# لكد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%83%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لكد

لَكِدَ الشيءُ بِفِيهِ لَكَداً إِذا أَكل شيئاً لَزجاً فَلَزِقَ بفيه من جَوْهَرِه أَو لَوْنِه. ولَكِدَ به لَكَداً والتَكَدَ: لَزِمَه فلم يُفارِقْه. وعُوتِبَ رجل من طَيّءٍ في امرأَته فقال: إِذا التَكَدَتْ بما يَسُرُّني لم أُبالِ أَن أَلْتَكِدَ بما يسوءُها؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه ابن الأَعرابي: لم أُبالِ، بإِثبات الأَلف، كقولك لم أُرامِ، وقال الأَصمعي: تَلَكَّد فلانٌ فلاناً إِذا اعتنقه تَلَكُّداً. ويقال: رأَيت فلاناً مُلاكِداً فلاناً أَي مُلازِماً. وتَلَكَّدَ الشيءُ: لَزِمَ بعضُه بعضاً. وفي حديث عطاء: إِذا كان حَوْلَ الجُرْحِ قَيْح ولَكِدَ، فَأَتْبِعْه بصوفة فيها ماء فاغْسِله. يقال: لَكِدَ الدمُ بالجلد إِذا لَصِقَ. ولَكَدَه لَكْداً: ضَرَبه بيده أَو دَفَعَه. ولاكَدَ قَيْدَه: مشى فنازَعه القَيْدُ خِطاءه
(* قوله «خطاءه» بالمد جمع خطوة بالفتح كركوة وركاء أفاده في الصحاح).
ويقال: إِن فلاناً يُلاكِدُ الغُلَّ ليلَته أَي يُعالِجُه؛ قال أُسامة الهذلي يصف رامياً:
فَمَدّ ذِراعَيْهِ وأَجْنَأَ صُلْبَه،
وفَرَّجَها عَطْفَى مُمَرٍّ مُلاكدِ
ويقال: لَكِدَ الوسخُ بيده ولَكِدَ شعَرُهُ إِذا تَلَبَّدَ. الأَصمعي: لَكِدَ عليه الوسَخُ؛ بالكسر، لَكَداً أَي لَزِمَه ولَصِقَ به. ورجل لَكِدٌ: نَكِدٌ لَحِزٌ عَسِيرٌ، لَكِدَ لَكَداً؛ قال صخر الغَيّ: واللهِ لو أَسْمَعَتْ مَقالَتَها
شَيْخاً مِنَ الزُّبِّ، رأْسُه لَبِدُ،
لَفاتَحَ البَيْعَ يومَ رُؤْيَتِها،
وكان قَبْلُ ابِتياعُه لَكِدُ
والأَلْكَدُ: اللئيمُ المُلْزَقُ بالقوم؛ وأَنشد:
يُناسِبُ أَقواماً لِيُحْسَبَ فِيهِمُ،
ويَتْرُكُ أَصلاً كانَ مِن جِذْمِ، أَلْكَدَا
ولَكَّادٌ ومُلاكِدٌ: اسمان. والمِلْكَدُ شِبْهُ مُدُقٍّ يُدَقُّ به.

### Türkçe

**لَكِدَ** şey, ağzında **لَكَداً** (olur); eğer yapışkan bir şey yerse de onun cevherinden yahut renginden ağzına yapışırsa. Ve onunla **لَكَداً** **لَكِدَ**; ve **التَكَدَ**: ona yapışıp kaldı da ondan ayrılmadı. Tay kabilesinden bir adam, karısı hakkında azarlanmıştı da dedi ki: “Eğer **التَكَدَتْ** beni sevindiren şeye (yapışıp kaldıysa), onu üzen şeye **أَلْتَكِدَ** etmeme (yapışıp kalmama) aldırmam.” İbn Sîde dedi ki: İbnü’l-A‘râbî bunu böyle rivayet etti: **لم أُبالِ**; elifin ispatıyla, senin “**لم أُرامِ**” demen gibi. El-Asma‘î dedi ki: Falan, falanı **تَلَكَّد** eder; eğer onu **تَلَكُّداً** kucaklarsa. Ve denir ki: Falancayı falancaya **مُلاكِداً** gördüm; yani (ona) bitişik duran. Ve **تَلَكَّدَ** şey: bir kısmı bir kısmına yapışıp kaldı. Atâ’nın hadisinde: “Eğer yaranın çevresinde irin olur da **لَكِدَ** olursa, onu içinde su bulunan bir yün parçasıyla takip et de onu yıka.” Denir ki: Kan, deriye **لَكِدَ** etti; eğer yapıştıysa. Ve onu **لَكْداً** **لَكَدَه**: eliyle vurdu yahut onu itti. Ve bağını **ولاكَدَ** etti: yürüdü de bağ onun adımını çekiştirdi.

(* Onun “**خطاءه**” sözü: med ile, “**خطوة**”nın (fetha ile) çoğuludur; “**كركوة**” ve “**ركاء**” gibi; bunu Sıhâh’ta fayda olarak verdi.)

Ve denir ki: Şüphesiz falan, gecesinde **يُلاكِدُ الغُلَّ** eder; yani onu (zinciri) uğraşır; Üsâme el-Hüzelî, bir okçuyu vasfederek dedi ki:
فَمَدّ ذِراعَيْهِ وأَجْنَأَ صُلْبَه،
وفَرَّجَها عَطْفَى مُمَرٍّ مُلاكدِ

Ve denir ki: Pislik, eline **لَكِدَ** etti; ve saçı **لَكِدَ** etti; eğer keçeleştiyse. El-Asma‘î: Pislik, onun üzerine **لَكِدَ** etti; kesre ile; **لَكَداً**; yani ona yapışıp kaldı ve ona yapıştı. Ve **لَكِدٌ** adam: **نَكِدٌ**; **لَحِزٌ**; **عَسِيرٌ**; **لَكَداً** **لَكِدَ** etti; Sahr el-Ğayy dedi ki:
واللهِ لو أَسْمَعَتْ مَقالَتَها
شَيْخاً مِنَ الزُّبِّ، رأْسُه لَبِدُ،
لَفاتَحَ البَيْعَ يومَ رُؤْيَتِها،
وكان قَبْلُ ابِتياعُه لَكِدُ

Ve **الأَلْكَدُ**: kavme yapışıp duran alçak (kimse); ve şu beyit okundu:
يُناسِبُ أَقواماً لِيُحْسَبَ فِيهِمُ،
ويَتْرُكُ أَصلاً كانَ مِن جِذْمِ، أَلْكَدَا

Ve **لَكَّادٌ** ve **مُلاكِدٌ**: iki isimdir. Ve **المِلْكَدُ**: onunla dövülen, dövme aletine benzer bir şeydir.
