# لقب — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D8%A8/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%82%D8%A8/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D8%A8.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: لقب

لقب
لَقَبَ - يَلْقَبُ - لَقَب - أَلْقَاب
لَقَبَ - يَلْقَبً + كائن + باسم: يصير له اسم يصفه بصفة من أفعاله أو شكله، ويختلف عن الاسم الذي سماه به أبواه
لَقَب: على وزن " فَعَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " لَقَبَ - يَلْقَبُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الاسم الذي يسمى به أحد تبعاً لصفة في شكله أو فعله، ويختلف عن اسمه الذي سماه به أبواه
أَلْقَاب: جمع " لَقَب "
لَقَّبَ - يُلَقِّبُ: على وزن " فعَّل " من " لَقَبَ - يَلْقَبُ ": جعله " يَلْقَبُ " على وجه التكرار والشدة: جعل له اسماً يصف شكله أو فعله وأصر على استعماله
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التسمية والألقاب برمز للدلالة على كائن، وتمييزه عن غيره بها "، وهي:
نَبَزَ - يَنْبِزُ، سَمِيَ - يَسْمَى، لَقَبَ - يَلْقَبُ، عَلَمَ - يَعْلِمُ (عَلَمَ - يَعْلُمُ)، فَلَنَ - يَفْلِنُ، دَعِيَ - يَدْعى
ألقاب
 ﴿ياأيها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم عسى أن يكونوا خيرا منهم ولا نساء من نساء عسى أن يكن خيرا منهن ولا تلمزوا أنفسكم ولا تنابزوا بالألقاب بئس الاسم الفسوق بعد الإيمان ومن لم يتب فأولئك هم الظالمون(11)﴾ الحجرات
مختار الصحاح
● [لقب] ل ق ب: اللَّقَبُ النبز و لَقَّبَهُ بكذا فَتَلَقَّبَ به
معجم الفرائد القرآنية:
ل ق ب
" الألْقَاب" في قوله تعالى :" وَلا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالألْقَاب" (11) الحجرات .
اللَّقَب : اسم يسمّى به الإنسان  سوى اسمه  الأول، ويراعى فيه المعنى، وهو ما أشعر برفعة المسمّى أو ضعته  .
الراغب
لقب
- اللقب: اسم يسمى به الإنسان سوى اسمه الأول، ويراعى فيه المعنى بخلاف الأعلام، ولمراعاة المعنى فيه قال الشاعر:
- 410 - وقلما أبصرت عيناك ذا لقب * إلا ومعناه إن فتشت في لقبه
(البيت في بصائر ذوي التمييز 4/438 دون نسبة، وشرح المقامات للشريشي 1/8، والفرق بين الفرق ص 165)
واللقب ضربان: ضرب على سبيل التشريف كألقاب السلاطين، وضرب على سبيل النبز، وإياه قصد بقوله: }ولا تنابزوا بالألقاب{ [الحجرات/11].
ملخص اللسان:
اللَّقَبُ: النَّبْزُ، اسمٌ غير مسمى به، والجمع أَلْقَابٌ. وقد  لَقَّبَه بكذا فَتَلَقَّبَ به
لسان العرب
● - لقب: اللَّقَبُ: النَّبْزُ، اسمٌ غير مسمى به، والجمع أَلْقَابٌ. وقد  لَقَّبَه بكذا فَتَلَقَّبَ به. وفي التنزيل العزيز: ولا تَنَابَزُوا بالأَلْقَابِ؛ يقول: لا تَدْعوا الرجلَ إِلا بأَحَبّ أَسمائِه إِليه. وقال الزجاج يقول: لا يقول المسلمُ لمن كان يهوديّاً أَو نصرانيّاً فأَسلم: يا  يهوديّ يا نصرانيّ، وقد آمن.  يقال: لَقَّبْتُ فُلاناً تَلْقِـيباً، ولَقَّبْتُ الاسْمَ بالفِعل تَلْقيباً إِذا جَعَلْتُ له مِثَالاً من الفعل، كقولك لجَوْرَبٍ فَوْعَل.
مقاييس اللغة:
(لقب) اللام والقاف والباء كلمةٌ واحدة. اللَّقَب: النَّبَزُ، واحدٌ. ولقَّبْته تلقيباً قال الله تعالى: ﴿وَلاَ تَنَابَزُوا بالألْقَابِ﴾ [الحجرات 11].
القاموس المحيط:
اللَّقَبُ، محرَّكَةً النَّبزُ، ج ألقابٌ. ولَقَّبَهُ به تَلْقيباً فَتَلَقَّبَ.
تاج العروس:
ل ق ب
اللَّقَبُ مُحَرَّكَةً : النَّبْزُ اسْمٌ غيرُ مُسَمَّى به . ج : أَلْقَابٌ . قد لَقَّبَهُ بِهِ تَلْقِيباً فَتَلَقَّبَ به وفي التَّنْزِيلِ : " ولا تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ " يقول : لا تَدْعُو الرَّجُلَ بأَخْبَثِ أَسمائة إِليه . ولَقَّبْتُ الاسْمَ بالفِعْلِ تَلْقِيباً : إِذا جَعَلْتَ له مِثالاً من الفِعْل كقولك لِجَوْرَبٍ فَوْعَلٌ
ونُبِزَ فلانٌ بلَقَبٍ قَبيح
وتقولُ : الجارُ أَحقُّ بصَقَبِهِ والمَرْءُ أَحَقُّ بِلَقَبِه . وتَلاَقَبُوا ولاقَبَهُ مُلاَقَبَةً

### Türkçe

لقب
**لَقَبَ** - **يَلْقَبُ** - **لَقَب** - **أَلْقَاب**
**لَقَبَ** - **يَلْقَبً** + varlık + ad ile: ona, fiillerinden veya şekilden bir sıfat ile onu niteleyen bir ad olur; ve onu anne-babasının onunla adlandırdığı addan farklı olur.
**لَقَب**: “**فَعَل**” vezni üzere, **لَقَبَ** - **يَلْقَبُ**’dan mef‘ûl manasında fiil ismi; ve o da mef‘ûl manasındadır: bir kimsenin, şekli veya fiilindeki bir sıfata tâbi olarak onunla adlandırıldığı ad; ve onu anne-babasının onunla adlandırdığı adından farklı olur.
**أَلْقَاب**: “**لَقَب**”ın çoğulu.
**لَقَّبَ** - **يُلَقِّبُ**: “**فعَّل**” vezni üzere, **لَقَبَ** - **يَلْقَبُ**’dan: onu, tekrar ve şiddet üzere “**يَلْقَبُ**” kıldı: ona, şeklini veya fiilini niteleyen bir ad kıldı ve onu kullanmakta ısrar etti.
Ve lafız, “bir varlığa delâlet için bir remiz ile adlandırma ve lakaplar, ve onunla onu başkasından ayırt etme” lafızları grubuna mensuptur; ve onlar şunlardır:
**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**، **سَمِيَ** - **يَسْمَى**، **لَقَبَ** - **يَلْقَبُ**، **عَلَمَ** - **يَعْلِمُ** (**عَلَمَ** - **يَعْلُمُ**)، **فَلَنَ** - **يَفْلِنُ**، **دَعِيَ** - **يَدْعى**
ألقاب
﴿Ey iman edenler, bir kavim bir kavimle alay etmesin; umulur ki onlar kendilerinden daha hayırlı olurlar; ne de kadınlar kadınlardan; umulur ki onlar kendilerinden daha hayırlı olurlar. Kendi kendinizi ayıplamayın ve **أَلْقَاب** ile birbirinizi çağırmayın; imandan sonra fısk adı ne kötüdür; kim tevbe etmezse işte onlar zalimlerdir (11)﴾ **الحجرات**
مختار الصحاح
● [**لقب**] ل ق ب: **اللَّقَبُ** **النبز**’dir; ve onu bununla **لَقَّبَهُ** etti, böylece onunla **فَتَلَقَّبَ** etti.
معجم الفرائد القرآنية:
ل ق ب
“**الألْقَاب**”, Yüce Allah’ın şu sözünde: “Kendi kendinizi ayıplamayın ve **الألْقَاب** ile birbirinizi çağırmayın” (11) **الحجرات**.
**اللَّقَب**: insanın, ilk adından başka onunla adlandırıldığı ad; onda manaya riayet edilir; ve o, adlandırılanın yüceliğine veya düşüklüğüne işaret edendir.
الراغب
لقب
- **اللقب**: insanın, ilk adından başka onunla adlandırıldığı ad; onda manaya, alamların aksine, riayet edilir; ve onda manaya riayet sebebiyle şair dedi ki:
- 410 - Ve gözlerin, lakap sahibi birini pek az görmüştür ki * lakabında araştırırsan, manası ancak onun lakabındadır.
(Beyit, nisbet olmaksızın **بصائر ذوي التمييز** 4/438’de, ve **شرح المقامات**’ta eş-Şerîşî 1/8’de, ve **الفرق بين الفرق** s. 165’te.)
Ve **اللقب** iki kısımdır: bir kısım, sultanların lakapları gibi teşrif yolu üzere; ve bir kısım, **النبز** yolu üzere; ve onunla, şu sözüyle kastedilmiştir: ﴿ve **الألقاب** ile birbirinizi çağırmayın﴾ [**الحجرات**/11].
ملخص اللسان:
**اللَّقَبُ**: **النَّبْزُ**; onunla adlandırılmış olmayan bir ad; ve çoğulu **أَلْقَابٌ**’dır. Ve onu bununla **لَقَّبَه** etti, böylece onunla **فَتَلَقَّبَ** etti.
لسان العرب
● - **لقب**: **اللَّقَبُ**: **النَّبْزُ**; onunla adlandırılmış olmayan bir ad; ve çoğulu **أَلْقَابٌ**’dır. Ve onu bununla **لَقَّبَه** etti, böylece onunla **فَتَلَقَّبَ** etti. Ve aziz tenzilde: “ve **الأَلْقَابِ** ile birbirinizi çağırmayın”; der ki: adamı, ona en sevgili adlarından başkasıyla çağırmayın. Ve ez-Zeccâc dedi ki: Müslüman, Yahudi veya Hristiyan olup da sonra Müslüman olan kimseye: “ey Yahudi, ey Hristiyan” demez; hâlbuki iman etmiştir. Denir ki: falanı **تَلْقِـيباً** lakaplandırdım; ve adı fiil ile **تَلْقيباً** lakaplandırdım; ona fiilden bir misal yaptığın zaman; senin, **جَوْرَبٍ** için **فَوْعَل** demen gibi.
مقاييس اللغة:
(**لقب**) **اللام** ve **القاف** ve **الباء** bir tek kelimedir. **اللَّقَب**: **النَّبَزُ**; tektir. Ve onu **تلقيباً** lakaplandırdım; Yüce Allah dedi ki: ﴿ve **الألْقَابِ** ile birbirinizi çağırmayın﴾ [**الحجرات** 11].
القاموس المحيط:
**اللَّقَبُ**, harekeli olarak, **النَّبزُ**’dür; çoğulu **ألقابٌ**. Ve onu onunla **تَلْقيباً** lakaplandırdı, böylece onunla **فَتَلَقَّبَ** etti.
تاج العروس:
ل ق ب
**اللَّقَبُ** harekeli olarak: **النَّبْزُ**; onunla adlandırılmış olmayan bir addır. Çoğul: **أَلْقَابٌ**. Onu onunla **تَلْقِيباً** lakaplandırdı, böylece onunla **فَتَلَقَّبَ** etti. Ve tenzilde: “ve **الأَلْقَابِ** ile birbirinizi çağırmayın”; der ki: adamı, ona en habis adlarıyla çağırmayın. Ve adı fiil ile **تَلْقِيباً** lakaplandırdım: fiilden ona bir misal yaptığın zaman; senin, **جَوْرَبٍ** için **فَوْعَلٌ** demen gibi.
Ve falan, çirkin bir lakap ile **ونُبِزَ** edildi.
Ve dersin ki: komşu, yakınlığına daha layıktır; ve kişi, lakabına daha layıktır. Ve **تَلاَقَبُوا** ettiler; ve onu **مُلاَقَبَةً** lakaplaştı.
