# لقق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%82%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لقق

اللق: الصدع في الأرض، عن ابن الأعرابي. وقال غيره: هو الغامض من الأرض. وقيل: الأرض المرتفعة. وقيل: الضيقة المستطيلة. وبكل ذلك فسر كتاب عبد الملك الى الحجاج: أما بعد فلا تدع خقا من الأرض ولا لقا إلا زرعته. ولق عينه يلقها لقا: ضربها بيده كما في الصحاح أو براحته خاصة، كما في اللسان. واللقلق: اللسان ومنه الحديث: من وقي شر لقلقه وقبقبه وذبذبه فقد دخل الجنة. ويروى: فقد وقي الشر كله، روي ذلك عن عمر رضي الله عنه. واللقلق: طائر أعجمي، طويل العنق، يأكل الحيات، معرب لكلك أو الأفصح اللقلاق، وبه صدر الجوهري ج: لقالق. واللقلقة: صوته، وكذلك كل صوت في حركة واضطراب كما في الصحاح. أو اللقلقة: شدة الصوت عن أبي عبيد. وبه فسر قول عمر رضي الله عنه: ما لم يكن نقع ولا لقلقة، يعني بالنقع: أصوات الخدود إذا ضربت. وقيل: اللقلقة: الجلبة كأنها حكاية الأصوات إذا كثرت، فكأنه أراد الصياح والجلبة عند الموت. وقيل: هو تقطيع الصوت والولولة عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  إذا هن ذكرن الحياء من التقى                      وثبن مرنات لهن لـقـالـق واللقلقة: إدامة الحية تحريك لحييها، وإخراج لسانها، وأنشد شمر:
  إذا مشت فيه السياط المشق
  مثل الأفاعي خيفة تلقلـق واللقلقة: التحريك. يقال: لقلقه: إذا حركه، فتلقلق. والتلقلق: التحرك، مثل التقلقل، وهو مقلوب منه. وقال أبو عبيد: لقلقت الشيء، وقلقلته بمعنى واحد. وطرف ملقلق، بالفتح أي: بفتح اللام: حديد لا يقر مكانه، قال امرؤ القيس:
  ... وجلاها بطرف ملقلق

  أي: سريع لا يفتر ذكاء، وكذلك رجل ملقلق: إذا كان حادا لا يقر بمكان. وقال ابن الأعرابي: اللققة محركة: الحفر المضيقة الرؤوس قال: واللققة أيضا: الضاربون عيون الناس براحاتهم. ومما يستدرك عليه: اللقلاق: الصوت والجلبة، قاله الجوهري، وأنشد للراجز:
  إني إذا ما زبب الأشداق
  وكثر اللجلاج واللقلاق
  ثبت الجنان مرجم وداق وقال شمر: اللقلقة: إعجال الإنسان لسانه حتى لا ينطبق على أوفاز ولا يثبت، وكذلك النظر إذا كان سريعا دائبا. واللق: المسك، حكاها الفارسي عن أبي زيد. واللق: الرجل الكثير الكلام، كاللقلاق. يقال: رجل لق بق، ولقلاق بقباق، ولقاق بقاق، كل ذلك بمعنى، أي: مسهب كثير الكلام.

### Türkçe

**اللق**: İbnü’l-A‘râbî’den: yerdeki yarık. Başkası dedi ki: yerin gizli olanıdır. Ve denildi: yüksek yer. Ve denildi: uzunlamasına dar olan. Ve bütün bunlarla Abdülmelik’in Haccâc’a mektubu tefsir edilmiştir: “Bundan sonra; yerden ne bir **خق** ne de bir **لق** bırakma, ancak onu ekmiş olasın.”

Ve **لق عينه يلقها لقا**: onu eliyle vurdu; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut özellikle avucuyla, **اللسان**’da olduğu gibi.

Ve **اللقلق**: dildir; ve ondan hadis: “Kim **لقلقه**’sinin, **قبقبه**’sinin ve **ذبذبه**’sinin şerrinden korunursa cennete girmiştir.” Ve rivayet olunur: “Şerrin hepsinden korunmuştur.” Bu, Ömer’den (Allah ondan razı olsun) rivayet edilmiştir.

Ve **اللقلق**: yabancı bir kuştur; uzun boyunlu; yılanları yer; **لكلك**’in Arapçalaştırılmışıdır; yahut daha fasih olanı **اللقلاق**’tır; Cevherî bununla başlık açtı; çoğulu: **لقالق**.

Ve **اللقلقة**: onun sesidir; ve yine hareket ve çalkantı içindeki her ses, **الصحاح**’ta olduğu gibi. Yahut **اللقلقة**: sesin şiddeti; Ebû Ubeyd’den. Ve bununla Ömer’in (Allah ondan razı olsun) sözü tefsir edilmiştir: “Ne **نقع** ne de **لقلقة** olmadıkça”; **النقع** ile kasteder: yanakların vurulunca çıkan sesleri. Ve denildi: **اللقلقة**: gürültüdür; sanki sesler çoğalınca onların taklididir; sanki ölüm anındaki bağırmayı ve gürültüyü kastetmiştir. Ve denildi: İbnü’l-A‘râbî’den: sesin parça parça edilmesi ve feryat etmedir; ve şu beyit okunmuştur:
  “Onlar takvadan dolayı hayâyı andıklarında
  Kendilerine ait **لـقـالـق**’leri olan nağmeli (seslerle) sıçrayıp kalktılar.”

Ve **اللقلقة**: yılanın iki çenesini hareket ettirmeyi sürdürmesi ve dilini çıkarmasıdır; ve Şemmer şu beyiti okumuştur:
  “Orada yarık kamçılar yürüdüğünde
  Korkudan **تلقلـق** eden engerekler gibi.”

Ve **اللقلقة**: hareket ettirmedir. Denilir: **لقلقه**: onu hareket ettirdiği zaman; böylece **تلقلق** etti. Ve **التلقلق**: hareket etmektir; **التقلقل** gibidir; ve o, ondan ters çevrilmiştir. Ebû Ubeyd dedi ki: **لقلقت** şeyi ve **قلقلته** bir tek mânâdadır.

Ve **طرف ملقلق** (fetha ile), yani: **اللام**’ın fethasıyla: yerinde durmayan keskin (demir); İmruü’l-Kays dedi ki:
  “... ve onu **بطرف ملقلق** ile cilaladı”

Yani: hızlı; zekâsı gevşemez. Ve yine **رجل ملقلق**: keskin olup bir yerde durmadığı zaman.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **اللققة** (harekeli): başları dar olan çukurlardır. Dedi ki: ve **اللققة** ayrıca: insanların gözlerini avuçlarıyla vuranlardır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **اللقلاق**: sestir ve gürültüdür; bunu Cevherî söyledi; ve recez söyleyenin şu beyti okunmuştur:
  “Ben, dudaklar sivrildiğinde
  Ve **اللجلاج** ve **اللقلاق** çoğaldığında
  Yüreği sağlam, taşlayan, çokça vuran (olarak) sebat ederim.”

Şemmer dedi ki: **اللقلقة**: insanın dilini acele ettirmesidir; ta ki **أوفاز** üzerine kapanmasın ve sabit durmasın; ve yine bakış da hızlı, durmadan (devamlı) olduğunda böyledir.

Ve **اللق**: misktir; Fârisî bunu Ebû Zeyd’den nakletti.

Ve **اللق**: çok konuşan adamdır; **اللقلاق** gibi. Denilir: **رجل لق بق** ve **لقلاق بقباق** ve **لقاق بقاق**; bunların hepsi bir mânâdadır; yani: geveze, çok konuşan.
