# لفف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%81%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لفف

لفه يلفه لفا: ضد نشره، كلففه قال الجوهري: شدد للمبالغة. ولف الكتيبتين يلفهما لفا: خلط بينهما بالحرب وهو مجاز، وأنشد ابن دريد:
  ولكم لففت كتيبة بكـتـيبة                      ولكم كمي قد تركت معفرا ولف فلانا حقه يلفه لفا: منعه نقله الجوهري. وقال أبو عبيد في تفسير حديث أم زرع: زوجي إن أكل لف اللف في الأكل: إذا أكثر منه مخلطا من صنوفه مستقصيا لا يبقي منه شيئا. أو معنى لف: قبح فيه. ولف الشيء بالشيء: إذا ضمه إليه وجمعه ووصله به. واللفافة بالكسر: ما يلف به على الرجل وغيرها، ج: لفائف نقله الجوهري، يقال: لبس الخف باللفافة. قال: وقولهم: جاءوا ومن لف لفهم، بالكسر، والفتح واقتصر الجوهري على الكسر، وجمع بينهما ابن سيده، قال: وإن شئت رفعت، والقول فيه كالقول في:  ومن أخذ إخذهم وأخذهم  قال الصاغاني: وأجاز أبو عمرو فتح اللام أو يثلث. قلت: والضم غريب: أي من عد فيهم وتأشب إليهم قال الأعش:
  وقد ملأت بكر ومن لف لفها                      نباكا فقوا فالرجا فالنواعصا وأنشد ابن دريد:
  سيكفيكم أودا ومن لف لـفـهـا                      فوارس من جرم بن ربان كالأسد

  وقال المفضل الضبي: اللف بالكسر: الصنف من الناس من خير أو شر. واللف: الحزب والطائفة، يقال: كان بنو فلان لفا، وبنو فلان لقوم آخرين لفا: إذا تحزبوا حزبين وفي حديث نابل: سافرت مع مولاي عثمان وعمر في حج أو عمرة، فكان عمر وعثمان وابن عمر لفا، وكنت أنا وابن الزبير في شببة معنا لفا، فكنا نترامى بالحنظل، فما يزيدنا عمر على أن يقول: كذاك لا تذعروا علينا إبلنا. واللف: القوم المجتمعون في موضع ج: لفوف وألفاف، قال أبو قلابة:
  إذ عارت النبل والتف اللغوف وإذسلوا السيوف عراة بعد إشحان وقال الليث: اللف: ما يلف من هاهنا وهاهنا: أي يجمع، كما يلفف الرجل شهود الزور. قال: واللف: الروضة الملتفة النبات، وكذلك البستان المجتمع الشجر. ويقال: جاءوا بلفهم ولفيفهم: أي أخلاطهم واللفيف: ما اجتمع من الناس من قبائل شتى. ويقال للقوم إذا اختلفوا: لف، ولفيف. وحديقة لف ولفة بكسرهما ويفتحان: أي ملتفة الأشجار، والألفاف: الأشجار الملتفة بعضها ببعض، وقال الزجاج في قوله تعالى:  وجنات ألفافا  أي وبساتين ملتفة واحدها لف، بالكسر والفتح ونظير المكسور عد وأعداد أو واحدها بالضم التي هي جمع لفاء قال أبو العباس: لم نسمع شجرة لفة، لكن واحدها لفاء، وجمعها لف، فيكون الألفاف جج أي جمع الجمع وقد لفت لفا وقال أبو إسحاق: هو جمع لفيف كنصير وأنصار. وقوله تعالى:  جئنا بكم لفيفا  أي مجتمعين مختلطين كما في الصحاح، وقال أبو عمرو: اللفيف: الجمع العظيم من أخلاط شتى، فيهم الشريف والدنيء، والمطيع والعاصي، والقوي والضعيف، ومعنى الآية: أي أتينا بكم من كل قبيلة. وقال شيخنا: اللفيف: جماعة انضم بعضهم إلى بعض، من لفه: إذا طواه، قيل: هو اسم جمع كالجميع، لا واحد له، ويرد مصدرا، يقال: لف لفا ولفيفا. وطعام لفيف: مخلوط من جنسين فصاعدا نقله الجوهري. وقول الجوهري: فلان لفيفه: أي صديقه، غلط، والصواب: لغيفه، بالغين نبه عليه الصاغاني في التكملة. واللفيف في باب الصرف على نوعين: مقرون وهو: ما اقترن فيه حرفا العلة كطوى يطوي طيا، ومفروق وهو: أن يكون بين الحرفين حرف آخر كوعى يعي وعيا؛ لاجتماع المعتلين في ثلاثية. وقال الليث: اللفيف من الكلام: كل كلمة فيها معتلان، أو معتل ومضاعف. واللفيفة بهاء: لحم المتن تحت العقب من البعير ووقع في التكملة الذي تحته العقب. وقال الليث: الملف، كمقص: لحاف يلتف به والفتح عامية. ورجل ألف بين اللفف: عيي بطئ الكلام، إذا تكلم ملأ لسانه فمه قال الكميت:
  ولاية سـلـغـد ألـف كـأنـه                      من الرهق المخلوط بالنوك أثول نقله الجوهري. وقال: والألف أيضا: الثقيل البطيء قال زهير:
  مخوف بأسه يكلاك منه                      قوي لا ألف ولا سؤوم والألف: المقرون الحاجبين نقله الصاغاني. والامرأة اللفاء: الضخمة الفخذين المكتنزة، كما في الصحاح وقال غيره: امرأة لفاء: ملتفة الفخذين واللفاء: الفخذ الضخمة قال الجوهري: فخذان لفاوان، قال الحكم بن معمر الخضري:

  تساهم ثوباها ففي الـدرع رأدة                      وفي المرط لفاوان ردفهما عبل وقال ابن الأثير: تداني الفخذين من السمن، قال الزمخشري: وهو عيب في الرجل، مدح في المرأة. واللفاء من الرياض: الأغصان الملتفة يقال: شجرة لفاء. وحديقة لفة: أي ملتفة الأغصان. والألف: عرق يكون في وظيف اليد بينه وبين العجاية في باطن الوظيف، قال:
  يا ريها إن لم تخني كفي
  أو ينقطع عرق من الألف وقال الأصمعي: الألف الموضع الكثير الأهل قال ساعدة ابن جؤية:
  ومقامهن إذا حبسن بـمـأزم                      ضيق ألف وصدهن الأخشب نقله الجوهري. وقال السكري في شرح الديوان: مكان ألف: أي ملتف، وبه فسر البيت. والألف: الرجل الثقيل اللسان عن الأصمعي. وقال أبو زيد: هو العيي بالأمور ولا يخفى أن هذا قد تقدم للمصنف بعينه، فهو تكرار. وقال ابن الأعرابي: اللفف محركة: أن يلتوي عرق في ساعد العامل فيعطله عن العمل. وأنشد:
  الدلو دلوي إن نجت من اللجف
  وإن نجا صاحبها من اللفف وقال المفضل الضبي: اللف بالضم: الشوابل من الجواري وهن السمان الطوال كذا في التهذيب. واللف: جمع اللفاء وهي الضخمة الفخذين، وأنشد ابن فارس:
  عراض القطا ملتفة ربلاتهـا                      وما اللف أفخاذا بتاركه عقلا واللف أيضا: جمع الألف بالمعاني التي تقدمت. ولفلف: ع، بين تيماء وجبلى طييء قال القتال:
  عفا لفلف من أهله فالمضيح                      فليس به إلا الثعالب تضبح وقال ابن دريد: رجل لفلف. ولفلاف: أي ضعيف. وقال الليث: ألف الطائر رأسه فهو ملف: جعله تحت جناحيه. قال: وألف فلان: أي يعني رأسه: جعله في جبته قال أمية بن أبي الصلت يذكر الملائكة:
  ومنهم ملف في جناحيه رأسه                      يكاد لذكرى ربه يتفـصـد ويقال: هنا تلافيف من عشب: أي نبات ملتف لا واحد له. والشيء الملفف في البجاد في قول أبي المهوس كمحدث الأسدي:
  إذا ما مات ميت من تـمـيم                      وسرك أن يعيش فجئ بزاد
  بخبز أو بتمر أو بـلـحـم                      أو الشيء الملفف في البجاد
  تراه يطوف الآفاق حرصـا                      ليأكل رأس لقمان بن عـاد وطب اللبن قال ابن بري يقال: إن هذين البيتين لأبي المهوس الأسدي، ويقال: إنهما ليزيد بن عمرو بن الصعق، قال: وهو الصحيح، ومثله في حلي النواهد للصلاح الصفدي وإنشاد الجوهري:
  بخبز أو بسمن أو بتمر

  مختل وقول الشيخ علي المقدسي في حواشيه: إن الجوهري أنشده كالمصنف، فلا أدري وجه اختلاله ما هو، إلا غفلة ظاهرة، وسهو واضح لمن تأمله، وفي حديث معاوية رضي الله عنه أنه مازح الأحنف بن قيس فما رئي مازحان أوقر منهما، قال له: يا أحنف. ما الشيء الملفف في البجاد? فقال: هو السخينة يا أمير المؤمنين، ذهب معاوية رضي الله عنه إلى قول أبي المهرس، والأحنف إلى السخينة التي كانت تعير بها قريش، وهي شيء يعمل من دقيق وسمن؛ لأنهم كانوا يولعون بها، حتى جرت مجرى النبز لهم، وهي دون العصيدة في الرقة، وفوق الحساء، وكانوا يأكلونها في شدة الدهر، وغلاء السعر، وعجف المال، قال كعلب بن مالك رضي الله عنه:
  زعمت سخينة أن ستغلب ربها                      وليغلبن مغالـب الـغـلاب وقال ابن الأعرابي: لفلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف. وقال في موضع آخر: لفلف البعير: إذا اضطرب ساعده من التواء عرق فيه، وكذلك الرجل، وهو المفف. والتف في ثوبه، وتلفف في ثوبه بمعنى واحد.
 ومما يستدرك عليه: رجل ألف: ثقيل فدم. وجمع لفيف: مجتمع ملتف من كل مكان، قال ساعدة بن جؤية:
  فالدهر لا يبقى على حدثانـه                      أنس لفيف ذو طوائف حوشب وجاء القوم بلفتهم: أي بجماعتهم. وجاءوا ألفافا: طوائف.
 والتف الشيء: تجمع وتكاثف، وقد لفه لفا. ويقال: التفوا عليه، وتلففوا: إذا تجمعوا. وهو يتلفف له على حنق، وهو مجاز. واللفيف: الكثير من الشجر يجتمع في موضع ويلتف. والتف الشجر بالمكان: كثر وتضايق، قاله أبو حنيفة. واللفف في الأكل: إكثار وتخليط. وقال المبرد: اللفف: إدخال حرف في حرف. ولفلف في ثوبه، كالتف به. وفي حديث أم زرع: وإن رقد التف أي: نام في ناحية ولم يضاجعها، وقالت امرأة لزوجها: إن ضجعتك لا نجعاف، وإن شملتك لالتفاف، وإن شربك لاشتفاف، وإنك لتشبع ليلة تضاف، وتأمن ليلة تخاف. وقال الأزهري في ترجمة عمت يقال: فلان يعمت أقرانه: إذا كان يقهرهم ويلفهم، يقال ذلك في الحرب، وجودة الرأي، والعلم بأمر العدو، إثخانه، قال الهذلي:
  يلف طوائف الفرسا                      ن وهو بلفهم أرب وقوله تعالى:  والتفت الساق بالساق  قيل: إنه اتصال شدة الدنيا بشدة الآخرة، والميت يلف في أكفانه: إذا أدرج فيها. واللفيف: حي من اليمن. واللفف: ما لفوا من هنا ومن هنا. وقال أبو عمرو: اللفوف من الغنم: التي يذبحها صاحبها وكان يرى أنها لا تنقي فأصابها منقية، كما في العباب. ورجل ملفف: عيي. وبلسانه لفلفة. والتفت اللفوف. ومن المجاز: التف وجه الغلام، وغلام ملتف الوجه: اتصلت لحيته. وأرسلت الصقر على الصيد فلافة: إذا التف عليه، وجعله تحت رجليه. وما تصافوا حتى تلافوا. ولاففناهم. وطارت لفائف النبات، وهي قشره. وهم يذيب لفائف القلوب: جمع لفافة، وهي شحمة تلتف على القلب، كما في الأساس.

### Türkçe

**لفه** **يلفه** **لفا**: **نشره**’nin zıddı; ve “**لففه**” gibi. **الجوهري** dedi: (fiil) mübalağa için şeddelendi. Ve **لف** iki taburu **يلفهما** **لفا**: savaşta ikisini birbirine karıştırdı; bu mecazdır. **ابن دريد** şu beyti okudu:
  Nice taburu taburla birbirine doladım                      nice zırhlıyı da toza bulanmış bıraktım

Ve **لف** falancanın hakkını **يلفه** **لفا**: onu (hakkını) vermekten men etti; bunu **الجوهري** nakletti. **أبو عبيد** **أم زرع** hadisinin tefsirinde dedi: “Kocam, yerse **لف**”; yemekte **اللف**: ondan çokça yemesi; türlerinden karıştırarak, sonuna kadar tüketerek; ondan hiçbir şey bırakmaması hâlinde. Yahut **لف**’ın manası: onda çirkinlik yaptı. Ve **لف** şeyi şeyle: onu ona kattığı, topladığı ve onunla birleştirdiği zaman. Ve **اللفافة** (kesre ile): erkeğin ayağına ve başkasına sarılan şey; çoğulu: **لفائف**; bunu **الجوهري** nakletti. Denir: “mest’i **اللفافة** ile giydi.” Dedi: ve onların sözü: “geldiler ve **من لف لفهم**”; kesre ile; ve fetha ile; **الجوهري** kesre ile yetindi; **ابن سيده** ikisini bir araya getirdi. Dedi: “istersen ref edersin”; ve bunun hakkındaki söz, şu hakkındaki söz gibidir:
  “ve **من أخذ إخذهم وأخذهم**”
**الصاغاني** dedi: **أبو عمرو** **اللام**’ın fethasını caiz gördü; yahut üçlenir. Dedim: damme gariptir: yani onların içinde sayılan ve onlara yapışıp katılan kimse. **الأعشى** dedi:
  Ve **بكر** ve onunla birlikte olan kimseler, onunla birlikte olanlar,                      senin payını doldurdular; sonra **فقو**; sonra **الرجا**; sonra **النواعصا**

Ve **ابن دريد** şu beyti okudu:
  Size **أود**’u ve onunla birlikte olanları, onunla birlikte olanları yeter kılacaktır                      **جرم بن ربان**’dan, aslan gibi süvariler

Ve **المفضل الضبي** dedi: **اللف** (kesre ile): insanlardan bir sınıf; hayırdan da olur şerden de. Ve **اللف**: hizip ve taife; denir: “falancanın oğulları **لفا** idi; falancanın oğulları da başka bir kavme **لفا** idi”: iki hizip hâlinde hizipleştikleri zaman. Ve **نابل** hadîsinde: “Efendim **عثمان** ve **عمر** ile hac yahut umre için yolculuk ettim; **عمر** ve **عثمان** ve **ابن عمر** bir **لف** idi; ben de **ابن الزبير** ile, yanımızda bir **لف** bulunan bir gençlik topluluğu içinde idim; biz de **الحنظل** ile birbirimize atışırdık; **عمر** bize şunu demekten fazlasını artırmazdı: ‘İşte böyle; develerimizi bize karşı ürkütmeyin.’” Ve **اللف**: bir yerde toplanmış kavim; çoğulu: **لفوف** ve **ألفاف**. **أبو قلابة** dedi:
  Oklar ödünç alındığında ve **اللغوف** toplandığında; ve kılıçları, dolu (öfke)den sonra çıplak olarak çektiklerinde

**الليث** dedi: **اللف**: şuradan buradan sarılan şey: yani toplanır; nitekim adam yalancı şahitleri birbirine sarıp toplar. Dedi: ve **اللف**: bitkisi birbirine dolanmış çayır; aynı şekilde ağaçları toplanmış bahçe. Ve denir: “**لفهم** ve **لفيفهم** ile geldiler”: yani karışıklarıyla. Ve **اللفيف**: çeşitli kabilelerden insanlardan toplanan şey. Ve kavme, ihtilaf ettiklerinde denir: **لف** ve **لفيف**. Ve **حديقة لف** ve **لفة** (ikisi de kesre ile; fetha da yapılır): yani ağaçları birbirine dolanmış. Ve **الألفاف**: ağaçların birbirine dolanmış olanları. **الزجاج**, Yüce Allah’ın sözü hakkında dedi: **وجنات ألفافا**: yani birbirine dolanmış bahçeler; tekili **لف**’tır; kesre ile ve fetha ile. Kesrelinin benzeri: **عد** ve **أعداد**; yahut tekili damme ile olan (şekil) ki o, **لفاء**’nın cem‘idir. **أبو العباس** dedi: “**لفة** (tekil ağaç) işitmedik; fakat tekili **لفاء**’dır; çoğulu **لف**’tır; böylece **الألفاف** cem‘u’l-cem‘ olur: yani cem‘in cem‘i.” Ve **لفت** **لفا**. **أبو إسحاق** dedi: o, **لفيف**’in cem‘idir; **نصير** ve **أنصار** gibi. Ve Yüce Allah’ın sözü: **جئنا بكم لفيفا**: yani **الصحاح**’ta olduğu gibi, toplanmış karışıklar hâlinde. **أبو عمرو** dedi: **اللفيف**: çeşitli karışıklardan büyük topluluk; içlerinde şerefli ve aşağı, itaatkâr ve âsi, güçlü ve zayıf vardır. Âyetin manası: yani sizi her kabileden getirdik. Şeyhimiz dedi: **اللفيف**: bir kısmı bir kısmına katılmış topluluk; **لفه**’den: onu dürdüğü zaman. Denildi: o, **الجميع** gibi bir isim-cem‘dir; tekili yoktur; masdar olarak da gelir; denir: **لف** **لفا** ve **لفيفا**. Ve **طعام لفيف**: iki cins ve daha fazlasından karıştırılmış (yemek); bunu **الجوهري** nakletti. Ve **الجوهري**’nin sözü: “falanca **لفيفه**”: yani dostu; yanlıştır. Doğrusu: **لغيفه**’dir; **الغين** ile; buna **الصاغاني** **التكملة**’de dikkat çekti. Ve **اللفيف** sarf babında iki tür üzeredir: **مقرون**; o da: içinde iki illet harfinin bitişik olduğu; **طوى يطوي طيا** gibi. Ve **مفروق**; o da: iki harfin arasında başka bir harfin bulunması; **وعى يعي وعيا** gibi; üçlüde iki illetlinin toplanması sebebiyle. **الليث** dedi: sözden **اللفيف**: içinde iki illetli bulunan her kelime; yahut bir illetli ve bir mudâaf (çiftlenmiş) bulunan. Ve **اللفيفة** (ه ile): deveden, topuğun altındaki sırt eti; **التكملة**’de “topuğun altındaki” (şeklinde) vaki olmuştur. **الليث** dedi: **الملف**, **كمقص** vezninde: içine bürünülen yorgan; fetha (ile söyleyiş) avamcadır. Ve “**رجل ألف بين اللفف**”: dili tutuk, konuşması ağır; konuştuğunda dilini ağzını doldurur. **الكميت** dedi:
  **سـلـغـد**’in velayeti, **ألف** (bir adamdır); sanki o                      ahmaklıkla karışık bunaklıktan bir kök gibidir

Bunu **الجوهري** nakletti. Dedi: ve **الألف** ayrıca: ağır, yavaş olan. **زهير** dedi:
  Onun şiddeti korkutucudur; ondan seni korur                      güçlüdür; ne **ألف** ne de **سؤوم**

Ve **الألف**: iki kaşı bitişik olan; bunu **الصاغاني** nakletti. Ve **المرأة اللفاء**: uylukları iri, dolgun; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Başkası dedi: **امرأة لفاء**: uylukları birbirine dolanmış. Ve **اللفاء**: iri uyluk. **الجوهري** dedi: “iki uyluk **لفاوان**.” **الحكم بن معمر الخضري** dedi:

  İki elbisesi paylaşıp durur; zırhta bir sallantı vardır                      ve örtüde iki **لفاوان** vardır; kalçaları dolgun

**ابن الأثير** dedi: şişmanlıktan uylukların birbirine yaklaşması. **الزمخشري** dedi: bu erkekte ayıptır; kadında övgüdür. Ve **اللفاء** çayırlardan: birbirine dolanmış dallardır; denir: **شجرة لفاء**. Ve **حديقة لفة**: yani dalları birbirine dolanmış. Ve **الألف**: elin **وظيف**’inde, onunla **العجاية** arasında, **الوظيف**’in iç tarafında bulunan bir damardır. Dedi:
  Ey rüzgârı, eğer elim beni aldatmazsa
  yahut **الألف**’ten bir damar koparsa

**الأصمعي** dedi: **الألف**: ahalisi çok olan yer. **ساعدة ابن جؤية** dedi:
  Onların konakları, tutulduklarında **بـمـأزم**’dedir                      dar bir **ألف**; ve onları **الأخشب** geri çevirdi

Bunu **الجوهري** nakletti. **السكري** divan şerhinde dedi: “**مكان ألف**”: yani birbirine dolanmış; beyti bununla tefsir etti. Ve **الألف**: dili ağır adam; **الأصمعي**’den. **أبو زيد** dedi: o, işlerde tutuktur; ve gizli değildir ki bu, musannife aynen daha önce geçmiştir; o hâlde tekrardır. **ابن الأعرابي** dedi: **اللفف** (harekeli): işçinin önkolunda bir damar bükülüp dolaşır da onu işten alıkoyar. Ve şu beyti okudu:
  Kova kovamdır; eğer **اللجف**’ten kurtulursa
  ve eğer sahibi **اللفف**’ten kurtulursa

**المفضل الضبي** dedi: **اللف** (damme ile): cariyelerden **الشوابل**; onlar semiz uzunlardır; **التهذيب**’te böyle. Ve **اللف**: **اللفاء**’nın cem‘idir; o da uylukları iri olan (kadın). **ابن فارس** şu beyti okudu:
  **القطا**’nın enleri geniştir; butları birbirine dolanmıştır                      ve **اللف** uyluklar değildir ki aklı terk edecek olsun

Ve **اللف** ayrıca: yukarıda geçen manalardaki **الألف**’in cem‘idir. Ve **لفلف**: bir yer adıdır; **تيماء** ile **جبلى طييء** arasında. **القتال** dedi:
  **لفلف** ıssız kaldı; halkından; sonra **المضيح**                      onda, uluyan tilkilerden başka bir şey yoktur

**ابن دريد** dedi: **رجل لفلف** ve **لفلاف**: yani zayıf. **الليث** dedi: kuş başını **ألف** etti; o hâlde o **ملف**’tir: onu iki kanadının altına yaptı. Dedi: ve falanca **ألف** etti: yani başını: onu cübbesinin içine yaptı. **أمية بن أبي الصلت**, melekleri anarak dedi:
  Onlardan, başı iki kanadının içinde **ملف** olan vardır                      Rabbini anmaktan neredeyse kanar

Ve denir: “burada ottan **تلافيف** vardır”: yani tekili olmayan, birbirine dolanmış bitki. Ve **الشيء الملفف في البجاد** (Ebu’l-Muhavvis **كمحدث الأسدي**’nin sözünde):
  **تميم**’den bir ölü öldüğünde                      ve onun yaşaması seni sevindirirse, azıkla gel
  ekmekle yahut hurmayla yahut etle                      yahut **البجاد** içinde sarılmış şeyle
  onu görürsün; ufukları dolaşır, hırsla                      **لقمان بن عاد**’ın başını yesin diye

Ve “süt tabakası.” **ابن بري** dedi: “Şüphesiz bu iki beyit **أبي المهوس الأسدي**’nindir; ve denilir ki **يزيد بن عمرو بن الصعق**’ındır.” Dedi: “ve doğru olan budur.” Ve bunun benzeri **حلي النواهد**’de **الصلاح الصفدي**’nindir. Ve **الجوهري**’nin rivayeti:
  ekmekle yahut sadeyağla yahut hurmayla

مختل ve şeyh Ali el-Makdisî’nin haşiyelerinde sözü: “Şüphesiz el-Cevherî onu, musannif gibi inşâd etti; bu yüzden onun bozukluğunun yönünün ne olduğunu bilmiyorum; ancak açık bir gaflet ve onu teemmül eden için apaçık bir sehiv (vardır).” Ve Muâviye رضي الله عنه hadîsinde: O, el-Ahnef b. Kays ile şakalaştı; böylece onlardan daha vakarlı iki şakalaşan görülmedi. Ona dedi ki: “Ey Ahnef, **البجاد** içinde **الملفف** olan şey nedir?” O dedi ki: “O, **السخينة**’dir, ey müminlerin emîri.” Muâviye رضي الله عنه, Ebû’l-Mehres’in sözüne gitti; el-Ahnef ise, Kureyş’in kendisiyle ayıplandığı **السخينة**’ye (gitti); o, un ve sadeyağdan yapılan bir şeydir; çünkü onlar ona düşkün olurlardı; nihayet onlara bir lakap gibi cereyan etti. O, incelikte **العصيدة**’den aşağı, **الحساء**’dan yukarıdır. Ve onlar onu zamanın şiddetinde, fiyatın pahalılığında ve malın zayıflığında yerlerdi. Ka‘b b. Mâlik رضي الله عنه dedi ki:
  **زعمت سخينة أن ستغلب ربها                      وليغلبن مغالـب الـغـلاب**

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **لفلف** adam: yemeği sonuna kadar götürdüğü zaman; ve **علف** adam: yemeği sonuna kadar götürdüğü zaman. Ve başka bir yerde dedi ki: **لفلف** deve: içinde bir damar bükülmesinden dolayı önkolu çalkalandığı zaman; aynı şekilde adam da; ve o, **المفف**’tir. Ve **التف** elbisesine; ve **تلفف** elbisesine: tek bir mânâdadır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **رجل ألف**: ağır, ahmak. Ve **لفيف**’in cemi: her yerden toplanmış, sarılmış topluluk; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi ki:
  **فالدهر لا يبقى على حدثانـه                      أنس لفيف ذو طوائف حوشب**

Ve kavim **بلفتهم** geldi: yani cemaatleriyle. Ve **ألفافا** geldiler: taifeler.

Ve **التف** şey: toplandı ve yoğunlaştı; ve onu **لفه** ile **لفا**. Ve denilir: **التفوا عليه** ve **تلففوا**: toplandıkları zaman. Ve o, ona karşı bir hınç üzere onun için **يتلفف** olur; bu mecazdır. Ve **اللفيف**: bir yerde toplanan ve sarılan çok ağaçtır. Ve ağaç, mekânda **التف** etti: çoğaldı ve sıkıştı; bunu Ebû Hanîfe söyledi. Ve yemekte **اللفف**: çoğaltma ve karıştırmadır. Ve el-Müberred dedi ki: **اللفف**: bir harfi bir harfin içine sokmaktır. Ve elbisesinde **لفلف** etti: onunla **التف** etmek gibidir. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve eğer uzanırsa **التف** etti” yani: bir kenarda uyudu ve onunla yatmadı. Ve bir kadın kocasına dedi ki: “Şüphesiz senin yatışın **لا نجعاف**’tır; ve şüphesiz senin örtün **لالتفاف**’tır; ve şüphesiz senin içişin **لاشتفاف**’tır; ve şüphesiz sen, misafir olunan bir gecede doyarsın; ve korkulan bir gecede emniyette olursun.” Ve el-Ezherî, **عمت** maddesinde dedi ki: denilir: falan, akranlarını **يعمت** eder: onları kahrettiği ve onları **يلفهم** ettiği zaman; bu, savaşta, görüşün iyiliğinde ve düşmanın işini bilmede, onu ağırlaştırmada söylenir. El-Hüzelî dedi ki:
  **يلف طوائف الفرسا                      ن وهو بلفهم أرب**

Ve Yüce Allah’ın sözü: **والتفت الساق بالساق**; denildi ki: o, dünyanın şiddetinin âhiretin şiddetine bitişmesidir. Ve ölü, kefenlerinde **يلف** edilir: onların içine dürüldüğü zaman. Ve **اللفيف**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **اللفف**: şuradan buradan sardıkları şeydir. Ebû Amr dedi ki: koyundan **اللفوف**: sahibinin boğazladığı ve onun semirtmeyeceğini gördüğü (koyun)dur; derken ona semirten (bir şey) isabet etti; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **رجل ملفف**: tutuk (dilli). Ve dilinde **لفلفة** vardır. Ve **التفت** **اللفوف**. Ve mecazdandır: oğlanın yüzü **التف** etti; ve **غلام ملتف الوجه**: sakalı bitişti. Ve şahini avın üzerine saldım, **فلافة**: onun üzerine sarıldığı ve onu iki ayağının altına aldığı zaman. Ve onlar, birbirleriyle saflaşmadılar ta ki **تلافوا** edinceye kadar. Ve biz onları **لاففناهم**. Ve bitkinin **لفائف**’i uçtu; o, onun kabuğudur. Ve o, kalplerin **لفائف**’ini eritir: **لفافة**’nin cemidir; o, kalbin üzerine sarılan içyağıdır; **الأساس**’ta olduğu gibi.
