# لمع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%85%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لمع

لَمَعَ الشيءُ يَلْمَعُ لَمْعاً ولَمَعَاناً ولُمُوعاً ولَمِيعاً وتِلِمّاعاً وتَلَمَّعَ، كلُّه: بَرَقَ وأَضاءَ، والعْتَمَعَ مثله؛ قال أُمية بن أَبي عائذ:
وأَعْفَتْ تِلِمّاعاً بِزَأْرٍ كأَنه
تَهَدُّمُ طَوْدٍ، صَخْرُه يَتَكَلَّدُ
ولَمَعَ البرْقُ يَلْمَعُ لَمْعاً ولَمَعاناً إِذا أَضاءَ. وأَرض مُلْمِعةٌ ومُلَمِّعةٌ ومُلَمَّعةٌ ولَمَّاعةٌ: يَلْمَعُ فيها السرابُ. واللَّمَّاعةُ: الفَلاةُ؛ ومنه قول ابن أَحمر:
كَمْ دُونَ لَيْلى منْ تَنْوفِيّةٍ
لَمّاعةٍ، يُنْذَرُ فيها النُّذُرْ
قال ابن بري: اللَّمَّاعةُ الفلاةُ التي تَلْمَعُ بالسرابِ. واليَلْمَعُ: السرابُ لِلَمَعانِه. وفي المثل: أَكْذَبُ من يَلْمَعٍ. ويَلْمَعٌ: اسم بَرْقٍ خُلَّبٍ لِلَمعانِه أَيضاً، ويُشَبَّه به الكَذُوبُ فيقال: هو أَكذَبُ من يَلْمَعٍ؛ قال الشاعر:
إِذا ما شَكَوْتُ الحُبَّ كيْما تُثِيبَني
بِوِدِّيَ، قالتْ: إِنما أَنتَ يَلْمَعُ
واليَلْمَعُ: ما لَمَعَ من السِّلاحِ كالبيضةِ والدِّرْعِ. وخَدٌّ مُلْمَعٌ: صَقِيلٌ. ولَمَعَ بثَوْبِه وسَيْفِه لَمْعاً وأَلْمَعَ: أَشارَ، وقيل: أَشار لِلإِنْذارِ، ولَمَعَ: أَعْلى، وهو أَن يرفَعَه ويحرِّكَه ليراه غيره فيَجِيءَ إِليه؛ ومنه حديث زينب: رآها تَلْمَع من وراءِ الحجابِ أَي تُشِيرُ بيدها؛ قال الأَعشى:
حتى إِذا لَمَعَ الدَّلِلُ بثَوْبِه،
سُقِيَتْ، وصَبَّ رُواتُها أَوْ شالَها
ويروى أَشْوالَها؛ وقال ابن مقبل:
عَيْثي بِلُبِّ ابْنةِ المكتومِ، إِذْ لَمَعَت
بالرَّاكِبَيْنِ على نَعْوانَ، أَنْ يَقَعا
(* قوله« أن يقعا» كذا بالأصل ومثله في شرح القاموس هنا وفيه في مادة عيث يقفا.)
عَيْثي بمنزلة عَجَبي ومَرَحي. ولَمَعَ الرجلُ بيديه: أَشار بهما، وأَلْمَعَتِ المرأَةُ بِسِوارِها وثوبِها كذلك؛ قال عدِيُّ بن زيد العبّاذي:عن مُبْرِقاتٍ بالبُرِينَ تَبْدُو،
وبالأَكُفِّ اللاَّمِعاتِ سُورُ
ولَمَعَ الطائِرُ بجنَاحَيْه يَلْمَعُ وأَلْمَعَ بهما: حَرَّكهما في طَيَرانِه وخَفَق بهما. ويقال لِجَناحَي الطائِرِ: مِلْمَعاهُ؛ قال حميد بن ثور يذكر قطاة:
لها مِلْمَعانِ، إِذا أَوْغَفَا
يَحُثَّانِ جُؤْجُؤَها بالوَحَى
أَوْغَفَا: أَسْرَعا. والوَحَى ههنا: الصوْتُ، وكذلك الوَحاةُ، أَرادَ حَفِيفَ جَناحيْها. قال ابن بري: والمِلْمَعُ الجَناحُ، وأَورد بيت حُمَيْد بن ثور. وأَلْمَعَتِ الناقةُ بِذَنَبها، وهي مُلْمِعٌ: رَفَعَتْه فَعُلِمَ أَنها لاقِحٌ، وهي تُلْمِعُ إِلْماعاً إِذا حملت. وأَلْمَعَتْ، وهي مُلْمِعٌ أَيضاً: تحرّك ولَدُها في بطنها. ولَمَعَ ضَرْعُها: لَوَّنَ عند نزول الدِّرّةِ فيه. وتَلَمَّعَ وأَلْمَعَ، كله: تَلَوَّنَ أَلْواناً عند الإِنزال؛ قال الأَزهريّ: لم أَسمع الإِلْماعَ في الناقة لغير الليث، إِنما يقال للناقة مُضْرِعٌ ومُرْمِدٌ ومُرِدٌّ، فقوله أَلْمَعَتِ الناقةُ بذنَبِها شاذٌّ، وكلام العرب شالَتِ الناقةُ بذنبها بعد لَقاحِها وشَمَذَتْ واكْتَارَت وعَشَّرَتْ، فإِن فعلت ذلك من غير حبل قيل: قد أبْرَقَت، فهي مُبْرِقٌ، والإِلْماعُ في ذوات المِخْلَبِ والحافرِ: إِشْراقُ الضرْعِ واسْوِدادُ الحلمة باللبن للحمل: يقال: أَلْمَعَت الفرسُ والأَتانُ وأَطْباء اللَّبُوءَةِ إِذا أَشْرَقَت للحمل واسودّت حَلَماتُها. الأَصمعي: إِذا استبان حمل الأَتان وصار في ضَرْعِها لُمَعُ سواد، فهي مُلْمِعٌ، وقال في كتاب الخيل: إِذا أَشرق ضرع الفرس للحمل قيل أَلمعت، قال: ويقال ذلك لكل حافر وللسباع أَيضاً.
واللُّمْعةُ: السواد حول حلمة الثدي خلقة، وقيل: اللمعة البقْعة من السواد خاصة، وقيل: كل لون خالف لوناً لمعة وتَلْمِيعٌ. وشيء مُلَمَّعٌ: ذو لُمَعٍ؛ قال لبيد:
مَهْلاً، أَبَيْتَ اللَّعْنَ لا تأْكلْ مَعَهْ،
إِنَّ اسْتَه من بَرَصٍ مُلَمَّعَهْ
ويقال للأَبرص: المُلَمَّعُ. واللُّمَعُ: تَلْمِيعٌ يكون في الحجر والثوب أَو الشيء يتلون أَلواناً شتى. يقال: حجر مُلَمَّعٌ، وواحدة اللُّمَعِ لُمْعةٌ. يقال: لُمْعةٌ من سوادٍ أو بياض أَو حمرة. ولمعة جسد الإِنسان: نَعْمَتُه وبريق لونه؛ قال عدي بن زيد:
تُكْذِبُ النُّفُوسَ لُمْعَتُها،
وتَحُورُ بَعْدُ آثارا
واللُّمْعةُ، بالضم: قِطْعةٌ من النبْتِ إِذا أَخذت في اليبس؛ قال ابن السكيت: يقال لمعة قد أَحَشَّت أَي قد أَمْكَنَت أَن تُحَشَّ، وذلك إِذا يبست. واللُّمْعةُ: الموضعُ الذي يَكْثُر فيه الخَلَى، ولا يقال لها لُمْعةٌ حتى تبيضَّ، وقيل: لا تكون اللُّمْعةُ إِلا مِنَ الطَّرِيفةِ والصِّلِّيانِ إِذا يبسا. تقول العرب: وقعنا في لُمْعة من نَصِيٍّ وصِلِّيانٍ أَي في بُقْعةٍ منها ذات وضَحٍ لما نبت فيها من النصيّ، وتجمع لُمَعاً. وأَلْمَعَ البَلَدُ: كثر كَلَؤُه. ويقال: هذ بلاد قد أَلْمَعَتْ، وهي مُلْمِعةٌ، وذلك حين يختلط كِلأُ عام أَوّلَ بكَلإِ العامِ. وفي حديث عمر: أَنه رأَى عمرو بن حُرَيْثٍ فقال: أَين تريد؟ قال: الشامَ، فقال: أَما إِنَّها ضاحيةُ قَوْمِكَ وهي اللَّمّاعةُ بالرُّكْبانِ تَلْمَعُ بهم أَي تَدْعُوهم إِليها وتَطَّبِيهِمْ.
واللَّمْعُ: الطرْحُ والرَّمْيُ.
واللَّمّاعةُ: العُقابُ. وعُقابٌ لَمُوعٌ: سرِيعةُ الاختِطافِ. والتَمَعَ الشيءَ: اخْتَلَسَه. وأَلْمَعَ بالشيء: ذهَب به؛ قال متمم بن نويرة:
وعَمْراً وجَوْناً بالمُشَقَّرِ أَلْمَعا
يعني ذهب بهما الدهرُ. ويقال: أَراد بقوله أَلْمَعَا اللَّذَيْنِ معاً، فأَدخل عليه الأَلف واللام صلة، قال أَبو عدنان: قال لي أَبو عبيدة يقال هو الأَلْمَعُ بمعنى الأَلْمَعِيِّ؛ قال: وأَراد متمم بقوله: وعَمْراً وجَوْناً بالمُشَقَّرِ أَلْمَعا
أَي جَوْناً الأَلْمَعَ فحذف الأَلف واللام. قال ابن بزرج: يقال لَمَعْتُ بالشيء وأَلْمَعْتُ به أَي سَرَقْتُه. ويقال: أَلْمَعَتْ بها الطريقُ فَلَمَعَتْ؛ وأَنشد:
أَلْمِعْ بِهِنَّ وضَحَ الطَّرِيقِ،
لَمْعَكَ بالكبساءِ ذاتِ الحُوقِ
وأَلْمَعَ بما في الإِناء من الطعام والشراب: ذهب به. والتُمِعَ لَوْنُه: ذهَب وتَغَيَّرَ، وحكى يعقوب في المبدل التَمَعَ. ويقال للرجل إِذا فَزِعَ من شيء أَو غَضِبَ وحَزِنَ فتغير لذلك لونه: قد التُمِعَ لَونُه. وفي حديث ابن مسعود: أَنه رأَى رجلاً شاخصاً بصَرُه إِلى السماء في الصلاة فقال: ما يَدْرِي هذا لعل بَصَرَه سَيُلْتَمَعُ قبل أَن يرجع إِليه؛ قال أَبو عبيدة: معناه يُخْتَلَسُ. وفي الحديث: إِذا كان أَحدكم في الصلاة فلا يرفَعْ بصَره إِلى السماء؛ يُلْتَمَعُ بصرُه أَي يُخْتَلَسُ. يقال: أَلْمَعْتُ بالشيء إِذا اخْتَلَسْتَه واخْتَطَفْتَه بسرعة. ويقال: التَمَعْنا القومَ ذهبنا بهم. واللُّمْعةُ: الطائفةُ، وجمعها لُمَعٌ ولِماعٌ؛ قال القُطامِيّ:
زمان الجاهِلِيّةِ كلّ حَيٍّ،
أَبَرْنا من فَصِيلَتِهِمْ لِماعا
والفَصِيلةُ: الفَخِذُ؛ قال أَبو عبيد: ومن هذا يقال التُمِعَ لونُه إِذا ذَهَب، قال: واللُّمْعةُ في غير هذا الموضع الذي لا يصيبه الماء في الغسل والوضوء. وفي الحديث: أَنه اغْتسل فرأَى لُمْعةً بمَنْكِبِه فدَلكَها بشَعَره؛ أَراد بُقْعةً يسيرة من جَسَدِه لم يَنَلْها الماء؛ وهي في الأَصل قِطعةٌ من النبْت إِذا أَخذت في اليُبْسِ. وفي حديث دم الحيض: فرأَى به لُمْعةً من دَمٍ. واللّوامِعُ: الكَبِدُ؛ قال رؤبة:
يَدَعْنَ من تَخْرِيقِه اللَّوامِعا
أَوْهِيةً، لا يَبْتَغِينَ راقِعا
قال شمر: ويقال لَمَعَ فلانٌ البَابَ أَي بَرَزَ منه؛ وأَنشد: حتى إِذا عَنْ كان في التَّلَمُّسِ،
أَفْلَتَه اللهُ بِشِقِّ الأَنْفُسِ،
مُلَثَّمَ البابِ، رَثِيمَ المَعْطِسِ
وفي حديث لقمانَ بن عاد: إِنْ أَرَ مَطْمَعِي فَحِدَوٌّ تَلَمَّع، وإِن لا أَرَ مَطْمَعِي فَوَقّاعٌ بِصُلَّعٍ؛ قال أَبو عبيد: معنى تَلَمَّعُ أَي تختطف الشيء في انْفِضاضِها، وأَراد بالحِدَوِّ الحِدَأَةَ، وهي لغة أَهل مكة، ويروى تَلْمَع من لَمَعَ الطائِرُ بجناحيه إِذا خَفَقَ بهما. واللاّمِعةُ اللَّمّاعةُ: اليافوخُ من الصبي ما دامت رطْبةً لَيِّنةً، وجمعها اللَّوامِعُ، فإِذا اشتدّت وعادت عَظْماً فهي اليافوخُ. ويقال: ذَهَبَت نفسُه لِماعاً أَي قِطْعةً قِطْعةً؛ قال مَقّاسٌ: بعَيْشٍ صالِحٍ ما دُمْتُ فِيكُمْ،
وعَيْشُ المَرْءِ يَهْبِطُه لِماعا
واليَلْمَعُ والأَلْمَعُ والأَلْمَعِيُّ واليَلْمَعِيُّ: الدَّاهي الذي يَتَظَنَّنُ الأُمُور فلا يُخْطِئُ، وقيل: هو الذَّكِيُّ المُتَوَقِّدُ الحدِيدُ اللسانِ والقَلْبِ؛ قال الأَزهري: الأَلمَعيُّ الخَفيفُ الظريفُ؛ وأَنشد قول أَوس بن حجر:
الأَلمَعِيُّ الذي يَظُنُّ لَكَ الظْـ
ـظَنَّ، كأَنّْ قَدْ رَأَى، وقد سَمِعا
نصب الأَلمعِيَّ بفعل متقدم؛ وأَنشد الأَصمعي في اليَلْمَعيّ لِطَرَفةَ: وكائِنْ تَرى من يَلْمَعِيٍّ مُحَظْرَبٍ،
ولَيْسَ لَه عِنْدَ العَزائِمِ جُولُ
رجل مُحَظْرَبٌ: شديدُ الخَلق مَفتوله، وقيل: الأَلمَعِيُّ الذي إِذا لَمَعَ له أَولُ الأَمر عرف آخره، يكتفي بظنه دون يقينه، وهو مأْخوذ من اللَّمْعِ، وهو الإِشارةُ الخفية والنظر الخفِيُّ؛ حكى الأَزهري عن الليث قال: اليَلْمَعِيُّ والأَلمِعيُّ الكذّاب مأْخوذ من اليَلْمَع وهو السرابُ. قال الأَزهري: ما علمت أَحداً قال في تفسير اليَلْمَعِيِّ من اللغويين ما قاله الليث، قال: وقد ذكرنا ما قاله الأَئمة في الأَلمعيّ وهو متقارب يصدق بعضه بعضاً، قال: والذي قاله الليث باطل لأَنه على تفسيره ذمّ، والعرب لا تضع الأَلمعي إِلاَّ في موضع المدح؛ قال غيره: والأَلمَعِيُّ واليَلمَعيُّ المَلاَّذُ وهو الذي يَخْلِطُ الصدق بالكذب. والمُلَمَّعُ من الخيل: الذي يكون في جسمه بُقَعٌ تخالف سائر لونه، فإِذا كان فيه استطالة فهو مُوَلَّعٌ.
ولِماعٌ: فرس عباد بن بشير أحدِ بني حارثة شهد عليه يومَ السَّرْحِ.

### Türkçe

**لَمَعَ** şey **يَلْمَعُ** **لَمْعاً** ve **لَمَعَاناً** ve **لُمُوعاً** ve **لَمِيعاً**
ve **تِلِمّاعاً** ve **تَلَمَّعَ**; bunların hepsi: parladı ve aydınlattı; **العْتَمَعَ** da onun gibidir; dedi
Ümeyye b. Ebî Âiz:
Ve (izleri) sildi **تِلِمّاعاً** bir gürleyişle; sanki o
bir dağın yıkılışıdır; kayası (da) sertleşip katılaşır

Ve **لَمَعَ** şimşek **يَلْمَعُ** **لَمْعاً** ve **لَمَعاناً**: aydınlattığı zaman. Ve (bir)
**مُلْمِعةٌ** ve **مُلَمِّعةٌ** ve **مُلَمَّعةٌ** ve **لَمَّاعةٌ** yer: içinde serap parlar.
Ve **اللَّمَّاعةُ**: çöl düzlük; ondan İbn Ahmer’in sözü:
Leylâ’nın berisinde nice Tenûfiyye (çölü) vardır,
**لَمّاعةٍ**; içinde uyarılar uyarılır

İbn Berrî dedi: **اللَّمَّاعةُ** serapla parlayan çöl düzlük(tür).
Ve **اليَلْمَعُ**: parıltısından dolayı serap. Ve meselde: “**يَلْمَعٍ**’den daha yalancı.” Ve **يَلْمَعٌ**: yine parıltısından dolayı aldatıcı bir şimşeğin adıdır; yalancı ona benzetilir de denir ki: “O, **يَلْمَعٍ**’den daha yalancıdır”; şair dedi:
Ne zaman sevgiyi şikâyet etsem ki bana karşılık versin
sevgimle; dedi ki: “Sen ancak **يَلْمَعُ**’sın.”

Ve **اليَلْمَعُ**: silâhtan parlayan şey; miğfer ve zırh gibi. Ve
**مُلْمَعٌ** yanak: cilalı. Ve elbisesiyle ve kılıcıyla **لَمَعَ** **لَمْعاً** ve **أَلْمَعَ**: işaret etti;
ve denildi ki: uyarı için işaret etti; ve **لَمَعَ**: yukarı kaldırdı; o da onu kaldırıp oynatmasıdır ki
başkası onu görsün de ona gelsin; ondan Zeyneb hadisi: onu perdenin arkasından **تَلْمَع** gördü,
yani eliyle işaret ediyor; A‘şâ dedi:
Nihayet, elbisesiyle **الدَّلِلُ** parlayıp işaret edince,
sulandı; ve sulayıcıları (suyu) döktü yahut kaldırdı

**أَشْوالَها** diye de rivayet edilir; İbn Mukbil dedi:
Mektûm’un kızının aklıyla oyna; hani **لَمَعَت**
iki biniciyle Na‘vân üzerinde, düşsünler diye
(* “**أن يقعا**” sözü: asılda böyle; burada Kāmûs şerhinde de böyledir; onda **عيث** maddesinde “**يقفا**”.)
**عَيْثي**; **عَجَبي** ve **مَرَحي** makamındadır. Ve adam iki eliyle **لَمَعَ**: ikisiyle işaret etti;
kadın da bileziğiyle ve elbisesiyle **أَلْمَعَت** aynı şekilde; ‘Adiyy b. Zeyd el-‘Abbâdî dedi:
**مُبْرِقاتٍ**’tan, **البُرِينَ**’de görünür,
ve parlayan avuçlarda bilezikler

Ve kuş iki kanadıyla **لَمَعَ** **يَلْمَعُ** ve onlarla **أَلْمَعَ**: uçuşunda ikisini hareket ettirdi ve ikisiyle çırptı. Ve kuşun iki kanadına denir: **مِلْمَعاهُ**; Humeyd b. Sevr, bir kumruyu anarak dedi:
Onun iki **مِلْمَعانِ**’ı vardır; ne zaman **أَوْغَفَا** etseler
göğsünü **الوَحَى** ile iterler

**أَوْغَفَا**: hızlandılar. Ve **الوَحَى** burada: sestir; **الوَحاةُ** da böyledir; muradı
iki kanadının hışırtısıdır. İbn Berrî dedi: **المِلْمَعُ** kanattır; Humeyd b. Sevr’in beytini
getirdi. Ve dişi deve kuyruğuyla **أَلْمَعَت**; o **مُلْمِعٌ** iken: onu kaldırdı
da onun gebe olduğu bilindi; gebe kaldığı zaman **إِلْماعاً** **تُلْمِعُ**. Ve **أَلْمَعَت**; o
yine **مُلْمِعٌ** iken: yavrusu karnında hareket etti. Ve memesi **لَمَعَ**: süt akışının
onda inişi sırasında renklendi. Ve **تَلَمَّعَ** ve **أَلْمَعَ**; hepsi: indirme sırasında renk renk
renklendi; Ezherî dedi: dişi devede **الإِلْماعَ**’ı Leys’ten başkasından işitmedim;
ancak deve için **مُضْرِعٌ** ve **مُرْمِدٌ** ve **مُرِدٌّ** denir; şu halde “dişi deve kuyruğuyla
**أَلْمَعَت**” sözü şâzdır; Arapların sözü: dişi deve gebeliğinden sonra kuyruğuyla **شالَتِ**
ve **شَمَذَتْ** ve **اكْتَارَت** ve **عَشَّرَتْ**; eğer bunu gebelik olmaksızın yaparsa: “**أبْرَقَت**”
denir; o da **مُبْرِقٌ** olur. Ve **الإِلْماعُ** pençeli ve toynaklılarda: gebelik için memenin
parlaması ve meme ucunun sütle kararmasıdır: denir ki: kısrak ve dişi eşek ve dişi aslanın
memeleri **أَلْمَعَت**; gebelik için parladığı ve meme uçları karardığı zaman. Asma‘î:
Dişi eşeğin gebeliği belirginleştiğinde ve memesinin içinde siyahlık **لُمَعُ**’ı olduğunda, o **مُلْمِعٌ**’dir.
Ve “Kitâbu’l-Hayl”de dedi: kısrağın memesi gebelik için parladığında “**أَلمعت**” denir; dedi ki: bu
her toynaklı için ve yırtıcılar için de söylenir.

Ve **اللُّمْعةُ**: yaratılıştan meme ucunun çevresindeki siyahlık; ve denildi ki: **اللمعة** özellikle
siyahlıktan olan leke; ve denildi ki: her renk, bir renge aykırı olursa **لمعة** ve **تَلْمِيعٌ**’dir. Ve
**مُلَمَّعٌ** şey: **لُمَعٍ** sahibi; Lebîd dedi:
Yavaş; lanetten uzak olasın; onunla birlikte yeme,
çünkü onun kıçı, alaca bir abraşlıktandır

Ve abraşlıya: **المُلَمَّعُ** denir. Ve **اللُّمَعُ**: taşta
ve elbisede yahut şeyde türlü türlü renklere bürünen bir **تَلْمِيعٌ**’dir. Denir: **حجر مُلَمَّعٌ**; **اللُّمَعِ**’ın
bir tanesi **لُمْعةٌ**’dır. Denir: siyahlıktan yahut beyazlıktan yahut kızıllıktan bir **لُمْعةٌ**. Ve insan bedeninin
**لمعة**’si: onun yumuşaklığı ve renginin parıltısı; ‘Adiyy b. Zeyd dedi:
Onun **لُمْعَتُها**’sı nefisleri yalanlar,
sonra izler olarak geri döner

Ve **اللُّمْعةُ**, damme ile: kuruluğa yöneldiği zaman bitkiden bir parça; İbn Sikkît dedi: “**لمعة قد أَحَشَّت**”
denir; yani biçilmesi mümkün oldu; bu, kuruduğu zaman(dır). Ve **اللُّمْعةُ**: içinde **الخَلَى**’nın çok olduğu yer;
beyazlayıncaya kadar ona **لُمْعةٌ** denmez; ve denildi ki: **اللُّمْعةُ** ancak **الطَّرِيفةِ**
ve **الصِّلِّيانِ**’dan olur; kurudukları zaman. Araplar der: “**نَصِيٍّ** ve **صِلِّيانٍ**’dan bir **لُمْعة**’ye düştük”
yani, içinde biten **النصيّ** sebebiyle açıklığı olan onlardan bir lekeye; ve **لُمَعاً** diye çoğul yapılır.
Ve belde **أَلْمَعَ**: otu çoğaldı. Ve denir: “Bu bir beldedir, **أَلْمَعَتْ**”; o da **مُلْمِعةٌ**’dir; bu,
ilk yılın otu, yılın otuyla karıştığı zamandır. Ömer hadîsinde:
Amr b. Hureys’i gördü de dedi: “Nereye gidiyorsun?” Dedi: “Şam’a.” Dedi: “Dikkat et; o, kavminin
açık tarafıdır; o, bineklerle **اللَّمّاعةُ**’dır; onlarla **تَلْمَعُ**” yani onları ona çağırır ve onları ayartır.

Ve **اللَّمْعُ**: atma ve fırlatma.
Ve **اللَّمّاعةُ**: kartal. Ve **عُقابٌ لَمُوعٌ**: kapıp kaçmada hızlı.

Ve **التَمَعَ** şeyi: kapıp aldı. Ve **أَلْمَعَ** şey ile: onu götürdü; Mutemmim b.
Nüveyre dedi:
Ve Amr’ı ve Cevn’u Muşaqqar’da **أَلْمَعا**
yani zaman ikisini götürdü. Ve denir: “**أَلْمَعَا**” sözüyle iki(ni) birlikte murad etti;
ona **الألف واللام**’ı sırf ek olarak soktu. Ebû ‘Adnân dedi: Ebû ‘Ubeyde bana dedi ki: “**الأَلْمَعُ** denir,
**الأَلْمَعِيِّ** anlamında.” Dedi ki: Mutemmim’in şu sözüyle muradı:
Ve Amr’ı ve Cevn’u Muşaqqar’da **أَلْمَعا**
yani **جَوْناً الأَلْمَعَ**; sonra **الألف واللام**’ı hazfetti. İbn Bezrec dedi: “Şey ile **لَمَعْتُ** ve onunla
**أَلْمَعْتُ**” denir; yani onu çaldım. Ve denir: “Yol onunla **أَلْمَعَتْ** de **فَلَمَعَتْ**”; ve şu şiiri okudu:
Onlarla parlat; yolun açıklığı,
senin **الكبساءِ ذاتِ الحُوقِ** ile parlatman gibi

Ve kapta olan yiyecek ve içecekle **أَلْمَعَ**: onu götürdü. Ve
onun rengi **التُمِعَ**: gitti ve değişti; Ya‘kūb, “el-Mubdal”de **التَمَعَ**’ı nakletti. Ve bir şeyden
korkan yahut öfkelenen ve üzülen, bunun için rengi değişen adama denir: “Onun rengi **التُمِعَ** oldu.”
İbn Mes‘ûd hadîsinde: namazda göğe dikilmiş bakışı olan bir adamı gördü de dedi: “Bu ne bilir;
belki bakışı, ona dönmeden önce **سَيُلْتَمَعُ** olur.” Ebû ‘Ubeyde dedi: manası “kapılıp alınır”dır.
Hadîste: “Sizden biri namazda olunca bakışını göğe kaldırmasın; bakışı **يُلْتَمَعُ** olur” yani kapılıp alınır.
Denir: “Şey ile **أَلْمَعْتُ**” onu kapıp aldığım ve hızla çekip kopardığım zaman. Ve denir: “Kavmi **التَمَعْنا**”;
onlarla gittik. Ve **اللُّمْعةُ**: taife; çoğulu **لُمَعٌ** ve **لِماعٌ**; Kutâmî dedi:
Câhiliye zamanı, her kabile,
onların **فَصِيلَتِهِمْ**’inden **لِماعا** ayırdık

Ve **الفَصِيلةُ**: uyluk. Ebû ‘Ubeyd dedi: bundan dolayı “rengi **التُمِعَ**” denir; yani gitti. Dedi ki:
Ve **اللُّمْعةُ** bunun dışında, gusül ve abdestte suyun değmediği yer(dır). Hadîste: yıkandı da omzunda bir
**لُمْعةً** gördü; onu saçıyla ovaladı; muradı: bedeninden suyun ulaşmadığı az bir leke; aslında o,
kuruluğa yöneldiği zaman bitkiden bir parçadır. Hayız kanı hadîsinde: onda kandan bir **لُمْعةً** gördü.
Ve **اللّوامِعُ**: ciğer; Ru’be dedi:
Onun yırtmasından **اللَّوامِعا**’yı bırakırlar,
delik deşik; yama aramazlar

Şemmer dedi: “Falan kapıyı **لَمَعَ**” denir; yani ondan göründü; ve şu şiiri okudu:
Nihayet arayışta iken,
Allah onu canların yarısıyla kurtardı,
kapının örtülüsü; burnu topraklı

Lokmân b. ‘Âd hadîsinde: “Eğer arzuladığımı görürsem, o hâlde bir **حِدَوٌّ** **تَلَمَّع**; eğer
arzuladığımı görmezsem, o hâlde bir **وَقّاعٌ بِصُلَّعٍ**.” Ebû ‘Ubeyd dedi: **تَلَمَّعُ**’ın manası:
onun (kuşun) dalışında şeyi kapıp almasıdır. Ve **الحِدَوِّ** ile **الحِدَأَةَ**’yı murad etti; bu, Mekke ehlinin
lehçesidir. Ve **تَلْمَع** diye rivayet edilir; kuşun iki kanadıyla **لَمَعَ**’ından: ikisiyle çırptığı zaman.
Ve **اللاّمِعةُ اللَّمّاعةُ**: çocukta yumuşak ve esnek kaldığı müddetçe bıngıldak; çoğulu **اللَّوامِعُ**;
sertleşip kemik olunca o **اليافوخُ**’tur. Ve denir: “Nefsi **لِماعاً** gitti” yani parça parça; Maqqâs dedi:
Sizin içinizde kaldığım müddetçe iyi bir yaşayışla,
kişinin yaşayışı onu **لِماعا** indirir

Ve **اليَلْمَعُ** ve **الأَلْمَعُ** ve **الأَلْمَعِيُّ** ve **اليَلْمَعِيُّ**: işleri sezerek zannetmede yanılmayan
kurnaz; ve denildi ki: o, zeki, alevli; dili ve kalbi keskin olandır. Ezherî dedi: **الأَلمَعيُّ**
hafif, zarif olandır; Evs b. Hacer’in sözünü okudu:
**الأَلمَعِيُّ** odur ki senin için zannı zanneder,
sanki görmüş ve işitmiş gibi

**الأَلمعِيَّ**’yi, önde geçmiş bir fiille nasb etti. Asma‘î, Tarafe’nin **اليَلْمَعيّ** hakkında şu sözünü okudu:
Nice görürsün bir **يَلْمَعِيٍّ** **مُحَظْرَبٍ**,
fakat onun azimlerde bir hamlesi yoktur

**مُحَظْرَبٌ** adam: yaratılışı şiddetli, bükümlü, burulmuş; ve denildi ki: **الأَلمَعِيُّ** odur ki
işin başı ona **لَمَعَ** ettiği zaman sonunu bilir; kesinliği olmaksızın zannıyla yetinir; o, **اللَّمْعِ**’dan
alınmıştır; o da gizli işaret ve gizli bakıştır; Ezherî, Leys’ten nakletti: dedi ki: **اليَلْمَعِيُّ**
ve **الأَلمِعيُّ** yalancıdır; **اليَلْمَع**’dan alınmıştır; o da seraptır. Ezherî dedi: dilcilerden hiç kimsenin
**اليَلْمَعِيِّ**’nin tefsirinde Leys’in dediğini dediğini bilmedim. Dedi ki: imamların **الأَلمعيّ** hakkında
dediklerini zikrettik; birbirine yakındır; bazısı bazısını doğrular. Dedi ki: Leys’in dediği bâtıldır;
çünkü onun tefsirine göre bu bir yergidir; Araplar ise **الأَلمعي**’yi ancak övgü yerinde koyarlar. Başkası dedi:
**الأَلمَعِيُّ** ve **اليَلمَعيُّ** **المَلاَّذُ**’dur; o da doğruluğu yalanla karıştıran kimsedir.

Ve atlardan **المُلَمَّعُ**: bedeninde, renginin geri kalanına aykırı lekeler bulunan; eğer onda uzama olursa o
**مُوَلَّعٌ**’dır.

Ve **لِماعٌ**: Hârise oğullarından Bişîr b. ‘Abbâd’ın atı; **السَّرْحِ** günü onun aleyhine şahitlik etti.
