# لمم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%85%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: لمم

لَمَّ الله شَعَثه، أي أصلح وجمع ما تفرَّقَ من أموره. ومنه قولهم: إنَّ داركم لَمومَةٌ، أي تَلُمُّ الناسَ وترُبُّهم وتجمعهم. وقال المِرناف الطائي فدكيُّ بن أعْبُدَ يمدح علقمةَ بن سيف:
وأَحَبَّني حُبَّ الصبيِّ ولَمَّنيلَمَّ الهَدِيِّ إلى الكريم الماجِدِ
والإلْمامُ: النزول. وقد ألَمَّ به، أي نَزَل به. وغلامٌ مُلِمٌّ، أي قارب البلوغ. وفي الحديث: "وإنَّ مما يُنبت الربيعُ ما يقتل حَبَطاً أو يُلِمُّ" أي يَقرُب من ذلك. وألَمَّ الرجل من اللَمَمِ، وهو صغار الذنوب. وقال:
إنْ تَغْفِرِ اللّهم تَغْفِرْ جَمَّا
وأيُّ عبدٍ لكَ لا ألَمَّا
ويقال: هو مقاربة المعصية من غير مواقعة. وقال الأخفش: اللَمَمُ: المتقارب من الذنوب. واللَمَمُ أيضاً: طرفٌ من الجنون. ورجلٌ مَلْمومٌ، أي به لَمَمٌ. ويقال أيضاً: أصابت فلاناً من الجنّ لَمَّةٌ، وهو المسّ والشيء القليل. وقال:
فإذا وذلك يا كُبَيْشَةُ لم يكن		إلا كَلَمَّةِ حالِمٍ بـخَـيالِ
والمُلِمَّةُ: النازلةُ من نوازل الدنيا. والعينُ اللامَّةُ: التي تصيب بسوء. يقال: أعيذه من كلِّ هامَّةٍ ولامَّةٍ. وأمَّا قوله:
أُعيذُهُ من حادثات اللَمَّةْ
فهو الدهر، ويقال الشدَّة. وأنشد الفراء:
عَلَّ صروفُ الدهرِ أو دُولاتِها
يُدِلْنَنا اللَمَّةَ من لَمَّاتِها
واللِمَّةُ بالكسر: الشعرُ يجاوز شَحمة الأذن، والجمع لِمَمٌ ولِمامٌ. قال ابن مفرّغ:
شَدَخَتْ غُرَّةُ السوابقِ منهم		في وُجوهٍ مع اللِمامِ الجِعادِ
ويقال أيضاً: فلان يزورنا لِماماً، أي في الأحايين. وصخرةٌ مَلْمومَةٌ ومُلَمْلَمَةٌ، أي مستديرة صلبة. وقوله تعالى: "وتأكُلونَ التُراثَ أكْلاً لَمَّا أي نصيبَه ونصيبَ صاحبه. ويقال لَمَمْتُهُ أجمعَ حتَّى أتيت على آخره. وأمَّا قوله تعالى: "وإنْ كُلاًّ لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُم" بالتشديد. قال الفراء: أصله لَمَمَّا فلمَّا كثرت فيه الميمات حذفت منها واحدة. وقرأ الزُهريّ: لمًّا بالتنوين، أي جميعاً. ويحتمل أن يكون أصله لمَنْ مَنْ فحذفت منها إحدى الميمات.

### Türkçe

Allah onun dağınıklığını topladı; yani işlerinden ayrılıp dağılmış olanı ıslah etti ve bir araya getirdi. Bundan, onların şu sözü gelir: “Sizin eviniz **لَمومَةٌ**’dur”; yani insanları toplar, onları besler ve onları bir araya getirir. **المِرناف الطائي** (yani **فدكيُّ بن أعْبُدَ**) **علقمةَ بن سيف**’i överken dedi:
Ve beni çocuğun sevgisi gibi sevdi; ve beni topladı, cömert, yüce olana doğru hediyenin toplanması gibi
Ve **الإلْمامُ**: iniştir. Nitekim ona **ألَمَّ** etti; yani ona indi. Ve **غلامٌ مُلِمٌّ**: yani buluğa yaklaşmış. Hadiste: “Ve şüphesiz baharın bitirdiği şeylerden öylesi vardır ki şişkinlikten öldürür yahut **يُلِمُّ**”; yani buna yaklaşır. Ve adam **اللَمَمِ**’den **ألَمَّ** etti; o da küçük günahlardır. Ve dedi:
Eğer bağışlarsan, Allah’ım, çokça bağışlarsın
Ve hangi kulun vardır ki sana **لا ألَمَّا** olmasın
Ve denir: günaha yaklaşmaktır; onu işlemeksizin. **الأخفش** dedi: **اللَمَمُ**: günahlardan birbirine yakın olan. Ve **اللَمَمُ** ayrıca: deliliğin bir ucu. Ve **رجلٌ مَلْمومٌ**: yani onda **لَمَمٌ** vardır. Ve ayrıca denir: falana cinlerden bir **لَمَّةٌ** isabet etti; o, dokunma ve az bir şeydir. Ve dedi:
Öyleyse, ey **كُبَيْشَةُ**, bu olmadı		ancak hayal ile bir düş görenin **كَلَمَّةِ**’si gibi
Ve **المُلِمَّةُ**: dünyanın musibetlerinden bir musibet, bir felâket. Ve **العينُ اللامَّةُ**: kötülükle isabet eden. Denir: onu her **هامَّةٍ** ve **لامَّةٍ**’den Allah’a sığındırırım. Ama şu sözüne gelince:
Onu **اللَمَّةْ**’nin hadiselerinden Allah’a sığındırırım
o, zamandır; ve denir: şiddet. **الفراء** şu beyti okudu:
Belki zamanın dönüşleri yahut devreleri
kendi **لَمَّاتِها**’sından bize **اللَمَّةَ**’yi getirirler
Ve **اللِمَّةُ** (kesre ile): kulak memesini aşan saçtır; çoğulu **لِمَمٌ** ve **لِمامٌ**’dır. **ابن مفرّغ** dedi:
Onlardan öndekilerin alın kısmı ezdi		yüzlerde, kıvırcık **اللِمامِ** ile birlikte
Ve ayrıca denir: falan bizi **لِماماً** ziyaret eder; yani ara sıra. Ve **صخرةٌ مَلْمومَةٌ** ve **مُلَمْلَمَةٌ**: yani yuvarlak, sert. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Ve mirası **أكْلاً لَمَّا** yiyorsunuz”; yani onun payını ve arkadaşının payını. Ve denir: onu, sonuna varıncaya kadar, bütünüyle topladım: **لَمَمْتُهُ أجمعَ**. Ama Yüce Allah’ın sözü: “Ve şüphesiz hepsini, elbette onları mutlaka eksiksiz verecektir: **وإنْ كُلاًّ لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُم**” (şeddeli). **الفراء** dedi: aslı **لَمَمَّا** idi; onda **الميمات** çoğalınca onlardan biri düşürüldü. **الزُهريّ** tenvin ile **لمًّا** okudu; yani topluca. Ve muhtemeldir ki aslı **لمَنْ مَنْ** idi; onlardan **الميمات**’ten biri düşürüldü.
