# لقي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%82%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لقي

: ( ي ( *!لقِيَهُ ، كرَضِيَه ) ، *!يَلْقَى ( *!لِقاءً ) ، ككِتابٍ ( *!ولقاءَةٌ ) ، بالمدِّ ؛ قالَ الأزْهرِي : وهي أَقْبَحُها على جَوازِها ؛ ( *!ولِقايَةً ) ، بقَلْبِ الهَمْزَةِ

ياءً ، ( *!ولِقِيًّا ) ، مُشدَّدةَ الياءِ ، ( *!ولِقْياناً ) ؛ ) وأَنْشَدَ القالِي :
أَعدّ اللّيالِي لَيْلةً بَعْدَ لَيْلةٍ
*!للِقْيانِ لاهٍ لا يعدّ اللّيَالِيا ( *!ولِقْيانَةً ، بكسرِهِنَّ ، *!ولُقْياناً *!ولُقِيًّا ) ، مُشدَّدَةَ الياءِ ، ( *!ولُقْيَةٌ *!ولُقًى بضمهنَّ ) .
( قال القالي : إذا ضَمَمْتَ أَوَّله قَصَرْت وكَتَبْته بالياءِ ، وهو مَصْدرُ *!لَقِيته ؛ وأَنْشَدَ :
وقد زَعَمُوا حُلْماً *!لُقاكَ فلم تَزِدْبحَمْدِ الذي أَعْطاكَ حِلْماً ولا عَقْلاوأَنْشَدَ الفرَّاء :
وإنَّ *!لُقاها في المَنامِ وغيرِهِوإنْ لم تَجُدْ بالبَذْل عنْدِي لرابِحُ ( *!ولَقاءَةً ، مَفْتوحَةً ) مَمْدُودَةً ، فهذه أحَد عَشَرَ مَصْدراً ، نَقَلَها ابنُ سِيدَه والأزْهرِي ، وانْفَرَدَ كلٌّ منهما ببعضِها كما يَظْهَر ذلكَ لمَنْ طالَعَ كتابَيْهما .
وذَكَرَ الجَوْهرِي منها سِتَّةً وهي : *!اللِّقاءُ *!واللُّقَى *!واللُّقِيّ *!واللُّقيانُ *!واللُّقْيانَةُ *!واللِّقاءَةُ .
وقال شيْخُنا : هذا الحَرْفُ قد انْفَرَدَ بأَرْبَعَة عَشَرَ مَصْدراً ، ذَكَرَ المصنِّفُ بعضَها وأَغْفَلَ البَعْضَ قُصُوراً ، ومَرَّتْ عن ابنِ القطَّاع وشُرُوح الفَصِيحِ ، انتَهَى .
قُلْت : ولم يُبَيِّن الثلاثَةَ التي لم يَذْكُرها المصنِّف وأنا قد تَتَبَّعْت فوَجَدْت ذلكَ ، فمن ذلكَ : *!اللَّقْيةُ *!واللَّقاةُ ، بفَتْحِهما ، كِلاهُما عن الأزْهرِي وقالَ في الأخيرِ : إنَّها مُولَّدةٌ ليسَتْ بفَصِيحةٍ ، *!واللُّقاةُ ، بالضم ، ذَكَرَه ابنُ سِيدَه عن ابنِ جنِّي ، قالَ : واسْتَضْعَفَها ودَفَعَها يَعْقوبُ فقالَ : هي مُولَّدةٌ ليسَتْ من كَلامِهم فكملَ بهذه الثلاثَةِ أَرْبَعة عَشَرَ على ما ذَكَرَه شيْخُنا ،

ولكن يقالُ : إنَّ عَدَمَ ذِكْرِ الأخيرَيْن لِكَوْنِهما مُولَّدين غَيْر فَصِيحَيْن ، فلا يكونُ تَرْكُهما قُصُوراً من المصنِّفِ كما لا يَخْفَى ، وعلى قَوْلِ مَنْ قالَ إنَّ *!التّلْقاءَ مَصْدرٌ كما سَيَأْتي عن الجَوْهرِي فيكونُ مَجْموعُ ذلكَ خَمْسَة عَشَر .
وحَكَى ابنُ درستويه : *!لَقًى *!وَلقاه مثْلُ قَذًى وقَذاةٍ ، مَصْدرُ قَذِيَت تَقْذَى .
وقال شيْخُنا : وقوْلُه في تفْسِيرِ *!لَقِيَه : ( رآهُ ) ، ممَّا نقدُوه وأَطالُوا فيه البَحْثَ ومَنَعُوه وقالوا : لا يلزمُ مِن الرُّؤْيةِ *!اللّقَى ولا مِن اللّقْي الرُّؤْيَةِ ، فتأَمَّل ، انتَهَى .
وفي مهماتِ التَّعاريفِ للمَناوِي : اللّقاءُ اجْتِماعٌ بإقْبالٍ ، ذَكَرَه الحرالي .
وقال الإمامُ الرَّازي : اللِّقاءُ وُصُولُ أَحَد الجِسْمَيْن إلى الآخرِ بحيثُ يُماسّه شَخْصه .
وقال الرَّاغبُ : هو مُقابلَةُ الشيءِ ومُصادَفَتُه معاً ، ويُعبَّر به عن كلَ منهما ، ويقالُ ذلكَ في الإدْراكِ بالحسِّ والبَصَرِ ، انتَهَى .
وقال ابنُ القطَّاع : *!لَقِيتُ الشيءَ : صادَفْتَه .
وقال الأزْهرِي : كلُّ شيءٍ اسْتَقْبَل شيئاً فقد *!لَقِيَه وصادَفَه ؛ ( *!كتَلَقَّاهُ *!والْتَقَاه ) ؛ ) عن ابنِ سِيدَه .
( والاسْمُ التِّلْقاءُ ، بالكسْر ) ، وليس على الفِعْل إذ لو كانَ عليه لفُتِحَتِ التاءُ ، ( و ) قيلَ : هو مَصْدرٌ نادِرٌ ( لا نَظِيرَ له غَيْرُ التّبْيانِ ) ، هذا نَصّ المُحْكم ، وبه تَعْلَم ما في كَلامِ المصنِّفِ مِن خَلْطِ اسْمِ المَصْدَر والمَصْدَر بالفِعْل ، فإنَّ قوْلَه أَوّلاً والاسْمُ دلَّ على أنَّه اسْمُ المَصْدَر ، وَتَنْظِيره بالتِّبْيانِ ثانياً دلَّ على أنَّه مَصْدرٌ بالفِعْل .
قال شيخُنا : ولا قائِلَ في تِبْيان أنَّه اسْمُ مَصْدرٍ ، انتَهَى .
ولكن حيثُ أَوْرَدْنا سِياقَ ابن سِيدَه الذي اخْتَصَر منه المصنِّفُ قَوْله هذا ارْتَفَع الإشْكالُ .
وفي العِنايَةِ أثْناءَ الأعْراف : *!تِلْقاء مَصْدَر وليسَ في المَصادِرِ تِفْعال بالكسْر غيرُه

وتِبْيان .
وقال الجَوْهرِي : *!والتِّلْقاءُ أَيْضاً مَصْدرٌ مِثْلُ اللّقاءِ ؛ وقالَ :
أَمَّلْتُ خَيْرَكَ هل تَأْتِي مَواعِدُه
فاليَوْمَ قَصَّرَ عَنْ *!تِلْقائِه الأَمَلُ ( و ) مِن المجازِ : ( تَوَجَّه تِلْقاءَ النَّارِ *!وتِلْقاءَ فلانٍ ) ؛ ) كما في الأساس .
وفي الصِّحاح : جَلَسْتُ *!تِلْقاءَهْ أَي حِذَاءَهُ .
وقالَ الخفاجي : قد توَسَّعُوا في التِّلْقاءِ فاسْتَعْملُوه ظَرْفَ مَكانٍ بمعْنَى جهَةِ اللَّقاءِ والمُقابَلَةِ ونَصَبُوه على الظَّرْفيةِ .
( *!وتَلاقَيْنا *!والْتَقَيْنا ) بمعْنًى واحِدٍ .
( ويومُ *!التَّلاقي : القيامَةُ ) لتَلاقِي أَهْلِ الأرْضِ والسَّماءِ فيه ؛ كما في المُحْكم .
( *!واللَّقِيُّ ، كغَنِيَ : *!المُلْتَقِي ) ، بكسْرِ القافِ ، ( وهما *!لَقِيَّانِ ) *!للمُلْتَقِيَيْن ؛ كما في المُحْكم .
( ورجُلٌ *!لَقًى ) ، كفَتًى ، كما في النَّسخِ وضُبِطَ في نسخةِ المُحْكم كغنِيَ وهو الصَّوابُ ، ( *!ومُلْقًّى ) ، كمُكْرَمٍ ، ( *!ومُلَقًّى ) ، كمُعَظَّمٍ ، ( *!ومَلْقِيٌّ ) ، كمَرْمِيَ ، ( *!ولَقَّاءٌ ) ، كشَدَّادٍ ، يكونُ ذلك ( في الخَيْرِ والشَّرِّ ، وهو ) في الشَّرِّ ( أَكْثَرُ ) ؛ ) كما في المُحْكم .
وفي التَّهْذِيبِ : رجُلٌ *!مُلْقًى لا يَزالُ *!يَلْقاهُ مَكْرُوه ، وفي الأساسِ : فلانٌ مُلْقًى : أَي مُمْتَحَنٌ . ويقالُ : الشّجاعُ مُوَقَّى والجَبَانُ مُلَقَّى .
( *!ولاقاهُ *!مُلاقاةً *!ولِقاءً ) : ) قابَلَهُ .
( *!والأَلاَقِيٌّ : الشَّدائِدُ ) . ) يقالُ : لَقِيتُ منه *!الأَلاقِيَ ، أي الشَّدائد ؛ هكذا حَكَاهُ اللّحْياني بالتّخْفيفِ ؛ كذا في المُحْكم .

( *!والمَلاقِي : شُعَبُ رَأْسِ الرَّحِمِ ) . ) يقالُ : امرأةٌ ضَيِّقَةُ *!المَلاقِي ؛ وهو مجازٌ ؛ ( جَمْعُ *!مَلْقًى *!ومَلْقاةٍ ) ، وقيلَ : هي أَدْنى الرَّحِم مِن مَوْضِعِ الولدِ ، وقيلَ : هي الإسْكُ .
وفي التّهذيبِ : *!المَلْقاةُ جَمْعُها المَلاقِي ، شُعَبُ رأْسِ الرَّحِمِ ، وشُعَبٌ دونَ ذلكَ أَيْضاً .
والمُتلاحِمَةُ مِن النِّساءِ الضَّيِّقَةُ المَلاقِي ، وهي مَآزِمُ الفَرْجِ ومَضايِقُه .
( *!وتَلَقَّتِ المرأَةُ فهي *!مُتَلَقَ : عَلِقَتْ ) ، وقلَّما جاءَ هذا البِناءُ للمُؤَنَّثِ بغيرِ هاءٍ ؛ كذا في المُحْكم .
( *!ولَقَّاهُ الشَّيءَ ) *!تَلْقِيَةً : ( *!أَلْقَاهُ إليه ) ؛ ) وبه فسَّر الزجَّاجُ قولَه تعالى : ﴿( وإنَّكَ *!لتُلَقَّى القرآنَ ) من لَدُن حكيمٍ عَلِيمٍ﴾ ؛ أي ( *!يُلْقَى إليك ) القُرْآن ( وَحْياً مِن ) عِنْدِ ( اللَّهِ تعالى ) .
( وفي التّهذيبِ : الرَّجُل *!يُلَقَّى الكَلام ، أَي يُلَقَّنه .
( *!واللَّقَى ، كفَتًى ) : ) *!المُلْقَى ، وهو ( ما طُرِحَ ) وتُرِكَ لهَوَانِه ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِي :
وكُنْت *!لَقًى تَجْرِي عليْكَ السَّوابِلُ وأَنْشَدَ القالِي لابنِ أَحْمر يَذْكُر القَطاةَ وفَرْخَها :
تَرْوِي لَقًى *!أُلْقِيَ في صَفْصَفٍ
تَصْهَرُه الشمسُ وما يَنْصَهِروتَرْوي مَعْناهُ : تَسْقِي ؛ ( ج *!أَلْقاءٌ ) ؛ ) وأَنْشَدَ القالِي للحارِثِ بنِ حِلِّزة :
فتَأَوَّتْ لهم قَراضِبَةٌ من
كلِّ حَيَ كأنَّهم أَلْقاءُ

( *!ولَقاةُ الطَّريقِ : وسَطُه ) ؛ ) وفي المُحْكم : وَسَطُها ؛ وفي التكْملةِ : لقمُهُ ومَمَرُّه .
( *!والأُلْقِيَّةُ ، كأُثْفِيَّةٍ : ما *!أُلْقِيَ من التَّحاجِي ) . ) يقالُ : *!أَلْقَيْت عليه *!أُلْقِيَّةً ، *!وأَلْقَيْت إليه أُحْجِيَّةً ، كلُّ ذلكَ يقالُ ؛ كما في الصِّحاح ، أَي كلمةُ مُعاياةٍ ليَسْتخْرجَها ؛ وهو مجازٌ .
وقيلَ : الأُلْقِيَّةُ واحِدةُ *!الأَلاقِي ، مِن قوْلِكَ : *!لَقِيَ الأَلاقِيَّ من شَرَ وعُسْرٍ .
وهم *!يَتَلاقَوْن بأُلْقِيَّةٍ لهم .
( *!والمَلْقَى ) ، بالفتح : ( مَقامُ الأُرْوِيَّةِ من الجَبَلِ ) تَسْتَعْصِم به مِن الصيَّادِ .
وفي التّهْذيبِ : أَعْلَى الجَبَلِ ، والجَمْعُ *!المَلاقِي ، ويُرْوَى قولُ الهُذَلِي :
إذا سامَتْ على *!المَلْقاةِ سامَا وفُسِّرَ بهذا ؛ والرِّوايَةُ المَشْهورةُ : على *!المَلَقاتِ ، بالتّحْريكِ ، وقد ذُكِرَ في القافِ .
( *!واسْتَلْقَى على قَفاهُ : نامَ ) .
( وقالَ الأزْهرِي : كلُّ شيءٍ كانَ فيه كالانْبِطاح ففيه *!اسْتِلْقاءٌ .
( وشَقِيٌّ *!لَقِيٌّ ، كغَنِيَ ، اتْباعٌ ) ؛ ) كما في الصِّحاح .
وفي التّهذيب : لا يزالُ *!يَلْقَى شَرًّا .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!اللَّقا ، بالقَصْر : لُغَةٌ في اللِّقاءِ ، بالمدِّ .
*!ولَقاهُ *!يَلْقاهُ ، لُغَةٌ طائيَّةٌ ؛ قال شاعرُهم :
لم تَلْقَ خَيْلٌ قبْلَها ما قد *!لَقَتْ
مِنْ غِبِّ هاجِرةٍ وسَيْرٍ مُسْأَدِوقولُ الشَّاعرِ :

أَلا حَبَّذا مِنْ حُبِّ عَفْراء *!مُلْتَقَى
نَعَمْ وأَلا لا حيثُ *!يَلْتَقِيانِ أَرادَ : مُلْتَقَى شَفَتَيْها لأنَّ *!التِقاءَ نَعَمْ ولا إنَّما يكونُ هنالكَ ، أَو أَرادَ حَبِّذا هي مُتكلِّمةً وساكِتَة ، يُريدُ *!بمُلْتَقَى نَعَم شَفَتَيْها ؛ وبألا لا تُكلِّمُها ، والمَعْنيانِ مُتَجاورانِ ، كذا في المُحْكم .
*!والمَلاقِي من الناقَةِ : لَحْمُ باطِنِ حَيائِها ؛ ومِن الفَرَسِ : لَحْمُ باطِنِ طَبْيَيْهَا .
*!وأَلْقَى الشيءَ *!إِلْقَاءً : طَرَحَهُ حيثُ *!يَلْقاهُ ، ثم صارَ في التَّعارفِ اسْماً لكلِّ طرْحٍ ؛ قالَهُ الراغبُ .
قالَ الجَوْهرِي : تقولُ *!أَلْقِه مِن يدِكَ ، *!وألْقِ به من يدِكَ ، *!وأَلْقَيْتُ إليه المودَّةَ وبالمودَّةِ .
*!وتلَقَّاهُ : اسْتَقْبَلَه ؛ ومنه الحديثُ : ( نَهَى عن *!تَلَقِّي الرُّكْبانِ ) .
*!والالْتِقاءُ : المُحاذاةُ ، ومنه الحديثُ : ( إذا *!الْتَقَى الخِتانَانِ فقد وَجَبَ الغُسْلُ ) . *!وتَلاقَوْا : مثل تَحاجَوْا .
*!وتلَقَّاه منه : أَخَذه منه .
*!ولاقَيْتُ بينَ فلانٍ وفلانٍ ، وبينَ طَرَفَيْ قَضِيبٍ : حَنَيْته حتى *!تلاقَيَا *!والْتَقَيا ، *!ولُوقِيَ بينهما .
*!ولَقِيتُه *!لُقًى كثيرةً ، جَمْعُ *!لُقْيَةٍ بالضم .
*!ومَلاقِي الأَجْفانِ : حيثُ *!تَلْتَقِي .
وهو *!مُلْقى الكناسات ، وفِناؤُه *!مُلْقَى الرِّحالِ .
ورَكِبَ مَتْنَ *!المُلَقَّى : أَي الطَّرِيق .
وهو جارِي *!مُلاقِيَّ : أَي مُقابِلِي .
ويا ابنَ مُلْقَى أرحل الرّكْبان ، يريدُ يا ابنَ الفاجِرَةِ .
*!ولقاء فلانٍ *!لقاء أي حرب .

*!وأَلْقَيْتُ إليه خَيْراً : اصْطَنَعْته عنْدَه .
*!وأَلْقِ إليَّ سَمْعَك : أي تَسَمَّع .
*!وتَلَقَّتِ الرَّحِمُ ماءَ الفَحْلِ : قَبِلَته وأرْتَجَت عليه .
*!واللُّقَى : الطُّيورُ ، والأوْجاعُ ، والسَّريعاتُ اللَّقَح من جميعِ الحيواناتِ .
*!واللَّقى ، كفَتَى : ثَوْبُ المُحْرِمِ *!يَلْقِيهِ إذا طافَ بالبيتِ في الجاهِلِيَّةِ والجَمْعُ *!ألْقاءٌ .
*!واللَّقَى : المَنْبوذُ لا يُعْرفُ أَبُوهُ وأُمُّه ؛ قالَ جريرٌ يَهْجُو البَعِيث :
*!لَقًى حَمَلَتْه أُمُّه وهي ضَيْفةٌ *!وأَلْقَى اللَّهُ تعالى الشيءَ في القُلوبِ : قَذَفَهُ .
وأَلْقَى القُرْآنَ : أَنْزَلَه .
وأبو الحَسَنِ يوسفُ بنُ إسْحاق الجرْجانيُّ الفَقِيهُ يُعْرفُ *!بالمُلْقِي لأنَّه كانَ *!يُلْقِي الدَّرْسَ عنْدَ أَبي عليَ بن أَبي هُرَيْرَةَ ، حدَّثَ عن أَبي نُعَيْم الجرْجاني ، وسَمِعَ منه الحاكِمُ .
قال الحافِظُ : وهي أَيْضاً : نِسْبةُ بعضِ النسَّاخِينَ مِن الإسْكندريَّةِ .

### Türkçe

: ( **لقِيَهُ** , **كرَضِيَه** ) , **يَلْقَى** ( **لِقاءً** ) , ك**كِتابٍ** ( **ولقاءَةٌ** ) , med ile; el-Ezherî dedi: ve o, câiz oluşuna rağmen onların en çirkini-dir; ( **ولِقايَةً** ) , hemzenin **ياءً**’a çevrilmesiyle, ( **ولِقِيًّا** ) , **الياءِ** şeddeli, ( **ولِقْياناً** ); ) ve el-Kālî inşâd etti:
Geceleri, bir geceden sonra bir gece sayarım
**للِقْيانِ** için, oyalanan; geceleri saymaz ( **ولِقْيانَةً ، بكسرِهِنَّ ، ولُقْياناً ولُقِيًّا** ) , **الياءِ** şeddeli, ( **ولُقْيَةٌ ولُقًى بضمهنَّ** ) .
( el-Kālî dedi: başını dammelediğinde kısaltırsın ve onu **الياءِ** ile yazarsın; ve o, **لَقِيته**’nin masdarıdır; ve inşâd etti:
Ve “rüyadır” diye iddia ettiler: **لُقاكَ**; fakat sen, sana hilim veren ve akıl veren Allah’a hamd ile, artmadın
ve el-Ferrâ’ inşâd etti:
Ve şüphesiz **لُقاها** uykuda ve onun dışında—ve eğer bende, vermekle cömertlik etmezsen—elbette kazananım ( **ولَقاءَةً ، مَفْتوحَةً** ) medli; işte bunlar on bir masdardır; onları İbn Sîde ve el-Ezherî nakletti; ve onların her biri, kitaplarını inceleyen kimseye göründüğü üzere, bazısında tek kaldı.
Ve el-Cevherî onlardan altısını zikretti; onlar: **اللِّقاءُ** **واللُّقَى** **واللُّقِيّ** **واللُّقيانُ** **واللُّقْيانَةُ** **واللِّقاءَةُ**.
Ve şeyhimiz dedi: bu harf, on dört masdar ile tek kalmıştır; musannif onların bir kısmını zikretti ve bir kısmını kusur olarak ihmal etti; ve İbnü’l-Kattâ‘dan ve el-Fasîh şerhlerinden geçti; bitti.
Dedim: musannifin zikretmediği üçü açıklamadı; ben ise iz sürdüm de bunu buldum; onlardan: **اللَّقْيةُ** **واللَّقاةُ**—ikisini de fetha ile—ikisi de el-Ezherî’dendir; ve sonuncusu hakkında dedi: o, müvelleddir, fasih değildir; ve **اللُّقاةُ**—damme ile—İbn Sîde onu İbn Cinnî’den zikretti; dedi: onu zayıf gördü ve Ya‘kūb onu reddetti de dedi: o, müvelleddir, onların كلام’ından değildir; böylece bu üç ile, şeyhimizin zikrettiği üzere, on dört tamamlandı,

fakat denir ki: son ikisinin zikredilmemesi, onların müvelled, fasih olmayan oluşları sebebiyledir; böylece onları terk etmek musanniften bir kusur olmaz, gizli olmadığı gibi; ve **التّلْقاءَ**’nın masdar olduğu görüşünü söyleyenin sözüne göre—el-Cevherî’den geleceği üzere—bunun toplamı on beş olur.
Ve İbn Düresteveyh nakletti: **لَقًى** ve **لقاه**; **قَذًى** ve **قَذاةٍ** gibi; **قَذِيَت تَقْذَى**’nın masdarı.
Ve şeyhimiz dedi: onun **لَقِيَه**’yi tefsirinde söylediği: (onu gördü), onların tenkit ettikleri, araştırmayı uzattıkları ve men ettikleri şeydendir; ve dediler: رؤْية’den **اللّقَى** lâzım gelmez; ne de **اللّقْي**’den رؤْية; öyleyse düşün; bitti.
Ve el-Menâvî’nin “Mühimmâtü’t-ta‘ârîf”inde: **اللّقاءُ** bir “ikbâl ile toplanma”dır; onu el-Haralî zikretti.
Ve İmam er-Râzî dedi: **اللِّقاءُ**, iki cisimden birinin ötekine, şahsının ona temas edeceği şekilde ulaşmasıdır.
Ve er-Râgıb dedi: o, şeyin karşılaşması ve ona rastlamasıdır birlikte; ve onunla her birinden ifade edilir; ve bu, duyuyla ve gözle idrakte söylenir; bitti.
Ve İbnü’l-Kattâ‘ dedi: **لَقِيتُ الشيءَ**: ona rastladın.
Ve el-Ezherî dedi: her şey bir şeyi karşılamışsa onu **لَقِيَه** ve ona rastlamıştır; ( **كتَلَقَّاهُ والْتَقَاه** ); ) İbn Sîde’den.
( İsim **التِّلْقاءُ**’dır, kesra ile ), ve fiil üzere değildir; zira onun üzere olsaydı **التاءُ** fetha edilirdi; ( ve ) denildi: o, nâdir bir masdardır ( **لا نَظِيرَ له غَيْرُ التّبْيانِ** ); bu, el-Muhkem’in nassıdır; ve bununla, musannifin كلام’ındaki, masdar ismi ile masdarı fiil ile karıştırmasında olanı bilirsin; çünkü onun önce “ve isim” sözü, onun masdar ismi olduğuna delâlet etti; ve onu ikinci olarak **التِّبْيانِ** ile benzetmesi, onun fiil ile masdar olduğuna delâlet etti.
Şeyhimiz dedi: **تِبْيان** hakkında onun masdar ismi olduğuna dair söyleyen yoktur; bitti.
Fakat musannifin sözünü ondan kısalttığı İbn Sîde’nin siyakını getirdiğimizde, işkâl kalktı.
Ve “el-İnâye”de, “Esnâü’l-a‘râf” sırasında: **تِلْقاء** masdardır; ve masdarlarda kesra ile **تِفْعال** onun ve **تِبْيان** dışında yoktur.
Ve el-Cevherî dedi: **والتِّلْقاءُ** da, **اللّقاءِ** gibi bir masdardır; ve dedi:
Senin hayrını umdum; vaatleri gelir mi?
Bugün, onun **تِلْقائِه**’nden umut kısaldı ( ve ) mecazdandır: ( ateşin **تِلْقاءَ**’sına yöneldi ve falanın **تِلْقاءَ**’sına ); ) “el-Esâs”ta olduğu gibi.
Ve “es-Sıhâh”ta: **جَلَسْتُ تِلْقاءَهْ** yani onun hizasına.
Ve el-Hafâcî dedi: **التِّلْقاءِ**’da genişlettiler de onu, لقاء ve mukābele جهة’si manasında mekân ظرفı olarak kullandılar ve onu zarfiyyet üzere nasbettiler.
( **وتَلاقَيْنا والْتَقَيْنا** ) tek bir manadadır.
( **ويومُ التَّلاقي**: kıyamet ) onda yer ve gök ehlinin karşılaşması sebebiyle; el-Muhkem’de olduğu gibi.
( **واللَّقِيُّ** , **كغَنِيَ**: **المُلْتَقِي** ), **القافِ**’ın kesrası ile; ( ve onlar **لَقِيَّانِ** ) iki **المُلْتَقِي** için; el-Muhkem’de olduğu gibi.
( Bir adam **لَقًى** ), **كفَتًى** gibi; nüshalarda olduğu gibi; ve el-Muhkem nüshasında **كغنِيَ** diye ضبط edildi ve o doğrudur; ( **ومُلْقًّى** ), **كمُكْرَمٍ**; ( **ومُلَقًّى** ), **كمُعَظَّمٍ**; ( **ومَلْقِيٌّ** ), **كمَرْمِيَ**; ( **ولَقَّاءٌ** ), **كشَدَّادٍ**; bu olur ( hayırda ve şerde; ve o ) şerde ( daha çoktur ); ) el-Muhkem’de olduğu gibi.
Ve “et-Tehzîb”de: bir adam **مُلْقًى**; ona sürekli **يَلْقاهُ** mekruh; ve “el-Esâs”ta: falan **مُلْقًى**: yani imtihan edilmiş. Ve denir: yiğit **مُوَقَّى** ve korkak **مُلَقَّى**.
( **ولاقاهُ مُلاقاةً ولِقاءً** ) : ) onunla karşılaştı.
( **والأَلاَقِيٌّ**: şiddetler ) . ) denir: ondan **الأَلاقِيَ** ile karşılaştım; yani şiddetler; el-Lihyânî bunu tahfîf ile böyle hikâye etti; el-Muhkem’de böyle.

( **والمَلاقِي** : rahmin başının şubeleri/dallarıdır ) . ) Denilir ki: **المَلاقِي**’si dar olan kadın; bu mecazdır; ( **مَلْقًى** ve **مَلْقاةٍ**’ın çoğuludur ) , ve denildi: o, rahmin çocuk yerinden en yakın olanıdır; ve denildi: o, **الإسْكُ**’dur .
Ve Tehzîb’de: **المَلْقاةُ**’nin çoğulu **المَلاقِي**’dir; rahmin başının şubeleri/dallarıdır; ve bunun aşağısında da şubeler/dallar vardır .
Ve kadınlardan **المُتلاحِمَةُ**: **المَلاقِي**’si dar olandır; o, ferç’in boğazları ve darlıklarıdır .
( Kadın **وتَلَقَّتِ**; o hâlde o **مُتَلَقَ**’dır: asıldı/tutundu ) , ve bu bina, müennes için هاء olmaksızın pek az gelmiştir; Muhkem’de böyledir .
( **ولَقَّاهُ الشَّيءَ** ) **تَلْقِيَةً** : ( onu ona **أَلْقَاهُ إليه** ) ; ) ve Zecçâc, Yüce sözünü bununla tefsir etti: ﴿( ve şüphesiz sen **لتُلَقَّى القرآنَ** ) Hakîm, Alîm katından﴾ ; yani Kur’ân ( **يُلْقَى إليك** ) ( tarafından vahiy olarak ) ( Allah Teâlâ’nın ) katından .
( Ve Tehzîb’de: adam **يُلَقَّى** sözü; yani ona telkin edilir .
( **واللَّقَى** , **فَتًى** gibi ) : ) **المُلْقَى**’dır; o da ( atılmış olan ) ve horluğundan dolayı terk edilendir; Cevherî inşâd etti:
Ve sen **لَقًى** idin; üzerine seller akıp giderdi
Ve Kālî, İbn Ahmer’den, katanın ve yavrusunu anarak inşâd etti:
Bir düzlükte atılmış **أُلْقِيَ** bir **لَقًى**’yı sular
Güneş onu eritir; o ise erimez
Ve “تَرْوِي”nin mânası: sular; ( çoğulu **أَلْقاءٌ** ) ; ) ve Kālî, Hâris b. Hillize için inşâd etti:
Onlara, her kabileden, bir “قَراضِبَةٌ” sığındı
Sanki onlar **أَلْقاءُ** imişler gibi

( **ولَقاةُ الطَّريقِ** : onun ortasıdır ) ; ) ve Muhkem’de: onun ortası; ve Tekmile’de: onun yutumu ve geçididir .
( **والأُلْقِيَّةُ** , **أُثْفِيَّةٍ** gibi: **أُلْقِيَ** edilen, muamma/zekâ oyunu cinsindendir ) . ) Denilir ki: ona bir **أُلْقِيَّةً** **أَلْقَيْت**; ve ona bir bilmece **أُحْجِيَّةً** **أَلْقَيْت**; bunların hepsi söylenir; Sıhâh’ta olduğu gibi; yani onu çıkarsın diye bir muâyae kelimesidir; bu mecazdır .
Ve denildi: **الأُلْقِيَّةُ** , **الأَلاقِي**’nin bir tanesidir; senin “**لَقِيَ الأَلاقِيَّ** şerden ve zorluktan” sözünden .
Ve onlar, kendileri için bir **أُلْقِيَّةٍ** ile **يَتَلاقَوْن** .
( **والمَلْقَى** ) , fetih ile: ( dağdan dağ keçisinin makamıdır ) avcıdan onunla korunur .
Ve Tehzîb’de: dağın en üstüdür; çoğulu **المَلاقِي**’dir; Hüzeli’nin sözü rivayet olunur:
**المَلْقاةِ** üzerinde otladı, otladı
Ve bununla tefsir edildi; meşhur rivayet: harekeli olarak **المَلَقاتِ** üzerinedir; ve قاف’da zikredilmiştir .
( **واسْتَلْقَى على قَفاهُ** : uyudu ) .
( Ezherî dedi: içinde yüzüstü yatma gibi bir şey bulunan her şeyde **اسْتِلْقاءٌ** vardır .
( **وشَقِيٌّ لَقِيٌّ** , **غَنِيَ** gibi, tâbi’dir ) ; ) Sıhâh’ta olduğu gibi .
Ve Tehzîb’de: hâlâ şer **يَلْقَى** .
Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**اللَّقا** , kısaltma ile: uzatma ile olan **اللِّقاءِ**’da bir lügattir .
**ولَقاهُ يَلْقاهُ** , Tâî lügatidir; onların şairi dedi:
Ondan önce hiçbir at, öğle sıcağının ardından ve yorucu yürüyüşten, onun **لَقَتْ**’i gibi bir şeyi karşılamadı
Şairin sözü:

Afra’nın sevgisinden bir **مُلْتَقَى** ne hoş
Evet; ve “ألا لا”nın **يَلْتَقِيانِ** olduğu yer ne hoş değil
Murad etti: “نَعَمْ” ve “لا”nın buluşması ancak orada olduğundan, onun iki dudağının **مُلْتَقَى**’sı; yahut murad etti: konuşur ve susar hâlde onu ne hoş; **بمُلْتَقَى نَعَم** ile onun iki dudağını; ve “ألا لا” ile ona konuşmamasını ister; iki mânâ birbirine komşudur; Muhkem’de böyledir .
**والمَلاقِي** deveden: onun hayâsının iç tarafının etidir; attan: onun iki “طَبْي”sinin iç tarafının etidir .
**وأَلْقَى الشيءَ إِلْقَاءً** : onu, **يَلْقاهُ** olduğu yere attı; sonra örfte her atış için bir isim oldu; Râgıb söyledi .
Cevherî dedi: “Onu elinden **أَلْقِه**” dersin; ve “Onunla elinden **وألْقِ به**” dersin; ve “ona muhabbeti **وأَلْقَيْتُ إليه**” ve “muhabbetle” .
**وتلَقَّاهُ** : onu karşıladı; bundan hadis: ( **تَلَقِّي الرُّكْبانِ**’dan nehyetti ) .
**والالْتِقاءُ** : hizalanmadır; bundan hadis: ( iki sünnet yeri **الْتَقَى** ise gusül vacip oldu ) . **وتَلاقَوْا** : **تَحاجَوْا** gibidir .
**وتلَقَّاهُ منه** : onu ondan aldı .
**ولاقَيْتُ** falan ile falan arasında, ve bir çubuğun iki ucu arasında: onu eğdim; ta ki **تلاقَيَا** ve **الْتَقَيا**; ve ikisi arasında **لُوقِيَ** .
**ولَقِيتُه لُقًى** çokça; **لُقْيَةٍ**’nin (ضم ile) çoğuludur .
**ومَلاقِي الأَجْفانِ** : **تَلْتَقِي** olduğu yerdir .
O, süprüntülerin **مُلْقى**’sıdır; ve avlusu, eyerlerin **مُلْقَى**’sıdır .
**المُلَقَّى**’nın sırtına bindi: yani yol .
O, benim **مُلاقِيَّ** komşumdur: yani bana karşı olan .
Ve “Ey **مُلْقَى** oğlu, kervanların eyerlerini yükle”; yani “ey fâcirenin oğlu”nu kasteder .
Falanın **لقاء**’sı: yani savaş .

Ona hayır **وأَلْقَيْتُ إليه** : onun yanında bir iyilik yaptım .
Bana kulağını **وأَلْقِ إليَّ سَمْعَك** : yani dinle .
Rahim, erkeğin suyunu **تَلَقَّتِ** : onu kabul etti ve onun üzerine kapandı .
**واللُّقَى** : kuşlardır; ve ağrılardır; ve bütün hayvanlardan çabuk gebe kalanlardır .
**واللَّقى** , **فَتَى** gibi: câhiliyede ihramlı kimsenin, evin etrafında tavaf ettiğinde **يَلْقِيهِ** ettiği elbisedir; çoğulu **ألْقاءٌ**’dır .
**واللَّقَى** : babası ve anası bilinmeyen terk edilmiş kimsedir; Cerîr, Ba‘îs’i hicvederek dedi:
Bir **لَقًى**; annesi onu misafir iken taşıdı
Allah Teâlâ, şeyi kalplere **أَلْقَى** : onu attı/atıp bıraktı .
Ve Kur’ân’ı **أَلْقَى** : onu indirdi .
Ve fakih Cürcânî Ebü’l-Hasen Yûsuf b. İshâk, **بالمُلْقِي** diye bilinir; çünkü Ebû Ali b. Ebî Hureyre yanında dersi **يُلْقِي** ederdi; Ebû Nuaym Cürcânî’den rivayet etti; Hâkim ondan işitti .
Hâfız dedi: ve o ayrıca: İskenderiye’den bazı nüshacıların nisbesidir .
