشْجانِ   ورجل ألَفُّ: مَقْرون الحاجبين. وامرأَة لَفّاء: ملتفة الفخذين، وفي   الصحاح: ضخمة الفخذين مكتنزة؛ وفخذان لَفّاوان؛ قال الحكَم الخُضْري:   تَساهَم ثَوْباها، ففي الدِّرْعِ رَأْدةٌ،   وفي المِرْطِ لَفّاوانِ، رِدْفُهما عَبْلُ   قوله تَساهم أَي تَقارع. وفي حديث أَبي المَوالي: إني لأَسمع بين   فَخِذَيها من لفَفِها مثل قَشِيشِ الحَرابش؛ اللَّفُّ واللَّفَفُ: تَدانى   الفخذين من السِّمَن.   وجاء القوم بلَفِّهم ولَفَّتهم ولَفِيفِهم أَي بجماعتهم وأَخلاطهم، وجاء   لِفُّهم ولَفُّهم ولَفِيفُهم كذلك. واللَّفِيفُ: القوم يجتمعون من قبائل   شتى ليس أَصلهم واحداً. وجاؤوا أَلفافاً أَي لَفِيفاً. ويقال: كان بنو   فلان لَفّاً وبنو فلان لقوم آخَرين لَفّاً إذا تحزبوا حِزْبين. وقولهم:   جاؤوا ومَن لَفَّ لَفَّهم أَي ومَن عُدَّ فيهم وتأَشَّب إليهم. ابن سيده:   جاء بنو فلان ومَن لَفَّ لَفَّهم ولِفَّهم وإن شئت رفَعت   (* قوله «رفعت»   يريد ضممت اللام كما يفيده المجد.)، والقول فيه كالقول في: ومن أَخذ   إخْذهم وأَخْذهم. واللَّفِيفُ: ما اجتمع من الناس من قبائلَ شتَّى.   أَبو عمرو: اللفيف الجمع العظيم من أَخْلاط شتَّى فيهم الشريف والدَنيء   والمطيع والعاصي والقويّ والضعيف. قال اللّه عز وجل: جئنا بكم لفيفاً،   أَي أَتينا بكم من كل قبيلة، وفي الصحاح: أَي مجتمعين مختلطين. يقال للقوم   إذا اختلطوا: لَفٌّ ولَفيفٌ.   واللِّفّ: الصِّنف من الناس من خير أَو شر. وفي حديث نابل: قال سافرتُ   مع مولاي عثمان وعمر، رضي اللّه عنهما، في حج أَو عمرة فكان عمر وعثمان   وابن عمر، رضي اللّه عنهم، لِفّاً، وكنت أَنا وابن الزبير في شَبَبة معنا   لِفّاً، فكنا نترامى بالحنظل فما يزيدنا عمر عن أَن يقول كذاك لا   تَذْعَرُوا علينا؛ اللِّفُّ: الحِزْب والطائفة من الالتفاف، وجمعه أَلفاف؛ يقول:   حسْبُكم لا تُنَفِّرُوا علينا إبلنا.   والتَفَّ الشيء: تجمّع وتكاثَف. الجوهري: لفَفْت الشيء لَفّاً   ولفَّفْته، شُدّد للمبالغة، ولفّه حقّه أَي منعه. وفلان لَفِيف فلان أَي صَديقه.   ومكان أَلفّ: ملتفّ؛ قال ساعدة بن جؤيَّة:   ومُقامِهنّ، إذا حُبِسْنَ بمَأْزِمٍ   ضَيْقٍ أَلَفَّ، وصَدَّهنَّ الأَخْشَبُ   واللَّفِيف: الكثير من الشجر. وجنّة لَفّة ولَفٌّ: ملتفّة. وقال أَبو   العباس: لم نسمع شجرة لَفَّة لكن واحدتها لَفّاء، وجمعها لُفٌّ، وجمع لِفّ   أَلفاف مثل عِدّ وأَعْداد. والأَلفاف: الأَشجار يلتف بعضها ببعض،   وجنَّاتٌ أَلفاف، وفي التنزيل العزيز: وجنّاتٍ أَلفافاً؛ وقد يجوز أَن يكون   أَلفاف جمع لُفّ فيكون جمع الجمع، قال أَبو إسحق: وهو جمع لفِيف كنَصِير   وأَنصار. قال الزجاج: وجناتٍ أَلفافاً أَي وبساتين ملتفَّة. والتِفافُ   النبْت: كثرته. الجوهري في قوله تعالى وجنات أَلفافاً: واحدها لِفّ، بالكسر،   ومنه قولهم كنا لِفّاً أَي مجتمعين في موضع. قال أَبو حنيفة: التَفَّ الشجر   بالمكان كثر وتضايق، وهي حديقة لَفّة وشجر لف، كلاهما بالفتح، وقد لَفَّ   يَلَفُّ لَفّاً. واللَّفِيف: ضروب الشجر إذا التف واجتمع.   وفي أَرض بني فلان تَلافِيفُ من عُشب أَي نبات ملتف. قال الأَصمعي:   الأَلَفُّ الموضع الملتف الكثير الأَهل، وأَنشد بيت ساعدة بن جؤية:   ومُقامِهن، إذا حُبِسْن بمأْزمٍ   ضَيْقٍ أَلفَّ، وصدَّهنَّ الأَخشبُ   التهذيب: اللُّفُّ الشَّوابِل من الجواري وهن السِّمانُ الطوال.   واللَّفُّ: الأَكل. وفي حديث أُم زرع وذَواتِها: قالت امرأَة: زوجي إن أَكل   لَفّ، وإن شرب اشْتَفّ أَي قَمَش وخلَط من كل شيء؛ قال أَبو عبيد: اللَّفُ في   المَطعم الإكثار منه من التخليط من صنوفه لا يُبقي منه شيئاً.   وطعام لَفِيف إذا كان مخلوطاً من جنسين فصاعداً.   ولَفْلَفَ الرجلُ إذا استقصى الأَكل والعلَف. واللَّفَفُ في الأَكل:   إكثار وتخليط، وفي الكلام: ثِقَل وعِيٌّ مع ضَعْف. ورجل أَلفّ بيِّن اللفَف   أَي عَييٌّ بطيء الكلام إذا تكلم ملأَ لسانُه فمه؛ قال الكميت:   وِلايةُ سِلَّغْدٍ أَلَفّ كأَنه،   من الرِّهَقِ المَخْلُوطِ بالنُّوكِ، أَثْوَل   وقد لَفَّ لفَفاً وهو أَلفُّ، وكذلك اللَّفْلَفُ واللَّفْلافُ، وقد   لَفْلَفَ. أَبو زيد: الأَلَفُّ العَيِيُّ، وقد لَفِفْت لَفَفاً؛ وقال   الأَصمعي: هو الثقيل اللسان. الصحاح: الأَلفُّ الرجل الثقيل البطيء. وقال   المبرد: اللفَف إدخال حرف في حرف.   وباب من العربية يقال له اللَّفِيف لاجتماع الحرفين المعتلين في ثلاثيه   نحو دَوِيّ وحَيِيّ. ابن بري: اللفِيف من الأفعال المُعْتَلّ الفاء   واللام كوَقَى وودَى. الليث: اللفيف من الكلام كل كلمة فيها معتلاَّن أَو   معتلّ ومضاعف، قال: واللَّففُ ما لفَّفوا من هنا وهنا كما يُلَفِّفُ الرجل   شهادة الزور.   وأَلفَّ الرجل رأْسه إذا جعله تحت ثوبه، وتَلفَّفَ فلان في ثوبه والتفَّ   به وتَلَفْلَف به. وفي حديث أُم زرع: وإن رَقد التفّ أَي إذا نام تلفَّف   في ثوب ونام ناحية عني. واللِّفافة: ما يُلفّ على الرِّجل وغيرها،   والجمع اللَّفائف. واللَّفِيفة: لحم المَتن الذي تحته العقَب من البعير؛   والشيء المُلَفَّف في البجاد وَطْبُ اللبن في قول الشاعر:   إذا ما مات مَيْتٌ من تميمٍ،   وسَرَّكَ أَن يعِيشَ، فَجئْ بزادِ   بخُبْزٍ أَو بسمْن أَو بتمْرٍ،   أَو الشيء المُلَفَّف في البِجادِ   قال ابن بري: يقال إنّ هذين البيتين لأَبي المُهَوِّس الأَسدي، ويقال   إنهما ليزيد بن عمرو بن الصَّعِق، قال: وهو الصحيح؛ قال: وقال أَوس بن   غَلفاء يردّ على ابن الصَّعِق:   فإنَّك، في هِجاء بني تميمٍ،   كمُزْدادِ الغَرامِ إلى الغَرامِ   وهم ترَكُوكَ أَسْلَح من حُبارى   رأَتْ صَقْراً، وأَشْرَدَ من نَعامِ   وأَلفّ الطائرُ رأْسه: جعله تحت جناحه؛ قال أُميَّة ابن أَبي الصلْت:   ومنهم مُلِفٌّ رأْسَه في جَناحِه،   يَكادُ لذِكرى رَبّه يتفَصَّدُ   (* قوله «يتفصد» هو بالدال في الأصل وشرح القاموس لكن كتب بازائه في   الأصل يتفصل باللام.)   الأَزهري في ترجمة عمت: يقال فلان يَعْمِتُ أَقرانه إذا كان يَقهَرهم   ويَلُفهم، يقال ذلك في الحرب وجَوْدة الرأْي والعلم بأَمر العدوّ وإثخانه،   ومن ذلك يقال للفائف الصوف عُمُتٌ لأَنها تُعْمَت أَي تُلَفّ؛ قال   الهذلي:يَلُفُّ طَوائفَ الفُرْسا   نِ، وهو بلَفِّهِم أَرِبُ   وقوله تعالى: والفت الساق بالساق؛ إنه لفُّ ساقَي الميّت في كفَنه،   وقيل: إنه اتِّصال شدّة الدنيا بشدة الآخرة.والميّتُ يَُلفُّ في أَكفانه   لفّاً إذا أُدْرِجَ فيها.   والأَلفّان: عِرْقا يستبطِنان العضُدين ويفرد أَحدهما من الآخر؛ قال:   إنْ أَنا لم أُرْوِ فشَلَّتْ كَفِّي،   وانْقطَع العِرْقُ من الأَلَفِّ   ابن الأَعرابي: اللَّفَف أَن يَلتوِي عِرْق في ساعد العامل فيُعَطِّله   عن العمل. وقال غيره: الأَلَفُّ عِرق يكون بين وَظِيف اليد وبين العُجاية   في باطن الوَظِيف؛ وأَنشد:   يا رِيَّها، إن لم تَخُنِّي كفِّي،   أَو يَنْقَطِعْ عِرْقٌ من الأَلَفّ   وقال ابن الأَعرابي في موضع آخر: لَفْلَف الرجل إذا اضْطَرب ساعِدُه من   التِواء عِرْق فيه، وهو اللَّفَفُ؛ وأَنشد:   الدَّلْوُ دَلْوِي، إنْ نَجَتْ من اللَّجَفْ،   وإن نجا صاحبُها من اللَّفَفْ   واللَّفِيفُ: حيّ من اليمن. ولَفْلَف: اسم موضع؛ قال القتال:   عَفا لَفْلَفٌ من أَهله فالمُضَيَّحُ،   فليس به إلا الثعالِبُ تَضْبَحُ
مقاييس اللغة :
(لف) اللام والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تلوِّي شيء على شيء. يقال: لفَفْتُ الشّيءَ بالشّيء لفَّاً. ولففت عِمامَتي على رأسي. ويقال: جاء القومُ ومَن لَفَّ لَفَّهم، أي من تأشَّبَ إليهم، كأنَّه التفَّ بهم. قال الأعشى:
وقد ملأت قيسٌ ومن لَفَّ لَفَّها *** نُبَاكاً فَقوَّاً فالرَّجا فالنَّواعصا([33])
ويقال للعَيِيِّ: أَلَفُّ، كأنَّ لسانَه قد التفَّ، [و] في لسانه لَفَفٌ. والألفاف: الشَّجرُ يلتفُّ بعضه ببعض. قال الله تعالى: ﴿وَجَنَّاتٍ ألْفَافاً﴾ [النبأ 16]. والألَفُّ: الذي تَدانى فَخِذاه من سِمَنه، كأنَّهما التفَّتا؛ وهو اللفَف. قال:
عِِراض القَطَا ملتفّةٌ رَبَلاتُها *** وما اللُّفُّ أفخاذاً بتاركةٍٍ عَقْلا
ويقال للرّجُل الثَّقيل البطيء: ألَفُّ. واللَّفيف: ما اجتمعَ من الناس من قبائلَ شتَّى. وألَفَّ الرّجلُ رأسَه في ثيابه، وألفَّ الطائرُ رأسه تحت جناحِه. وحكى بعضهم: في الأرض تلافيفُ من عُشْب. ولفَفْتُه حقه: منعته.
القاموس المحيط:
لَفَّهُ ضِدُّ نَشَرَه، كلَفَّفَه، و الكَتيبَتَيْنِ خَلَطَ بينَهما بالحَرْبِ، و فلاناً حَقَّه مَنَعَه، و في الأكْلِ أكْثَرَ مُخَلِّطاً من صُنوفِه، مُسْتَقْصِياً، أو قَبَّحَ فيه، و الشيءَ بالشيءِ ضَمَّه إليه، ووَصَلَه به. واللِفافَةُ، بالكسر ما يُلَفُّ به على الرِجْلِ وغيرِها، ج لَفَائِفُ. وجاؤوا ومَن لَفَّ لَِفَّهُم، بالكسر والفتح، أو يُثَلَّثُ، أي مَن عُدَّ فيهم، وبالكسر الصِنْفُ من الناسِ، والحِزْبُ، والقومُ المُجْتَمِعُونَ، ج لُفوفٌ، و ما يُلَفُّ من ها هُنا وها هُنا، أي يُجْمَعُ، كما يُلَفِّفُ الرجلُ شُهودَ الزُّورِ، و الرَّوْضَةُ المُلْتَفَّةُ النَّباتِ، والبُسْتَانُ المُجْتَمِعُ الشجرِ. وجاؤوا بلَفِّهِم ولفِيفِهِم أخْلاطِهِم. وحَديقَةٌ لِفٌّ ولِفَّةٌ، ويُفْتَحانِ مُلْتَفَّةٌ. والأَلْفافُ الأشجارُ المُلْتَفَّةُ، واحدُها لِفٌّ، بالكسر والفتح، أو بالضم التي هي جمعُ لَفَّاءَ، فيكونُ الأَلْفافُ جج، وقد لَفَّتْ لَفّاً. و " جِئْنَا بِكُمْ لَفِيفاً " مُجْتَمِعِينَ مُخْتَلِطِينَ من كلِّ قَبيلةٍ. وطعامٌ لفيفٌ مَخْلوطٌ من جِنْسَيْنِ فَصاعداً. وقولُ الجوهريِّ لَفيفُه صَديقُهُ، غَلَطٌ، والصوابُ لَغِيفُه، بالغينِ. واللَّفيفُ في الصَّرْفِ مَقْرُونٌ كطَوَى، ومَفْرُوقٌ كوَعَى، لاجْتِمَاعِ المُعْتَلَّيْنِ في ثُلاثِيِّه، وبهاءٍ لَحْمُ المَتْنِ تحتَ العَقَبِ من البعير.
والمِلَفُّ، كمِقَصٍّ: لِحافٌ يُلْتَفُّ به، ورجلٌ ألَفُّ، بَيِّنُ اللَّفَفِ: عَيِيٌّ بَطيءُ الكلامِ، إذا تَكَلَّمَ مَلأَ لسانُهُ فمَهُ، والثقيلُ البَطِيءُ، والمقرونُ الحاجبينِ. واللَّفَّاءُ: الضَّخْمَةُ الفَخِذَيْنِ، والفَخِذُ الضَّخْمَةُ
و من الرِياضِ: الأَغْصَانُ المُلْتَفَّةُ. والأَلَفُّ: عِرْقٌ في وَظيفِ اليَدِ، والمَوْضِعُ الكثيرُ الأهْلِ، والرجلُ الثقيلُ اللسانِ، والعَيِيُّ بالأُمورِ. واللَّفَفُ، محرَّكةً: أنْ يَلْتَوِي عِرْقٌ في ساعِدِ العامِلِ فَيُعَطِّلَهُ عن العَمَلِ. واللُّفُّ، بالضم: الجَوارِي السِمانُ الطِوالُ، وجَمْعُ اللَّفَّاءِ، وجَمْعُ الأَلَفِّ.
ولَفْلَفٌ: ع بينَ تَيْمَاءَ وجبَلَيْ طَيِّىءٍ. ورجُلٌ لَفْلَفٌ ولَفْلافٌ: ضَعيفٌ. وألفَّ الطائِرُ رأسَهُ: جَعَلَهُ تَحْتَ جَناحَيْهِ، و فلانٌ: جَعَلَهُ في جُبَّتِه. وهنا تَلافيفُ من عُشْبٍ: نَباتٌ مُلْتَفٌّ. والمُلَفَّفُ في قولِ أبي المُهَوِّسِ الأَسَدِيِّ:
بِخُبْزٍ أو بِتَمْرٍ أو بِلَحْمٍ ... أو الشيءَ المُلَفَّفِ في البِجادِ
وَطْبُ اللَّبَنِ، وإنْشَادُ الجَوْهَرِيِّ مُخْتَلٌّ.
ولَفْلَفَ: اسْتَقْصَى الأكلَ، و البَعيرُ: اضْطَرَبَ ساعِدُهُ من التِواءِ عِرْقٍ. والتَفَّ في ثوبِهِ: تَلَفَّفَ.
تاج العروس:
ل - ف - ف
لَفَّه يَلُفُّه لَفَّاً : ضِدُّ نَشَرَه كَلَفَّفَه قالَ الجوهريُّ : شُدِّدَ للمُبالَغَةِ . ولَفَّ الكَتِيبَتَيْنِ يَلُفُّهُما لَفَّاً : خَلَطَ بيْنَهُما بالحَرْبِ وهو مجازٌ وأَنشدَ ابنُ دُرَيْدٍ :
ولكَمْ لَفَفْتُ كَتِيبَةً بكَتِيبَةٍ ... ولكَمْ كَمِيٍّ قد تَرَكْتُ مُعَفَّرَا ولَفَّ فُلاناً حَقَّه يَلُفُّه لَفاً : مَنَعَه نقَلَه الجَوْهَرِيُّ . وقالَ أَبو عُبَيْدٍ في تفسيرِ حديثِ أُمِّ زَرْعٍ : زَوْجي إِنْ أَكَلَ لَفَّ اللَّفُّ في الأَكْلِ : إذا أَكْثَرَ مِنْه مُخَلِّطاً من صُنُوفِه مُسْتَقْصِياً لا يُبْقِي منه شَيْئاً . أَو مَعْنَى لَفَّ : قَبَّحَ فِيه . ولَفَّ الشيءَ بالشيءِ : إِذا ضَمَّه إِلَيْه وجَمَعَه ووَصَلَه بهِ . واللِّفافَةُ بالكسرِ : ما يُلَفُّ بهِ على الرِّجْلِ وغَيْرِها ج : لَفائِفُ نَقَله الجَوْهريُّ يُقال : لَبسَ الخُفَّ باللِّفافَة . قال : وقولُهم : جاءُوا ومَنْ لَفَّ لِفَّهُم بالكسرِ والفتْحِ واقتصرَ الجَوهَرِيُّ على الكَسْرِ وجَمَع بَيْنَهُما ابنُ سِيدَه قال : وإِن شِئتَ رَفَعْتَ والقَولُ فيه كالقَوْلِ في : " ومَنْ أَخَذَ إِخْذَهُم وأَخْذَهُم " قال الصاغانيُّ : وأَجازَ أَبو عَمْرٍو فتَحَ اللامِ أو يُثَلَّثُ . قلتُ : والضمُّ غَرِيبٌ : أي منْ عُدَّ فِيهم وتَأَشَّبَ إِليهم قال الأَعْش :
وقد مَلأَتْ بَكْرٌ ومَنْ لَفَّ لِفَّها ... نُباكاً فقَوّاً فالرَّجَا فالنَّواعِصَا وأَنْشَدَ ابنُ دُرَيْدِ :
سَيَكْفيكُمُ أَوْداً ومَنْ لَفَّ لِفَّها ... فَوارسُ منْ جَرْمِ بن رَبّانَ كالأَسْدِ
وقالَ المُفَضَّلُ الضَّبِّيُّ : اللِّفُّ بالكَسْرِ : الصِّنْفُ من النّاس من خَيْرٍ أَو شَرٍّ . واللِّفُّ : الحزْبُ والطّائفَةُ يُقال : كانَ بَنُو فُلانٍ لِفّاً وبَنُو فُلانِ لقَوْمِ آخَرينَ لِفّاً : إِذا تَحَزَّبُوا حزْبين وفي حديث نابلٍ : سافَرْتُ مع مَولايَ عُثمانَ وعُمرَ في حَجٍّ أَو عُمرَةٍ فكانَ عُمرُ وعُثْمانُ وابنُ عُمَرَ لِفّاً وكنتُ أَنا وابن الزُّبَيْرِ في شَبَبَةٍ مَعَنا لِفّاً فكُنّا نَتَرامَى بالحَنْظَلِ فما يَزِيدُنا عُمَرُ على أَن يَقُولَ : كذاك لا تَذْعَرُوا عَلَيْنا إِبِلَنا . واللِّفُّ : القَوْمُ المُجْتَمِعُونَ في موضعٍ ج : لُفُوفٌ وألْفافٌ قال أَبو قِلابَةَ :
" إِذْ عارَت النَّبْلُ والْتَفَّ اللُّغٌوفُ وإِذْسَلُّوا السُّيُوفَ عُراةً بَعْدَ إِشْحانِ وقال اللَّيْثُ : اللِّفُّ : ما يُلَفُّ من هاهُنا وهاهُنا : أَي يُجْمَعُ كما يُلَفِّفُ الرَّجُلُ شُهُودَ الزُّورِ . قال : واللِّفُّ : الرَّوْضَةُ المُلْتَفَّةُ النَّباتِ وكذلك البُستانُ المجْتَمِعُ الشَّجَرِ . ويُقال : جاءُوا بِلِفِّهِم ولَفِيفِهِمْ : أَي أَخْلاطِهِم واللَّفِيفُ : ما اجْتَمَعَ من النّاسِ من قَبائِلَ شَتَّى . ويُقال للقَوْمِ إِذا اخْتَلَفُوا : لِفٌّ ولَفِيفٌ . وحَدِيقَةٌ لِفٌّ ولِفَّةٌ بكسرِهِما ويُفْتَحانِ : أَي مُلْتَفَّة الأَشْجارِ والأَلْفافُ : الأَشْجارُ المُلْتَفَّةُ بعضُها ببعضٍ وقال الزَّجاجُ في قولهِ تعالى : " وجَنّاتٍ أَلْفافاً " أَي وبَساتِينَ مُلْتَفَّة واحِدُها لِفٌّ بالكَسْرِ والفتحِ ونَظِيرُ المكسورِ عدٌّ وأَعْدادٌ أَو واحِدُها بالضَّمِّ التي هي جَمْعُ لَفّاءُ قال أَبو العَبّاس : لم نَسْمَعْ شجرةٌ لَفَّةٌ لكن واحدُها لَفّاءُ وجَمْعُها لُفُّ فيكونُ الألْفافُ جج أَي جمع الجمع وقَدْ لَفَّتْ لَفّاً وقال أَبو إِسْحاقَ : هو جمعُ لَفِيفٍ كنَصِيرٍ وأَنصارٍ . وقوله تعالى : " جِئْنَا بِكُمْ لَفِيفاً " أَي مُجْتَمِعِينَ مُخْتَلِطِينَ كما في الصِّحاحِ وقال أَبو عَمْرٍو : اللَّفِيفُ : الجمعُ العَظيمُ من أَخْلاطِ شَتَّى فيهم الشريفُ والدَّنِيءُ والمُطِيعُ والعاصِي والقَوِيُّ والضَّعِيفُ ومَعْنَى الآية : أَي أَتَيْنا بِكُم من كُلِّ قَبِيلَةٍ . وقال شيخُنا : اللَّفِيفُ : جَماعةٌ انْضَمَّ بعضُهم إلى بعضٍ من لَفَّهُ : إِذا طَواهُ قيل : هو اسمُ جَمْعٍ كالجَمِيعِ لا واحِدَ له ويَرِدُ مصْدَراً يُقال : لَفَّ لَفّاً ولَفِيفاً . وطَعامٌ لَفِيفٌ : مَخْلُوطٌ من جِنْسَيْنِ فصاعِداً نقله الجوهريُّ . وقولُ الجوهريِّ : فُلانٌ لَفِيفُه : أَي صَدِيقه غَلطٌ والصَّوابُ : لَغِيفُه بالغَيْنِ نَبَّه عليه الصاغانيُّ في التَّكْمِلَةِ . واللَّفِيفُ في بابِ الصَّرْفِ على نوعِين : مقْرُونٌ وهو : ما اقْتَرَنَ فيه حَرْفَا العِلَّةِ كطَوَى يَطْوِي طَيَّاً ومَفْرُوقٌ وهو : أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الحَرفْين حَرْفٌ آخَرُ كوَعَى يَعِي وعَيْاً ؛ لاجْتِماعِ المُعْتَلَّيْنِ في ثُلاثِيِّةِ . وقال اللَّيْثُ : اللَّفِيفُ من الكلامِ : كلُّ كلمَةٍ فيها مُعْتَلاّنِ أَو مُعْتَلٌّ ومُضاعَفٌ . واللَّفِيفَةُ بهاءٍ : لَحْمُ المَتْنِ تحتَ العَقَبِ من البَعِيرِ ووقعَ في التَّكْمِلَةِ الذّي تَحْتَهُ العَقَبُ . وقال اللَّيْثُ : المِلَفُّ كمِقَصٍّ : لِحافٌ يُلْتَفُّ بهِ والفتحُ عامِّيّة . ورَجُلٌ ألَفٌّ بَيِّنُ اللَّفَفِ : عَيِيٌّ بَطِئُ الكلامِ إِذا تَكَلَّمَ مَلأَ لِسانُه فَمَهُ قال الكَمَيْتُ :
ولايَةُ سِلِّغْدِ أَلَفَّ كأَنَّهُ ... من الرَّهَقِ المَخْلُوطِ بالنَّوْكِ أَثْوَلُ نقله الجوهريُّ . وقال : والألَفُّ أيضاً : الثَّقِيلُ البَطِيءُ قال زُهَيْرٌ :
مَخُوفٌ بَأْسُه يَكْلاكَ مِنْهُ ... قَوِيٌّ لا أَلَفُّ ولا سَؤُومُ والأَلَفُّ : المَقْرُونُ الحاجبَيْن نَقَله الصاغانيُّ . والامْرَأَةُ اللَّفّاءُ : الضَّخْمَةُ الفَخِذَيْنِ المُكْتَنزَةُ كما في الصحاحِ وقال غيره : امْرَأَةٌ لَفّاءُ : مُلْتَفَّةُ الفَخْذَيْنِ واللَّفّاءُ : الفَخِذُ الضَّخْمَةُ قال الجَوْهَرِيُّ : فَخِذانِ لَفّاوانِ قال الحكمُ بن مَعْمَرٍ الخُضْرِيُّ :
تَساهَمَ ثَوْباهَا ففِي الدِّرْعِ رَأْدَةٌ ... وفي المِرْطِ لَفّاوانِ رِدْفُهُما عَبْلُ وقال ابنُ الأَثيرِ : تَدانِي الفَخْذَيْنِ من السِّمَنِ قال الزَّمَخْشَرِيُّ : وهو عَيْبٌ في الرّجُلِ مَدْحٌ في المَرْأَةِ . واللَّفّاءُ من الرِّياضِ : الأَغْصانُ المُلْتَفَّةُ يُقال : شَجَرةٌ لَفّاءُ . وحَدِيقةٌ لَفَّةٌ : أَي مُلْتَفَّةُ الأغصانِ . والأَلَفُّ : عِرْقٌ يَكُون في وَظِيفِ اليَدِ بَيْنَه وبَيْنَ العُجايَةِ في باطِن الوَظِيفِ قال :
" يا رِيَّها إِنْ لَمْ تَخْنِّي كَفِّي
" أَو يَنْقَطِعْ عِرْقٌ مِنَ الأَلفِّ وقال الأَصمَعِيُّ : الأَلَفُّ المَوْضِعُ الكَثِيرُ الأَهْلِ قال ساعِدَةُ ابنُ جُؤَيَّةَ :
ومُقامِهِنَّ إِذا حُبِسْنَ بمَأْزِمٍ ... ضَيْقٍ أَلَفَّ وَصَدَّهُنَّ الأَخْشَبُ نقله الجَوْهَريُّ . وقال السُّكَّرِيُّ في شرح الدّيوانِ : مَكَانٌ ألَفُّ : أَي مُلْتَفٌّ وبه فَسَّرَ البَيْتَ . والأَلَفُّ : الرَّجُلُ الثَّقِيلُ اللِّسانِ عن الأَصْمَعِيِّ . وقال أَبو زَيْدٍ : هو العَيِيُّ بالأُمورِ ولا يَخْفَى أَنّ هذا قد تَقَدَّم للمصَنِّفِ بعينه فهو تَكْرارٌ . وقال ابن الأعرابيِّ : اللَّفَفُ مُحَرَّكَةً : أَنْ يَلْتَوِيَ عِرٍقٌ في ساعِدِ العامِل فيُعَطِّلَه عنِ العَمَلِ . وأَنْشَدَ :
" الدَّلْوُ دَلْوِي إِنْ نَجَتْ من اللَّجَفْ
" وإِنْ نَجَا صاحِبُها من اللَّفَفْ وقالَ المُفَضَّل الضَّبِّيُّ : اللُّفُّ بالضَّمِّ : الشوابل من الجَوارِي وهُنَّ السِّمانُ الطِّوالُ كذا في التّهْذِيبِ . واللُّفُّ : جَمْعُ اللَّفاءِ وهي الضَّخْمَةُ الفَخِذَيْنِ وأَنشَدَ ابنُ فارِسِ :
عِراضُ القَطَا مُلْتَفَّةٌ رَبَلاتُها ... وما اللُّفُّ أَفْخاذاً بتارِكَهِ عَقْلاَ واللُّفُّ أيضاً : جَمْعُ الأَلَفِّ بالمَعانِي التي تَقَدَّمَتْ . ولَفْلَفٌ : ع بَيْنَ تَيْماءَ وجَبَلَىْ طَيِّيءٍ قالَ القَتّالُ :
عَفَا لَفْلَفٌ من أَهْلِه فالمُضَيَّحُ ... فلَيْسَ بهِ إلا الثَّعالِبُ تَضْبَحُ وقال ابنُ دُريدٍ : رجُلٌ لَفْلَفٌ . ولَفْلافٌ : أَي ضَعِيفٌ . وقال اللَّيْثُ : أَلَفَّ الطّائِرُ رَأْسِه فهو مُلِفٌّ : جَعَله تحتَ جَناحَيْهِ . قال : وأَلَفَّ فُلانٌ : أَي يَعْنِي رَأْسَه : جَعَله في جُبَّتِهِ قال أُمَيَّةُ بنُ أَبِي الصَّلْتِ يَذْكُرُ المَلائِكَةَ :
ومِنْهُم مُلِفٌّ في جَناحَيْهِ رَأسَه ... يَكادُ لذِكْرَى رَبِّه يَتَفَصَّدُ ويُقال : هُنا تَلافِيفُ مِنْ عُشْبٍ : أَي نَباتٌ مًلْتَفٌّ لا واحِدَ له . والشَّيءُ المُلَفَّفُ في البِجادِ في قَوْلِ أَبِي المُهَوِّسِ كمُحَدِّثٍ الأَسَدِيِّ :
إذا ما ماتَ مَيْتٌ مِنْ تَمِيمٍ ... وسَرَّكَ أَن يَعِيشَ فجِئْ بِزادِ
بخُبْزٍ أَو بَتَمْرٍ أَو بِلَحْمٍ ... أَو الشّيْءِ المُلَفَّفِ في البِجادِ
تَراهُ يُطَوِّفُ الآفاقَ حِرْصاً ... ليَأْكُلَ رَأْسَ لُقْمانَ بنِ عادِ وطَبُ اللَّبَنِ قال ابنُ بَرِّيٍّ يقال : إِنّ هذَيْنِ البَيْتَيْنِ لأَبِي المُهَوِّسِ الأَسَدِيّ ويُقالُ : إِنّهما ليَزِيدَ بنِ عَمْرِو بنِ الصَّعِقِ قال : وهو الصَّحِيحُ ومثله في حَلْيِ النَّواهِد للصَّلاحِ الصَّفَدِيِّ وإِنشادُ الجَوْهَريِّ :
" بخُبْزٍ أَو بسَمْنٍ أَو بَتَمْرٍ
مُخْتَلٌّ وقولً الشّيخِ عليٍّ المَقْدِسِيِّ في حَواشِيه : إِنّ الجَوْهَرِيَّ أَنشَدَه كالمُصَنِّفِ فلا أَدرِي وَجْه اخْتِلالِه ما هو إِلا غَفْلَةٌ ظاهِرَةٌ وسهوٌ واضِحٌ لمن تأَمَّلَه وفي حَدِيثِ معاوِيَةَ رِضي اللهُ عنه أَنّه مازَحَ الأَحْنَفَ بنَ قَيْس فما رُئِي مازِحانِ أَوْقَرَ مِنْهُما قال له : يا أَحْنَفُ . ما الشيءُ المُلَفّفُ في البِجادِ ؟ فقالَ : هو السَّخِينَةُ يا أَمير المُؤَمِنينَ ذهبَ مُعاوِيَةُ رضي الله عنه إلى قَوْلِ أَبي المُهَرِّسِ والأَحْنَفُ إلى السَّخِينَةِ التي كانتْ تُعَيَّرُ بها قُرَيْش وهي شَيْءٌ يُعْمَلٌُ من دَقيقٍ وسَمْنٍ ؛ لأَنَّهُم كانُوا يُولَعُونَ بِها حتّى جَرَتْ مَجْرَى النَّبْزِ لَهُم وهي دُونَ العَصِيدَةِ في الرِّقَّةِ وفوقَ الحَسَاءِ وكانُوا يَأْكُلُونَها في شِدَّةِ الدَّهْرِ وغَلاءِ السِّعْرِ وعَجَفِِ المالِ قالَ كَعْلبُ بنُ مالِكٍ رضيَ اللهُ عنه :
زَعَمَتْ سَخِينَةُ أَنْ سَتَغْلِبُ رَبَّها ... ولَيُغْلَبَنَّ مُغالِبُ الغَلاّبِ وقالَ ابنُ الأعرابِيِّ : لَفْلَفَ الرّجُلُ : إذا اسْتَقْصَى الأَكْلَ والعَلَفَ الرّجُلُ : إذا اسْتَقْصَى الأَكْلَ والعَلَف . وقالَ في موضعٍ آخر : لَفْلَفَ البَعِيرُ : إِذا اضْطَرَبَ ساعِدُه مِن الْتِواءِ عِرْقٍ فيه وكذلِكَ الرَّجُلُ وهو المَّفَفُ . والتَفَّ في ثَوْبِه وتَلَفَّفَ في ثَوْبِه بمعنىً واحدٍ
ومما يُستدرك عليه : رَجَلٌ أَلَفُّ : ثَقِيلٌ فَدْمٌ . وجَمْعٌ لَفِيفٌ : مُجْتَمِعٌ مُلْتَفٌّ من كُلِّ مَكانِ قالَ ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّةَ :
فالدَّهْرُ لا يَبْقَى على حَدَثانِه ... أَنَسٌ لَفِيفٌ ذُو طَوائِفَ حَوْشَبُ وجاءَ القَوْمُ بلَفَّتِهِم : أَي بجَماعَتِهِمْ . وجاءُوا أَلْفافاً : طَوائِفَ
والْتَفَّ الشَّيْءُ : تجَمَّعَ وتَكاثَفَ وقد لَفَّه لَفّاً . ويُقال : الْتَفُّوا علَيْه وتَلَفَّفُوا : إِذا تَجَمَّعُوا . وهو يَتَلَفَّفُ له على حَنَقٍ وهو مَجازٌ . واللَّفِيفُ : الكَثِيرُ من الشَّجَرِ يَجْتَمِعُ في موضِعٍ ويَلْتَفُّ . والْتَفَّ الشَّجَرُ بالمَكانِ : كَثُرَ وتَضايَقَ قالَه أَبو حَنِيفَةَ . واللَّفَفُ في الأَكْلِ : إِكثْارٌ وتَخْلِيطٌ . وقال المَبَرِّدُ : اللَّفَفُ : إِدْخالُ حَرْف في حَرْفٍ . ولَفْلَفَ في ثَوْبِه كالْتَفَّ به . وفي حَدِيثِ أُمِّ زَرْعٍ : وإِنْ رَقَدَ الْتَفَّ أي : نامَ في ناحِيَةٍ ولم يُضاجِعْها وقالت امْرَأَةٌ لزَوْجِها : إِنَّ ضِجْعَتَكَ لا نْجِعاف وإِنّ شِمْلَتَك لالْتِفاف وإِنَّ شُرْبَكَ لاشْتِفاف وإِنَّك لتَشْبَعُ ليلَةَ تُضاف وتَأْمَنُ ليلَةَ تَخاف . وقال الأَزْهَرِيُّ في ترْجَمة عمت يُقالُ : فُلانٌ يَعْمِتُ أَقْرانَه : إِذا كانَ يَقْهَرُهُم ويَلُفُّهم يُقالُ ذلِكَ في الحَربِ وجَوْدَةِ الرَّأْيِ والعِلْمِ بأَمْرِ العَدُوِّ إِثْخانِه قال الهُذَلِيُّ :
يَلُفُّ طَوائِفَ الفُرْسا ... نِ وهْوَ بِلَفِّهمْ أَرِبُ وقوله تعالى : " والْتَفَّتِ السّاقُ بالسّاقِ " قيل : إِنّه اتّصالُ شِدَّةِ الدُّنْيا بِشدَّةِ الآخرةِ والمَيِّتُ يُلَفُّ في أَكْفانِه : إذا أُدْرِجَ فِيها . واللَّفِيفُ : حَيٌّ من اليَمَنِ . واللَّفَفُ : ما لَفُّوا من هُنا ومن هُنا . وقالَ أَبو عَمْرٍو : اللَّفُوفُ من الغَنَم : التي يَذْبَحُها صاحِبُها وكانَ يَرَى أَنّها لا تُنْقِي فأَصابَها مُنْقِيَةً كما في العُباب . ورَجُلٌ مُلَفَّفٌ : عَيِيٌّ . وبِلِسانِه لَفْلَفَةٌ . والتَفَّت اللُّفُوفُ . ومن المَجازِ : الْتَفَّ وَجْهُ الغُلامِ وغُلامٌ مُلْتَفُّ الوَجْهِ : اتَّصَلَتْ لِحْيَتُه . وأَرْسَلْتُ الصَّقْرَ على الصَّيْدِ فَلافَّةُ : إِذا التَفَّ عليه وجعَلَه تَحْتَ رِجْلَيْه . وما تَصافُّوا حتَّى تَلافُّوا . ولافَفْناهُم . وطارَتْ لَفائِفُ النَّباتِ وهي قِشْرُه . وهَمٌّ يُذِيبُ لَفائفَ القُلُوبِ : جمعُ لِفافَةٍ وهي شَحْمَةٌ تَلْتَفُّ على القَلْب كما في الأساسِ

##### Türkçe

لفف
**لَفَّ - يَلُفُّ - لَفُّ - أَلْفَاف - أَلْفَافَاً- لَفِيْف - لَفِيْفاً - الْتَفَّ - يَلْتَفُّ**

**لَفَّ - يَلُفُّ** + bir varlık + bir şeyi veya daha fazlasını: onu toplar ve bir kumaş veya bağ ile, yahut onu kendi üzerine veya diğer parçaları üzerine dolayarak, onu birbirine sıkıca sarar.

**لَفُّ**: “**لَفَّ - يَلُفُّ**”dan fiil adı: “**لَفُّ**” fiilinin bir şeyi bir şeyle sarma işlemi: yine o, “**لَفَّ - يَلُفُّ**” fiilinin yapmasıyla olan şeydir: sarılmış şey: sarılmış şeyler: kendi üzerine dolanması ve bükülmesiyle toplanmış ve sıkılaşmış şeyler.

**أَلْفَاف**: “**لَفُّ**”un çoğulu.

**أَلْفَافَاً**: “**أَلْفَاف**”tan hâl: dolanmış bir biçimde.

**لَفِيْف**: “**فعيل**” vezni üzere: “**لَفَّ - يَلُفُّ**”dan mübalağa ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe: birbirlerinin üzerine dolanmış olanlar; yahut sarılmış, bir araya getirilmiş, bağlanmış ve kuşaklar hâlinde toplanmış olanlar.

**لَفِيْفاً**: “**لَفِيْف**”ten hâl: yoğun, toplanmış ve dolanmış bir biçimde.

**الْتَفَّ - يلْتَفُّ**: “**لَفَّ - يَلُفُّ**”dan “**افتعل**” vezni üzere: “**لَفَّ - يَلُفُّ**” fiilini özsel bir biçimde yapar: kendisini kendisiyle sarar: parçaları birbirlerinin üzerine dolanır da her biri ötekini sıkar.

Ve lafız, “daha büyük bir gruptan benzer şeylerden bir sayıyı ayırma, sonra onları bağlanmış, büzülmüş ve şiddetle sıkılmış bir paket içinde toplama” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**حَزَبَ - يَحْزُبُ، عَصَبَ - يَعْصِبُ، صَرَّ - يَصُرُّ، عَصَر - يَعْصِرُ، لَفَّ - يَلُفُّ، ضَغَثَ - يَضْغَثُ**

لفيفا
 	﴿Ve ondan sonra İsrailoğullarına dedik ki: “Yeryüzünde oturun; sonra âhiretin vaadi geldiğinde sizi **لَفِيفاً** olarak getirdik (104).”﴾ الإسراء

ألفافا
 ﴿Ve bahçeler **أَلْفَافَاً** (16).﴾ النبأ

التف - التفت
 	﴿Ve ساق, ساق ile **الْتَفَّ** etti (29).﴾ القيامة

مختار الصحاح
● [لفف] ل ف ف: **لَفَّ** şeyi, **رَدَّ** babındandır; ve **لَفَّفَهُ** (şeddeli) mübalağa içindir. Ve elbisesine **تَلَفَّفَ** etti; ve elbisesiyle **الْتَفَّ** etti. Ve **اللِّفَافَةُ**, ayak ve başkası üzerine sarılan şeydir; çoğulu **اللَّفَائِفُ**tur. Ve **اللَّفِيفُ**, çeşitli kabilelerden insanlardan toplanmış olandır. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿Sizi **لَفِيفاً** olarak getirdik﴾ yani toplanmış, karışmış olarak. Ve Arapçadan bir bab vardır; ona, üçlüde iki illetli harfin toplanması sebebiyle **اللَّفِيف** denir; **ذَوَى** ve **حَييَ** gibi. Ve **الأَلْفَافُ**, ağaçlardır; bazısı bazısına dolanır. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: ﴿Ve bahçeler **أَلْفَافَاً**﴾; onun teki **لِفٌّ**dur, kesre ile.

الراغب
لفف
Yüce Allah dedi ki: }Âhiretin vaadi geldiğinde sizi **لَفِيفاً** olarak getirdik﴿[الإسراء/104] yani: bazınız bazınıza bitişmiş olarak. Denir: “Şeyi **لَفّاً** olarak **لففت**.” Ve “Onlar geldiler ve onların **لف لفهم**i (de geldi)”, yani: onlara katılan. Ve onun sözü:﴾Ve bahçeler **أَلْفَافَاً**﴿[النبأ/16] yani: ağaç çokluğundan dolayı bazısı bazısına dolandı. Dedi ki:﴾Ve ساق, ساق ile **الْتَفَّ** etti{ [القيامة/29]. Ve **الألف**: semizliğinden iki uyluğu birbirine yaklaşan kimsedir. Ve **الألف** ayrıca: insanlardan semiz, ağır, yavaş olandır. Ve başını elbiseleri içinde **لف** etti; ve kuş, başını kanadı altına (koyar). Ve insanlardan **اللفيف**: çeşitli kabilelerden toplananlardır. Ve Halîl, aslî harflerinden ikisi illetli olan her kelimeyi **لفيفا** diye adlandırdı.

ملخص اللسان
1.     **اللَّفَف**: uyluk etinin çokluğu; kadınlarda bir niteleme, erkeklerde bir ayıptır. **لَفَّ** **لَفّاً** ve **لفَفاً**; ve o, **أَلَفُّ**tur. Ve **رجل أَلَفُّ**: ağırdır.
2.       Ve **لفَّ** şeyi, onu **لَفّاً** olarak **يَلُفُّه**: onu topladı; ve **التَفَّ** etti. Ve **جمعٌ لَفِيفٌ**: her yerden toplanmış, dolanmış bir topluluk. Ve **واللَّفُوف**: cemaatlerdir. Ve kavim, **بلَفِّهم** ve **لَفَّتهم** ve **لَفِيفِهم** ile geldi; yani: cemaatleri ve karışıklarıyla. Ve **لِفُّهم** ve **لَفُّهم** ve **لَفِيفُهم** de yine böyledir. Ve **اللَّفِيفُ**: asılları bir olmayan, çeşitli kabilelerden toplanan kavimdir. Ve **أَلفافاً** geldiler; yani **لَفِيفاً**. **اللفيف**: içinde soylu ve aşağı, itaatkâr ve âsi, güçlü ve zayıf bulunan, çeşitli karışıklardan büyük topluluktur. Allah عز وجل dedi ki: “Sizi **لفيفاً** olarak getirdik”; yani: sizi her kabileden getirdik.
3.      Ve **التَفَّ** şey: toplandı ve yoğunlaştı.
4.     Ve **اللَّفِيف**: ağaçtan çok olandır. Ve **جنّة لَفّة** ve **لَفٌّ**: dolanmış (bahçe). Ebü’l-Abbâs dedi ki: “**شجرة لَفَّة**” işitmedik; fakat onun teki **لَفّاء**dır; çoğulu **لُفٌّ**dur. Ve **لِفّ**in çoğulu **أَلفاف**tır; **عِدّ** ve **أَعْداد** gibi. Ve **الأَلفاف**: ağaçlardır; bazısı bazısına dolanır.
5.      Ve yemekte **اللَّفَف**: çoğaltma ve karıştırmadır; sözde: zayıflıkla birlikte ağırlık ve dilsizliktir.
6.      Ve **اللَّفف**: buradan ve şuradan **لفَّفوا** ettikleri şeydir; tıpkı adamın yalancı şahitliği **يُلَفِّفُ** etmesi gibi.
7.      Ve adam başını **أَلفَّ** etti: onu elbisesinin altına koydu.
8.      Falan elbisesine **تَلفَّفَ** etti; ve onunla **التفَّ** etti; ve onunla **تَلَفْلَف** etti.
9. الجوهري: “Şeyi **لَفّاً** olarak **لفَفْت** ettim ve onu **لفَّفْته**.”
10.                          Ve adam başını **أَلفَّ** etti: onu elbisesinin altına koydu.
11.                        Ve falan elbisesine **تَلفَّفَ** etti; ve onunla **التفَّ** etti; ve onunla **تَلَفْلَف** etti.
12.                        Ümm زرع hadîsinde: “Ve eğer uyursa **التفّ** eder”; yani: uyuduğunda elbiseye **تلفَّف** eder ve benden yana ayrı bir tarafta uyur.
13.                        Ve **اللِّفافة**: ayak ve başkası üzerine sarılan şeydir; çoğulu **اللَّفائف**tir.
14.                         Ve Yüce Allah’ın sözü: “Ve ساق, ساق ile **الْتَفَّ** etti”; o, ölünün iki ساق’ının kefeninde sarılmasıdır.

لسان العرب
● - لفف: **اللَّفَف**: uyluk etinin çokluğu; kadınlarda bir niteleme, erkeklerde bir ayıptır. **لَفَّ** **لَفّاً** ve **لفَفاً**; ve o, **أَلَفُّ**tur. Ve **رجل أَلَفُّ**: ağırdır. Ve **لفَّ** şeyi, onu **لَفّاً** olarak **يَلُفُّه**: onu topladı; ve **التَفَّ** etti. Ve **جمعٌ لَفِيفٌ**: her yerden toplanmış, dolanmış bir topluluk; Saʿide b. Cüʾeyye dedi ki:
  Zaman, olayları üzerine kalmaz;
  **أَنَسٌ لَفِيفٌ** (dolanmış bir insan topluluğu), türlü türlü, karışık.
Ve **اللَّفُوف**: cemaatlerdir; Ebû قلابة dedi ki:
  Oklar ödünç alındı ve **اللُّفُوف** dolandı;
  Ve kılıçları çıplak olarak, kederlerden sonra çektiler.
Ve **رجل ألَفُّ**: iki kaşı bitişik. Ve **امرأَة لَفّاء**: uylukları dolanmış; صحاح’ta: uylukları iri, dolgun. Ve **فخذان لَفّاوان**. الحكم الخضري dedi ki:
  İki elbisesi paylaştı; zırhta bir sarkma var,
  Ve örtüde iki **لَفّاوان**; kalçaları iridir.
Onun sözü **تَساهم**: yani **تَقارع**. Ebû الموالي hadîsinde: “Ben, onun **لفَف**inden iki uyluğu arasında, harâbiş mızraklarının hışırtısı gibi bir ses işitiyorum.” **اللَّفُّ** ve **اللَّفَفُ**: semizlikten uylukların birbirine yaklaşmasıdır.
Ve kavim, **بلَفِّهم** ve **لَفَّتهم** ve **لَفِيفِهم** ile geldi; yani: cemaatleri ve karışıklarıyla. Ve **لِفُّهم** ve **لَفُّهم** ve **لَفِيفُهم** de yine böyledir. Ve **اللَّفِيفُ**: asılları bir olmayan, çeşitli kabilelerden toplanan kavimdir. Ve **أَلفافاً** geldiler; yani **لَفِيفاً**. Ve denir: “Falan oğulları **لَفّاً** idi; falan oğulları da başka bir kavme **لَفّاً** idi” — iki hizbe ayrıldıklarında. Ve onların sözü: “Onlar geldiler ve onların **لَفَّ لَفَّهم**i (de geldi)”; yani: onlarda sayılan ve onlara eklemlenen. İbn سيده: “Falan oğulları geldi ve onların **لَفَّ لَفَّهم**i ve **لِفَّهم**i (de geldi); istersen yükseltirsin (raf edersin).” Ve bunda söz, “Ve onların **أَخذَ إخْذهم**i ve **أَخْذهم**i” sözündeki söz gibidir. Ve **اللَّفِيفُ**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şeydir. Ebû عمرو: **اللفيف**: içinde soylu ve aşağı, itaatkâr ve âsi, güçlü ve zayıf bulunan, çeşitli karışıklardan büyük topluluktur. Allah عز وجل dedi ki: “Sizi **لفيفاً** olarak getirdik”; yani: sizi her kabileden getirdik. Ve صحاح’ta: yani: toplanmış, karışmış olarak. Kavme, karıştıklarında **لَفٌّ** ve **لَفيفٌ** denir.
Ve **اللِّفّ**: insanlardan hayır veya şerden صنف’tır. Nâbil hadîsinde: “Efendim عثمان ve عمر ile, Allah onlardan razı olsun, hac veya umrede yolculuk ettim; عمر ve عثمان ve İbn عمر, Allah onlardan razı olsun, bir **لِفّاً** idi; ben ve İbn الزبير ise, yanımızda bir **لِفّاً** bulunan bir gençlik içinde idik; biz حنظل ile birbirimize atardık; عمر bize ancak ‘öyle, develerimizi ürkütmeyin’ demeyi artırmazdı.” **اللِّفُّ**: dolanmadan dolayı hizip ve taifedir; çoğulu **أَلفاف**tır; yani: “Yeter, develerimizi ürkütmeyin.”
Ve **التَفَّ** şey: toplandı ve yoğunlaştı. الجوهري: “Şeyi **لَفّاً** olarak **لفَفْت** ettim ve onu **لفَّفْته**; mübalağa için şeddelendi.” Ve “Onun hakkını **لفّه** etti”; yani: onu engelledi. Ve “Falan, falanın **لَفِيف**idir”; yani: onun dostudur. Ve **مكان أَلفّ**: dolanmış (yer); Saʿide b. Cüʾeyye dedi ki:
  Onların konakladıkları yer, dar bir boğazda hapsedildiklerinde,
  dar, **أَلَفَّ**; ve onları iki dağ engelledi.
Ve **اللَّفِيف**: ağaçtan çok olandır. Ve **جنّة لَفّة** ve **لَفٌّ**: dolanmış (bahçe). Ebü’l-Abbâs dedi ki: “**شجرة لَفَّة** işitmedik; fakat onun teki **لَفّاء**dır; çoğulu **لُفٌّ**dur.” Ve **لِفّ**in çoğulu **أَلفاف**tır; **عِدّ** ve **أَعْداد** gibi. Ve **الأَلفاف**: ağaçlardır; bazısı bazısına dolanır. Ve **جنَّاتٌ أَلفاف**; ve aziz تنزيل’de: “Ve bahçeler **أَلفافاً**.” Ve caiz olur ki **أَلفاف**, **لُفّ**un çoğulu olsun; böylece çoğulun çoğulu olur. Ebû إسحق dedi ki: o, **لَفِيف**in çoğuludur; **نَصِير** ve **أَنصار** gibi. Zجاج dedi ki: “Ve bahçeler **أَلفافاً**” yani: dolanmış bahçeler. Ve bitkinin **التِفافُ**u: onun çokluğudur. الجوهري, “Ve bahçeler **أَلفافاً**” sözünde: onun teki **لِفّ**tir, kesre ile; ve ondandır onların sözü: “Biz **لِفّاً** idik”; yani: bir yerde toplanmış olarak. Ebû حنيفة dedi ki: “Ağaç, yerde **التَفَّ** etti” — çoğaldı ve sıkıştı. Ve o, **حديقة لَفّة** ve **شجر لف**tir; ikisi de fetha ile. Ve **لَفَّ** eder, **لَفّاً** olarak **يَلَفُّ**. Ve **اللَّفِيف**: dolandığında ve toplandığında ağaç türleridir.
Ve “Falan oğullarının toprağında ottan **تَلافِيفُ** vardır”; yani: dolanmış bitki. الأصمعي dedi ki: **الأَلَفُّ**: halkı çok, dolanmış yerdir. Ve Saʿide b. Cüʾeyye’nin beytini okudu:
  Onların konakladıkları yer, dar bir boğazda hapsedildiklerinde,
  dar, **أَلَفَّ**; ve onları iki dağ engelledi.
التهذيب: **اللُّفُّ**: cariyelerden **الشَّوابِل**dir; onlar semiz, uzun olanlardır.
Ve **اللَّفُّ**: yemektir. Ümm زرع ve kadınları hadîsinde: bir kadın dedi ki: “Kocam, yerse **لَفّ** eder; içerse **اشْتَفّ** eder”; yani: her şeyden toplar ve karıştırır. Ebû عبيد dedi ki: yemekte **اللَّفُ**: türlerinden karıştırarak ondan çoğaltmaktır; ondan hiçbir şey bırakmaz.
Ve **طعام لَفِيف**: iki cins ve daha fazlasından karışık olduğunda.
Ve adam **لَفْلَفَ** etti: yemeği ve yemi sonuna kadar tüketti. Ve yemekte **اللَّفَفُ**: çoğaltma ve karıştırmadır; sözde: zayıflıkla birlikte ağırlık ve dilsizliktir. Ve **رجل أَلفّ** açık **اللفَف**li: yani: dilsiz, konuşması yavaş; konuştuğunda dili ağzını doldurur. الكميت dedi ki:
  **وِلايةُ سِلَّغْدٍ أَلَفّ** sanki o,
  aptallıkla karışmış hafiflikten, **أَثْوَل**.
Ve **لَفَّ** etti, **لفَفاً**; ve o, **أَلفُّ**tur. Ve yine **اللَّفْلَفُ** ve **اللَّفْلافُ**; ve **لَفْلَفَ** etti. Ebû زيد: **الأَلَفُّ**: dilsizdir; ve **لَفِفْت** ettim, **لَفَفاً**. الأصمعي dedi ki: o, dili ağır olandır. الصحاح: **الأَلفُّ**: ağır, yavaş adamdır. Ve المبرد dedi ki: **اللفَف**: bir harfi bir harfe sokmaktır.
Ve Arapçadan bir bab vardır; ona, üçlüsünde iki illetli harfin toplanması sebebiyle **اللَّفِيف** denir; **دَوِيّ** ve **حَيِيّ** gibi. İbn بري: fiillerden **اللفِيف**, fâ’sı ve lâm’ı illetli olanlardandır; **وَقَى** ve **وَدَى** gibi. الليث: sözden **اللفيف**, içinde iki illetli bulunan her kelimedir; yahut illetli ve مضاعف. Dedi ki: ve **اللَّفف**: buradan ve şuradan **لفَّفوا** ettikleri şeydir; tıpkı adamın yalancı şahitliği **يُلَفِّفُ** etmesi gibi.
Ve adam başını **أَلفَّ** etti: onu elbisesinin altına koydu. Ve falan elbisesine **تَلفَّفَ** etti; ve onunla **التفَّ** etti; ve onunla **تَلَفْلَف** etti. Ümm زرع hadîsinde: “Ve eğer uyursa **التفّ** eder”; yani: uyuduğunda elbiseye **تلفَّف** eder ve benden yana ayrı bir tarafta uyur. Ve **اللِّفافة**: ayak ve başkası üzerine sarılan şeydir; çoğulu **اللَّفائف**tir. Ve **اللَّفِيفة**: devenin sırt etidir; onun altında **العقَب** vardır. Ve **الشيء المُلَفَّف** (sarılmış şey), şairin sözünde **البجاد** içinde: sütün tulumu:
  Temîm’den bir ölü ölürse,
  ve onun yaşamasını istersen, azıkla gel:
  ekmekle, yahut yağla, yahut hurmayla,
  yahut **البجاد** içinde sarılmış şeyle.
İbn بري dedi ki: bu iki beytin Ebû المُهَوِّس الأَسدي’ye ait olduğu söylenir; ve onların Yezîd b. عمرو b. الصَّعِق’e ait olduğu söylenir; dedi ki: doğru olan budur. Dedi ki: ve أوس b. غَلفاء, İbn الصَّعِق’e cevap olarak dedi ki:
  Şüphesiz sen, Temîm oğullarını hicvedişte,
  sevdaya sevda ekleyen bir su tulumu gibisin.
  Ve onlar seni, bir hubârâ’dan daha silahsız bıraktılar,
  bir şahin gören; ve bir devekuşundan daha kaçkın.
Ve kuş başını **أَلفّ** etti: onu kanadı altına koydu. Ümeyye b. Ebî الصلت dedi ki:
  Ve onlardan, başını kanadında **مُلِفٌّ** eden vardır,
  Rabbini anmaktan neredeyse kanarcasına çatlar.
الأزهري, **عمت** maddesinde: denir: “Falan, akranlarını **يَعْمِتُ** eder” — onları kahreder ve onları **يَلُفهم** eder ise; bu, savaşta, görüşün iyiliğinde, düşmanın işini bilmede ve onu ağırlaştırmada söylenir. Ve bundan, yün **لفائف**lerine **عُمُتٌ** denir; çünkü onlar **تُعْمَت** edilir; yani: sarılır. الهذلي dedi ki:
  Süvarilerin taifelerini **يَلُفُّ** eder,
  ve onları **بِلَفِّهِم** etmede o, mahirdir.
Ve Yüce Allah’ın sözü: “Ve ساق, ساق ile **الْتَفَّ** etti”; o, ölünün iki ساق’ının kefeninde sarılmasıdır. Ve denildi ki: o, dünya şiddetinin âhiret şiddetiyle birleşmesidir. Ve ölü, kefenlerinde **لفّاً** olarak **يَُلفُّ** edilir; içine **أُدْرِجَ** edildiğinde.
Ve **الأَلفّان**: iki damardır; iki üst kolun iç tarafında bulunur; biri ötekinden ayrılır. Dedi ki:
  Eğer ben sulamazsam, elim felç olsun,
  ve **الأَلَفِّ**ten damar kopsun.
İbn الأعرابي: **اللَّفَف**: işçinin önkolunda bir damarın dolanmasıdır; onu işten alıkoyar. Ve başkası dedi ki: **الأَلَفُّ**: elin **وَظِيف**i ile **العُجاية** arasında, **الوَظِيف**in iç tarafında bulunan bir damardır. Ve okudu:
  Ey Riyyâ! Eğer elim bana ihanet etmezse,
  yahut **الأَلَفّ**ten bir damar kopmazsa.
Ve İbn الأعرابي başka bir yerde dedi ki: adam **لَفْلَف** eder — içinde bir damarın dolanmasından dolayı önkolu titrerse; ve o, **اللَّفَف**tir. Ve okudu:
  Kova benim kovamdır; eğer **اللَّجَفْ**ten kurtulursa,
  ve sahibi **اللَّفَفْ**ten kurtulursa.
Ve **اللَّفِيف**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **لَفْلَف**: bir yer adıdır. القتال dedi ki:
  **لَفْلَف** halkından boşaldı; sonra **المُضَيَّحُ**,
  onda, ancak tilkiler havlar.
