# لقو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%82%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لقو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لقو

: ( و ( *!اللَّقْوَةُ ) ، بالفتح : ( داءٌ في الوَجْهِ ) ؛ ) زادَ الأزْهرِي : يَعْوَجُّ منه الشِّدْق .
وقالتِ الأطبَّاء : *!اللَّقْوةُ مَرَضٌ يَنْجذِبُ له شِقّ الوجْهِ إلى جهَةٍ غيْر طَبِيعِيَّة ولا يحسنُ الْتِقاء الشفَتَيْن ولا تَنْطَبِقُ إحْدَى العَيْنَيْن .
قال الجَوْهرِي : يقالُ منه : ( لُقِيَ ) الرَّجُلُ ، ( كعُنِيَ ) لَقاً ؛ ومثْلُه لابنِ القوطيَّة .
وفي المُحْكم وأفْعالِ ابن القطَّاع : لَقِيَ ، كرَضِيَ ، *!لَقْوةً ( فهو *!مَلْقُوٌّ ) : ) أصابَتْهُ اللَّقْوَةُ .
( *!ولَقَوْتُه : أَجْرَيْتُ عليه ذلك ) ؛ ) كذا في المُحْكم .
( *!واللُّقْوَةُ ، ويُكْسَرُ : المرأَةُ السَّريعَةُ اللِّقاحِ كالنَّاقَةِ ) ، وهي التي تَلْقَح

لأوَّلِ قَرْعةٍ ، وكذلكَ الفَرَسُ ، الفَتْحُ في المرأَةِ والناقَةِ ، عن ابنِ الأعْرابي ، وهو الأفْصَحُ ؛ والكَسْرُ في الناقَةِ عن ابنِ الأعْرابي ، وفي المرأَةِ عن الفرَّاء ؛ وأَنْشَدَ :
حمَلْتِ ثَلاثةً فَوَلَدْتِ تِمًّا
فأُمٌّ *!لَقْوةٌ وأَبٌ قَبِيسُوفي المَثَلِ : لَقْوةٌ صادَفَتْ قَبِيساً ، يُضْرَبُ لسُرْعةِ اتِّفاقِ الأَخَوَيْن في التَّحاببِ والمودَّةِ ، والقَبِيسُ : الفَحْلُ السَّرِيعُ الإلْقاح ، أَي لا إبْطاءَ عنْدَهما في النِّتاجِ .
( و ) اللّقْوَةُ : ( العُقابُ الأُنْثَى ) ، بالفتح والكسر عن الجَوْهرِي .
وفي كتابِ القالِي : *!اللِّقْوَةُ ، بالكسر : العُقابُ ، وقد يقالُ بالفتح أيْضاً .
وقال أبو عبيدَةَ : سُمِّيَت لَقْوةً لسَعَةِ أشْداقِها .
( أَو ) هي ( الخَفيفَةُ السَّريعَةُ ) الاخْتِطافِ ؛ ( ج *!لِقاءٌ ) ، عن الأُمَوي ؛ ( *!وألْقاءٌ ) ، الأخيرُ على حذْفِ الزائِدِ وليسَ بقياسٍ .
( وذُو اللَّقْوَةِ : عُقابٌ الغُدانِيُّ ) التَّمِيميُّ مِن بَني غُدانَةَ بنِ يَرْبُوعِ بنِ حنْظَلَة بنِ مالِكِ بنِ زيْدِ مَناة بنِ تميمٍ ، له ذِكْرٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
دَلْوٌ لَقْوةٌ : ليِّنةٌ لا تَنْبسطُ سَرِيعاً للِينِها ؛ قال الراجزُ :
شَرُّ الدِّلاءِ اللَّقْوةُ المُلازمَهْ
والبَكَراتُ شَرُّهُنَّ الصائِمَ هْوالصَّحيحُ : الوَلْقَةُ .
*!واللُّقاءُ ، كغُرابٍ : الاسْمُ مِن قوْلِهم رجُلٌ مَلْقُوٌّ ؛ حَكَاهُ ابنُ الأنبارِي كذا نقلَهُ القالِي وحَكَاهُ ابنُ برِّي عن المهلبي .

### Türkçe

: ( ve ( **اللَّقْوَةُ** ) , fetih ile: ( yüzde bir hastalık ) ; ) Ezherî artırdı: ondan dolayı ağız kenarı eğrilir.
Tabipler dedi ki: **اللَّقْوةُ** bir hastalıktır; onun sebebiyle yüzün bir yanı tabiî olmayan bir tarafa çekilir; iki dudağın birleşmesi güzel olmaz ve iki gözden biri kapanmaz.
Cevherî dedi ki: ondan (şöyle) denir: ( **لُقِيَ** ) adam, ( **كعُنِيَ** ) **لَقاً**; bunun benzeri İbnü’l-Kûtıyye’nindir.
**المُحْكم**’de ve İbnü’l-Kattâ‘ın **أفْعال**’ında: **لَقِيَ** , **كرَضِيَ** , **لَقْوةً** (o hâlde o **مَلْقُوٌّ**’dur): ona **اللَّقْوَةُ** isabet etti.
( **ولَقَوْتُه** : ona bunu icra ettim ) ; ) **المُحْكم**’de böyledir.
( **واللُّقْوَةُ** , ve kesrelenir: deve gibi çabuk gebe kalan kadın ) , o, ilk bir çarpışta gebe kalandır

ve yine at (da böyledir); kadın ve deve hakkında fetih, İbnü’l-A‘râbî’den (rivayetle) ve o daha fasih olandır; deve hakkında kesre İbnü’l-A‘râbî’den, kadın hakkında Ferrâ’dan; ve (şu beyti) okudu:
Üç taşıdın da tam (olarak) doğurdun,
Öyleyse anne **لَقْوةٌ** ve baba **قَبِيسُ**
Ve meselde: **لَقْوةٌ** **قَبِيساً**’a rastladı; iki kardeşin sevgi ve muhabbet hususunda çabucak uyuşmasının süratine darb-ı mesel yapılır; ve **القَبِيسُ**: çabuk dölleyen erkek (hayvan)dır; yani ikisinde de doğumda gecikme yoktur.
( ve ) **اللّقْوَةُ**: ( dişi kartal ) , Cevherî’den fetih ve kesre ile.
Kâlî’nin kitabında: **اللِّقْوَةُ** , kesre ile: kartal; ve fetih ile de denebilir.
Ebû Ubeyde dedi ki: ağız kenarlarının genişliği sebebiyle **لَقْوةً** diye adlandırıldı.
( yahut ) o ( hafif, hızlı ) kapmadır; (çoğulu **لِقاءٌ** ) , Ümevî’den; ( **وألْقاءٌ** ) , sonuncusu ziyadeyi hazfetme üzerinedir ve kıyas üzere değildir.
( ve **ذُو اللَّقْوَةِ**: **عُقابٌ الغُدانِيُّ** ) Temîmî, Benî Gudâne b. Yerbû‘ b. Hanzala b. Mâlik b. Zeyd Menât b. Temîm’dendir; onun bir zikri vardır.
Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir:
**دَلْوٌ لَقْوةٌ**: yumuşak; yumuşaklığından dolayı çabucak açılıp yayılmaz; râciz dedi ki:
Kovaların en şerlisi, yapışıp kalan **اللَّقْوةُ**’dur,
Makaralar da; onların en şerlisi **الصائِمَة**’dir.
Ve sahih olan: **الوَلْقَةُ**’dır.
**واللُّقاءُ** , **كغُرابٍ**: “**رَجُلٌ مَلْقُوٌّ**” sözlerinden (türetilen) isimdir; İbnü’l-Enbârî bunu böyle hikâye etti; Kâlî onu böyle nakletti ve İbnü Berrî, Mühellebî’den onu hikâye etti.
