# لقس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%82%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لقس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لقس

لقسه يلقسه ويلقسه: عابه، من حد ضرب ونصر، لقسا، الأولى عن ابن عباد. واللقس، ككتف: من يلقب الناس ويعيبهم ويسخر منهم ويفسد بينهم، قال أبو زيد: لقست الناس ألقسهم ونقستهم أنقسهم: وهو الإفساد بينهم، وأن تسخر منهم. وقال أبو عمرو: اللقس: الذي لا يستقيم على وجه. واللقس أيضا: الفطن بالشيء، عن ابن عباد، وقد لقس به، أي فطن به، نقله الصاغاني. ولقست نفسه إلى الشيء، كفرح، إذا نازعته إليه وحرصت عليه، فهي لقسة، ومنه الحديث: لا يقولن أحدكم خبثت نفسي ولكن ليقل: لقست نفسي، أي غثت وخبثت، واللقس: الغثيان، وإنما كره النبي صلى الله عليه وسلم لفظ خبثت، هربا من لفظة الخبث والخبيث، لقبحه ولئلا ينسب المسلم الخبث إلى نفسه، كذا حققه ابن الأثير وغيره. واللقس واللاقس: الجرب، عن ابن عباد. واللقاس، بالكسر: الإسم من الملاقسة: وهو أن يلقب بعضهم بعضا بالألقاب الرديئة. والملاقس: المصابر، قال الكميت يذكر قيسا وخندفا:
  وإن أدع في حيي ربيعة تأتنيعرانين يشجين الألد الملاقسا والتلاقس: التساب والتشاتم. ومما يستدرك عليه. اللقس، ككتف: الشره النفس، الحريص على كل شيء، قاله الليث. وقال غيره: تلقست نفسه من الشيء، وتمقست: بخلت وضاقت، قال الأزهري: جعل الليث اللقس الحرص والشره، وجعله غيره الغثيان وخبث النفس، قال: وهو الصواب. وقال ابن شميل: رجل لقس: سيء الخلق خبيث النفس فحاش. ويقال: فلان لقس، أي شكس عسر. ولاقس: اسم رجل.

### Türkçe

**لقسه** **يلقسه** ve **ويلقسه**: onu ayıpladı; **حد** ve **ضرب** ve **نصر** bâbından; **لقسا**; birincisi İbn عباد’dan.

Ve **اللقس**، **ككتف**: insanlara lakap takan, onları ayıplayan ve onlarla alay eden ve aralarını bozan kimse. Ebû Zeyd dedi ki: **لقست الناس ألقسهم** ve **نقستهم أنقسهم**: bu, aralarını bozmadır; ve onlarla alay etmendir.

Ebû Amr dedi ki: **اللقس**: yüz üzere doğrulup düzgün durmayan kimse.

Ve **اللقس** ayrıca: şeyde anlayışlı/uyanık olan; İbn عباد’dan. Ve onunla **لقس** etti; yani onunla uyanık oldu/anladı; bunu الصاغاني nakletti.

Ve **لقست نفسه إلى الشيء**، **كفرح**: ona doğru onu çekiştirdiğinde ve ona hırs gösterdiğinde; o hâlde o **لقسة**’dir. Ve ondan hadis: “Sizden biriniz ‘**خبثت نفسي**’ demesin; fakat ‘**لقست نفسي**’ desin”; yani: bulandı ve kötüleşti. Ve **اللقس**: bulantı. Peygamber صلى الله عليه وسلم ancak **خبثت** lafzını kerih gördü; **الخبث** ve **الخبيث** lafzından kaçınmak için; çirkinliğinden dolayı ve Müslümanın pisliği kendine nisbet etmemesi için; İbn الأثير ve başkaları bunu böyle tahkik etti.

Ve **اللقس** ve **اللاقس**: uyuz; İbn عباد’dan.

Ve **اللقاس**، kesre ile: **الملاقسة**’den isimdir; o da, bazılarının bazısına kötü lakaplarla lakap takmasıdır.

Ve **الملاقس**: sabreden/katlanan; الكميت, قيس’i ve خندف’i anarak dedi ki:
  وإن أدع في حيي ربيعة تأتنيعرانين يشجين الألد الملاقسا

Ve **التلاقس**: sövüşme ve karşılıklı kötü söz söyleme.

Ve “üzerine istidrâk olunanlardandır”: **اللقس**، **ككتف**: nefsi obur olan, her şeye hırslı olan; bunu الليث söyledi.

Ve başkası dedi ki: **تلقست نفسه من الشيء** ve **تمقست**: cimrilik etti ve daraldı. الأزهري dedi ki: الليث, **اللقس**’i hırs ve oburluk yaptı; başkası ise onu bulantı ve nefsin kötüleşmesi yaptı; dedi ki: doğru olan budur.

İbn شميل dedi ki: **رجل لقس**: kötü huylu, nefsi kötü; çok çirkin sözlü.

Ve denir ki: falan **لقس**; yani: huysuz, zor.

Ve **لاقس**: bir adamın adıdır.
