# لكز (ل-ك-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%83%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ك - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والزاي واللام معهما
ك ل ز، ل ك ز، ل ز ك مستعملات كلز: اكلأزّ الرجل اكلئزازاً وهو انقباض في جفاء ليس بمطمئن. بمنزلة الراكب إذا لم يتمكن من السرج.
لكز: اللَّكْزُ: الوجء في الصدر بجمع اليد، وفي الحنك .. رجل مُلَكَّز مدفع.
لُكَيْزٌ: حي من عبد القيس.
لزك: لَزِكَ الجرح لَزَكاً، إذا استوى نبات لحمه، ولما يبرأ بعد.

##### Türkçe

**الكاف** ve**الزاي** ve**اللام** onlarla birlikte

ك ل ز، ل ك ز، ل ز ك kullanımdadır. **كلز**: **اكلأزّ الرجل اكلئزازاً**; o, bir kabalık içinde, mutmain olmayan bir büzülmedir. Eyer üzerinde yerleşemediği zaman binici mertebesindedir.

**لكز**: **اللَّكْزُ**: eli birleştirerek göğüste dürtme; ve damakta.. **رجل مُلَكَّز**: itilmiş.

**لُكَيْزٌ**: عبد القيس’ten bir kabile.

**لزك**: **لَزِكَ الجرح لَزَكاً**; eğer etinin bitkisi (eti) düzleştiyse, hâlbuki henüz iyileşmemişse.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أبو عبيدة: اللَكْزُ: الضرب بالجُمْعِ على الصدر. وقال أبو زيد: في جميع الجسد.

##### Türkçe

أبو عبيدة: **اللَكْزُ**: göğüs üzerine yumruk ile vurmadır. وقال أبو زيد: bütün bedenin tamamında.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ز ل
لكز ، كلز ، لزك
استعمل من وجوهه : لكز ، كلز ، لزك .
لزك : أما لزك فإنَّ ابنَ المظفَّر زَعم أنّه يقال : لَزِكَ الجُرْحُ لَزَكا إذا استوَى نباتُ لحمِه ، ولمّا يَبْرأْ بعد . ( قلت ) : لمْ أَسمع لزِك بهذا المعنى إلا لِلّيث وأظنُّه مصَحَّفاً ، والصوابُ بهذا المعنى الذي ذهب إليه الليث أَرَكَ الجُرْحُ يَأرُك ويَأْرِكُ أُروكا إِذا
صَلَحَ وتماثَل .
وقال شمرٌ : هو أن يَسقُط جُلْبُه ويَنبُت لحُمه .
لكز : قال الليث : اللكز : الوَجْءُ في الصَّدر بِجُمْع اليد . وكذلك في الحَنَك .
وأنشد :
لوْلا عِذَارٌ للَكَزْتُ كَرْزَمَهْ
( قلت ) : ولُكَيْز : قبيلةٌ من رَبيعة .
ومن أمثال العرب : ( يَحْمِلُ شَنٌّ ويُفدَّى لُكَيْزٌ ) . وله قصةٌ ، يُضرَب مثلاً لمنُ يعاني مراسَ عملٍ فيُحْرَمُ ويَحظى غيرُه فيُكْرَم .
كلز : ( أبو عبيد ) : المُكْلَئِزُّ : المُنْقبِض .
وقال الليث : يقال : اكْلأَزَّ وهو انقباضٌ في جَفَاءٍ ليس بمطمئنَ كالراكبِ إذا لمْ يتمكَّن من السَّرْج .
يقال : قد اكْلأزَّ فوق دابَّتِه ، وحِمْلٌ مُكْلئِزٌّ فوق الظهر لم يتمكن عدلاً عن ظهر الدابة .
وأنشد غيرُه :
أقولُ والناقُة بِي تَقَحَّمُ
وأَنا منها مُكْلَئِزٌّ مُعْصِمُ
وثُلاثيُّه غير مستعملٍ .
وأنشد شمر :
رُبَّ فتاةٍ مِن بَني العِنازِ
حَيَّاكةٍ ذاتِ حِرٍ كنَازِ
ذِي عَضُدَين مُكْلِئزَ نازِي
كالنَّبَتِ الأحمرِ بالبَرَازِ
واكْلاَزَّ كان في الأصل : اكَلأَزَّ .

##### Türkçe

ك ز ل
**لكز** ، **كلز** ، **لزك**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **لكز** ، **كلز** ، **لزك** .
**لزك** : **لزك**’e gelince, İbnü’l-Muzaffer, şöyle denildiğini iddia etti: **لَزِكَ الجُرْحُ لَزَكا**; yarığın etinin bitişi (eti) düzleştiği zaman, fakat henüz iyileşmediği hâlde. ( Dedim ): Bu mânâ ile **لزِك**’i yalnız **اللّيث** için işitmedim ve onun tashif edilmiş olduğunu zannediyorum; bu mânâda **اللّيث**’in gittiği doğru olan şudur: **أَرَكَ الجُرْحُ يَأرُك ويَأْرِكُ أُروكا**; yarık düzeldiği ve (hâli) benzeştiği zaman.
Şemmer dedi: O, kabuğunun düşmesi ve etinin bitmesidir.
**لكز** : **اللّيث** dedi: **اللكز**: elin yumruğuyla göğüste olan vuruştur. Çenede de böyledir.
Şiir okudu:
لوْلا عِذَارٌ للَكَزْتُ كَرْزَمَهْ
( Dedim ): **لُكَيْز**: Rebîa’dan bir kabiledir.
Arapların darb-ı mesellerindendir: ( **يَحْمِلُ شَنٌّ ويُفدَّى لُكَيْزٌ** ) . Onun bir kıssası vardır; işin zorluğunu çekenin mahrum bırakılıp başkasının nasiplenip ikram gördüğü kimse için mesel olarak vurulur.
**كلز** : ( Ebû Ubeyd ): **المُكْلَئِزُّ**: büzülen (kimse)dir.
**اللّيث** dedi: Denilir: **اكْلأَزَّ**; o, bir kabalık içinde bir büzülmedir; eyer üzerinde yerleşip sükûnet bulmayan binici gibi, eğer üzerinde sağlamca yerleşemediği zaman.
Denilir: **قد اكْلأزَّ فوق دابَّتِه**; ve sırt üzerinde **حِمْلٌ مُكْلئِزٌّ**: hayvanın sırtından yana kaymış, hayvanın sırtı üzerinde dengeli biçimde yerleşememiş (yük).
Başkası şiir okudu:
أقولُ والناقُة بِي تَقَحَّمُ
وأَنا منها مُكْلَئِزٌّ مُعْصِمُ
Onun üçlü (mücerred) fiili kullanılmamıştır.
Şemmer şiir okudu:
رُبَّ فتاةٍ مِن بَني العِنازِ
حَيَّاكةٍ ذاتِ حِرٍ كنَازِ
ذِي عَضُدَين مُكْلِئزَ نازِي
كالنَّبَتِ الأحمرِ بالبَرَازِ
Ve **اكْلاَزَّ** aslında **اكَلأَزَّ** idi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ك ز
لكزه بجمع كفّه وهو شديد اللّكزة والوكزة ولاكزه ملاكزة وتلاكزا‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فلان ملكّز‏:‏ ذليل مدفّع‏.‏

##### Türkçe

ل ك ز
Onu, avucunu toplayarak dürttü; o, dürtmesi ve itmesi şiddetli olandır. Onunla dürtüştü: dürtüşme; ve birbirleriyle dürtüştüler.
Mecazdan: falan **ملكّز**: zelil, itilip kakılan.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل ك ز * قال أبو عُبيد * اللَّكْزُ * الضرب بالجُمْعِ على الصدر وقال أبو زيد في جميع الجسد

##### Türkçe

* ل ك ز * Ebû ʿUbeyd dedi: **اللَّكْزُ**: göğüs üzerine yumrukla vurmaktır. Ebû Zeyd dedi: bütün beden(ler)de.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

وقد لكزه يلكزه لكزا. وقيل: هو الضرب بالجمع في جميع الجسد، نقله الجوهري عن أبي زيد. قيل: اللكز هو الوجء في الصدر بجمع اليد، نقله الجوهري عن أبي عبيدة، كذلك في الحنك. ويقال: هو شديد اللكزة والوكزة. اللكز: د، خلف دربند كذا نقله الصاغاني. قلت: هو دربند شروان وهو باب الأبواب. والصواب أن اللكز اسم أمة من الأمم خلف باب الأبواب، لا بلد، وهم المشهورون الآن باللزكى الذي يغيرون على بلاد الكرج ومن والاهم. وقال ياقوت: ومما يلي باب الأبواب بلد اللكز، وهم أمم كثيرة ذوو خلق وأجسام، وضياع عامرة، وكورة مأهولة، فيها أحرار يعرفون بالخماشرة، وفوقهم الملوك، ودونهم المشاق، وبينهم وبين باب الأبواب بلد طبرسران شاه، وهم بهذه الصفة من البأس والشدة والعمارة الكثيرة، إلا أن اللكز أكثر عددا، وأوسع بلدا. اللكز، ككتف: البخيل. اللكاز ككتاب: نخاسة البكرة. قاله الصاغاني، وهي رقعة تدخل في ثقب المحور إذا اتسع. وسيأتي للمصنف في ل-ه-ز وفي ن-خ-س؛ فذكره هنا مخل بالاختصار، كما لا يخفى. وشن ولكيز، كزبير: ابنا أفصى بن عبد القيس بن أفصى بن دعمي بن جديلة، يقال: إنهما كانا مع أمهما ليلى بنت قران في سفر حتى نزلت ذا طوى، فلما أرادت الرحيل فدت لكيزا، أي قالت له: فداك أبي وأمي، ودعت شنا ليحملها، فحملها وهو غضبان، حتى إذا كانا في الثنية رمى بها عن بعيرها فماتت، فقال شن: يحمل شن ويفدى لكيز. فجرى مثلا، يضرب في وضع الشيء في غير موضعه، وقيل: يضرب لمن يعاني مراس العمل فيحرم، ويحظى غيره فيكرم، ثم قال شن لأخيه: عليك بجعرات أمك يا لكيز. وهذه الجملة الأخيرة غير محتاجة في الإيراد هنا، وقد تركها غيره من المصنفين نظرا للاختصار؛ فإن الإطالة في بيان قصص محله كتب الأمثال، ولذا اقتصر الجوهري على إيراد المثل فقط. ومما يستدرك عليه: لاكزه ملاكزة، وتلاكزا. من المجاز: هو ملكز، كمعظم، أي ذليل مدفع عن الأبواب، كما في الأساس.

##### Türkçe

Ve onu **لكزه** eder; onu **يلكزه** eder; **لكزا** (ile). Ve denildi: O, bütün bedenin tamamında yumrukla vuruştur; onu el-Cevherî, Ebû Zeyd’den nakletti. Denildi: **اللكز** göğüste elin yumruğuyla saplamadır; onu el-Cevherî, Ebû Ubeyde’den nakletti; aynı şekilde çenede de. Ve denilir: O, **اللكزة** ve **الوكزة** bakımından şiddetlidir. **اللكز**: **د**; Derbend’in arkasında; es-Sâğânî böyle nakletti. Dedim: O, Şirvân Derbend’idir ve o, Kapıların Kapısı’dır. Ve doğru olan, **اللكز**’in Kapıların Kapısı’nın arkasında ümmetlerden bir ümmetin adı olmasıdır; belde değil; ve onlar şimdi **اللزكى** diye meşhur olanlardır; Gürc ülkelerine ve onlarla dost olanlara akın ederler. Yâkût dedi: Kapıların Kapısı’na bitişik olanlardan **اللكز** beldesi vardır; ve onlar, ahlâk ve bedenler sahibi, mamur tarlalar, meskûn bir kûre sahibi, içinde **الخماشرة** diye bilinen hürler bulunan, üstlerinde krallar, altlarında **المشاق** bulunan birçok ümmetlerdir; ve onların ile Kapıların Kapısı arasında **طبرسران شاه** beldesi vardır; ve onlar bu vasıfta, yiğitlik ve şiddet ve çok imar bakımından (böyledirler); ancak **اللكز** sayı bakımından daha çoktur ve belde bakımından daha geniştir. **اللكز**، **ككتف**: cimri. **اللكاز** **ككتاب**: devenin yavrusunun (bükre’nin) kösteklenmesi. Bunu es-Sâğânî söyledi; ve o, mil deliği genişlediği zaman eksen deliğine sokulan bir yamadır. Ve musannif için **ل-ه-ز**’de ve **ن-خ-س**’de gelecektir; onu burada zikretmesi ihtisarı bozan (bir şey)dir; gizli olmadığı üzere. Ve Şen ve **لكيز**، **كزبير**: Abdulkays b. Afsâ b. Abdulkays b. Afsâ b. Du‘mî b. Cedîle’nin iki oğludur; denilir: İkisi anneleri Leylâ bint Kurân ile bir yolculukta idiler, ta ki Zâ Tuvâ’ya indiler; sonra (anne) hareket etmek isteyince **لكيز**’i fidyeledi; yani ona dedi ki: Babam ve annem sana feda olsun; ve onu taşıması için Şen’i çağırdı; o da onu taşıdı, o öfkeli iken; nihayet ikisi geçitte olunca onu devesinden attı da öldü; bunun üzerine Şen dedi: “Şen taşır ve **لكيز** fidye edilir.” Böylece bir mesel oldu; bir şeyi yerli yerinde olmayan yere koymak hakkında darb-ı mesel yapılır; ve denildi: İşin çetinliğini çeken de mahrum kalır, başkası nasiplenir de ikram olunur kimse hakkında darb-ı mesel yapılır. Sonra Şen kardeşine dedi: “Annenin pisliklerine (sarıl) sana, ey **لكيز**.” Ve bu son cümle burada irad edilmeye muhtaç değildir; diğer musannifler onu ihtisar gözeterek terk etmiştir; zira kıssaları beyan etmede uzatmanın yeri emsâl kitaplarıdır; bu yüzden el-Cevherî yalnız meseli irad etmekle yetindi. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **لاكزه** onu **ملاكزة** ile (mülâkeze etti); ve **تلاكزا**. Mecazdandır: O, **ملكز**’dir, **كمعظم**; yani zelil, kapılardan itilip kakılan; Esâs’ta olduğu gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَكَزَهُ
1 لَكَزَهُ ذ , aor. لَكُزَ , (Mgh, Msb,) inf. n. لَكْزٌ, (S, Mgh, Msb, K,) He struck him upon the breast (AO, S, A, Mgh, Msb, K) with the fist: (AO, S, Mgh, Msb:) and upon the حَنَك [or part beneath the chin]: (A, K:) and upon the neck: (K:) or upon any part of the body with the fist: (AZ, S, Msb:) or with the extremities of the fingers: (TA, art. لقز:) he pushed, or impelled, or repelled, him: (TA, ibid.:) he thrust or pierced him [with a spear or the like]: (TA, art. لز:) لَكْزٌ is also syn. with وَكْزٌ [which has several significations, some of which are indentical with some explained above]. (K.) You say also, لَكَزَهُ بِجُمْعِ كَفِّهِ He struck him upon the breast, or the part called حَنَك, with his fist. (A.)

لاكزهُ
3 لاكزهُ ذ , inf. n. مُلَاكَزَةٌ, [He contended with him in striking upon the breast, or the part beneath the chin, &c., with the fists.] (A, TA.)

تلاكزا
6 تلاكزا ذ [They two contended in striking each other upon the breast, or the part beneath the chin, &c., with their fists]. (A, TA.)

لَكْزَةٌ
لَكْزَةٌ ذ A blow upon the breast, (A, Mgh,) and upon the part beneath the chin, [&c.,] (A,) with the fist. (Mgh.)

مُلَكَّزٌ
مُلَكَّزٌ ذ (tropical:) A low, an abject, or a despicable, man, who is repelled (A, TA) from the doors. (TA.)

لَكْزٌ
لَكْزٌ ذ [inf. n. of لَكَزَهُ] i. q. طَعْنٌ, like لَزٌّ. (TA, art. لز.)

##### Türkçe

**لَكَزَهُ**
1 **لَكَزَهُ** ذ , muzâri‘ **لَكُزَ** , (Mgh, Msb,) mastar ismi **لَكْزٌ**, (S, Mgh, Msb, K,) O, onu göğsünden (AO, S, A, Mgh, Msb, K) yumrukla vurdu: (AO, S, Mgh, Msb:) ve **حَنَك**’e [yahut çenenin altındaki kısma]: (A, K:) ve boynuna: (K:) yahut bedenin herhangi bir yerine yumrukla: (AZ, S, Msb:) yahut parmakların uçlarıyla: (TA, art. لقز:) onu itti, yahut sevk etti, yahut geri püskürttü: (TA, ibid.:) onu [mızrak veya benzeriyle] dürttü yahut deldi: (TA, art. لز:) **لَكْزٌ** ayrıca **وَكْزٌ** ile de eşanlamlıdır [ki onun birkaç anlamı vardır; bunların bazısı, yukarıda açıklananların bazısıyla aynıdır]. (K.) Yine şöyle dersin: **لَكَزَهُ بِجُمْعِ كَفِّهِ** O, onu göğsünden, yahut **حَنَك** denilen kısımdan, yumruğuyla vurdu. (A.)

**لاكزهُ**
3 **لاكزهُ** ذ , mastar ismi **مُلَاكَزَةٌ**, [O, yumruklarla göğse, yahut çenenin altındaki kısma, vb. vurma hususunda onunla çekişti.] (A, TA.)

**تلاكزا**
6 **تلاكزا** ذ [İkisi, yumruklarıyla birbirlerinin göğsüne, yahut çenenin altındaki kısma, vb. vurarak çekiştiler]. (A, TA.)

**لَكْزَةٌ**
**لَكْزَةٌ** ذ Göğse, (A, Mgh,) ve çenenin altındaki kısma, [vb.,] (A,) yumrukla bir vuruş. (Mgh.)

**مُلَكَّزٌ**
**مُلَكَّزٌ** ذ (mecaz:) Kapılardan (A, TA) geri çevrilen (TA) alçak, zelil, yahut hakir bir adam.

**لَكْزٌ**
**لَكْزٌ** ذ [**لَكَزَهُ**’nun mastar ismi] **طَعْنٌ** ile aynı (i. q.), **لَزٌّ** gibi. (TA, art. لز.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B2/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَكَزَ
لَكَزَ U ( n. ac. لَكْز 1 ),
a.  Punched, thumped; pushed back.

لَاْكَزَ
لَاْكَزَ III ,
a.  Boxed with.

تَلَكَّزَ
تَلَكَّزَ V
a.  [ 'Ala ] [ coll. ], Criticised; satirized.

تَلَاْكَزَ
تَلَاْكَزَ VI ,
a.  Boxed.

لَكْزَة
لَكْزَة 1t ,
a.  Blow; punch.

لَكِز
لَكِز 5 ,
a.  Avaricious.

لَكَّزَ
N. P. لَكَّزَ II ,
a.  Abject.

لَكِس
لَكِس
a.  Stubborn.

##### Türkçe

**لَكَزَ**
**لَكَزَ** U (isim-fiil: **لَكْز** 1),
a. Yumrukladı, vurdu; geri itti.

**لَاْكَزَ**
**لَاْكَزَ** III,
a. İle yumruklaştı.

**تَلَكَّزَ**
**تَلَكَّزَ** V
a. [ ‘Ala ] [ toplu ], eleştirdi; hicvetti.

**تَلَاْكَزَ**
**تَلَاْكَزَ** VI,
a. Yumruklaştı.

**لَكْزَة**
**لَكْزَة** 1t,
a. Darbe; yumruk.

**لَكِز**
**لَكِز** 5,
a. Açgözlü.

**لَكَّزَ**
N. P. **لَكَّزَ** II,
a. Zelil.

**لَكِس**
**لَكِس**
a. İnatçı.
