# لم (ل-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Değil

- Harfler: ل - م
- Kur'an'da: 531 geçiş · 479 ayet · 12 sîga
- 5 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (12)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [لَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | لَمْ | Değil | 163 | 157 | [2:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:6.md) |
| [فَلَمَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | فَلَمَّا | -ınca; Hemen -ınca | 101 | 91 | [2:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:17.md) |
| [أَلَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | أَلَمْ | Değil mi? | 78 | 77 | [2:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:33.md) |
| [وَلَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | وَلَمْ | Ve değil; Değil | 47 | 44 | [2:247](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:247.md) |
| [أَوَلَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | أَوَلَمْ | Değil mi?; Ve değil mi? | 35 | 35 | [2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:260.md) |
| [لَمَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | لَمَّا | -ınca; Henüz -medi/-madı; Ancak | 32 | 32 | [6:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:5.md) |
| [وَلَمَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | وَلَمَّا | -ınca; Henüz -medi/-madı; Ve -ınca | 31 | 31 | [2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:89.md) |
| [لِمَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%84%D9%90%D9%85%D9%8E.md) | لِمَ | Niçin | 15 | 15 | [3:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:65.md) |
| [أَفَلَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | أَفَلَمْ | Değil mi? | 12 | 12 | [12:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:109.md) |
| [فَلَمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%92.md) | فَلَمْ | Hemen değil; Değil | 12 | 12 | [4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:43.md) |
| [فَلِمَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%85%D9%8E.md) | فَلِمَ | Öyleyse niçin?; Hemen niçin?; Niçin? | 4 | 4 | [2:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:91.md) |
| [أَوَلَمَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | أَوَلَمَّا | -ınca | 1 | 1 | [3:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:165.md) |

## Mücavir kökler — 480 mücavir (888 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 95 ortak ayet · G² 161 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
2. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 65 ortak ayet · G² 76 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
3. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 221 ortak ayet · G² 59 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
4. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 169 ortak ayet · G² 47 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
5. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 144 ortak ayet · G² 42 · Kevn, tepe demektir
6. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 74 ortak ayet · G² 34 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
7. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 69 ortak ayet · G² 30 · Hufre, çukur demektir
8. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 48 ortak ayet · G² 28 · Önce
9. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 30 ortak ayet · G² 22 · Beraber
10. [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 20 · Gezerler
11. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 61 ortak ayet · G² 20 · Şey
12. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 15 ortak ayet · G² 20 · Nihayet, son demektir
13. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 44 ortak ayet · G² 19 · Zalimler
14. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 25 ortak ayet · G² 18 · Musa
15. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 41 ortak ayet · G² 18 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
16. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 57 ortak ayet · G² 17 · Saçak demektir
17. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 85 ortak ayet · G² 17 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
18. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 21 ortak ayet · G² 17 · Bab kapı demektir
19. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 20 ortak ayet · G² 16 · Su birikintisidir
20. [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — 15 ortak ayet · G² 16 · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
21. [أسف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 16 · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir
22. [أفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 15 · Fani çok yaşlanmış kimse, pirifani
23. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 22 ortak ayet · G² 15 · Hilal yeni ay demektir
24. [رأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 15 · Baş demektir
25. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 43 ortak ayet · G² 15 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
26. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 83 ortak ayet · G² 14 · Dağın sivri noktası demektir
27. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Sülle çokluk demektir
28. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 16 ortak ayet · G² 14 · Özel konuşmak
29. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 56 ortak ayet · G² 13 · Beyn topraktaki yarık demektir
30. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 37 ortak ayet · G² 12 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
31. [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) — 13 ortak ayet · G² 12 · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
32. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 13 ortak ayet · G² 12 · Su
33. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 12 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
34. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 12 ortak ayet · G² 12 · Kadınlar
35. [نصف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 11 · Yarısı
36. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 53 ortak ayet · G² 11 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
37. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 11 · İcl havuz demektir
38. [سفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 11 · “Sufur” süpürgedir
39. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 23 ortak ayet · G² 10 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
40. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 23 ortak ayet · G² 10 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
41. [بدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 10 · Açığa çıkarırsınız
42. [بزغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B2%D8%BA.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Neşter demektir
43. [جهز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B2.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Cihaz yola çıkan kimsenin yol için aldığı gereklerdir
44. [حلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Boğaz, halka demektir
45. [طالوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Talut
46. [طمث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · “Tefes”, kir demektir
47. [غوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Çukur
48. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 12 ortak ayet · G² 10 · Ona dokundu
49. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 66 ortak ayet · G² 10 · Evye kuş yuvası demektir
50. [كود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Neredeyse o
51. [كيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%8A%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Kile ölçü birimidir
52. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 12 ortak ayet · G² 10 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
53. [فعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — 17 ortak ayet · G² 9 · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
54. [مطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B7%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Yağmur
55. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 18 ortak ayet · G² 9 · El ve kol demektir
56. [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Açık baş demektir
57. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 14 ortak ayet · G² 8 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
58. [حوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B7.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Çeper, çit demektir
59. [لوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B7.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · “Liyat” sıva harcı demektir
60. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 21 ortak ayet · G² 8 · Tasma kayış demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%85/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لم |
| Yapı | Edat veya işlev sözü |
| Özel Durum | İki harfli işlev sözü; kök düzeyinde muzaaf [لمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D9%85.md) ile semantik kesişim |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لن, ما, لا |
| Zıt Kök | قد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir araya getirme, toplayıp bitiştirme, sınırlandırma ve bir olguyu geçmiş zaman kesitinde kesin olarak kapatma |
| Çekirdek Özet 2 | Gelecek zaman kipine girerek eylemin geçmişteki gerçekleşme imkânını kesin biçimde kesme ve olumsuzluğu sabitleme |
| Çekirdek Özet 3 | Zaman akışını donduran, eylemin yokluğunu geçmişte toplayıp sınırlandıran ve zihni kesin sonuca bağlayan mantıksal operatör |
| Kritik Hata Riski | Edatın yalnızca basit bir olumsuzluk sanılıp fiilin kip ve zamanını geçmişe çeviren cezm edici ve sınırlayıcı kurucu işlevinin göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لم | Dağınık unsurları bir araya getirme, sınırlama, toparlayıp kuşatma ve bir noktada kesintiye uğratma; nitekim aynı çekirdeği taşıyan [لمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D9%85.md) bir şeyi toplayıp düzeltmeyi, [لمظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B8.md) dudakları toplayıp tat almayı ifade eder | م | Üçüncü harf olarak aynı sesin yinelenmesiyle türeyen muzaaf formda, toparlama ve sınırda durma eylemi yoğunlaşarak küçük günah, dokunup geçme veya bir şeyi bütünüyle derleyip yeme anlamına dönüşür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Yöneltme, bir hedefe bağlama, sevk etme ve kontrol altına alarak sınır koyma |
| م | Su | Akış, dalgalanma, kapsayıcılık, toplanma ve çevreleme |
| لم | Yönlendirici bir müdahaleyle akışı durdurup sınırlama | Akıp giden zaman veya eylem sürecine müdahale ederek onu belirli bir geçmiş sınır içinde tutma, toparlama ve dışına çıkılmasını engelleme |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Dağınık şeyleri bir araya toplayıp düzene koyma, dağılmış hali derleme ve bir sınıra teğet geçip orada durma |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde bu yapı hem geçmişteki olumsuzluğu kesin olarak bildiren bir edat hem de toplayıp kuşatma anlamında kullanılmıştır. Nitekim Züheyr b. Ebî Sülmâ muallakasında sevgilinin yurduna uğrayıp orada kimseyi bulamayışını ve zamanın getirdiği değişimi olumsuzluk edatıyla şöyle tespit eder: فَلَمْ أَرَ غَيْرَ عَايٍ وَمُنْحَفَرٍ / وَلَمْ أَلْقَ إِلَّا رَبْعَةً وَعَوَاسِيَا |
| Erken Arapça kullanım | Erken bedevi dilinde dağınık saç ve durumun düzeltilmesi için kullanılan deyimleşmiş kullanım: لَمَمْتُ شَعَثَهُ |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwān Zuhayr b. Abī Sulmā.

### Sami etimolojik katman

Arapçada yer alan لم edatı ve bununla yakından ilişkili olan kök gövdesi, Sami dillerinin batı ve güney kollarında işlevsel ve morfolojik bir süreklilik sergiler. İbranicede olumsuzluk ve sınırlama bildiren yapılarla fonetik benzerlik taşımasının yanı sıra, Güney Arapça yazıtlarda ve Ge'ez dilinde benzer sınırlandırma ve birleştirme parçacıkları mevcuttur. Sami dillerinde l- kök sesinin yönelme ve sınır bildirmesi, m- sesinin ise toplama veya durum sabitleme vasfı taşıması, bu iki sesin birleşiminden oluşan edatın zamanı belirli bir sınıra raptetme işlevini doğurmuştur. Arap dilinde bu edat, muzari fiilin başına gelerek onu lafzan cezm ederken manen geçmişe çeviren çok özgün ve gelişmiş bir zaman kaydırma mekanizması kazanmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Brockelmann Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لم edatının zamanı geçmişe bağlama ve kesme işlevi | Muzari fiilin ifade ettiği şimdiki ve gelecek zaman potansiyelini geçmişe çekip kesin olarak olumsuzlayan yapısal edatlaşma | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami dillerinde yönelme ve sınırlama parçacıkları | l- ve m- morfemlerinin yön ve sınır bildiren temel Sami unsurlarıyla paralelliği | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesinde olumsuzluk ve zaman belirteçleri | Eski Mısır ve Berberi dillerindeki m tabanlı olumsuzluk ve sınırlama ekleriyle tipolojik benzerlik | Muhtemel |

Kaynak: Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lipiński Semitic Languages.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لم | Anlamlı | Toplama, sınırlama, geçmişi olumsuzlama | Eylemin geçmişte gerçekleşmediğini kesinleştiren edat ve bir araya getirme eylemi | Hedef kök; Kur'an'da çok sık geçer |
| مل | Anlamlı | Usanma, bıkma, doldurma, yazdırma | Bir şeyin fazlalığından bıkkınlık duyma veya bir metni baştan sona dikte ettirme | Kur'an'da [ملل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%84.md) biçiminde geçer; hedef kökle zıtlaşan doluluk ve taşma ilişkisi taşır |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لم | Merkez | Kesin geçmiş olumsuzluğu | Eylemin geçmişte gerçekleşmediğini kesin olarak bildirir ve beklenti payı bırakmaz | Muzariyi cezm edip geçmiş zamana nakleder |
| لن | Komşu | Gelecek zaman olumsuzluğu | Eylemin gelecekte asla gerçekleşmeyeceğini vurgular | Eylemin gelecekteki imkânını olumsuzlar |
| ما | Komşu | Genel geçmiş ve durum olumsuzluğu | Eylemin geçmişte olmadığını nötr olarak bildirir; fiilin kipini değiştirmez | Fiil-i mazi ile doğrudan kullanılır |
| لا | Komşu | Geniş ve şimdiki zaman olumsuzluğu | Eylemin genel olarak yapılmadığını veya nehyedildiğini anlatır | Süreklilik veya yasaklama bildirir |
| قد | Zıt | Kesinleşmiş geçmiş ve tahkik | Eylemin geçmişte kesin olarak vuku bulduğunu veya gerçekleşmek üzere olduğunu bildirir | لم edatının geçmişteki kesin yokluğuna karşı kesin varlığı kurar |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لم | Geçmiş zaman olumsuzluğu | Fiilin çekimini geçmiş zamana çevirerek olumsuz kılan cezm edatı | Kesin |
| Latince | non (cum perfecto) | Olumsuzlama | Latince basit olumsuzluk sağlar ancak Arapçadaki gibi gelecek biçimli fiili geçmişe kaydıran morfosintaktik dönüştürme gücüne sahip değildir | Güçlü |
| İngilizce | did not | Geçmiş zaman olumsuzluğu | Eylemin geçmişte yapılmadığını tam karşılar fakat Arapçadaki cezm ve takrîrî soru nüanslarını tek başına vermez | Güçlü |
| Almanca | hat nicht / tat nicht | Geçmiş zaman olumsuzluğu | Geçmişte gerçekleşmeyen eylemi ifade eder; biçimsel olarak yardımcı fiil kurulumu gerektirir | Güçlü |
| Fransızca | ne ... pas (au passé composé) | Geçmiş zaman olumsuzluğu | İki parçalı olumsuzluk yapısıyla eylemin geçmişte yokluğunu anlatır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَمْ | Kesin geçmiş zaman olumsuzluğu | Eylemin geçmişte meydana gelmediğini kesin hükümle bildiren bağlamlar; İhlâs [112:3](https://lisan.digital/tr/ayet/112:3.md), Bakara [2:6](https://lisan.digital/tr/ayet/2:6.md) |
| لَمَّا | Henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi beklenen olumsuzluk | Eylemin şimdiye kadar olmadığını fakat gelecekte olabileceğini ima eden bağlamlar; Hucurât [49:14](https://lisan.digital/tr/ayet/49:14.md), Tevbe [9:16](https://lisan.digital/tr/ayet/9:16.md) |
| فَلَمَّا / لَمَّا | Zaman zarfı ve şart işlevi (-dığı zaman, hemen ardından) | Bir olayın gerçekleşmesinin hemen peşinden diğerinin doğduğu anlatı bağlamları; Bakara [2:17](https://lisan.digital/tr/ayet/2:17.md), Yûnus [10:81](https://lisan.digital/tr/ayet/10:81.md) |
| أَلَمْ / أَوَلَمْ | İstifham-ı takrîrî (muhataba onaylatma ve delili ikrar ettirme) | Karşı tarafın inkâr edemeyeceği bir nimeti veya hakikati kabul ettirme bağlamı; İnşirâh [94:1](https://lisan.digital/tr/ayet/94:1.md), Fîl [105:1](https://lisan.digital/tr/ayet/105:1.md) |
| إِنْ ... لَمَّا | Tahkik ve istisna (ancak, mutlaka) | Vurgulu tekit ve sınırlandırma bağlamı; Târık [86:4](https://lisan.digital/tr/ayet/86:4.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfâtullah ve uluhiyet tenzihinde olumsuzlama | Allah'ın doğurmadığı ve doğurulmadığı yönündeki ontolojik yokluk beyanı | Ezeli ve ebedi yetkinliğin zıddının geçmiş ve gelecekten bütünüyle nefyedilmesi |
| Fıkıh | Şart ve adak cümlelerinde olumsuzlama ve zaman bağlayıcılığı | Bir eylemin yapılmaması şartına bağlanan hükümlerin geçmişe dönük geçerliliği | Yükümlülüğün doğması için olumsuzluğun geçmişte sabit kalmış olma şartı |
| Tefsir | İstifham-ı takrîrî ve kıssa anlatılarında zaman kurgusu | أَلَمْ kalıbının soru değil ikrar ve tespit amacı taşıması | Muhatabı geçmişteki açık olguyu itirafa mecbur bırakma yöntemi |
| Hadis | Nebevi irşad ve geçmiş derslerin hatırlatılması | Sahabeye hitap ederken geçmiş tecrübelerin onaylatılması kalıbı | Hatırlatma, minnet ve geçmişteki bir durumun delil kılınması |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid inancı ve ontolojik arınma | Tenzih ve noksanlığın kesin reddi | Eksikliği ortadan kaldırma | Tanrılık iddiasını geçmişten bugüne hiçbir dayanağı olmaksızın kökten iptal eder | Kesin |
| İlmi | Mantıksal önermeler ve delillendirme | Hükmün olumsuzlanması ve yanlışlanabilirlik | İddiayı çürütme | Bir hipotezin geçmiş verilerle doğrulanmadığını göstererek delil dairesini temizler | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki meşruiyet ve ahitlerin tespiti | İhlalin veya eylemsizliğin tespiti | Yetkiyi sınırlama | Yöneticinin veya tebaanın geçmişteki bir yükümlülüğü yerine getirmediğini tescil eder | Güçlü |
| İktisadi | Borç, ifa ve mülkiyet akitleri | İfanın gerçekleşmediğinin teyidi | Hak düşürücü tescil | Bir borcun veya teslimatın geçmiş vadede vuku bulmadığını hukuken sabit kılar | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Mantıksal DEĞİL (NOT) kapısı ve geçmişe dönük sıfırlama operatörü | Bilişimde ve matematiksel mantıkta bir durumun $t < t_0$ aralığında 0 değerini aldığını kesinleştiren mantıksal kesme işlemi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Hukuki tescil ve negatif ispat | Hukukta bir fiilin gerçekleşmediğine dair kurulan kesin karine ve geçmiş eylemsizlik durumu | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Edatın Türkçeye yalnızca kuru bir "-medi/-madı" eki gibi çevrilerek taşıdığı cezm, fiilin kipini tersyüz etme ve kesin bağlama kudretinin yok sayılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da edat yalnızca inkâr aracı değil; soru kılıfında ikrar ettirici (takrîr), şart kipinde tarihi dönüm noktalarını birbirine bağlayıcı (fîl-kıssa) kurucu bir zihinsel bağlaçtır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki أَلَمْ yapılarının gerçek bir soru zannedilerek muhatabın şüphe içinde olduğu zannına kapılınması veya لَمَّا edatındaki beklenti nüansının kaçırılması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın mantıksal örüntüsünü kuran, geçmiş zaman ile şimdi arasındaki nedensellik bağını tespit eden ve muhatabın vicdanına doğrudan seslenerek hakikati ikrar ettiren temel gramatikal eksendir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların geçmiş iddialarının çürütüldüğü tevhid ayetlerinde, peygamber kıssalarının dönüm noktalarında ve muhataba ilahi nimetlerin hatırlatıldığı ikrar ayetlerinde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tarihsel bir olayın belirsiz bırakıldığı algısını yıkar; geçmişte gerçekleşmeyen şeyin imkânsızlığını veya vuku bulmayışını kesinleştirerek agnostik kuşkuculuğu bertaraf eder |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Dağınık unsurların toparlanıp bir araya getirilmesi, çevrelenmesi ve sınır çizgisi çekilerek durdurulması.
- Soyut anlam: Zamanın ileriye doğru akışını kesintiye uğratarak eylemin gerçekleşme potansiyelini geçmiş bir aralıkta kesin bir sıfır noktasına indirgeme.
- Sistematik karşılık: Zihni ve dili geçmişteki kesin yokluk veya ikrar üzerinden yeniden yapılandıran biçimsel operatör.
- LaTeX modeli: $$\mathcal{O}_{\text{لم}}(E, t) = \begin{cases} \neg E & \text{eğer } t < t_0 \\ \emptyset & \text{eğer } t \ge t_0 \end{cases}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $E$ incelenen eylemi veya önermeyi, $t_0$ konuşma anını, $t$ ise zaman koordinatını temsil eder; $\mathcal{O}_{\text{لم}}$ operatörü eylemin şimdiki zamana taşan akışını keserek konuşma anından önceki zaman kesitinde eylemin kesin yokluğunu ($\neg E$) sabitler ve sonrasındaki gerçekleşme alanını o bağlam için tanımsız kılar.

## Geçtiği ayetler (479 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 279 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%85/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:6.md) — لَمْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki o küfretmiş olanları uyarsan da uyarmasan da birdir, inanmazlar.

### [Bakara 2:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:17.md) — فَلَمَّا

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ

Meal (IK): Onların misali; ateş yakan kimsenin misali gibidir ki, ateş çevresindekileri aydınlatınca, Allah onların ışığını giderdi. Karanlıkların içerisinde görmez halde bırakıverdi.

### [Bakara 2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:24.md) — لَمْ

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Fakat yapamazsınız-ki yapamayacaksınız-o halde yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının. O kafirler için hazırlanmıştır.

### [Bakara 2:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:33.md) — فَلَمَّا · أَلَمْ

قَالَ يَاآدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

Meal (IK): Allah: Ey Adem, onları`adları ile kendilerine bildir, dedi. Adem, adlarını söyleyince; Size demedim mi ki ben, göklerin de, yerin de gizliliklerini muhakkak bilirim. Ve sizlerin neyi açıklayıp neyi gizler olduğunuzu da bilirim, buyurdu.

### [Bakara 2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:89.md) — وَلَمَّا · فَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ne zaman ki; Allah’ın katından, kendilerinde olanı tasdik eden kitab geldi, onlar bundan önceki küfredenlere karşı kendilerine yardım gelmesini beklerlerken, bildikleri gelince onu inkar ettiler. Allah’ın la’neti kafirlerin üzerinedir.

### [Bakara 2:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:91.md) — فَلِمَ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir de onlara Allah’ın indirdiğine inanın, denilince; biz, bize indirilene inanırız derler. Ondan başkasını inkar ederler. Halbuki o beraberlerindekini tasdik eden bir kitabdır. De ki: İnanmış kimseler idiyseniz neden daha önce, Allah’ın peygamberlerini öldürüyordunuz?

### [Bakara 2:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:101.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara, ne zaman Allah tarafından yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber geldiyse, kendilerine kitab verilenlerden bir güruh, sanki bilmiyormuş gibi, Allah’ın kitabını arkalarına atıverdi.

### [Bakara 2:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:106.md) — أَلَمْ

مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Biz, bir ayeti nesheder veya unutturursak ondan daha hayırlısını, yahut da dengini getiririz. Bilmez misin ki, Allah şüphesiz her şeye kadir’dir.

### [Bakara 2:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:107.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Göklerin ve yerin mülkünün gerçekten Allah’a ait olduğunu ve sizin için Allah’dan başka bir sahib ve yardımcı olmadığını bilmez misiniz?

### [Bakara 2:151](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:151.md) — لَمْ

كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Nitekim size içinizden; ayetlerimizi okuyan, sizi tezkiye eden kitabı ve hikmeti öğreten ve bilmediğiniz şeyleri bildiren bir peygamber gönderdik

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:196.md) — لَمْ

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:214](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:214.md) — وَلَمَّا

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ

Meal (IK): Yoksa siz; sizden önce geçenlerin durumu başınıza gelmeden cennete girivereceğinizi mi sandınız? Onlara öyle yoksulluk, öyle sıkıntı gelmiş ve sarsıntıya uğramışlardı ki, nihayet Peygamber ve beraberindeki mü’minler: Allah’ın yardımı ne zaman? diyordu. Bilesiniz ki, Allah’ın yardımı pek yakındır.

### [Bakara 2:236](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:236.md) — لَمْ

لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Temas etmediğiniz veya bir mehir kesmediğniz kadınları boşamışsanız, size vebal yoktur. Şu kadar ki, zengin olan kudretince, darda bulunan da halince ma’ruf bir fayda ile onları faydalandırmalıdır. Bu, iyilik edenlerin üzerine bir borçtur.

### [Bakara 2:239](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:239.md) — لَمْ

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer korkarsanız yaya veya binmiş olarak kılın. Emin olduğunuz vakitte de Allah’ın size bilmediğiniz şeyleri öğrettiği şekilde Allah’ı zikredin.

### [Bakara 2:243](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:243.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Binlerce oldukları halde ölüm korkusuyla yurtlarından çıkanları görmedin mi? Allh onlara; (ölün) dedi. Sonra da onları diriltti. Şüphesiz ki, Allah insanlara karşı lutuf sahibidir. Ama insanların pek çoğu şükretmezler.

### [Bakara 2:246](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:246.md) — أَلَمْ · فَلَمَّا

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَأِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa’dan sonra İsrailoğullarından bir cemaate bakmadın mı? Hani, onlar peygamberlerine bize bir hükümdar gönder ki, Allah yolunda savaşalım, dediler. Peygamberleri de: Üzerinize savaş farz edilir de ya savaşmazsanız? dedi. Onlar dediler ki: Biz Allah yolunda neden savaşmayalım? Hem yurtlarımızdan çıkarıldık, hem de oğullarımızdan (ayrıldık) . Fakat onların üzerine savaş farz edildiği vakit, içlerinden pek azı müstesna hep geri döndüler. Allah, zalimleri çok iyi bilendir.

### [Bakara 2:247](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:247.md) — وَلَمْ

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Peygamberleri onlara dedi ki: İşte Allah hükümdar olarak size Talut’u gönderdi. Onlar: Biz hükümdarlığa ondan daha layık iken ve ona malca bolluk da verilmemişken nasıl olur da bizim başımıza hükümdar olabilir? dediler. Peygamberleri de dedi ki: Allah onu sizin üstünüzde beğenip seçmiştir. O’na bilgice ve vücutça da bir üstünlük vermiştir. Şüphesiz ki Allah; mülkünü dilediğine verir. Ve Allah, Vasi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:249.md) — فَلَمَّا · لَمْ

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:250](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:250.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Calut ve askerlerine karşı çıktıkları zaman, dediler ki: Ey Rabbımız, üzerimize sabır yağdır, ayaklarımıza sebat ver ve bizi kafirler güruhuna karşı muzaffer kıl.

### [Bakara 2:258](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:258.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Allah kendisine mülk verdiği için, Rabbı hakkında İbrahim ile tartışanı görmedin mi? Hani Rabbım öldüren ve diriltendir, deyince , o; ben de diriltir ve öldürürüm, demişti. İbrahim: Allah güneşi doğudan getirir. Haydi sen de onu batıdan getir, deyince o küfreden herif, apışıp kaldı. Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:259.md) — لَمْ · فَلَمَّا

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [Bakara 2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:260.md) — أَوَلَمْ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Bakara 2:265](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:265.md) — لَمْ

وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Allah’ın rızasını kazanmak ve kalblerindekini sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin hali, bir tepedeki güzel bir bahçenin haline benzer. Kuvvetli bir sağanak düşünce; yemişlerini iki kat verir. Bol yağmur yağmasa bile bir çisenti bulunur ve Allah işlediklerinizi görür.

### [Bakara 2:279](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:279.md) — لَمْ

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ

Meal (IK): Böyle yapmazsanız, bunun Allah’a ve peygambere karşı bir harb olduğunu bilin. Şayet tevbe ederseniz, sermayeniz sizindir. Hem haksızlık yapmamış, hem de haksızlığa uğratılmamış olursunuz.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:282.md) — لَمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Bakara 2:283](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/2:283.md) — وَلَمْ

وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

Meal (IK): Eğer seferde olur da yazacak kimse bulamazsanız; alınan rehinler yeter. Şayet birbirinize güvenirseniz güvenilen kimse Rabbı olan Allah’tan korksun da borcunu ödesin. Bir de şehadeti gizlemeyin. Onu gizleyenin kalbi günahkardır. Allah yaptıklarınızı bilir.

### [Ali İmran 3:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:23.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Kendilerine Kitab’tan bir pay verilmiş olanları görmedin mi ki; aralarında hüküm vermen için Allah’ın kitabına çağırılıyorlar da, sonra onlardan bir zümre arkasını çeviriyor. Onlar, temelli yüz çevirenlerdendir.

### [Ali İmran 3:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:36.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

Meal (IK): Fakat onu doğurunca-Allah onu ve doğurduğunu daha iyi bilici iken-Rabbım ben onu kız olarak doğurdum. Erkek, kız gibi değildir. Gerçekten ben adını Meryem koydum. Ben onu da soyunu da kovulmuş şeytandan sana sığındırırım, demişti.

### [Ali İmran 3:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:47.md) — وَلَمْ

قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Meal (IK): Meryem dedi ki: Rabbım; bana bir beşer dokunmamışken, benim nasıl çocuğum olabilir? Melekler de: Allah, dilediğini öylece yaratır ve bir şeyin olmasını dilerse, ona; ol, der de oluverir, dediler.

### [Ali İmran 3:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:52.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Meal (IK): İsa, onların inkarlarını sezince; Allah uğrunda yardımcılarım kimlerdir? dedi. Havariler: Biziz Allah’ın yardımcıları, Allah’a iman ettik. Sen de şahid ol ki biz, muhakkak müslümanlarız, dediler.

### [Ali İmran 3:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:65.md) — لِمَ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; İbrahim hakkında niçin münakaşa ediyorsunuz? Tevrat da, İncil de şüphesiz ondan sonra indirilmiştir. Aklınız ermiyor mu?

### [Ali İmran 3:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:66.md) — فَلِمَ

هَأَنْتُمْ هَؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Siz, hadi bilginiz olan şey üzerine münakaşa eden kimselersiniz. Ya bilginiz olmayan şey üzerine niçin münakaşa ediyorsunuz? Halbuki Allah bilir, siz bilmezsiniz.

### [Ali İmran 3:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:70.md) — لِمَ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; görüp dururken niçin Allah’ın ayetlerini inkar ediyorsunuz?

### [Ali İmran 3:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:71.md) — لِمَ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; Niçin hakkı batıla karıştırıyor ve bile bile hakkı gizliyorsunuz?

### [Ali İmran 3:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:98.md) — لِمَ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; Allah yaptıklarınızı görüp dururken niçin Allah’ın ayetlerini inkar ediyorsunuz?

### [Ali İmran 3:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:99.md) — لِمَ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab, siz gerçeği gördüğünüz halde Allah’ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek, iman edenleri niçin ondan çeviriyorsunuz? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Ali İmran 3:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:135.md) — وَلَمْ

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar ki; fena bir şey yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı anarlar. Hemen günahlarının bağışlanmasını dilerler. Günahları, Allah’tan başka kim bağışlar? Hem onlar yaptıklarında bile bile ısrar da etmezler.

### [Ali İmran 3:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:142.md) — وَلَمَّا

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Yoksa; Allah, içinizden cihad edenleri ve sabredenleri belirtmeden cennet’e girivereceğinizi mi sandınız?

### [Ali İmran 3:151](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:151.md) — لَمْ

سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Hakkında hiçbir delil indirilmediği şeyi Allah’a eş tuttuklarından dolayı küfredenlerin kalblerine korku salacağız. Onların varacağı yer, ateştir. Ne kötüdür o zalimlerin varacağı yer.

### [Ali İmran 3:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:165.md) — أَوَلَمَّا

أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Onları iki misline uğrattığınız bir musibete kendiniz uğrayınca; bu nereden? dediniz. De ki: O, kendinizdendir. Doğrusu Allah herşeye kadirdir.

### [Ali İmran 3:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:170.md) — لَمْ

فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Allah’ın keremiyle kendilerine verdiklerinden sevinerek arkalarından henüz kendilerine katılmayanlara; kendilerine korku olmadığını ve üzülmeyeceklerini, müjdelemek isterler.

### [Ali İmran 3:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:174.md) — لَمْ

فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Sonra da kendilerine hiç bir kötülük dokunmadan Allah’tan bir nimet ve bollukla geri döndüler. Allah’ın rızasına uydular. Ve Allah, çok büyük lutuf sahibidir.

### [Ali İmran 3:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:183.md) — فَلِمَ

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Doğrusu, ateşin yiyeyceği bir kurban getirmedikçe; hiçbir peygambere inanmamamız için Allah, bize and verdi, diyenlere; benden önce nice peygamberler size apaçık delillerle ve dediğiniz şeylerle geldi. Doğru söylüyorsanız niçin onları öldürdünüz? de.

### [Ali İmran 3:188](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/3:188.md) — لَمْ

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Ettikleri ile sevinen ve yapmadıkları şeylerle övülmeyi sevenlerin azabtan kurtarılacaklarını sanma. Onlar için pek acıklı bir azab vardır.

### [Nisa 4:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:11.md) — لَمْ

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Çocuklarınızın mirastaki durumu hakkında Allah, size şöyle emir buyuruyor: Erkeğe iki dişinin hissesi kadardır. Eğer kadınlar ikinin üstünde ise; bırakılan malların üçte ikisi onlarındır. Şayet kız tek ise, yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa; ana ve babadan herbirine bırakılan malın altıda biri; çocuğu olmayıp da ona ana ve babası mirasçı olduysa; üçte biri, anasınındır. Kardeşleri varsa; o vakit, altıda bir anasınındır. Bu hükümler ölenin borcu ödenip yaptığı vassiyetler yerine getirildikten sonradır. Babalarınız ve oğullarınızdan hangisinin fayda bakımından size daha yakın olduğunu bilmezsiniz. Allah’tan bir fariza olarak. Doğrusu Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Nisa 4:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:12.md) — لَمْ

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Çocukları yoksa; eşlerinizin geriye bıraktıklarının yarısı, sizindir. Çocukları varsa; bıraktıklarının dörtte biri, sizindir. Bunlar; yaptıkları vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Çocuğunuz yoksa; sizin bıraktıklarınızın dörtte biri, eşlerinizindir. Şayet çocuğunuz varsa; bıraktıklarınızın sekizde biri, onlarındır. Ancak bu; yaptığınız vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Eğer miras bırakan erkek veya kadın çocuğu ve ana-babası olmayan bir kimse olur da bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa; bunlardan herbirine, altıda bir düşer. Eğer onlar bundan çoksalar; zarara uğratılmaksızın üçte birine ortak olurlar. Bunlar; yaptıkları vasiyyet ve borç ödendikten sonradır. Allah’tan bir vasiyyet olarak, Allah; Alim’dir, Halim’dir.

### [Nisa 4:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:23.md) — لَمْ

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Analarınız, kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, kardeşlerinizin kızları, kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren süt anneleriniz, süt kardeşleriniz, karılarınızın anaları, gerdeğe girdiğiniz karılarınızdan evlerinizde bulunan üvey kızlarınız, size haram kılındı. Eğer üvey kızlarınızın anaları ile gerdeğe girmemişseniz, onlarla evlenmenizde bir vebal yoktur. Öz oğullarınızın karıları ile evlenmeniz ve iki kızkardeşi birlikte nikahlamanız da haramdır. Geçmişte olanlar artık geçmiştir. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:25.md) — لَمْ

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:43.md) — فَلَمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Ey iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

### [Nisa 4:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:44.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ

Meal (IK): Bakmazmısın şu kendilerine kitabdan bir pay verilmiş olanlara? Kendileri sapıklığı satın aldıkları gibi sizin de yoldan sapmanızı istiyorlar.

### [Nisa 4:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:49.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Meal (IK): Bakmaz mısın şu kendilerini temize çıkaranlara? Halbuki dilediğini temize çıkaran yalnız Allah’tır. Ve kıl payı zulme uğratılmazlar.

### [Nisa 4:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:51.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا

Meal (IK): Kendilerine kitab verilmiş olanların puta ve tağut’a inanıp, küfredenlere: Bunlar mü’minlerden daha doğru yoldadırlar, dediklerini görmedin mi?

### [Nisa 4:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:60.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا

Meal (IK): Sana indirilene ve senden önce inidirilenlere; inandıklarını iddia edenleri görmedin mi? Küfretmeleri emrolunmuş iken Tağut’un önünde muhakeme edilmelerini isterler. Halbuki şeytan, onları uzak bir sapıklıkla saptırmak istiyor.

### [Nisa 4:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:72.md) — لَمْ

وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا

Meal (IK): Aranızda pek ağır davranacak olanlar da var. Size bir musibet geldiği takdirde: Allah bana gerçekten lütfetti de onlarla beraber bulunmadım der.

### [Nisa 4:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:73.md) — لَمْ

وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَالَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا

Meal (IK): Şayet Allah’ın büyük bir nimetine mazhar olursanız; andolsun ki, sizinle bir dostluk ve tanışıklığı yokmuş gibi: Keşki onlarla beraber olsaydım da ben de büyük bir başarıya erişseydim, der.

### [Nisa 4:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:77.md) — أَلَمْ · فَلَمَّا · لِمَ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Meal (IK): Kendilerine: Ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın, zekatı verin, denilmiş olanlara bakmaz mısın? Şimdi onların üzerine savaş farz kılınınca; içlerinden bir grup Allah’tan korkar gibi, hatta daha şiddetli bir korku ile insanlardan korkuyorlar. Bunlar: Ey Rabbımız, üzerimize şu savaşı niye farz kıldın? Ne olurdu bizi yakın bir geleceğe kadar geri bırakaydın, dediler. Onlara de ki: Dünyanın geçimi azdır. Ahiret ise, müttakiler için elbet daha hayırlıdır. Ve kıl kadar haksızlığa uğratılmayacaksınız.

### [Nisa 4:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:90.md) — فَلَمْ

إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا

Meal (IK): Ancak sizinle kendileri arasında bir anlaşma bulunan bir millete sığınanlar ve sizinle savaşmaktan veya kendi milletleriyle harbetmekten bunalarak size başvuranlar müstesnadır. Allah dileseydi; onları size musallat ederdi de sizinle savaşırlardı. Eğer sizden uzak durur, savaşmaz ve size barış teklif ederlerse; Allah, onlara dokunmanıza izin vermez.

### [Nisa 4:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:91.md) — لَمْ

سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّمَا رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيهَا فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأُولَئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Diğerlerinin de sizden ve kendi milletlerinden güvende olmayı istediklerini göreceksiniz. Fitneciliğe çağırıldıklarında ona can atarlar. Eğer sizden uzak durmazlar, barış teklif etmezler ve sizinle savaşmaktan geri durmazlarsa; onları tutun ve bulduğunuz yerde öldürün. İşte onların aleyhlerine, size apaçık ferman verdik.

### [Nisa 4:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:92.md) — لَمْ

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Bir mü’min’in diğer mü’mini hata dışında öldürmesi olur şey değildir. Bir mü’min’i yanlışlıkla öldürenin bir mü’min köleyi azad etmesi ve öldürülenin ailesi bağışlamadıkça ona teslim edilmiş bir diyet ödemesi gerekir. Öldürülen mü’min, düşmanınız olan bir topluluktan ise; mü’min bir köle azad etmek gerekir. Şayet sizin ile kendileri arasında andlaşma bulunan bir topluluktan ise; ailesine verilecek bir diyet ve mü’min bir köle azad etmek gerekir. Bunları bulamayan kimsenin Allah tarafından tevbesinin kabulü için iki ay ardarda oruç tutması gerekir. Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Nisa 4:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:97.md) — أَلَمْ

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

Meal (IK): Melekler; nefislerine zulmedenlerin canlarını aldıkları zaman: Ne yapıyordunuz? deyince; biz yeryüzünde zayıf düşürülmek istenmiş kimselerdik, diyecekler. Melekler de: Allah’ın yeri geniş değil miydi? Hicret etseydiniz? diyecekler. Onların varacakları yer, cehennemdir. Dönülecek yer olarak ne kötüdür orası.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:102.md) — لَمْ

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [Nisa 4:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:113.md) — لَمْ

وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا

Meal (IK): Eğer Allah’ın lütfu ve rahmeti üzerinde olmasaydı; onlardan bir takımı seni saptırmaya çalışırdı. Halbuki onlar, kendilerinden başkalarını saptıramazlar. Sana da bir zarar veremezler. Allah, sana kitabı ve hikmeti indirmiş, bilmediğini öğretmiştir. Ve Allah’ın senin üzerindeki lütfu çok büyük olmuştur.

### [Nisa 4:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:137.md) — لَمْ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا

Meal (IK): Doğrusu inanıp sonra küfür edenleri, sonra inanıp tekrar küfür edenleri, sonra da küfürleri artmış olanları Allah bağışlamayacaktır. Onları doğru yola da eriştirmeyecektir.

### [Nisa 4:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:141.md) — أَلَمْ

الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا

Meal (IK): Onlar, hep sizi gözetleyip durular. Allah’tan size bir zafer gelince; sizinle beraber değil miydik? derler. Kafirlere zaferden bir pay düştüğü zaman da onlara; size üstünlük sağlayarak mü’minlerden korumadık mı? derler. Kıyamet günü aranızda hüküm vercek Allah’tır. Allah, mü’minlerin aleyhinde asla fırsat vermeyecektir.

### [Nisa 4:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:152.md) — وَلَمْ

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Allah ve peygamberlerine iman edip onların birini diğerinden ayırmayanlara; işte onlara Allah mükafatlarını verecektir. Allah Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:164.md) — لَمْ

وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا

Meal (IK): Kıssalarını daha önce sana anlattığımız peygamberlerle, kıssasını sana anlatmadığımız peygamberlere de. Ve Allah Musa ile konuşmuştur.

### [Nisa 4:168](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:168.md) — لَمْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا

Meal (IK): Muhakkak ki küfreden ve zulmedenleri Allah, bağışlayacak ve onları doğru yola iletecek değildir.

### [Nisa 4:176](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/4:176.md) — لَمْ

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Senden fetva isterler. De ki: Size babası ve çocuğu olmayanın mirası hakkında fetvayı Allah veriyor. Çocuğu olmayıp bir kız kardeşi bulunan erkek ölürse; bıraktığının yarısı kız kardeşine kalır. Fakat kız kardeşinin çocuğu yoksa; kendisi ona tamamen varis olur. Eğer iki kız kardeş kalmışsa; bıraktığının üçte ikisi onlaradır. Eğer erkekli kadınlı bir çok kardeşi varsa; erkeğe iki kadının hissesi kadar pay vardır. Şaşırasınız diye Allah, size açıklıyor. Allah; her şeyi hakkıyla bilendir.

### [Maide 5:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:6.md) — فَلَمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

### [Maide 5:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:18.md) — فَلِمَ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Yahudiler ve hristiyanlar dediler ki: Biz; Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz. De ki: Öyleyse günahınızdan dolayı size neden azab ediyor? Hayır, siz O’nun yarattığı insanlarsınız. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de O’nadır.

### [Maide 5:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:20.md) — لَمْ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكًا وَآتَاكُمْ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Hani, Musa kavmine demişti ki: Ey kavmim; Allah’ın size olan nimetini hatırlayın. Hani sizden peygamberler yetiştirmiş ve size saltanatlar ihsan etmişti. Dünyalarda kimseye vermediğini size vermişti.

### [Maide 5:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:27.md) — وَلَمْ

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Onlara Adem’in iki oğlunun kıssasını doğru olarak anlat. Hani ikisi birer kurban sunmuşlardı da; birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. O: Andolsun seni öldüreceğim, deyince, (kardeşi) : Allah, ancak müttakilerden kabul eder, demişti.

### [Maide 5:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:40.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Bilmez misin ki, göklerin ve yeryüzünün mülkü Allah’ındır. Dilediğine azab eder, dilediğini bağışlar. Ve Allah; her şeye Kadir’dir.

### [Maide 5:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:41.md) — وَلَمْ · لَمْ

يَاأَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamber; ağızlarıyla inandık dedikleri halde kalbleriyle inanmayanlardan, yahudi olanlardan, yalan kulak verenler ve sana gelmeyen başka bir kavmin sözünü dnleyenlerden küfre koşanlar, sen, üzmesin. Sözlerin yerlerini değiştirirler de; size bu verilirse alın, verilmezse kaçının, derler. Allah, kimin de fitneye düşmesini isterse; onun için senin Allah’a karşı hiçbir şeye gücün yetmez. İşte onlar; Allah’ın kalblerini temizlemek istemediği kimselerdir. Dünyada rüsvaylık, onlaradır. Ve onlar için ahirette, büyük bir azab vardır.

### [Maide 5:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:44.md) — لَمْ

إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Doğrusu Tevrat’ı Biz indirdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendilerini Allah’a teslim etmiş peygamberler, yahudi olanlara onunla, Rabb’a kul olanlarla bilginler de Allah’ın kitabından elde mahfuz kalanla hükmederlerdi. Ve ona şahid idiler. İnsanlardan korkmayın da Ben’den korkun. Ve ayetlerimi az bir değerle değiştirmeyin. Kim de Allah’In indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar, kafirlerin kendileridir.

### [Maide 5:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:45.md) — لَمْ

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Orada onlara yazdık ki: Muhakkak cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diştir. Yaralamalara kısas vardır. Kim de hakkından vazgeçerse; o, kendisi için keffarettir. Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse; işte onlar, zalimlerin kendileridir.

### [Maide 5:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:47.md) — لَمْ

وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): İncil ehli, Allah’ın onda indirdikleri ile hükmetsinler. Kim de Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse; işte onlar, fasıkların kendileridir.

### [Maide 5:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:67.md) — لَمْ

يَاأَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ey Peygamber; Rabbından sana indirileni tebliğ et. Eğer yapmazsan; O’nun elçiliğini yapmamış olursun. Allah; seni insanlardan korur. Muhakkak ki Allah; kafirler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Maide 5:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:73.md) — لَمْ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Allah, gerçekten üçün üçüncüsüdür, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki hiç bri tanrı yoktur, ancak bir tek tanrı vardır. Söylediklerinden vazgeçmezlerse; onlardan kafir olanlara acıklı bir azab dokunacaktır.

### [Maide 5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:89.md) — لَمْ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah size rasgele yeminlerinizden dolayı değil, bile bile ettiğiniz yeminlerden ötürü sorumlu tutar. Onun keffareti; ailenize yedirmekte olduğunuzun ortalamasından, on düşkünü yedirmek, yahut giydirmek veya bir köle azad etmektir. Kim de bunları bulamazsa; üç gün oruçtur. İşte bu, yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffaretidir. Yeminlerinizi tutun. Şükredersiniz diye Allah ayetlerini size işte böyle açıklar.

### [Maide 5:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/5:117.md) — فَلَمَّا

مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ

Meal (IK): Ben; onlara Senin bana buyuduğundan başkasını söylemedim. Rabbım ve Rabbınız olan Allah’a kulluk edin, dedim. Ben, aralarında bulunduğum sürece üzerlerine şahid idim. Beni öldürdüğünde onların murakıbı Sensin. Sen herşeye şahidsin.

### [En'am 6:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:5.md) — لَمَّا

فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Onlar; kendilerine gelince, hakkı yalanladılar. Ama alaya aldıkları şeyin haberi onlara gelecektir.

### [En'am 6:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:6.md) — أَلَمْ · لَمْ

أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَأَرْسَلْنَا السَّمَاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا وَجَعَلْنَا الْأَنْهَارَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَأَنْشَأْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا آخَرِينَ

Meal (IK): Görmediler mi ki; Biz, onlardan önce nice nesilleri yok ettik. Biz, onları sizi yerleştirmediğimiz şekilde yer yüzüne yerleştirmiş, gökten bol yağmur yağdırmış ve altlarından ırmaklar akıtmıştık. Sonra onları günahlarından dolayı yok ettik. Ve aralarından başka bir nesil yetiştirdik.

### [En'am 6:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:23.md) — لَمْ

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ

Meal (IK): Sonra onların sadece: Andolsun Allah’a ki, ey Rabbımız; bizler müşriklerden değildik, demelerinden başka çareleri kalmaz.

### [En'am 6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:44.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

### [En'am 6:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:76.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ

Meal (IK): Gece bastırınca; bir yıldız görmüş: Bu mu benim Rabbım? demiş. O, batınca da: Ben, batanları sevmem, demişti.

### [En'am 6:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:77.md) — فَلَمَّا · لَمْ

فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ

Meal (IK): Sonra ayı doğarken görünce: Bu mu benim Rabbım? demiş. O da batınca: Eğer Rabbım beni hidayete erdirmeseydi; muhakkak sapanlar güruhundan olurdum, demişti.

### [En'am 6:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:78.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَاقَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): Sonra güneşi doğarken görünce: Bu mu benim Rabbım? Bu daha büyük demiş. Ama batınca: Ey kavmim, ben sizin şirk koştuğunuz şeylerden uzağım, demişti.

### [En'am 6:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:81.md) — لَمْ

وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hem siz; Allah’ın size hiçbir delil ve bürhan indirmediği şeyleri O’na şirk koşmaktan korkmazken; kendisine şirk koştuğunuz şeylerden ben nasıl korkarım? Şimdi, bu iki zümreden hangisi emin olmaya daha layıktır? Eğer biliyorsanız.

### [En'am 6:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:82.md) — وَلَمْ

الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ

Meal (IK): İman edenler, imanlarını zulüm ile bulaştırmayanlar, işte onlaradır emniyet. Ve işte onlar, hidayete ermiş olanlardır.

### [En'am 6:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:91.md) — لَمْ

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Meal (IK): Allah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

### [En'am 6:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:93.md) — وَلَمْ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَنْ قَالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلَائِكَةُ بَاسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uydurandan, yahut kendisine hiçbir şey vahyedilmemişken; bana da vahyolundu, diyenden ve; Allah’ın indirdiği gibi ben de indireceğim, diyenden daha zalim kimdir? Bir görseydin; o zalimler can çekişirlerken melekler de ellerini uzatmış: Can verip bugün Allah’a karşı haksız yere söylediklerinizden ve O’nun ayetlerine büyüklük taslamanızdan ötürü horluk azabı ile cezalandırılacaksınız, derken.

### [En'am 6:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:101.md) — وَلَمْ

بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنَّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَلَمْ تَكُنْ لَهُ صَاحِبَةٌ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Gökleri ve yeri yoktan varedendir. O’nun nasıl çocuğu olabilir? O’nun bir eşi de yoktur. Ve herşeyi O yaratmıştır. O, her şeyi en iyi bilendir.

### [En'am 6:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:110.md) — لَمْ

وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

Meal (IK): Biz, onların kalblerini ve gözlerini çeviririz de ona ilk defa iman etmedikleri gibi azgınlıkları içinde kör ve şaşkın bırakırız.

### [En'am 6:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:121.md) — لَمْ

وَلَا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ

Meal (IK): Üzerine Allah’ın adı anılmayanlardan yemeyin. Çünkü bu; bir fısktır. Doğrusu, şeytanlar sizinle mücadele etmeleri için kendi dostlarına telkinde bulunurlar. Şayet onlara itaat ederseniz; şüphesiz ki siz de müşrikler olursunuz.

### [En'am 6:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:130.md) — أَلَمْ

يَامَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Ey cinn ve insan topluluğu; içinizden size ayetlerimi anlatan, bu gününüzün gelip çatmasından sizi uyaran peygamberler gelmedi mi? Derler ki; Ey Rabbımız, kendi hakkımızda şahidiz. Dünya hayatı onları aldattı da gerçek küfredenler olduklarına kendi aleyhlerinde şahidlik ettiler.

### [En'am 6:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:131.md) — لَمْ

ذَلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ

Meal (IK): Bu; Rabbının, haberleri yokken, kasabalar halkını haksız yere helak edici olmadığından dolayıdır.

### [En'am 6:158](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/6:158.md) — لَمْ

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ

Meal (IK): Onlar; hala kendilerine meleklerin gelmesini, yahut Rabbının gelmesini veya Rabbının ayetlerinden birinin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbının ayetleri geldiği gün; kişi daha önceden inanmamış veya imanından bir hayır kazanmamışsa; imanı, ona hiç fayda vermez. De ki: Bekleyin, doğrusu biz de bekleyenlerdeniz.

### [Araf 7:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:11.md) — لَمْ

وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; sizi yarattık, sonra size şekil verdik, sonra da meleklere dedik ki: Adem’e secde edin. Hemen secde ettiler. Ancak İblis müstesna. O, secde edenlerden olmadı.

### [Araf 7:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:22.md) — فَلَمَّا · أَلَمْ

فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ

Meal (IK): Böylece onların ikisini de baştan çıkarıp aldattı. Ağaçtan tadınca ayıp yerleri kendilerine göründü. İkisi de kendilerini cennetin yaprağıyla örtmeye başladılar. Rabbları da onlara: Ben sizi o ağaçtan men’etmedim mi? Ve şeytan size apaçık bir düşmandır, demedim mi? diye nida etti.

### [Araf 7:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:23.md) — لَمْ

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): İkisi dediler ki: Rabbımız; kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamazsan ve bize merhamet etmezsen; muhakkak ki biz, hüsrana uğrayanlardan oluruz.

### [Araf 7:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:33.md) — لَمْ

قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): De ki: Rabbım, açığıyla, gizlisiyle tüm hayasızlıkları, günahı, Allah’a şirk koşmanızı ve Allah’a karşı bilmediğiniz şeyleri söylemenizi haram kılmıştır.

### [Araf 7:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:46.md) — لَمْ

وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيمَاهُمْ وَنَادَوْا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ

Meal (IK): İki taraf arasında bir perde vardır. A’raf üzerinde de her birini simalarıyla tanıyan adamlar vardır. Cennetliklere: Size selam olsun, diye seslenirler. Bunlar, henüz girmeyen, ama uman kimselerdir.

### [Araf 7:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:87.md) — لَمْ

وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Eğer içinizden bir kısmı benimle gönderilene inanmış, bir kısmı da inanmamışsa; Allah, aranızdaki hükmü verinceye kadar sabredin. O; hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

### [Araf 7:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:92.md) — لَمْ

الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Şuayb’ı yalanlayanlar, zaten yurtlarında hiç oturmamış gibi oldular. Şuayb’ı yalanlamış olanlar; hüsrana uğrayanlar, işte onlar oldular.

### [Araf 7:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:100.md) — أَوَلَمْ

أَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِهَا أَنْ لَوْ نَشَاءُ أَصَبْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ

Meal (IK): Sahiplerinden sonra, yeryüzüne varis olanlara besbelli değilmidir ki; eğer Biz, dileseydik onları da günahlarından dolayı cezalandırırdık. Ve onların kalbleri üzerine mühür basarız da bir şey duymazlar.

### [Araf 7:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:116.md) — فَلَمَّا

قَالَ أَلْقُوا فَلَمَّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ وَجَاءُوا بِسِحْرٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Siz atın, dedi. Atınca; halkın gözlerini büyülediler, onlara korku saldılar ve büyük bir sihir getirmiş oldular.

### [Araf 7:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:126.md) — لَمَّا

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآيَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءَتْنَا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ

Meal (IK): Sen; bizden, sırf Rabbımızın ayetleri gelince ona inandık diye intikam alıyorsun. Rabbımız; üzerimize sabır yağdır ve bizi müslümanlar olarak öldür.

### [Araf 7:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:134.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَامُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Üzerlerine azab çökünce, dediler ki: Ey Musa, sana olan ahdine göre Rabbına dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan; andolsun ki, sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz.

### [Araf 7:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:135.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ

Meal (IK): Onların erişecekleri bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırınca; bir de bakarsın, onlar sözlerinden cayıyorlardı.

### [Araf 7:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:143.md) — وَلَمَّا · فَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Musa ta’yin ettiğimiz vakitte gelince ve Rabbı onunla konuşunca; dedi ki: Rabbım; bana, kendini göster. Sana bakayım. Buyurdu ki: Beni kat’iyyen göremezsin. Ama dağa bak; eğer o yerinde kalırsa, sen de Beni görürsün. Rabbı dağa tecelli edince; onu paramparça etti ve Musa da baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Tenzih ederim Seni, Sana tevbe ettim ve ben, mü’minlerin ilkiyim.

### [Araf 7:148](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:148.md) — أَلَمْ

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوسَى مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ أَلَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا اتَّخَذُوهُ وَكَانُوا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Musa’nın kavmi; onun ardından, zinet takımlarından canlıymış gibi böğüren bir buzağı heykeli edindiler. Onun kendileriyle konuşmadığını ve bir yol da göstermediğini görmediler mi ki, tanrı edindiler de zalimlerden oldular?

### [Araf 7:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:149.md) — وَلَمَّا · لَمْ

وَلَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قَالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Elleri böğründe, çaresiz kalıp kendilerinin de sapıtmış olduklarını görünce; dediler ki: Rabbımız bize merhamet etmezse ve bizi bağışlamazsa muhakkak ki hüsrana uğrayanlardan olacağız.

### [Araf 7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:150.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.

### [Araf 7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:154.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

Meal (IK): Öfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

### [Araf 7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:155.md) — فَلَمَّا

وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

Meal (IK): Musa, ta’yin ettiğimiz vakit için kavminden yetmiş kişi seçti. Onları titreme tutunca dedi ki: Rabbım; dileseydin önce onalrı da helak ederdin, beni de. İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden bizi helak eder misin? Bu, Senin imtihanından başka birşey değildir. Onunla dilediğini dalalete düşürür, dilediğini de hidayete götürürsün. Sen, bizim dostumuzsun. O halde bizi bağışla, merhamet et bize. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

### [Araf 7:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:164.md) — لِمَ

وَإِذْ قَالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا قَالُوا مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, içlerinden bir topluluk demişti ki: Allah’ın kendilerini helak edeceği veya çetin bir azab ile cezalandıracağı bir kavme ne diye öğüt veriyorsunuz? Onlar da: Rabbınıza karşı mazeret olsun ve belki sakınırlar diye, demişlerdi.

### [Araf 7:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:165.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine verilen öğüdü unutunca; Biz, kötülükden men’edenleri kurtardık, zulmedenleri ise fasıklık eder oldukları için şiddetli bir azab ile yakaladık.

### [Araf 7:166](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:166.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَا نُهُوا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ

Meal (IK): Böylece onlar, serkeşlik ederek yasak edileni yapmakta ısrar edince; aşağılık maymunlar olun, dedik.

### [Araf 7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:169.md) — أَلَمْ

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الْأَدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ وَالدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Onlardan kötü kimseler gelip onların yerine geçmiş, kitaba varis olmuşlardı. Dünyanın geçici meta’ını alıyorlar ve: İleride affedileceğiz diyorlardı. Onlara buna benzer bir meta’ gelse onu da alıyorlar. Onlardan; Allah’a karşı ancak hakkı söyleyeceklerine dair kitab üzerine ahd alınmamış mıydı? Ahiret yurdu, Allah’tan korkanlar için daha hayırlıdır. Hala aklınızı başınıza almayacak mısınız?

### [Araf 7:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:184.md) — أَوَلَمْ

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Düşünmüyorlar mı ki; arkadaşlarında hiçbir delilik yoktur. O, ancak apaçık bir uyarıcıdır.

### [Araf 7:185](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:185.md) — أَوَلَمْ

أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlar; göklerin melekutuna, Allah’ın yarattığı herhangi bir şeye ve ecellerinin yaklaşmış olması ihtimaline hiç bakmazlar mı? Bundan sonra artık hangi söze inanacaklar?

### [Araf 7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:189.md) — فَلَمَّا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): O’dur, sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da gönlünün ısınacağı eşini vareden. Eşini örtüp bürüyünce; o, hafif bir yük yüklendi ve onunla bir müddet gider gelirdi. Nihayet ağırlaşınca; karı koca Rabbları olan Allah’a: Eğer bize salih bir çocuk verirsen andolsun ki şükredenlerden oluruz, diye dua ettiler.

### [Araf 7:190](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:190.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Allah onlara salih bir çocuk verince; kendilerine verdiği şey hakkında Allah’a ortaklar koştular. Allah, onların ortak koştukları şeyden münezzeh tir.

### [Araf 7:203](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/7:203.md) — لَمْ

وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet getimediğin zaman, derler ki: Sen, bir tane yapsaydın ya? De ki: Ben, ancak Rabbımdan bana vahyolunana uyarım. Bu, Rabbımızdan gözleri açacak delillerdir. İman eden bir kavim için hidayet ve rahmettir.

### [Enfal 8:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/8:17.md) — فَلَمْ

فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Siz öldürmediniz onları, fakat Allah öldürdü. Attığın zaman da; sen atmadın ancak Allah attı. Allah bunu, inananları güzel bir imtihana tabi tutmak için yapmıştı. Muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/8:48.md) — فَلَمَّا

وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَى عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Hani şeytan onlara yaptıklarını süslemiş ve demişti ki: Bugün insanlardan sizi yenecek yoktur. Ben de size muhakkak yardımcıyım. İki ordu karşılaşınca da, iki topuğu üstüne kaçarak: Benim sizinle alakam yok, doğrusu sizin görmediklerinizi görüyorum, ben Allah’tan korkuyorum. Çünkü Allah azabı şiddetli olandır, demişti.

### [Enfal 8:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/8:53.md) — لَمْ

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bunun sebebi; bir topluluk kendi nefislerindekini değiştirmedikçe, Allah’ ın onlara verdiği nimetini değiştirmeyeceğidir. Ve muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/8:72.md) — وَلَمْ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا مَا لَكُمْ مِنْ وَلَايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُوا وَإِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلَّا عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip hicret eden, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenler; barındırıp yardım edenler, işte onlar; birbirinin dostudurlar. İman edip de hicret etmeyenlere gelince; hicret edene kadar sizin onlarla bir dostluğunuz yoktur. Şayet onlar da din hususunda sizden yardım isterlerse; sizinle aralarında muahede bulunan bir kavim aleyhinde olmamak üzere onlara yardım etmek boynunuza borçtur. Allah yaptıklarınızı görendir.

### [Tevbe 9:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:4.md) — لَمْ · وَلَمْ

إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Yalnız muahede yaptığınız müşriklerden, muahede hükümlerinde size karşı bir eksiklik yapmayan ve aleyhinizde kimseye yardım etmeyenler, müstesnadır. O halde anlaşmayı, sonuna kadar tamamlayın. Muhakkak ki Allah, müttakileri sever.

### [Tevbe 9:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:16.md) — وَلَمَّا · وَلَمْ

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Yoksa siz, içinizden cihad edip Allah’tan, peygamberinden ve mü’minlerden başkasını sırdaş edinmeyenleri ortaya çıkarmadan sizi kendi halinize bırakacak mı sandınız? Allah, işlediklerinizden haberdardır.

### [Tevbe 9:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:18.md) — وَلَمْ

إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسَى أُولَئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): Allah’ın mescidlerini; ancak Allah’a ve ahiret gününe iman eden, namaz kılan, zekat veren ve Allah’tan başka kimseden korkmayanlar tamir ederler. İşte bunlar, hidayete erenlerden olabilirler.

### [Tevbe 9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:25.md) — فَلَمْ

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, size birçok yerlerde ve Huneyn gününde yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz sizi böbürlendirmişti de size bir faydası olmamıştı. Yeryüzü genişliğine rağmen size dar gelmişti. Sonra gerisin geri dönüp gitmiştiniz.

### [Tevbe 9:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:26.md) — لَمْ

ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Bilahare Allah; Rasulü ile mü’minlerin üzerine sekinetini indirmişti, görmediğiniz orduları da indirmişti. Ve kafirleri azaba uğratmıştı. Kafirlerin cezası buydu.

### [Tevbe 9:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:40.md) — لَمْ

إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Eğer siz ona yardım etmezseniz; doğrusu Allah, ona yardım etmişti. Hani kafirler onu çıkarmışlardı da, o ikinin ikinicisydi. Hani onlar mağarada idiler ve hani o, arkadaşına; üzülme, Allah bizimledir, diyordu. Bunun üzerine Allah, ona sekinetini indirmişti, onu sizin görmediğiniz ordularla desteklemişti. Ve küfretmiş olanların sözünü alçaltmıştı. Allah’ın kelimesi ise en yüce olandır. Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:43.md) — لِمَ

عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Allah seni affetsin. Doğrular sana besbelli olup yalancıları bilmeden önce neden onlara izin verdin?

### [Tevbe 9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:58.md) — لَمْ

وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ

Meal (IK): İçlerinden kimi de sadakalar hakkında sana dil uzatırlar. Eğer kendilerine verilirse hoşlanırlar, verilmezse hemen kızarlar.

### [Tevbe 9:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:63.md) — أَلَمْ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ذَلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki: Kim, Allah’a ve Rasulüne karşı koymaya kalkışırsa; muhakkak ona, içinde ebedi kalacağı cehennem ateşi vardır. İşte bu, en büyük rüsvaylıktır.

### [Tevbe 9:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:70.md) — أَلَمْ

أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Onlara kendilerinden öncekilerin, Nuh, Ad ve Semud kavminin, İbrahim kavminin, Medyen ve altüst olmuş şehirler halkının haberleri gelmedi mi? Peygamberi onlara apaçık delillerle gelmişlerdi. Allah, onlara zulmediyor değildi. Ama onlar, kendilerine zulmediyorlardı.

### [Tevbe 9:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:74.md) — لَمْ

يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْرًا لَهُمْ وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): And olsun ki, müslüman olduktan sonra inkar edip küfür sözünü söylemişler iken, söylemedik diye Allah’a yemin ettiler, başaramayacakları bir şeye giriştiler; Allah ve peygamberi bol nimetinden onları zenginleştirdi ve öç almaya kalktılar. Eğer tevbe ederlerse iyiliklerine olur; şayet yüz çevirirlerse, Allah onları dünya ve ahirette can yakıcı azaba uğratır. Ve onlar için yeryüzünde bir dost ve yardımcı yoktur.

### [Tevbe 9:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:76.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا آتَاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Ama Allah onlara lütuf ve kereminden ihsan edince; cimrilik ettiler ve yüz çevirdiler. Onlar zaten dönektirler.

### [Tevbe 9:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:78.md) — أَلَمْ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَأَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

Meal (IK): Bilmezler mi ki; Allah, onların içlerinden gizlediklerini de, fısıltılarını da bilir. Ve Allah, gaybları çok iyi bilendir.

### [Tevbe 9:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:104.md) — أَلَمْ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki; Allah, muhakkak kullarından tevbeyi kabul edecek ve sadakaları alacak olanın kendisidir. Ve muhakkak ki Allah, Tevvab ve Rahim’dir.

### [Tevbe 9:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/9:114.md) — فَلَمَّا

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): İbrahim’in babası için mağfiret dilemesi; sadece ona verdiği bir vaadden dolayı idi. Ama onun Allah’ın düşmanı olduğu kendisine belli olunca; ondan uzaklaştı. Muhakkak ki İbrahim, çok içli ve halim idi.

### [Yunus 10:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:12.md) — فَلَمَّا · لَمْ

وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İnsan bir sıkıntıya düşünce; yan gelip yattığı veya ayakta bulunduğu anlarda Bize yalvarıp yakarır. Biz, sıkıntısını giderince de; karşılaştığı sıkıntıdan ötürü Bize hiç yalvarmamışa döner. Böylece aşırı gidenlere işledikleri hoş görünür.

### [Yunus 10:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:13.md) — لَمَّا

وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; sizden önce nice nesilleri zulmettikleri zaman helak ettik. Peygamberleri onlara apaçık delillerle geldikleri halde, onlar inanmamışlardı. İşte Biz, suçlu kavmi böyle cezalandırırız.

### [Yunus 10:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:23.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا أَنْجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Allah onları kurtarınca; hemen yeryüzünde haksız yere taşkınlıklara başlarlar. Ey insanlar; yaptığınız taşkınlık aleyhinize, dünya hayatının eğlencesidir. Sonra dönüşünüz, Bizedir. Biz de yapmış olduğunuzu size bildiririz.

### [Yunus 10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:24.md) — لَمْ

إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Dünya hayatının misali; sadece gökten indirdiğimiz su gibidir. Onunla, insan ve hayvanların yiyerek beslendikleri bitkiler bol bol yetişir; yeryüzü renk renk, çeşit çeşit masullerle süslenir. Ve yerin sahibleri bütün bunlara kadir olduklarını sandıkları sırada; geceleyin veya gündüzün emrimiz geliverirde orayı hiç birşey bitirmemişe çeviririz. Daha dün birşey yokmuş gibi olur. İşte Biz, ayetlerimizi düşünen insanlar için böylece açıklarız.

### [Yunus 10:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:39.md) — لَمْ · وَلَمَّا

بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Hayır, onlar bilgisini kavrayamadıkları, yorumu kendilerine gelmemiş bir şeyi yalanladılar. Onlardan öncekiler de böyle yalanlamışlardı. Zalimlerin sonunun nasıl olduğuna bir bak.

### [Yunus 10:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:45.md) — لَمْ

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

Meal (IK): O gün, onları sanki dünyada gündüzün sadece bir saat kalmışlar gibi toplayınca; birbirlerini tanırlar. Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar ziyana uğramışlardır. Zaten onlar, hidayete ermişler de değillerdi.

### [Yunus 10:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:54.md) — لَمَّا

وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Yeryüzünde bulunan her şey, nefsine zulmeden kimsenin olsaydı, onu fidye verirdi. Azabı gördükleri zaman içlerinde pişmanlık duyarlar. Halbuki onlar haksızlığa uğratılmadan aralarında adaletle hükmolunmuştur.

### [Yunus 10:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:76.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا إِنَّ هَذَا لَسِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Tarafımızdan kendilerine hak geldiği vakit; doğrusu bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

### [Yunus 10:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:77.md) — لَمَّا

قَالَ مُوسَى أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَكُمْ أَسِحْرٌ هَذَا وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ

Meal (IK): Musa dedi ki: Hak size geldiğinde mi böyle söylersiniz? Bu mudur büyü? Halbuki büyücüler felah bulmazlar.

### [Yunus 10:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:80.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُوسَى أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ

Meal (IK): Sihirbazlar gelince, Musa onlara: Atacağınızı atın, dedi.

### [Yunus 10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:81.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Onlar atacaklarını atınca; Musa dedi ki: Bu sizin yaptığınız sihirdir, Allah onu boşa çıkaracaktır. Allah, elbette fesadçıların işini düzeltmez.

### [Yunus 10:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/10:98.md) — لَمَّا

فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ

Meal (IK): İman edip imanı kendisine fayda sağlayan bir kasaba olsaydı ya? Yunus’un kavmi müstesna. Onlar, iman ettikleri zaman üzerlerinden bu dünya hayatında rüsvaylık azabını kaldırdık, bir zamana kadar da kendilerini faydalandırdık.

### [Hud 11:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:20.md) — لَمْ

أُولَئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ يُضَاعَفُ لَهُمُ الْعَذَابُ مَا كَانُوا يَسْتَطِيعُونَ السَّمْعَ وَمَا كَانُوا يُبْصِرُونَ

Meal (IK): Bunlar, yeryüzünde aciz bırakacak olanlar değillerdir. Allah’a karşı duracak yardımcıları da yoktur. Onların azabı kat kat olacaktır. Onlar, işitmeye tahammül edemez ve göremezlerdi de.

### [Hud 11:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:58.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُودًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَنَجَّيْنَاهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Hud’u ve beraberindeki mü’minleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Onları katı bir azabtan kurtardık.

### [Hud 11:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:66.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Salih’i ve beraberindeki mü’minleri, tarafımızdan bir rahmet ile azabdan ve o günün rüsvaylığından kurtardık. Doğrusu Rabbın; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Hud 11:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:68.md) — لَمْ

كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا إِنَّ ثَمُودَ كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلَا بُعْدًا لِثَمُودَ

Meal (IK): Sanki orada hiç yaşamamışlardı. Bilin ki; Semud, Rabblarını inkar etmişlerdi. Ve yine bilin ki; Semud, Allah’ın rahmetinden uzaklaştı.

### [Hud 11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:70.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): Ellerinin ona uzanmadığını görünce, durumlarını beğenmedi ve içine korku düştü. Korkma, biz Lut kavmine gönderildik, dediler.

### [Hud 11:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:74.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): İbrahim’in korkusu geçipte müjde kendisine ulaşınca; Lut kavmi hakkında bizimle tartışmaya girişti.

### [Hud 11:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:77.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ

Meal (IK): Elçilerimiz Lut’a gelince; onların gelmelerinden endişeye düştü, çok sıkıldı ve: İşte bu çok çetin bir gündür, dedi.

### [Hud 11:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:82.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; oranın üstünü altına getirdik ve üzerine yığın yığın sert taşlar yağdırdık.

### [Hud 11:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:94.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Şuayb’ı ve beraberindeki inananları, katımızdan bir rahmet ile kurtardık. Zulmedenleri de korkunç bir ses yakaladı ve oldukları yerde diz üstü çöküverdiler.

### [Hud 11:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:95.md) — لَمْ

كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا بُعْدًا لِمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ

Meal (IK): Sanki orada hiç yaşamamışlardı. Bilin ki; Semud da Medyen de Allah’ın rahmetinden uzaklaştı.

### [Hud 11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:101.md) — لَمَّا

وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

Meal (IK): Onlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

### [Hud 11:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/11:111.md) — لَمَّا

وَإِنَّ كُلًّا لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمَالَهُمْ إِنَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Hiç şüphe yok ki Rabbın; herkese amellerinin karşılığını tamamen ödeyecektir. Muhakkak ki O; yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Yusuf 12:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:15.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Onu götürdükleri vakit, kuyunun derinliklerine bırakmayı birlikte kararlaştırdılar. Biz de kendisine vahyettik ki: Sen; onlara, kendileri hiç farkına varmadan yaptıklarını bir bir haber vereceksin.

### [Yusuf 12:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:22.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Ergenlik çağına gelince; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle mükafaatlandırırız Biz, ihsan edenleri.

### [Yusuf 12:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:28.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا رَأَى قَمِيصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ

Meal (IK): Gömleğinin arkadan yırtılmış olduğunu görünce; (kadının kocası) dedi ki: Doğrusu bu, sizin tuzağınızdandır, siz kadınların tuzağı büyüktür.

### [Yusuf 12:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:31.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَآتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ سِكِّينًا وَقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا هَذَا بَشَرًا إِنْ هَذَا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): Onların dedikodularını işitince; onlara haber yolladı. Onlar için yaslanacak yerler hazırladı ve onlardan her birine birer bıçak verdi. (Yusuf’a) : Çık karşılarına, dedi. Hepsi onu görünce kendisini çok büyüttüler. Ve ellerini kestiler. Dediler ki: Allah’ı tenzih ederiz. Haşa bu, bir beşer değildir, ancak çok şerefli bir melektir.

### [Yusuf 12:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:32.md) — لَمْ

قَالَتْ فَذَلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ

Meal (IK): Kadın dedi ki: İşte beni, onun için ayıpladığınız budur. Onu kendime ram etmek istedim, ama o iffetinden çekindi. Eğer istediğimi yapmazsa; andolsun ki, zindana atılacak ve zillete uğrayanlardan olacaktır.

### [Yusuf 12:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:50.md) — فَلَمَّا

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ

Meal (IK): Hükümdar dedi ki: Onu bana getirin. Bunun üzerine ona elçi gelince: Efendine dön ve ellerini kesen o kadınların zoru neydi kendisine sor. Şüphesiz ki benim Rabbım, onların düzenini bilir, dedi.

### [Yusuf 12:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:52.md) — لَمْ

ذَلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ

Meal (IK): Bu; gıyabında kendisine gerçekten hıyanet etmediğimi, hainlerin hilesini Allah’ın başarıya erdirmeyeceğini, onun da bilmesi içindi.

### [Yusuf 12:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:54.md) — فَلَمَّا

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ

Meal (IK): Hükümdar dedi ki: Onu bana getirin de yanıma alayım. Onunla konuşunca da dedi ki: Sen, bugün bizim yanımızda önemli bir mevki sahibisin, eminsin.

### [Yusuf 12:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:59.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ

Meal (IK): Onların yüklerini hazırlatınca dedi ki: Bana baba bir kardeşinizi getirin. Görmüyormusunuz ki ben, ölçüyü tam ölçüyorum ve ben, konukseverlerin en iyisiyim.

### [Yusuf 12:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:60.md) — لَمْ

فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِي وَلَا تَقْرَبُونِ

Meal (IK): Eğer onu bana getirmezseniz; benden bir ölçek dahi alamazsınız ve bir daha bana yaklaşmayın.

### [Yusuf 12:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:63.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

Meal (IK): Babalarına döndüklerinde dediler ki: Ey babamız; artık bize zahire verilmeyecek. Kardeşimizi bizimle beraber gönder de zahiremizi alalım. Biz herhalde onu koruruz.

### [Yusuf 12:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:65.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مَا نَبْغِي هَذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذَلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ

Meal (IK): Yüklerini açyıkları vakit; karşılık olarak götürdüklerinin kendilerine iade edilmiş olduğunu gördüler. Dediler ki: Ey babamız, daha ne isteriz, işte mallarımız da bize geri verilmiş, onunla ailemize yine zahire getiririz. Kardeşimizi koruruz ve bir deve yükü zahire artırırız. Esasen bu, az bir ölçektir.

### [Yusuf 12:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:66.md) — فَلَمَّا

قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلَّا أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

Meal (IK): Dedi ki: Etrafınız kuşatılmadıkça muhakkak bana getireceğinize dair Allah’a karşı sağlam bir söz vermezseniz, onu sizinle asla göndermem. Artık onlar söz verince: Allah söylediklerinize Vekil’dir, dedi.

### [Yusuf 12:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:68.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Babalarının kendilerine emrettiği yerden girdiler. Bu, Allah katında onlara bir fayda sağlamazdı. Ancak Ya’kub içindeki dileği meydana çıkarmış oldu. O, şüphe yok ki kendisine öğrettiğimiz için ilim sahibi idi, ama insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:69.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَخَاهُ قَالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Yusuf’un yanına girince; o, kardeşini yanına aldı ve: Ben senin kardeşinim, onların yapmış olduklarına artık üzülme, dedi.

### [Yusuf 12:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:70.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ

Meal (IK): Onların yüklerini yüklettiğinde su kabını öz kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra bir münadi: Ey kafile; siz gerçekten hırsızlarsınız, diye bağırdı.

### [Yusuf 12:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:77.md) — وَلَمْ

قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَانًا وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ

Meal (IK): Dediler ki: O çalmışsa, daha evvel onun bir kardeşi de çalmıştı. Yusuf bunu içinde gizledi, onlara açılmadı. Sizin durumunuz daha kötüdür. Allah sizin anlatmakta olduğunuzu en iyi bilendir, dedi.

### [Yusuf 12:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:80.md) — فَلَمَّا · أَلَمْ

فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Ondan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

### [Yusuf 12:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:88.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَاأَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ

Meal (IK): Onlar yanına vardıklarında dediler ki: Ey Aziz; bizi de ailemizi de darlık bastı, pek değersiz bir malla geldik. Bize yine tam ölçek ver de tasadduk et. Muhakkak ki Allah, tasadduk edenleri mükafaatlandırır.

### [Yusuf 12:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:94.md) — وَلَمَّا

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْلَا أَنْ تُفَنِّدُونِ

Meal (IK): Kafile ayrılınca babaları dedi ki: Bana bunak demezseniz; inan olsun ki, Yusuf’un kokusunu duyuyorum.

### [Yusuf 12:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:96.md) — فَلَمَّا · أَلَمْ

فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Fakat müjdeci gelip de onu yüzüne sürünce; derhal gördü ve dedi ki: Ben, size Allah katından sizin bilmeyeceğinizi biliyorum, dememiş miydim?

### [Yusuf 12:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:99.md) — فَلَمَّا

فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ

Meal (IK): Onlar Yusuf’un yanına girdiklerinde; o anasını, babasını bağrına bastı ve: Allah’ın isteği ile Mısır’a emin olarak girin, dedi.

### [Yusuf 12:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/12:109.md) — أَفَلَمْ

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Senden önce gönderdiğimiz elçiler de ancak kasabalar halkından, kendilerine vahyettiğimiz birtakım erkeklerdi. Yeryüzünde dolaşmıyorlar mı ki; görsünler kendilerinden önce geçenlerin akıbetlerinin nasıl olduğunu. İttika edenler için ahiret yurdu elbette daha hayırlıdır. Hala akıllanmayacak mısınız?

### [Rad 13:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/13:18.md) — لَمْ

لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

Meal (IK): Rabblarına icabet edenlere; en güzel karşılık vardır. O’na icabet etmeyenler ise; şayet yeryüzünde bulunan her şey ve bir katı daha onların olsa, kurtulmak için onu fidye verirlerdi. Hesabın kötüsü, onlar içindir. Varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü konaktır.

### [Rad 13:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/13:31.md) — أَفَلَمْ

وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَى بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعًا وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِنْ دَارِهِمْ حَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Meal (IK): Şayet Kur’an ile; dağlar yürütülmüş veya yeryüzü parçalanmış, yahut ölüler konuşturulmuş olsaydı; kafirler yine de inanmazlardı. Halbuki bütün işler Allah’a aittir. İnananlar hala anlamadılar mı ki; Allah dileseydi bütün insanları doğru yola eriştirirdi. Ve yaptıklarından dolayı Allah’ın vaadi yerine gelene kadar küfredenlerin ya başına veya evlerinin yakınına bir bela gelirdi. Şüphesiz Allah, verdiği sözden caymaz.

### [Rad 13:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/13:41.md) — أَوَلَمْ

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Görmüyorlar mı ki; Biz, yeryüzünün etrafından gitgide eksiltmekteyiz. Allah hükmünü verir. O’nun hükmünü bozacak yoktur. Ve O, hesabı çabuk görendir.

### [İbrahim 14:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:9.md) — أَلَمْ

أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Sizden önce geçenlerin Nuh, Ad, Semud kavimlerinin ve onlardan sonra Allah’tan başka kimsenin bilmediği kavimlerin haberi size gelmedi mi? Peygamberleri onlara ayetlerle geldiler de onlar, ellerini ağızlarına koyup: Biz, sizin gönderilmiş olduğunuz şeyi inkar ettik, bizi çağırdığınız şeyden şüphe ve endişe içindeyiz, dediler.

### [İbrahim 14:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:19.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ

Meal (IK): Görmez misin ki, Allah; gökleri ve yeri hak ile yaratmıştır. Dilerse sizi yok edip yeni bir halk getirir.

### [İbrahim 14:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:22.md) — لَمَّا

وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): İş olup bitince; şeytan dedi ki: Gerçekten Allah, size sözün doğrusunu söylemişti. Ben de size söz verdim, ama caydım. Sizi zorlayacak hiç bir gücüm de yoktu. Yalnız ben sizi çağırdım, siz de geldiniz. O halde beni kınamayın, kendinizi kınayın. Artık ben sizi kurtaramam, siz de beni kurtaramazsınız. Esasen daha önce, beni Allah’a ortak koşmanızı kabul etmemiştim. Doğrusu zalimlere elim bir azab vardır.

### [İbrahim 14:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:24.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ

Meal (IK): Görmez misin; Allah, nasıl bir misal verdi. Hoş bir söz; kökü sağlam, dalları göğe doğru olan hoş bir ağaca benzer.

### [İbrahim 14:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:28.md) — أَلَمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَةَ اللَّهِ كُفْرًا وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ

Meal (IK): Allah’ın verdiği nimeti küfre çevirip değiştirenleri ve milletlerini helak olacakları yere götürenleri görmüyor musun?

### [İbrahim 14:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/ayet/14:44.md) — أَوَلَمْ

وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ

Meal (IK): İnsanları, kendilerine azabın geleceği gün ile uyar. Zulmedenler derler ki: Rabbımız; bizi, yakın bir müddete kadar tehir et, davetine uyalım ve peygamberlere tabi olalım. Siz daha önce de sonunuzun gelmeyeceğine yemin etmemiş miydiniz?

### Diğer ayetler (279)

- Hicr: 15:33 · 15:61 · 15:70
- Nahl: 16:7 · 16:48 · 16:79 · 16:120
- İsra: 17:67 · 17:99 · 17:111
- Kehf: 18:1 · 18:6 · 18:33 · 18:42 · 18:43 · 18:47 · 18:52 · 18:53 · 18:59 · 18:61 · 18:62 · 18:68 · 18:72 · 18:75 · 18:78 · 18:82 · 18:90
- Meryem: 19:4 · 19:7 · 19:9 · 19:14 · 19:20 · 19:32 · 19:42 · 19:43 · 19:46 · 19:49 · 19:67 · 19:83
- Taha: 20:11 · 20:86 · 20:94 · 20:96 · 20:115 · 20:125 · 20:127 · 20:128 · 20:133
- Enbiya: 21:12 · 21:30
- Hac: 22:18 · 22:46 · 22:63 · 22:65 · 22:70 · 22:71
- Müminun: 23:68 · 23:69 · 23:105
- Nur: 24:4 · 24:6 · 24:13 · 24:28 · 24:31 · 24:35 · 24:39 · 24:40 · 24:41 · 24:43 · 24:58 · 24:62
- Furkan: 25:2 · 25:28 · 25:37 · 25:40 · 25:45 · 25:67 · 25:73
- Şuara: 26:7 · 26:18 · 26:21 · 26:41 · 26:61 · 26:116 · 26:136 · 26:167 · 26:197 · 26:225
- Neml: 27:8 · 27:10 · 27:13 · 27:22 · 27:36 · 27:40 · 27:42 · 27:44 · 27:46 · 27:84 · 27:86
- Kasas: 28:14 · 28:19 · 28:22 · 28:23 · 28:25 · 28:29 · 28:30 · 28:31 · 28:36 · 28:48 · 28:50 · 28:57 · 28:58 · 28:64 · 28:78
- Ankebut: 29:19 · 29:31 · 29:33 · 29:51 · 29:65 · 29:67 · 29:68
- Rum: 30:8 · 30:9 · 30:13 · 30:37
- Lokman: 31:7 · 31:20 · 31:29 · 31:31 · 31:32
- Secde: 32:24 · 32:26 · 32:27
- Ahzab: 33:5 · 33:9 · 33:19 · 33:20 · 33:22 · 33:25 · 33:27 · 33:37 · 33:60
- Sebe: 34:9 · 34:14 · 34:33 · 34:43
- Fatır: 35:27 · 35:37 · 35:42 · 35:44
- Yasin: 36:10 · 36:18 · 36:31 · 36:32 · 36:60 · 36:62 · 36:71 · 36:77
- Saffat: 37:29 · 37:102 · 37:103
- Sad: 38:8
- Zümer: 39:21 · 39:42 · 39:47 · 39:52 · 39:71
- Mü'min: 40:21 · 40:25 · 40:50 · 40:66 · 40:69 · 40:74 · 40:78 · 40:82 · 40:83 · 40:84 · 40:85
- Fussilet: 41:15 · 41:21 · 41:41 · 41:53
- Şura: 42:21 · 42:44
- Zuhruf: 43:30 · 43:35 · 43:47 · 43:50 · 43:55 · 43:57 · 43:63
- Duhan: 44:21
- Casiye: 45:8 · 45:31
- Ahkaf: 46:7 · 46:11 · 46:24 · 46:29 · 46:33 · 46:35
- Muhammed: 47:10 · 47:15
- Fetih: 48:13 · 48:21 · 48:25 · 48:27
- Hucurat: 49:11 · 49:14 · 49:15
- Kaf: 50:5 · 50:6
- Necm: 53:29 · 53:36
- Rahman: 55:56 · 55:74
- Hadid: 57:14 · 57:16
- Mücadele: 58:4 · 58:7 · 58:8 · 58:12 · 58:13 · 58:14
- Haşr: 59:2 · 59:11 · 59:16
- Mümtehine: 60:8
- Saff: 61:2 · 61:5 · 61:6
- Cuma: 62:3 · 62:5
- Münafikun: 63:6
- Tegabün: 64:5
- Talak: 65:4
- Tahrim: 66:1 · 66:3 · 66:10
- Mülk: 67:8 · 67:19 · 67:27
- Kalem: 68:26 · 68:28 · 68:51
- Hakka: 69:11 · 69:25 · 69:26
- Nuh: 71:6 · 71:15 · 71:21 · 71:25
- Cin: 72:13 · 72:19
- Müddessir: 74:43 · 74:44
- Kıyamet: 75:37
- İnsan: 76:1
- Mürselat: 77:16 · 77:20 · 77:25
- Nebe: 78:6
- Naziat: 79:46
- Abese: 80:23
- Buruc: 85:10
- Tarık: 86:4
- Fecr: 89:6 · 89:8
- Beled: 90:7 · 90:8
- Duha: 93:6
- İnşirah: 94:1
- Alak: 96:5 · 96:14 · 96:15
- Beyyine: 98:1
- Fil: 105:1 · 105:2
- İhlas: 112:3 · 112:4

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لم: حرفُ نفي لما مضى. تقول: لم يفعل ذاك، تريد أنه لم يكن ذلك الفعل منه فيما مضى من الزمان. وهي جازمة. وحروف الجزم: لَمْ، ولَمَّا، وألَمْ، وألَمَّا. ولِمَ بالكسر: حرفٌ يستفهَم به. تقول: لِمَ ذهبت? ولك أن تدخل عليه ما ثم تحذف من الألف، قال الله تعالى: "عَفا الله عَنْكَ لِمَ أذِنْتَ لَهُم". ولك أن تدخل عليها الهاء في الوقف فتقول لِمَهْ.

##### Türkçe

لم: **لم**: geçmişte olan şeye dair nefy harfidir. Dersin ki: **لم يفعل ذاك**; onun, zamanın geçmiş kısmında kendisinden o fiilin olmamış olmasını kastedersin. Ve o, cezmedicidir. Cezm harfleri: **لَمْ** ve **لَمَّا** ve **أَلَمْ** ve **أَلَمَّا**. Ve kesre ile **لِمَ**: kendisiyle istifham olunan bir harftir. Dersin ki: **لِمَ ذهبت**? Ve onun üzerine **ما**’yı dâhil etmen, sonra eliften hazfetmen vardır; Allah Teâlâ dedi ki: "**عَفا الله عَنْكَ لِمَ أذِنْتَ لَهُم**". Ve vakıfta onun üzerine **الهاء**’yı dâhil etmen vardır; böylece **لِمَهْ** dersin.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب اللام والميم
لم ، مل .
لم : اللّيث : اللَّمّ : الْجَمع الكثيرُ الشَّدِيد .
تقول : كتيبة مَلْمُومة ، وحَجر مَلْمُوم ، وطِين مَلْمُوم ؛ وقال أبو النَّجْم :
مَلْمُومة لمًّا كَظَهْر الجُنْبُلِ
وصَف هامة جَمل .
قال : والآكل يَلُمّ الثّريد فيجعله لُقَماً .
وقال الله جلّ وعزّ : ( الْمِسْكِينِ وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلاً لَّمّاً ) ( الفجر : 19 ) أي أكلاً شَدِيداً .
وقال الزّجّاج : أي تأكلون تراث اليتَامَى لمّاً ، أَي تُلمّون بجميعه .
قال الفراء : لمّاً ، أَي شديداً .
ورُوي عن الزّهري أنه قرأ : ( وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ ) ( هود : 111 ) ، أي : جَمْعاً ؛ لأن معنى اللّم : الجَمع .
تقول : لَممت الشيءَ أَلُمّه لَمّاً ، إذا جَمعتَه .
فأما قولهم : لمّ الله شَعثك ، فتأويله : جمع
الله لك ما يُذْهِب شَعَثك .
وأما ( لمّا ) مُرسلة الألف مشدّدة الميم غير مُنَوَّنة ، فلها معانٍ في كلام العرب :
أحدها : أنَّها تكون بمعنى الحين إِذا ابتدىء بها ، أو كانت مَعطوفة بواو أو فاء ، وأُجيبت بفعل يكون جوابها ، كقولك : لما جاء القوم قاتلناهم ، أي حين جاءوا .
ومنه قول الله عزّ وجلّ : ( سَوَآءَ السَّبِيلِ وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُونَ ) ( القصص : 23 ) .
وقوله تعالى : ( بِغُلَامٍ حَلِيمٍ فَلَمَّا بَلَغَ ) ( الصافات : 102 ) .
معناه كله : حين .
وقد يُقدّم الجواب عليها ، فيُقال : استعدّ القوم لقتال العدوّ لما أحسّوا بهم ، أي حين أحسّوا بهم .
وتكون ( لما ) بمعنى ( لم ) الجازمة ؛ قال الله تعالى : ( ذِكْرِى بَل لَّمَّا يَذُوقُواْ ) ( ص : 8 ) . أي : لم يذوقوه .
وتكون بمعنى إلاّ ، تقول : سألتك لَمّا فَعلت ، بمعنى : إلاّ فَعلْت .
وهي في لُغة هُذيل بمعنى ( إلا ) إذا أُجيب بها ( إن ) التي هي للجحد ؛ كقول الله تعالى : ( ) الثَّاقِبُ إِن كُلُّ ) ( الطارق : 4 ) معناه : ما كل نفس إلاّ عليها حافظ .
ومثله قولُه تعالى : ( لاَ يَرْجِعُونَ وَإِن كُلٌّ لَّمَّا جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ ) ( يس : 32 ) .
شدّدها عاصم ، والمعنى : ما كُلُّ إلاّ جميعٌ لَدينا .
وقال الفَرّاء : ( لما ) إذا وضعت في معنى إلا فكأنها ( لَمْ ) ضُمّت إليها ( ما ) فصارا جميعاً بمعنى ( إن ) التي تكون جحداً ، فضمّوا إليها ( لا ) فصارا جميعاً حرفاً واحداً وخرجا من حَدّ الجحد .
وكذلك ( لمّا ) .
قال : ومثل ذلك قولهُم : لولا ، إنما هي ( لو ) و ( لا ) جُمعتا فخرجت ( لو ) من حدّها و ( لا ) من الجحد ، إذا جُمعتا فصيِّرتا حَرْفاً .
قال : وكان الكسائي يقول : لا أَعرف وجه ( لمّا ) بالتّشديد .
قلت : وممّا يدُلك على أن ( لما ) يكون بمعنى ( إلا ) مع ( أن ) التي تكون جَحداً ، قولُ الله عزّ وجلّ : ( الاَحْزَابُ إِن كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرٌّ سُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ) ( ص : 14 ) ، وهي قراءة قُرّاء الأمْصار .
وقال الفراء : وهي في قراءة عبد الله : ( الاَحْزَابُ إِن كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرٌّ سُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ) ( ص : 14 ) .
والمعنى واحد ، والأولَى قراءة الفَرّاء .
وقال الخليلُ : ( لمّا ) تكون انتظاراً لشيء مُتَوقَّع .
وقد تكون انقطاعاً لشيء ، قد مَضى .
قلت : وهو كقولك : لمّا غَاب قُمْت .
الكسائي : ( لما ) تكون جحداً في مكان ، وتكون انتظاراً لشيء متوقَّع في مكان ، وتكون بمعنى ( إلا ) في مكان .
تقول : بالله لمّا قمت عنَّا ، بمعنى : إلاّ قمت عنَّا .
وأما قول الله عزّ وجلّ : ( وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ ) ( هود : 111 ) . فإنه قُرئت مخفّفة ومُشدَّدة .
فمن خَففها جَعل ( ما ) صلةً ، المعنى : وإن كُلاًّ ليوفينّهم ربّك أعمالَهم .
واللام في ( لما ) لام ( أن ) و ( ما ) زائدة مؤكدة ، لم تُغَيِّرالمعنى ولا العَمل .
وقال الفراء في ( لما ) ها هنا بالتخفيف قولاً آخر ، جعل ( ما ) اسماً للناس ، كما جاز في قوله تعالى : ( فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُمْ ) ( النساء : 3 ) . والمعنى : من طاب لكم . والمعنى : وإن كلاّ لما ، أي لمن ليوفِّينهم .
وأمّا اللام التي في قوله : ( ليوفِّينهم ) فإنها لامٌ دَخَلت على نِيَّة يَمينٍ فيما بين ( ما ) وبين صلتها ، كما تقول :
هذا مَن لَيَذْهَبنّ ، وعندي مَن لَغَيْرُه خَيْرٌ منه .
ومثله قوله عز وجل : ( وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ ) ( النساء : 72 ) .
وأما من شدّد ( لمّا ) في قوله : ( وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ ) ( هود : 111 ) .
فإن الزجاج جعل ( لمّا ) بمعنى ( إلاّ ) .
وأما الفراء فإنه زعم أن معناه : لمَنْ ما ، ثم قُلبت النون ميماً ، فاجْتمعت ثلاث ميمات ، فَحُذفت إحداهن ، وهي الوسطى ، فبقيت ( لما ) .
قال : وهذا القول ليس بشيء ، لأن ( من ) لا يجوز حذفها ، لأنها اسمٌ على حَرْفين .
قال : وزعم المازني أن ( لمّا ) أصلها ( لما ) خفيفة ثم شدِّدت الميم .
قال الزجاج : وهذا القول ليس بشيء أيضاً ، لأن الحروف نحو ( ربّ ) وما أَشْبهها يُخفّف ، ولا يُثقَّل ما كان خفيفاً ، فهذا منتقض .
قال : وهذا جميع ما قيل في ( لمّا ) مشدّدة .
وأما ( لم ) فإنه لا يليها إلا الفعل الغابر ، وهي تجزمه ، كقولك : لم يَسْمَع .
الليث : ( لم ) عزيمة فِعْل قد مَضى ، فلما جُعل الفِعل معها على جهة الفِعل الغابر جُزم ، وذلك قولك : لم يَخْرج زيدٌ ، وإنما معناه : لا خَرج زيدٌ ، فاستقبحوا هذا اللّفظ في الكلام ، فحملوا الفعل على بناء الغابر ، فإذا أُعيدت ( لا ) و ( لا ) مَرَّتين أو أكثر حَسُن حينئذ ، لقول الله عز وجلّ : ( الْمَسَاقُ فَلاَ صَدَّقَ وَلاَ صَلَّى ) ( القيامة : 31 ) أي : لم يُصدق ولم يُصَلِّ .
قال : وإذا لم يُعِد ( لا ) فهو في المَنطق قبيح ، وقد جاء ؛ قال أُمَيّة :
إن تَغْفِر اللّهم تَغْفر جَمّا
وأيّ عَبْدٍ لك لا أَلَمّا
أي : لم يُلم .
وأما ( ألم ) فالأصل فيها ( لم ) أُدخل فيها ألف اسْتفهام .
وأما ( لِمَ ) فإنها ( ما ) التي تكون استفهاماً وُصلت بلام .
ابن السِّكيت : اللّمّ ، مصدر : لمَمت الشيء ، وهو جمعك الشيء وإصلاحكه .
ومنه يقال : لَمَّ الله شَعَثك ، يَلُمّه .
قال : واللّمَم : الجُنون .
واللَّمم : دون الكَبِيرة من الذّنوب ؛ قال الله تعالى : ( بِالْحُسْنَى الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلاَّ اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُمْ ) ( النجم : 32 ) .
وقال أبو إسحاق : قيل : اللَّمم : نحو القُبلة ، والنَّظرة ، وما أَشْبه ذلك .
وقيل ، ( إلا اللمم ) : إلا أن يكون العَبد أَلَمّ بفاحشة ثم تاب .
قال : ويدل قولُه : ( اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ ) ( النجم : 32 ) على أن اللَّمم أن يكون الإنسان قد أَلَمّ بالمَعْصية ولم يُصرّ عليها .
وإنما الإلمام في اللغة يُوجب أنك تأتي في الوقت ولا تُقيم على الشيء ، فهذا معنى اللَّمَم .
قلت : ويدل على صحة قوله قولُ العرب : ألممت بفلان إلماماً ، وما تَزُورنا إلاّ لِمَاماً .
قال أبو عُبيد ، معناه : الأحيانَ على غير مُواظبة ولا وقتٍ مَعْلوم .
وقال الفراء : في قوله : إلا اللمم يقول : إلا المُتقارب من الذُّنوب الصَّغيرة .
قال : وسمعتُ العرب تقول : ضربته ما لَمَمُ القَتل . يُريدون : ضربَا مُتقارباً للقتل .
قال : وسمعت آخر يقول : ألمَّ يفعل كذا ، في معنى : كادَ يَفعل .
قال : وذكر الكلبي : إنها النَّظرة على غير تَعمُّد ، فهي لَمَمٌ ، وهي مَغْفورة ، فإن أعاد النظر فليس بلَمَم ، وهو ذَنب .
أخبرني المُنذري ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابي : اللَّمَم من الذُّنوب : ما دون الفاحشة .
أبو زيد : كان ذلك مُنذ شهر أو لَمَمِه ، ومنذ شَهرين أو لَمَمِهما .
أبو عبيد ، عن الكسائي : رَجُلٌ مَلْمُوم ومَمْسوس ، أي به لَمَمٌ ومَسٌّ من الجُنون .
وفي الحديث : ( وإنّ مما يُنْبت الرَّبيع ما يَقتل حَبَطاً أو يُلِمّ ) .
قال : معناه : يَقْرُب .
ومنه الحديث الآخر : ( فلولا أنه شيءٌ قضاه الله لأَلمَّ أَنْ يَذْهب بَصَرُه ) .
يعني ، لِما يرى فيها ، أي لَقَرُب أن يَذْهب بَصره .
أبو زيد : في أرض فلان من الشجر المُلِمّ كذا وكذا ، وهو الذي قارب أن يَحْمل .
وجَيْشٌ لَمْلَمٌ : كثيرٌ مُجْتمع .
وحَيٌّ لَمْلَمٌ ، كذلك ؛ وقال ابن أَحمر :
مِن دونهم إن جِئْتهم سَمَراً
حيٌّ حِلاَلٌ لَمْلَمٌ عَسْكَرُ
ويَلَمْلَم ، وأَلَمْلَم : مِيقات أهل اليمن للإِحرام بالحج ، موضعٌ بعينه .
ورجلٌ مِلَمٌ مِعَمٌّ ، إذا كان يُصلح الناس ويَعُمّهم معروفُه .
الليث : الإلْمام : الزّيارة غِبّاً .
والفِعل : أَلْممت به ، وعليه .
قال : والمُلِمّة : النازلة الشديدة ، من شدائد الدَّهر .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه عَوّذ ابْنَيه من كُلّ عين لاَمَّة .
قال أبو عبيد : قال : لامّة ولم يقل مُلِمة ، وأصلها من : ألممت بالشيء ، تأَتيه وتُلم به ، لأنه لم يُرَد طريق الفعل ، ولكن يُراد أنها ذات لَمَم ، فقيل على هذا : لامّة ؛ كما قال النابغة :
كِليني لهمَ يا أُمَيْمة ناصِب
أراد : لهمَ ذي نَصب ، ولو أراد الفعل لقال : مُنْصب .
قال الليث : هي العين التي تُصيب الإنسان .
ولا يقولون : لَمَّته العين ، ولكن حُمل على النَّسب بذي وذات .
قال : وحَجَرٌ مُلَمْلَمٌ : مُسْتَدير .
قال : واللِّمّة : شَعر الرأس إذا كان فوق الوَفْرة .
قال : ولِمَّة الوَتِد : ما تشعَّث من رَأسه المَوْتُود بالفِهْر .
شمر ، عن ابن شميل : ناقة مُلَمْلَمة ، وهي المُدارة الغليظة الكثيرة اللحم المُعتدلة الخَلق .
الأصمعي : رجُل مُلَمْلَمٌ : مَجموعٌ بعضُه إلى بعض .
شمر ، عن ابن الأعرابي : المِلَمُّ من الرجال : الذي جَمع بين أَهل بيته يَلُمّهم .
ولَمّ الله شَعَثك ، أي قارب بين شَتيت أمرك ؛ قال رؤبة :
فابْسُط علينا كَنَفَي مِلَمِّ
أي مُجمِّع لشَملنا ، أي يَلُمّ أَمْرنا .
قال : وقال أبو عدنان : اللَّمَمُ : طَرَفٌ من الجُنون يُلِمّ بالإنسان ، وهكذا كُل ما أَلَمّ بالإنسان طرفٌ منه ؛ وقال عُجير السَّلُولِيّ :
وخالَط مِثل اللَّحْم واحْتَلّ قَيْده
بحيث تَلاقَى عامِرٌ وسَلُولُ
وإِذا قيل : بفلانٍ لَمّة ، فمعناه : أن الجن
تلمّ به الأحيانَ .
وفي الحديث : إِن امرأة شكت إلى النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) لَمَماً بابنتها .
قال : وقوله : للشيطان لَمّة ، أي دُنُوٌّ ، وكذا للمَلِك لَمّة .
ابن شُميل : لُمّة الرَّجُل : أصحابُه ، إذا أراد سَفَراً فأصاب من يصحبه فقد أصاب لُمّةً . والواحد : لُمّة . والجماعة : لمّة .
وكل من لقي في سفره ممن يُؤنسه أو يُرْفده : لُمّة .
وأمّا لُمَةُ الرَّجُل : مِثْلُه ، فهو مُخَفّف .
وقال الزّجاج : ( لما ) جوابٌ لقول القائل : قد فعل فلانٌ ، فجوابُه : لمّا يَفْعل .
وإذا قال : فعل ، فجوابُه : لم يَفْعل .
وإذا قال : لقد فعل ، فجوابه : ما فعل ، كأنه قال : والله لقد فَعل ، فقال المُجيب : والله ما فَعل .
وإِذا قال : هو يَفعل ، يريد ما يَسْتقبل ، فجوابه : لن يَفعل ، ولا يَفْعل .
وهذا من كلام سيبويه .
مل : قال اللّيث : المَلَّة : الرمَاد ، والجَمْر .
يقال : مَلَلْتُ الخُبْزَةَ في المَلَّة .
فهي مَمْلُولة .
وكذلك : كُلّ مَشْويّ في المَلَّة من قَرِيس وغَيْره .
وطريقٌ مُمَلّ : قد سُلِك حتى صار مُعْلَماً ؛ وقال أبو دُوَاد :
رَفَعْناها ذَمِيلاً في
مُمَلَ مُعْمَلٍ لَحْبِ
قال : والمَلَل : المَلال ، وهو أن تَمَلّ شيئاً وتُعرِض عنه .
ورَجُلٌ مَلُولة ؛ وأَنْشد :
وأُقْسم ما بِي من حَفاءٍ ولا مَلَل
وقد يُقال : مَلِلْتُه مَلاَلةً .
ورَجُلٌ مَلَّة ، إذا كان يَملّ إخوانَه سريعاً .
ومَلَل : اسمُ موضع في طريق مكة ، بين الحَرَمَيْن .
والمُلْمُول : المِكْحال .
أبو حاتم : هو المُلْمُول الذي يُكحل به وتُسْبَر به الجِراح .
ولا يقال : المِيل ، إنما الميل : القِطعة من الأرض .
وقول الله تعالى : ( حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ ) ( البقرة : 120 ) .
قال أبو إسحاق : المِلّةَ ، في اللُّغَة : سُنّتهم وطريقتهم .
ومن هذا أخذ ( المَلَّة ) ، أي الموضع الذي يُخْتبز فيه ، لأنه يؤثّر في مكانها كما يؤثَّر في الطَّريق .
قال : وكلام العرب إذا اتفق لفظه فأكثره مشتقٌّ بعضُه من بعض .
قلت : ومما يؤيد قولَه قولُهم : طريق
مُمَلٌّ ، مَسْلوك مَعلوم .
وأخبرني المُنذريّ ، عن أبي الهيثم : المِلّة : الدِّية .
والمِلَل : الدِّيات ؛ وأَنْشد :
غنائِم الفِتْيان في يوم الوَهَل
ومِن عَطايا الرُّؤَساء في المِلَل
وفي حديث عُمر : ليس على عربيّ مِلَل ، ولَسْنا بنازِعين من يَد رَجُلٍ شيئاً أَسْلَم عليه ، ولكنّا نُقوِّمهم المِلَّة على آبائهم خمساً من الإبل .
قلت : أراد نقوّمهم كما تُقوم أَرْش الدّيات ونَذَر الجراح ، وجعل لكل رأس منهم خمساً من الإبل تضمنها عشائرهم ، أو يضمنونها للذين مَلَكوهم .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : مَلَّ يَمِلّ ، إذا أخذ المِلّة ، وهي الدِّية .
ومَلّ يَمُلّ المَلَّة ، إذا خَبز ؛ وأَنْشد :
جاءت به مُرَمَّداً ما مُلاّ
ما فِيّ آلُ خَمَّ حين أَلَّى
قال : ما مُلاَّ ، ( ما ) جَحْد . وما في ، ، ( ما ) صلة . والآل : شخصه . وخَم : تغيرت ريحُه . وأَلّى : أَبطأ . ومُلّ ، أي أنضج .
الأصمعي : مرّ فلان يَمْتَلّ امتِلالاً ، إذا مَرّ مَرّاً سَريعاً .
ومَلّ ثوبَه يَمُلّه ، إذا خاطه الخياطة الأولى قبل الكفّ .
ويقال : هذا خُبز مَلّة .
ولا يُقال للخُبز : مَلّة ، إنما المَلّة : الرَّماد الحارّ .
والخُبْز يُسَمَّى : المَلِيل ، والمَمْلُول ؛ وأَنْشد أبو عُبيد لجرير :
تُرَى التَّيْمِيّ يَزْحف كالْقَرَنْبَى
إلى تَيْمِيّةٍ كَعَصَا المَلِيل
ويُقال : به مَلِيلة ومُلاَل ، وذلك حرارة يجدها ، وأصله من المَلّة .
ومنه قيل : فلانٌ يَتَمَلْمَل على فِراشه .
أبو زيد : أمَلّ فلانٌ على فلانٍ ، إذا شَقّ عليه وأَكثر في الطَّلب .
يقال : أَمْلَلت عليّ ؛ وقال ابن مُقبل الإياديّ :
أَلا يا دِيَارَ الحيّ بالسَّبُعان
أملّ عليها بالبِلاَ المَلَوَانِ
قال شَمر : أَلْقى عليها .
وقال غيره : ألَحّ عليها حتى أثّر فيها .
وبَعِيرٌ مُمَلٌّ : أكثر رُكُوبه حتى أَدبر ظهره ؛ وقال العجّاج :
تَشْكو الوَجَى من أَظْلَل وأَظلَل
من طُول إمْلاَل وظَهْر مُمْلَل
أراد : تَشكو ناقته وَجَى أَظَلَّيْها ، وهما باطِنا مَنْسِمَيها ، وتشكو ظهرَها الذي أَمَلّه الركوب ، أي أَدبره وحَسر وَبره .
وقال الفَرّاء : أمللت عليه ، لغة أهل الحجاز وبني أَسَد .
وأَمْلَيْت ، لغة تميم وقَيْس .
ويُقال : أمَلّ عليه شيئاً يكتبه ، وأَمَلى عليه ، ونزل القُرآن باللُّغتين ، قال الله جلّ وعزّ : ( فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ ) ( البقرة : 282 ) .
وقال : ( تُمْلَى عَلَيْهِ ) ( الفرقان : 5 ) .
وقال الليث : بعيرٌ مُلامِلٌ ، أي سَريع .
وقال في قوله :
كأنه في مِلّة مَملول
المَملول : من المِلة أراد كأنه مثال مُمَثَّل مما يعبد في مِلَل المُشْركين .
غيره : ناقة مَلْمَلى ، على فَعْلَلى ، إذا كانت سريعة ؛ وأَنْشد :
يا ناقَتا ما لَكِ تَدْأَلَينا
ألم تكوني مَلْمَلَى دَفُونَا
ابن بُزُرْجَ : إنه لمالُولة ، ومَلُولة .
أبو عُبيد : رجل مَلُولة من المَلاَلة .
وقول الشاعر :
على صَرْماء فيها أَصْرَماها
وخِرِّيتُ الفَلاة بها مَلِيلُ
أي نضجته الشَّمس ولَوّحته فكأنه مَمْلول في المَلّة .
الأصمعي : مَلّ يَمُلّ مَلاًّ ، مَرْ مَرّاً سريعاً .
أبو تُراب ، عن مصعب : امْتَلّ واسْتلّ ، وانْمَلّ وانْسَلّ ، بمعنًى واحد .
شَمر : إذا نبا بالرَّجُل مَضجعه من غَمَ أو وَصب ، فقد تَمَلْمَل ، وهو تقلبه على فراشه .
قال : وتململُه وهو جالس ، أن يتوكأ مَرَّة على ذا الشِّقّ ، ومرة على ذا ، ويجثو على رُكْبَتيه .
وأتاه خَبَرٌ فمَلْمَلَه .
والحِرباء تَتَمَلْمَل من الحرّ ، تصعد رأس الشَّجرة مرةً ، وتبطن فيها مرة . وتظهر فيها أُخرى .

##### Türkçe

باب **اللام** و**الميم**
**لم** ، **مل** .
**لم** : **اللّيث** : **اللَّمّ** : çok, şiddetli toplama/bir araya getirme.
dersin ki: mَلْمُومة bir bölük, mَلْمُوم bir taş, mَلْمُوم bir çamur; **أبو النَّجْم** dedi ki:
مَلْمُومة لمًّا كَظَهْر الجُنْبُلِ
bir devenin başını vasfetti.
dedi ki: yiyen, **الثّريد**’i **يَلُمّ** eder de onu lokmalar yapar.
Ve Allah, aziz ve celil, dedi ki: ( **الْمِسْكِينِ وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلاً لَّمّاً** ) ( **الفجر** : 19 ) yani şiddetli bir yiyiş.
Ve **الزّجّاج** dedi: yani yetimlerin mirasını **لمّاً** yiyorsunuz; yani onun tamamını topluyorsunuz.
**الفراء** dedi: **لمّاً**; yani şiddetli.
Ve **الزّهري**’den rivayet olundu ki o şöyle okudu: ( **وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ** ) ( **هود** : 111 ) , yani: topluca; çünkü **اللّم**’in manası toplamadır.
dersin ki: **لَممت** şeyi **أَلُمّه** **لَمّاً**; onu topladığın zaman.
Ama onların sözü: **لمّ الله شَعثك**; onun te’vili: Allah senin için dağınıklığını gideren şeyi topladı.
Ve ( **لمّا** ) elif’i salıverilmiş, mîm’i şeddeli, tenvinsiz olarak; onun Arapların sözünde manaları vardır:
birincisi: başlandığında, yahut vav veya fe ile atfedilmiş olduğunda, ve bir fiille cevaplandığında, **الحين** manasında olur; senin sözün gibi: **لما** kavim geldi, onlarla savaştık; yani geldikleri vakit.
Bundan, Allah aziz ve celil’in sözü: ( **سَوَآءَ السَّبِيلِ وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُونَ** ) ( **القصص** : 23 ) .
Ve O’nun, yüce, sözü: ( **بِغُلَامٍ حَلِيمٍ فَلَمَّا بَلَغَ** ) ( **الصافات** : 102 ) .
Bunun hepsinin manası: vakit.
Ve cevap onun önüne alınabilir; denir ki: kavim düşmanla savaşmaya hazırlandı, **لما** onları hissettiler; yani onları hissettikleri vakit.
Ve ( **لما** ), cezmeden ( **لم** ) manasında olur; Allah تعالى dedi: ( **ذِكْرِى بَل لَّمَّا يَذُوقُواْ** ) ( **ص** : 8 ) . yani: onu tatmadılar.
Ve **إلاّ** manasında olur; dersin ki: senden istedim: **لَمّا** yaptın; manası: ancak yaptın.
Ve o, Hüzeyl dilinde, nefy için olan ( **إن** ) ile cevaplandığında ( **إلا** ) manasındadır; Allah تعالى’nın sözü gibi: ( **الثَّاقِبُ إِن كُلُّ** ) ( **الطارق** : 4 ) manası: her nefis yoktur ki üzerinde bir koruyucu olmasın.
Ve bunun benzeri O’nun yüce sözü: ( **لاَ يَرْجِعُونَ وَإِن كُلٌّ لَّمَّا جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ** ) ( **يس** : 32 ) .
**عاصم** onu şeddeli yaptı; mana: her biri yoktur ki katımızda topluca hazır edilmiş olmasın.
Ve **الفَرّاء** dedi: ( **لما** ) **إلا** manasına konulduğunda sanki o ( **لَمْ** )’dir, ona ( **ما** ) katılmıştır; ikisi birlikte, nefy olan ( **إن** ) manasında oldular; sonra ona ( **لا** ) kattılar; ikisi birlikte tek bir harf oldular ve nefy sınırından çıktılar.
Ve bunun gibi ( **لمّا** ) da.
dedi ki: bunun benzeri onların sözü: **لولا**; o ancak ( **لو** ) ve ( **لا** )’dır, ikisi birleştirildi; ( **لو** ) kendi sınırından, ( **لا** ) da nefyden çıktı; ikisi birleştirilip bir harf yapıldığında.
dedi ki: **الكسائي** şöyle derdi: ben ( **لمّا** )’nın şedde ile vechini bilmem.
dedim ki: ( **لما** )’nın, nefy olan ( **أن** ) ile birlikte ( **إلا** ) manasında olduğuna seni delalet eden şeylerden: Allah aziz ve celil’in sözü: ( **الاَحْزَابُ إِن كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرٌّ سُلَ فَحَقَّ عِقَابِ** ) ( **ص** : 14 ) ; ve bu, şehirlerin kurrâsının kıraatidir.
Ve **الفراء** dedi: ve o, Abdullah’ın kıraatinde: ( **الاَحْزَابُ إِن كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرٌّ سُلَ فَحَقَّ عِقَابِ** ) ( **ص** : 14 ) .
Mana birdir; ve **الفَرّاء**’ın kıraati daha evlâdır.
Ve **الخليل** dedi: ( **لمّا** ) beklenen bir şey için intizar olur.
Ve geçmiş olan bir şey için kesilme de olabilir.
dedim ki: bu, senin sözün gibidir: **لمّا** kayboldu, kalktım.
**الكسائي**: ( **لما** ) bir yerde nefy olur; bir yerde beklenen bir şey için intizar olur; bir yerde ( **إلا** ) manasında olur.
dersin ki: Allah’a yemin olsun, **لمّا** yanımızdan kalktın; manası: ancak yanımızdan kalktın.
Ve Allah aziz ve celil’in sözüne gelince: ( **وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ** ) ( **هود** : 111 ) . o, hafif ve şeddeli okunmuştur.
Kim onu hafifletirse ( **ما** )’yı sıla yapar; mana: ve şüphesiz her birine Rabbin onların amellerini elbette tastamam verecektir.
Ve ( **لما** )’daki lâm, ( **أن** )’ın lâm’ıdır; ( **ما** ) ise ziyade, te’kid edicidir; manayı da ameli de değiştirmedi.
Ve **الفراء** burada hafif ( **لما** ) hakkında başka bir söz söyledi: ( **ما** )’yı insanlar için isim yaptı; Allah تعالى’nın sözü gibi caiz oldu: ( **فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُمْ** ) ( **النساء** : 3 ) . mana: size hoş gelen kimse. mana: ve şüphesiz her biri **لما**; yani elbette her birine verecektir.
Ve ( **ليوفِّينهم** ) sözündeki lâm’a gelince: o, ( **ما** ) ile onun sılası arasında, yemin niyeti üzerine girmiş bir lâm’dır; senin sözün gibi:
bu, elbette gidecek kimsedir; ve yanımda, başkası ondan daha hayırlı olan kimse vardır.
Ve bunun benzeri O’nun عز وجل sözü: ( **وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ** ) ( **النساء** : 72 ) .
Ve kim ( **لمّا** )’yı şeddeli yaparsa, O’nun sözü: ( **وَإِنَّ كُلاًّ لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ** ) ( **هود** : 111 ) .
o halde **الزجاج**, ( **لمّا** )’yı ( **إلاّ** ) manasında yaptı.
Ama **الفراء** ise onun manasının: **لمَنْ ما** olduğunu, sonra nûn’un mîm’e çevrildiğini, üç mîm’in toplandığını, sonra onlardan birinin—orta olanın—hazfedildiğini, böylece ( **لما** ) kaldığını iddia etti.
dedi ki: bu söz bir şey değildir; çünkü ( **من** )’in hazfi caiz değildir; zira o iki harf üzere bir isimdir.
dedi ki: **المازني** iddia etti ki ( **لمّا** )’nın aslı hafif ( **لما** ) idi, sonra mîm şeddelendi.
**الزجاج** dedi: bu söz de bir şey değildir; çünkü ( **ربّ** ) ve benzerleri gibi harfler hafifletilir; hafif olan ağırlaştırılmaz; bu bozulmuştur.
dedi ki: bu, şeddeli ( **لمّا** ) hakkında söylenenlerin tamamıdır.
Ve ( **لم** )’e gelince: onun ardından ancak geçmiş fiil gelir; ve onu cezmeder; senin sözün gibi: **لم** işitmedi.
**الليث**: ( **لم** ) geçmiş bir fiilin kesinliğidir; fiil onunla, geçmiş fiil yönü üzere kılındığında cezmedildi; bu, senin sözündür: Zeyd çıkmadı; onun manası ancak: Zeyd çıkmadı; bu lafzı sözde çirkin gördüler; fiili geçmişin binası üzerine taşıdılar; ( **لا** ) iade edilince, ( **لا** ) iki kere veya daha fazla, o vakit güzel olur; Allah عز وجل’in sözü için: ( **الْمَسَاقُ فَلاَ صَدَّقَ وَلاَ صَلَّى** ) ( **القيامة** : 31 ) yani: tasdik etmedi ve namaz kılmadı.
dedi ki: ( **لا** )’yı iade etmezse, mantıkta çirkindir; ve gelmiştir; **أُمَيّة** dedi ki:
إن تَغْفِر اللّهم تَغْفر جَمّا
وأيّ عَبْدٍ لك لا أَلَمّا
yani: **لم** **يُلم**.
Ve ( **ألم** )’e gelince: onun aslı ( **لم** )’dir; ona istifham elif’i sokuldu.
Ve ( **لِمَ** )’e gelince: o, istifham olan ( **ما** )’dır; lâm ile birleştirildi.
**ابن السِّكيت**: **اللّمّ**, masdar: **لمَمت** şeyi; o, şeyi toplaman ve onu düzeltmendir.
Ve ondan denir: **لَمَّ الله شَعَثك**; onu **يَلُمّه**.
dedi ki: **اللّمَم**: delilik.
Ve **اللَّمم**: günahlardan büyük günahın aşağısı; Allah تعالى dedi ki: ( **بِالْحُسْنَى الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلاَّ اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُمْ** ) ( **النجم** : 32 ) .
Ve **أبو إسحاق** dedi: denildi ki: **اللَّمم**; öpücük gibi, bakış gibi ve buna benzer şeyler.
Ve denildi: ( **إلا اللمم** ) : kul bir fuhşa **أَلَمّ** etmiş, sonra tevbe etmiş olması müstesna.
dedi ki: O’nun sözü: ( **اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ** ) ( **النجم** : 32 ) , **اللَّمم**’in, insanın masiyete **أَلَمّ** etmiş olup onda ısrar etmemesi olduğuna delalet eder.
Ve ancak dilde **الإلمام**, bir vakitte gelmeni ve şey üzerinde ikamet etmemeni gerektirir; işte **اللَّمَم**’in manası budur.
dedim ki: onun sözünün sıhhatine delalet eder Arapların sözü: falana **ألممت** **إلماماً**; ve bizi ancak **لِمَاماً** ziyaret edersin.
**أبو عُبيد** dedi: manası: vakitler; devamlılık ve bilinen bir vakit olmaksızın.
Ve **الفراء** dedi: O’nun sözü hakkında: **إلا اللمم**; der ki: küçük günahlardan yakın olan müstesna.
dedi ki: Arapları şöyle derken işittim: onu vurdum, öldürmenin **ما لَمَمُ**’u kadar. isterler: öldürmeye yakın bir vuruş.
dedi ki: bir başkasını şöyle derken işittim: **ألمَّ** şöyle yaptı; manası: az kalsın yaptı.
dedi ki: **الكلبي** zikretti: o, kasıtsız bir bakıştır; o **لَمَمٌ**’dur; ve o bağışlanmıştır; eğer bakışı iade ederse, **لَمَم** değildir; o günahtır.
Bana **المُنذري** haber verdi; **ثعلب**’den; **ابن الأعرابي**’den: günahlardan **اللَّمَم**: fuhşun aşağısı olan şeydir.
**أبو زيد**: bu, bir aydan beri idi yahut onun **لَمَمِه**; ve iki aydan beri yahut ikisinin **لَمَمِهما**.
**أبو عبيد**; **الكسائي**’den: **رَجُلٌ مَلْمُوم** ve **مَمْسوس**; yani onda delilikten **لَمَمٌ** ve **مَسٌّ** vardır.
Ve hadiste: ( Ve şüphesiz baharın bitirdiği şeylerden öylesi vardır ki şişkinlikten öldürür yahut **يُلِمّ** eder ).
dedi ki: manası: yaklaşır.
Ve ondan diğer hadis: ( Eğer Allah’ın hükmettiği bir şey olmasaydı, elbette **أَلمَّ** olurdu ki onun görmesi gitsin ).
yani, onda gördüğü şey sebebiyle; yani görmesinin gitmesine yaklaşırdı.
**أبو زيد**: falanın arazisinde ağaçtan şu kadar **المُلِمّ** vardır; o, meyve vermeye yaklaşmış olandır.
Ve **جَيْشٌ لَمْلَمٌ**: çok, toplanmış.
Ve **حَيٌّ لَمْلَمٌ**; aynı şekilde; **ابن أَحمر** dedi ki:
مِن دونهم إن جِئْتهم سَمَراً
حيٌّ حِلاَلٌ لَمْلَمٌ عَسْكَرُ
Ve **يَلَمْلَم** ve **أَلَمْلَم**: Yemen ehlinin hac için ihrama girdiği mikat; belirli bir yer.
Ve **رجلٌ مِلَمٌ مِعَمٌّ**; insanlar arasında ıslah edici olup iyiliği onları kuşattığında.
**الليث**: **الإلْمام**: gün aşırı ziyaret.
Fiil: ona ve onun üzerine **أَلْممت**.
dedi ki: **المُلِمّة**: zamanın şiddetlerinden, şiddetli musibet.
Ve Nebi’nin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: o, iki oğlunu her **عين لاَمَّة**’den koruma duası yaptı.
**أبو عبيد** dedi: dedi ki: **لامّة**; **مُلِمة** demedi; aslı: **ألممت** şey ile; ona gelirsin ve onunla **تُلم** edersin; çünkü fiil yolu murad edilmedi; fakat onun **ذات لَمَم** olduğu murad edildi; bu üzere **لامّة** denildi; nitekim **النابغة** dedi ki:
كِليني لهمَ يا أُمَيْمة ناصِب
muradı: yorgunluk sahibi **لهمَ**; fiili murad etseydi **مُنْصب** derdi.
**الليث** dedi: o, insanı vuran gözdür.
Ve onlar: göz onu **لَمَّته** demezler; fakat **ذو** ve **ذات** ile nisbet üzere taşındı.
dedi ki: **حَجَرٌ مُلَمْلَمٌ**: yuvarlak.
dedi ki: **اللِّمّة**: başın saçı; **الوَفْرة**’nin üstünde olduğunda.
dedi ki: **لِمَّة الوَتِد**: **الفِهْر** ile çakılmış kazığın başından dağılmış olan şey.
**شمر**; **ابن شميل**’den: **ناقة مُلَمْلَمة**; o, yuvarlak, kalın, çok etli, yaratılışı mutedil olandır.
**الأصمعي**: **رجُل مُلَمْلَمٌ**: bir kısmı bir kısmına toplanmış.
**شمر**; **ابن الأعرابي**’den: erkeklerden **المِلَمُّ**: ev halkını bir araya getiren, onları **يَلُمّهم** eden.
Ve **لَمّ الله شَعَثك**; yani işinin dağınığını birbirine yaklaştırdı; **رؤبة** dedi ki:
فابْسُط علينا كَنَفَي مِلَمِّ
yani bizim şemlimizi toplayan; yani işimizi **يَلُمّ** eder.
dedi ki: ve **أبو عدنان** dedi: **اللَّمَمُ**: delilikten bir uç; insana **يُلِمّ** eder; ve insana dokunan her şeyin bir ucu böyledir; **عُجير السَّلُولِيّ** dedi ki:
وخالَط مِثل اللَّحْم واحْتَلّ قَيْده
بحيث تَلاقَى عامِرٌ وسَلُولُ
Ve denildiğinde: falanda **لَمّة** vardır; manası: cin, vakit vakit ona yaklaşır.
Ve hadiste: bir kadın, Nebi’ye ( صلى الله عليه وسلم ) kızında **لَمَماً** olduğunu şikâyet etti.
dedi ki: ve onun sözü: şeytan için **لَمّة**; yani yakınlık; ve aynı şekilde melek için **لَمّة**.
**ابن شُميل**: erkeğin **لُمّة**’si: arkadaşlarıdır; yolculuk istediğinde, kendisine eşlik edecek kimse bulursa bir **لُمّة** bulmuş olur. tekil: **لُمّة**. topluluk: **لمّة**.
Ve yolculuğunda karşılaştığı, kendisini ünsiyetlendiren yahut kendisine yardım eden her kimse: **لُمّة**.
Ama erkeğin **لُمَةُ**’si: onun benzeri; o ise hafifletilmiştir.
Ve **الزّجاج** dedi: ( **لما** ), “filan yaptı” diyenin sözüne cevaptır; onun cevabı: **لمّا** yapmadı.
Ve “yaptı” derse, cevabı: **لم** yapmadı.
Ve “andolsun yaptı” derse, cevabı: yapmadı; sanki “vallahi yaptı” dedi; cevap veren de “vallahi yapmadı” dedi.
Ve “o yapıyor” derse, gelecek olanı kasteder; cevabı: yapmayacaktır; ve yapmaz.
Bu, **سيبويه**’nin كلامındandır.

**مل** : dedi **اللّيث**: **المَلَّة**: kül ve kor.
denir: ekmeği **المَلَّة** içinde **مَلَلْتُ**.
o halde o **مَمْلُولة**’dir.
Ve aynı şekilde: **المَلَّة** içinde kızartılmış her şey; **قَرِيس** ve başkası.
Ve **طريقٌ مُمَلّ**: yürünmüş, alametli olmuş; **أبو دُوَاد** dedi ki:
رَفَعْناها ذَمِيلاً في
مُمَلَ مُعْمَلٍ لَحْبِ
dedi ki: **المَلَل**: **المَلال**’dır; o, bir şeyi bıkman ve ondan yüz çevirmen.
Ve **رَجُلٌ مَلُولة**; ve okudu:
وأُقْسم ما بِي من حَفاءٍ ولا مَلَل
Ve denilebilir: onu **مَلِلْتُه** **مَلاَلةً**.
Ve **رَجُلٌ مَلَّة**; kardeşlerinden çabuk bıkan olduğunda.
Ve **مَلَل**: Mekke yolunda, iki harem arasında bir yer adıdır.
Ve **المُلْمُول**: sürme çubuğu.
**أبو حاتم**: o, onunla sürme çekilen ve onunla yaralar yoklanan **المُلْمُول**’dur.
Ve **المِيل** denilmez; ancak **الميل**: yerden bir parçadır.
Ve Allah تعالى’nın sözü: ( **حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ** ) ( **البقرة** : 120 ) .
**أبو إسحاق** dedi: **المِلّة** dilde: onların sünneti ve yolu.
Ve buradan ( **المَلَّة** ) alındı; yani ekmeğin pişirildiği yer; çünkü o, yerinde iz bırakır; yolun iz bırakması gibi.
dedi ki: Arapların sözü, lafzı uyuştuğunda, çoğu birbirinden türemiştir.
dedim ki: onun sözünü destekleyen şeylerden: onların sözü: **طريق مُمَلٌّ**; yürünmüş, bilinen.
Ve bana **المُنذريّ** haber verdi; **أبي الهيثم**’den: **المِلّة**: diyet.
Ve **المِلَل**: diyetler; ve okudu:
غنائِم الفِتْيان في يوم الوَهَل
ومِن عَطايا الرُّؤَساء في المِلَل
Ve Ömer’in hadisinde: Arap üzerine **مِلَل** yoktur; ve bir adamın elinden, üzerine İslam getirdiği bir şeyi çekip alacak değiliz; fakat onları, babaları üzerine, deve’den beş olmak üzere **المِلَّة** ile takdir ederiz.
dedim ki: muradı, onları, diyetlerin tazminatı ve yaraların bedeli nasıl takdir edilirse öyle takdir ederiz; ve onların her başı için beş deve kıldı; bunu aşiretleri garanti eder; yahut onları mülk edinenlere garanti ederler.
**ثعلب**; **ابن الأعرابي**’den: **مَلَّ يَمِلّ**; **المِلّة**’yi aldığında; o, diyettir.
Ve **مَلّ يَمُلّ المَلَّة**; pişirdiğinde; ve okudu:
جاءت به مُرَمَّداً ما مُلاّ
ما فِيّ آلُ خَمَّ حين أَلَّى
dedi ki: **ما مُلاّ**; ( **ما** ) nefydir. ve **ما في**; ( **ما** ) sıladır. ve **الآل**: şahsı. ve **خَم**: kokusu değişti. ve **أَلّى**: gecikti. ve **مُلّ**: yani pişti.
**الأصمعي**: falan geçti, **يَمْتَلّ** **امتِلالاً**; hızlı bir geçişle geçtiğinde.
Ve elbisesini **مَلّ** eder, **يَمُلّه**; onu, kıvırmadan önce ilk dikişle diktiğinde.
Ve denir: bu, **خُبز مَلّة**’dir.
Ve ekmeğe: **مَلّة** denilmez; ancak **المَلّة**: sıcak küldür.
Ve ekmek şöyle adlandırılır: **المَلِيل** ve **المَمْلُول**; **أبو عُبيد** **جرير**’den okudu:
تُرَى التَّيْمِيّ يَزْحف كالْقَرَنْبَى
إلى تَيْمِيّةٍ كَعَصَا المَلِيل
Ve denir: onda **مَلِيلة** ve **مُلاَل** vardır; bu, bulduğu bir hararettir; aslı **المَلّة**’dendir.
Ve ondan denildi: falan, döşeği üzerinde **يَتَمَلْمَل** eder.
**أبو زيد**: falan, falana **أمَلّ** ettiğinde; ona ağır geldiğinde ve istemede çoğalttığında.
denir: bana **أَمْلَلت**; **ابن مُقبل الإياديّ** dedi ki:
أَلا يا دِيَارَ الحيّ بالسَّبُعان
أملّ عليها بالبِلاَ المَلَوَانِ
**شَمر** dedi: onun üzerine attı.
Başkası dedi: onun üzerine ısrar etti, ta ki onda iz bıraktı.
Ve **بَعِيرٌ مُمَلٌّ**: ona binmesi çoğaldı da sırtı yara oldu; **العجّاج** dedi ki:
تَشْكو الوَجَى من أَظْلَل وأَظلَل
من طُول إمْلاَل وظَهْر مُمْلَل
muradı: devesi iki **أَظَلَّ**’sinin ağrısından şikâyet eder; onlar, iki tırnağının içleridir; ve binmenin onu **أَمَلّه** ettiği sırtından şikâyet eder; yani onu yara etti ve tüyünü döktü.
Ve **الفَرّاء** dedi: **أمللت عليه**; Hicaz ehlinin ve Benî Esed’in dilidir.
Ve **أَمْلَيْت**; Temîm ve Kays’ın dilidir.
Ve denir: ona yazacağı bir şeyi **أمَلّ** etti; ve ona **أَمَلى** etti; Kur’an iki dille indi; Allah جلّ وعزّ dedi: ( **فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ** ) ( **البقرة** : 282 ) .
Ve dedi: ( **تُمْلَى عَلَيْهِ** ) ( **الفرقان** : 5 ) .
Ve **الليث** dedi: **بعيرٌ مُلامِلٌ**; yani hızlı.
Ve onun sözü hakkında dedi:
كأنه في مِلّة مَملول
**المَملول**: **المِلة**’dendir; muradı: sanki müşriklerin **مِلَل**’inde tapılan şeylerden, örneklenmiş bir örnek.
Başkası: **ناقة مَلْمَلى**; **فَعْلَلى** üzere; hızlı olduğunda; ve okudu:
يا ناقَتا ما لَكِ تَدْأَلَينا
ألم تكوني مَلْمَلَى دَفُونَا
**ابن بُزُرْجَ**: o, elbette **مالُولة**’dir; ve **مَلُولة**.
**أبو عُبيد**: **رجل مَلُولة**; **المَلاَلة**’dendir.
Ve şairin sözü:
على صَرْماء فيها أَصْرَماها
وخِرِّيتُ الفَلاة بها مَلِيلُ
yani güneş onu pişirdi ve onu kavurdu; sanki **المَلّة** içinde **مَمْلول** gibidir.
**الأصمعي**: **مَلّ يَمُلّ مَلاًّ**; hızlı bir geçişle geçti.
**أبو تُراب**; **مصعب**’dan: **امْتَلّ** ve **اسْتلّ**; ve **انْمَلّ** ve **انْسَلّ**; tek bir manadadır.
**شَمر**: eğer gamdan yahut ağrıdan adamın yatağı ona uymazsa, **تَمَلْمَل** etmiştir; o, döşeği üzerinde dönüp durmasıdır.
dedi ki: otururken **تململ** etmesi: bir kere bu yanına, bir kere şu yanına dayanması; ve iki dizi üzerine çökmesidir.
Ve ona bir haber geldi de onu **مَلْمَلَه** etti.
Ve kertenkele, sıcaktan **تَتَمَلْمَل** eder; bir kere ağacın başına çıkar, bir kere onun içinde gizlenir; bir başka sefer onda görünür.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام وما بعدها في المضاعف والمطابق([1]))
 (لم)  اللام والميم أصلُه صحيحٌ يدلُّ على اجتماعٍ ومقارَبَة ومُضامَّة. يقال: لَمَمْتُ شَعَثه، إذا ضممتَ ما كان من حالِهِ متشعِّثاً منتشِراً. ويقال: صخرةٌ ملَمْلَمَةً، أي صُلْبة مستديرة، وملمومة أيضاً. قال:
* ملمومة لَمَّاً كظهر الجُنْبُلِ([2]) *
ومن الباب ألمَمْتُ بالرّجُلِ إلماماً، إذا نزلتَ به وضامَمْتَه. فأمَّا اللَّمَم فيقال: ليس بمواقَعَة الذّنْب، وإنَّما هو مقاربتُه ثم ينحَجِزُ عنه. قال الله تعالى: ﴿الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الإثْمِ وَالفَوَاحِشَ إلا اللّمَمَ﴾ [النجم 32]، ويقال: أصابت فلاناً من الجنّ لَمَّة، وذلك كالمَسِّ. قال:
* أُعِيذُه من حادثاتِ اللمَّهْ([3]) *
ومن الباب اللِّمَّة، بكسر اللام: الشَّعَْر إذا جاوَزَ شحمةَ الأذنين، كأنَّه سمِّي  بذلك لأنّه شامَّ المَنكِبَين وقارَبَهما. وكتيبة ملمومة: كَثُر عددُها واجتمع المِقْنَب فيها إلى المِقْنب. والمُلِمَّة: النَّازلة من نَوازِل الدُّنيا. فأمَّا العين اللاَّمَّة([4])، فيقال: الأصل مُلِمَّة، لمّا قُرِنت بالسّامّة قيل لامَّة، وهي التي تُصيب بالسُّوء. وهو ذلك القياس.
فأمَّا "لم" فهي أداةٌ يقال أصلها لا، وهذه الأدواتُ لا قياسَ لها.
(لن)  اللام والنون. كلمةٌ أداة، وهي لن، تنفي الفعل* المستقبل وذكر عن الخليل أنّ أصل لنْ لا أَنْ.
(له)  اللام والهاء أُصَيلٌ يدلُّ على رِقَّة في شيءٍ وسَخافة. من ذلك اللَّهْلَه: الثَّوب الرديء النَّسج، وكذلك الكلام والشِّعر. ومن ذلك اللُّهْلُه: السَّراب المطَّرد([5]). قال:
* ومخفِقٍ مِن لُهْلُه ولُهْلُهِ([6]) *
والجمع لهالِهُ.
(لو)  اللام والواو كلمةٌ أداة، وهي لو، يُتمنَّى بها. وأهل العربية يقولون: لو يدلُّ على امتناع الشيء لامتناع غيره، ووقوعهِ لوقوع غيرهِ. نحو قولهم لو خرج زيد لخرجت. فإذا جعلت لو اسماً شدّدت، يقال أكثرتَ من اللَّوِّ. أنشد الخليل:
ليتَ شعري وأين منِّيَ ليتٌ *** إنَّ لَيتاً وإنَّ لَوَّاً عناءُ([7])
(لأ)  وأما اللام والهمزة فيدلُّ على صفاء وبريق. من ذلك تلألأت اللُّؤلؤة، وسمِّيت لأنَّها تَلأْلأ. والعرب تقول: "لا أفعله ما لألأت الفُور بأذنابها" أي ما حرّكَتْها ولَمَعَتْ بها.
(لب)  اللام والباء. أصلٌ صحيح يدلُّ على لزومٍ وثبات، وعلى خلوص وجَوْدة.
فالأوَّل ألَبَّ بالمكان، إذا أقام به، يُلبُّ إلبابا. ورجلٌ لَبٌّ بهذا الأمر، إذا لازَمه وحكى الفرّاء: امرأةٌ لَبَّةٌ: مُحِبَّةٌ لزوجها، ومعناه أنَّها ثابتة على وُدِّه أبداً. ومن الباب التلبية، وهو قوله: لَبَّيْك. قالوا: معناه أنا مقيمٌ على طاعتك. ونُصِب على المصدر، وثنّي على معنى إجابةً بَعْد إجابة. واللّبيب: المُلبِّي. قال الشَّاعر([8]):
فقلت لها فِيئي إليكِ فإنَّني *** حرامٌ وإنِّي بعدَ ذاكِ لبيبُ
أي مُحْرِم مُلَبٍّ، ومن الباب لبْلَبَ من الشَّيء: أشفق، فهو ملبلب. وقال:
* مِنّا المُلَبلِبُ والمشبِلُ([9]) *
ويكون ذلك من الثَّباتِ على الوُدّ.
والمعنى الآخر اللُّب معروف، من كلِّ شيء، وهو خالصه وما يُنتَقَى([10]) منه، ولذلك سمِّيَ العقلُ لُبَّاً. ورجل لبيب، أي عاقل. وقد لَبَّ يلبُّ([11]). وخالصُ كلِّ شيء لُبابُه.
ومن الباب اللَّبَّة، وهو موضعُ القلادة من الصدر، وذلك المكانُ خالص. وكذلك اللَّبَب([12]). يقال: لببتُ الرّجُل: ضربت لَبَّتَه. ويقولون للمتحزِّم: متلبِّب، كأنَّه شدَّ ثوبَه إلى لَبَّتِه مشمِّراً. ولَبَبُ الفرسِ معروف. وعلى معنى التشبيه اللَّبَب من الرَّمل: ما كان قريباً من جبل متّصلاً بسهل. قال:
بَرّاقة الجيدِ واللّباتُِ واضحةٌ *** كأنَّها ظبيةٌ أفضَى بها لَبَبُ([13])ومما شذَّ عن هذا قولهم: إن اللَّبَاب: الكلأ. واللَّبلاب: نَبْت.
(لت)  اللام والتاء كلمةٌ واحدة. يقال: لتَّ السّويقَ بالسَّمْن يلُتُّه لَتَّاً، والفاعل لاتٌّ. وذُكر عن ابن الأعرابيّ: لُتَّ فلانٌ بفلانٍ، إذا قُرِن به. فإن صح فهو من باب الإبدال، كأنَّ التاء مبدَلة من زاء.
(لث)  اللام والثاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إقامةٍ ودوام. يقال: ألثَّ المطر، إذا دام، والإلثاث: الإقامة. ولثلث بمعنى ألَثَّ. قال:
* لا خيرَ في وُدِّ امرئٍ ملثلِث([14]) *
أراد المتردِّدَ الذي لا خير فيه. وهو الذي يُلثلِِِث عن إقامة الودّ. ويقال: لثلثته عن حاجته: حبَستُه. وتَلثلثَ الرّجُلُ في الدَّقعاء([15]): تمرَّغَ.
(لج)  اللام والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تردُّد الشيءِ بعضه على بعض، وترديد الشيء. من ذلك اللَّجاج، يقال لَجَّ يَلَجُّ، وقد لجِجتَ على فَعِلت لَجَجاً ولَجَاجاً. ومن الباب لُجُّ البحر، وهو قاموسُه، وكذلك لُجَّته، لأنَّه يتردَّد بعضُه على بعض. يقال التجَّ البحرُ التجاجاً. وفي الحديث: "مَن ركِب البحر إذا التجَّ فقد بَرِئتْ منه الذّمّة". والسَّيف يسمَّى لُجّاً، وإنَّما هذا على التشبيه، كأنَّه فُخِّم أمره فشبِّه بلُجّ البحر، ومن ذلك حديث طلحة: "فقدَّمُوا فوضعوا اللُّجَّ على قَفيَّ([16])". ويقال: لجلجَ الرّجُل المُضْغَة في فيه، إذا ردَّدها ولم يُسغْها. قال زهير:
يلجلجُ مُضغةً فيها أنيض *** أصَلَّتْ فهي تحت الكشحِ داءُ([17])واللَّجلاج: الذي يلجلِجُ في كلامه لا يُعرِب. واللَّجَّة: الجَلبَة. قال أبو النَّجم:
* في لَجَّةٍ أمسِكْ فُلاناً عن فُلِ([18]) *
ويقولون: في فؤادِ فلانٍ لَجاجَةٌ، وهو أن يَخْفُِقَ لا يسكن من الجوع. وهو من* اللَّجَاجِ، واللَّجاجُ الظَّلام: اختلاطه، وهو مشبَّه بالتجاج البحر. ويستعار هذا فيقال عين مُلْتجَّة: شديدة السَّواد.
(لح)  اللام والحاء أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازمةٍ ومُلازَّة. يقال: ألَحَّ على الشَّيءِ إلحاحاً، إذا أقبَلَ عليه ولم يَفتُر. ويقال: لَحِحَتْ عينُه، إذا التصقَتْ([19]). ومنه قولهم: هو ابنُ عَمِّه لَحَّاً، أي لاصق النَّسب. والمِلْحاح: القَتَبُ يَعَضُّ على غارب البعير. ويقال ألحّ السّحابُ، إذا دامَ مطرُه. وقال في القَتَب:
* ألَحَّ على أكتافِهِمْ قَتَبٌ عُقَرْ([20]) *
ويقال: تَلحلحَ القومُ، إذا أقاموا مَكانَهم لم يبرحوا. قال:
* أقاموا على أثقالِهِمْ وتلَحْلَحُوا([21]) *
ويقال: مكانٌ لاَحٌّ: ضيِّق. ورَحَىً مِلحاحٌ على ما تطحنه. ويقال: ألحَّ الجمل، كما يقال خَلأت النّاقة، وحَرَن الفرسُ، وذلك إذا لم يكد يَنْبعِثُ.
(لخ)  اللام والخاء أصلٌ صحيح يدلُّ على اختلاطٍ. يقال سكرانُ مُلْتَخٌّ، أي مختلط. والتَخَّ على القوم أمرُهم: اختلَط والتَخَّ عُشْبُ الأرض: اختلَط.
ومن الباب: لَخَّتْ عينُه، إذا دام دمعُها، ويكون ذلك من كِبَر. قال:
* وسال غَرْبُ عَينِه ولَخّا([22]) *
ومن الباب اللَّخْلخانيَّة: العُجْمة في المَنطِق.
(لد)  اللام والدال أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على خِصامٍ، والآخَر يدلُّ على ناحيةٍ وجانب.
فالأول اللَّدَد، وهو شِدّة الخُصومة. يقال رجلٌ ألَدُّ وقَوم لُدٌّ. قال الله تعالى: ﴿وَتُنْذرَ بِهِ قَوْماً لُدَّاً([23])﴾ [مريم 97]. واللَّديدان: جانِبا العُنُق وصَفحتاه. ولَدِيدا الوادي: جانِباه، ولذلك يقال: تَلدَّد، إذا التفتَ يميناً وشِمالاً متحيِّراً. واللَّدُود: ما سُقِيَ الإنسانُ في أحد شِقّي وجهِه من دواء. وقد لُدَّ، والتدَدْتُ أنا. قال ابنُ أحمر:
شرِبتُ الشُّكاعى والتَددْتُ ألِدَّة *** وأقبلتُ أفواهَ العروقِ المَكاوِيا([24])ومن الباب قولهم: ما أجِدُ دون هذا الأمرِ مُحْتدّاً ولا مُلتدّاً، أي لا أجِدُ عنه مَعْدِلاً. وإذا عَدَل عنه فقد صار في جانبٍ منه. ومن الباب: ما زِلتُ أُلاَدُّ عنك، أي أدافِع، كأنَّه يَعْدِل بالشَّرِّ عنه.
ومما شذَّ عن هذا الباب: اللَّدُّ: الجُوَالِق، كذا قالوا، وأنشدوا:
* كَأنَّ لَدَّيهِ على صَفْحِ جَبَلْ([25]) *
ويمكن أن يقال هذا أيضاً لأنَّه يكون على جنب المحمول عليه إذا كانا عِدْلَين.
(لذ)  اللام والذال أصل صحيحٌ واحدٌ يدلُّ على طِيبِ طعمٍ في الشَّيء. من ذلك اللَّذّة واللَّذَاذَة: طيبُ طَعم الشَّيء. قال:
……………………………...............([26]).
واللَّذُّ: النَّوم في قوله:
* ولَذٍّ كَطَعم الصَّرخَدِيِّ([27]) *
قال الفرّاء: رجلٌ لذٌّ: حسنُ الحديث.
(لز)  اللام والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازمة ومُلاصَقة. يقال: لُزَّ به، إذا لَصِق به لَزَّاً ولَزَازاً. ولازَزْتُه: لاصقته. ورجلٌ لِزَازُ خَصمٍ، إذا كان يُلازُّه ولا يَكُِعُّ عنه. والملزَّزُ: المجتمِعُ الخَلْق. واللَّزّ: الطَّعن. وهو من قياس الباب. واللَّزائز: ما اجتمع من اللَّحم في الزَّور مما يَلِي المِلاط. قال:
* ذي مِرفقٍ بانَ عن اللزائزِ([28]) *
ومن الباب كَزٌّ لَزٌّ، ويجوز أن يكون لَزٌّ إتباعاً.
(لس)  اللام والسين أصيل يدلُّ على لحس الشَّيء. قال ابنُ الأعرابيّ: اللَّسُّ: اللحس، ويقال: ألَسَّتِ الأرضُ، إذا طلَعَ أوّلُ نباتِها. قال: وسمِّي بذلك لأنَّ المال يَلُسُّه. ولسَّتِ الدابّةُ الخَلاَ بلسانها تَلُسُّه لَسَّاً. قال:
* قد اخضَرَّ من لسِّ الغَميرِ جحافُله([29]) *
ويقال لذلك النَّبات اللُّساسُ أيضاً. قال:
* في باقِلِ الرِّمثِ وفي اللُّساسِ([30]) *
(لص)  اللام والصاد أُصيلٌ صحيحٌ يدلُّ على ملازَّةٍ ومقاربةٍ . من ذلك اللَّصَص، وهو تقارُب المَنْكِبَين، يكادان يمسَّان الأذُنين. والألَصُّ: المتقارب الأضراس أيضاً. ويقال لُصِّصَ البُنيانُ مثل رُصِّص. ويقال إنَّ الجبهة الضيِّقة اللَّصَّاء. واللَّصَّاء من الغنم: التي أقبلَ أحد قرنَيها على الوجه. ومن الباب اللِّصُّ، لأنَّه يلصَق بالشَّيء يريد أخْذَه. وفِعلُه اللَّصُوصية بفتح اللام([31]) *ويقال أرضٌ مَلَصَّةٌ: كثيرة اللُّصوص.
(لض)  اللام والضاد، ذكر الخليل أنَّ اللَّضْلاضَ: الدَّليل. قال: ولَضلَضَتُهُ: التفاتُه وتحفُّظه.
(لط)  اللام والطاء أُصَيلٌ صحيح، يدلُّ على مقارَبة ومُلازَمَة وإلحاح من ذلك قولهم: ألَطَّ الرّجل، إذا اشتدَّ في الأمر. ويقال لطّ به: لَزِمه. وكلُّ شيءٍ سُتِرَ بشيءٍ فقد لُطَّ به. ولَطَّت النّاقةُ بذَنبِها، إذا جعلَتْه بين فخِذَيْها في مَسِيرها. واللَّطُّ: قِلادةٌ من حَنْظلٍ، وسُمِّيت لَطَّاً لملازمتِها النَّحر. والجمع لِطَاط. واللِّطَاط: حرف الجبل. ومِلطاط البعير: حرفٌ في وسَط رأسِه. والمِلطاط: حافَة الوادِي، وسمِّي كلُّ ذلك لأنَّه ملازِمٌ لا يُفارِق. واللِّطْلِط: العجوز الكبيرة، لأنها ملازمةٌ لمكانها لا تكاد تبرح.
(لظ)  اللام والظاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على ملازَمَة. يقال: ألظَّ الرّجلُ بالشَّيء، إذا لازَمَه. وفي الحديث: "ألِظُّوا بياذَا الجلالِ والإكرامِ"، أي الزَموا هذا وأكثِروا منه في دعائكم. ويقال: ألَظَّ المطرُ: دام. ويقولون: الإلظاظ: الإشفاق على الشَّيء؛ وليس ببعيد القياسِ من الباب.
(لع)  اللام والعين أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على اضطرابٍ وبَصْبصَة([32]). من ذلك اللَّعْلَع: السَّراب؛ ولعلعتُه: بَصبصتُه. وتَلعلع الشَّيء: اضطرَبَ حتَّى تكسَّر. ولَعْلعَ الكلبُ: دَلَع لسانَه. وامرأة لَعَّةٌ: خفيفة. وتلعلع من الجُوع: تضوَّر. واللَّعَاعة: بقلَة ناعمة. وألعَّتِ الأرضُ: أنبتَتَ اللُّعَاع؛ وتلعَّيتُ: أخذتُ اللعاع. وهذه الكلمةُ الأخيرة شاذة.
(لغ)  اللام والغين. ذكر بعضُهم: لَغْلغَ طعامَه: روَّاه بالدَّسَم.
(لف)  اللام والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تلوِّي شيء على شيء. يقال: لفَفْتُ الشّيءَ بالشّيء لفَّاً. ولففت عِمامَتي على رأسي. ويقال: جاء القومُ ومَن لَفَّ لَفَّهم، أي من تأشَّبَ إليهم، كأنَّه التفَّ بهم. قال الأعشى:
وقد ملأت قيسٌ ومن لَفَّ لَفَّها *** نُبَاكاً فَقوَّاً فالرَّجا فالنَّواعصا([33])ويقال للعَيِيِّ: أَلَفُّ، كأنَّ لسانَه قد التفَّ، [و] في لسانه لَفَفٌ. والألفاف: الشَّجرُ يلتفُّ بعضه ببعض. قال الله تعالى: ﴿وَجَنَّاتٍ ألْفَافاً﴾ [النبأ 16]. والألَفُّ: الذي تَدانى فَخِذاه من سِمَنه، كأنَّهما التفَّتا؛ وهو اللفَف. قال:
عِِراض القَطَا ملتفّةٌ رَبَلاتُها *** وما اللُّفُّ أفخاذاً بتاركةٍٍ عَقْلا
ويقال للرّجُل الثَّقيل البطيء: ألَفُّ. واللَّفيف: ما اجتمعَ من الناس من قبائلَ شتَّى. وألَفَّ الرّجلُ رأسَه في ثيابه، وألفَّ الطائرُ رأسه تحت جناحِه. وحكى بعضهم: في الأرض تلافيفُ من عُشْب. ولفَفْتُه حقه: منعته.
(لق)  اللام والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على صِياح وجَلَبة. من ذلك اللَّقلقَة: الصِّياح. وكذلك اللَّقلاق. واللَّقلَق: اللِّسان. وفي الحديث: "من وقِيَ شَرَّ لَقْلَقِه وقَبقَبِه وذَبْذَبِهْ فقد وُقي شِرَّةَ الشَّبابِ كلَّها". ولَقَّ عينَه، إذا ضرَبَها بيده، ولعلَّ ذلك للوَقع([34]) يُسْمَع. وأمَّا اللَّقْلَقة فالاضطراب، وهو قريبٌ من المقلوب، كأنَّه مُقَلقَل، وهو الذي لا يَقَِرُّ مكانَه. قال امرؤ القيس:
* بطرفٍ مُلَقْلَقِ([35]) *
(لك)  اللام والكاف أُصَيلٌ يدلُّ على تداخُلٍ في الشَّيء. من ذلك اللَّكِيك: اللَّحم المتداخِلُ في العِظام. واللُّكالِك: البعير المكتنِزُ اللَّحم. ويقال: التكَّ القومُ: ازدحموا. واللُّكِّيُّ: الحادر([36]) اللَّحيم.
ومما شذَّ عن الباب اللَّكيك([37]): شجرةٌ ضعيفة. وقال امرؤ القيس في اللَّحم اللكيك:
فظل صِحابِي يَشتَوُون بنَعْمةٍ *** يصُفُّون غاراً باللَّكِيك الموشَّقِ([38]) --------------ـــ
([1]) في الأصل: "باب اللام والميم وما يثلثهما".
([2]) في الأصل: "الخيل" تحريف، وإنما هو الجنبل، وهو القدح الضخم. وأنشده في اللسان (لمم) منسوباً لأبي النجم العجلي، وفي (جنبل) بدون نسبة.
([3]) قائله عقيل بن أبي طالب، كما في اللسان (لمم). وبعده:
*ومن مريد همه وغمه*
          قال في اللسان: "ووافق الرجز من غير قصد".
([4]) هي في حديث تعويذ الحسن والحسين: "أعيذكما بكلمات الله التامة، من كل شيطان وهامة، ومن شر كل عين لامة".
([5]) في اللسان أن اللهله: الأرض الواسعة يضطرب فيها السراب.
([6]) لرؤبة في ديوانه 166 واللسان (لهله).
([7]) لأبي زبيد الطائي في الخزانة (3: 382) وسيبويه (2: 32) والأغاني (4: 183) ومثله في الأغاني  (19: 158) قول النمر بن تولب:
علقت لوا تكررها *** إن لوا ذاك أعيانا
([8]) هو المضرب بن كعب، كما في الصحاح واللسان (لبب) والتاج (بعد) والقالى (2: 171).
([9]) سبق الاستشهاد بالكلمتين الأخيرتين في (شبل). وهو جزء من بيت للكميت، وهو بتمامه كما في اللسان (لبب، شبل):
ومنا إذا حزبتك الأمور *** عليك الملبلب والمشبل
 ([10]) في الأصل: "يبتغي".
([11]) يقال من باب فرح وضرب، الأولى لأهل الحجاز والثانية لأهل نجد. ويقال أيضاً لببت تلب بضم باء الماضي وفتح لام المضارع. قال صاحب القاموس: ليس له نظير في كلامهم. قلت: أما قولهم في المضاعف عززت الشاة بضم الزاي، إذا قل لبنها، فليس نظيراً لهذا، لأن ماضيه تعز بضم العين لا فتحها. انظر ليس في كلام العرب لابن خالويه 9 واللسان (عزز).
([12]) في الأصل: "اللبيب"، تحريف.
([13]) لذي الرمة في ديوانه 3 واللسان (لبب).
([14]) لرؤبة في ملحقات ديوانه 171 واللسان (لثث). وليس شاهداً لما قبله، بل لما بعده. فاللثلثة في البيت معناها التردد.
([15]) الدقعاء، بالدال: عامة التراب، وقيل التراب الدقيق. وفي الأصل: "الرقعاء" بالراء، صوابه في المجمل واللسان.
([16]) في اللسان: "وفي حديث طلحة بن عبيد [الله]: إنهم أدخلوني الحش، وقربوا فوضعوا اللج على قفي".
([17]) وكذا ورد إنشاده في اللسان (لجج، أنض) مطابقاً لما مضى في (أنض)، ونبهت هناك على صواب روايته. انظر ديوان زهير 82.
([18]) أنشده في اللسان (لجج، فلن).
([19]) في الأصل: "التفت"، صوابه في المجمل واللسان.
([20]) للبعيث المجاشعي، كما في اللسان (لحح، عقر) وسبق إنشاده في (عقر). وصدره: * ألد إذا لاقيت يوماً بخطة *
([21]) لابن مقبل، في اللسان (لحح) وصدره: * بحي إذا قيل اظعنوا قد أتيتم *
([22]) اللسان (جلخ، لخخ) ومجالس ثعلب 451. وأنشده في أمالي الزجاجي 78 والخزانة (3: 104) رواية عن ثعلب. ونقل البغدادي نسبة الرجز إلى العجاج، وليس في ديوانه بل في ملحقاته 76. وفي الأصل: "وسار"، صوابه في المجمل والمراجع المتقدمة.
([23]) في الأصل: "لتنذر به"، تحريف. وهي الآية 97 من سورة مريم: "فإنما يسرناه بلسانك لتبشر به المتقين وتنذر به قوماً لدا".
([24]) أنشده في اللسان (شكع، لدد، قبل).
([25]) أنشده في اللسان (لدد)، وكذا في المجمل.
([26]) بياض في الأصل، ولعله يعني قول الربيع بن ضبع، في أمالي القالي (3: 215) والخزانة (3: 106) وسيبويه (1: 106، 293):
إذا عاش الفتى مائتين عاماً *** فقد ذهب اللذاذة والفتاء
          وقد سبق إنشاد هذا البيت في (فتي).
([27]) للراعي، وهو بتمامه كما في اللسان (صرخد، لذذ):
ولذ كطعم الصرخدي طرحته *** عشية خمس القوم والعين عاشقه
          برفع "عاشقه" لأن قبله:
وسربال كتان لبست جديده *** على الرحل حتى أسلمته بنائقه
وروى في اللسان بيتاً آخر مجهول القائل عنده، وهو:
ولذ كطعم الصرخدي تركته *** بأرض العدى من خشية الحدثان
وأنشد بعده الجاحظ في الحيوان (1: 662) يعني كلباً:
ومبد لي الشحناء بيني وبينه *** دعوت وقد طال السرى فدعاني
([28]) لإهاب بن عمير، في اللسان (لزز). وأنشده في المجمل (لز).
([29]) لزهير في ديوانه 131 واللسان (غمر، لسس) والمخصص (10: 185). وصدره: * ثلاث كأقواس السراء وناشط *
([30]) أنشده في اللسان (لسس، هوس) والمخصص (10: 185).
([31]) ويقال بضمها أيضاً، كما في اللسان.
([32]) في الأصل: "وبصبص".
([33]) ديوان الأعشى 109 ومعجم البلدان (نباك، النواعص).
([34]) الوقع: صوت الضرب. وفي الأصل: "للوقوع".
([35]) قطعة من بيت لـه ليس في ديوانه المطبوع. وفي اللسان: "وجلاها بطرف ملقلق". وقد وجدته في مخطوطتي دار الكتب برواية الطوسي، وخرابنداذ، وهو بتمامه:
رأى أرنباً فانقض يهوي أمامه *** إليها وجلاها بطرف ملقلق
 ([36]) في الأصل: "الحادل"، صوابه في المجمل.
([37]) لم يذكره في اللسان. وفي القاموس: "وكأمير: القطران، وشجرة ضعيفة، وموضع".
([38]) روي في ديوان امرئ القيس في مخطوطتي دار الكتب.

ـ

##### Türkçe

(باب **اللام** ve ondan sonra gelenler, ikizli ve mutabıkta([1]))
 (**لم**)  **اللام** ve **الميم**; aslı sahih olup bir toplanmaya, yakınlığa ve bitiştirmeye delâlet eder. Denir: **لَمَمْتُ شَعَثه**, yani onun hâlinden dağınık ve yayılmış olanı topladığın (bir araya getirdiğin) zaman. Ve denir: **صخرةٌ ملَمْلَمَةً**; yani sert, yuvarlak; ve **ملمومة** da. Dedi ki:
* **ملمومة لَمَّاً كظهر الجُنْبُلِ**([2]) *
Bu bâbdandır: **ألمَمْتُ بالرّجُلِ إلماماً**, yani ona indin ve ona bitiştin (yaklaştın) zaman. **اللَّمَم**’e gelince: denir ki, günahın vâki olması değildir; ancak ona yaklaşmaktır, sonra ondan çekinir. Allah Teâlâ dedi: ﴿الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الإثْمِ وَالفَوَاحِشَ إلا **اللّمَمَ**﴾ [النجم 32]. Ve denir: falana cinlerden bir **لَمَّة** isabet etti; bu, dokunma gibidir. Dedi ki:
* **أُعِيذُه من حادثاتِ اللمَّهْ**([3]) *
Bu bâbdandır **اللِّمَّة**, **اللام**’ın kesresiyle: **الشَّعَْر**; iki kulağın yumuşağını aştığı zaman; sanki buna, iki omzu koklayıp onlara yaklaştığı için bu ad verilmiştir. Ve **كتيبة ملمومة**: sayısı çoğaldı ve **المِقْنَب** onda **المِقْنب**e (katıla katıla) toplandı. Ve **المُلِمَّة**: dünyanın musibetlerinden bir musibet. **العين اللاَّمَّة**([4])’ye gelince: denir ki, asıl **مُلِمَّة** idi; **السّامّة** ile birleştirildiği vakit **لامَّة** denildi; o, kötülükle isabet edendir. Ve o, bu kıyastır.
“**لم**”e gelince: o bir edattır; denir ki aslı **لا**’dır; bu edatların kıyası yoktur.
(**لن**)  **اللام** ve **النون**. Bir kelime-edat; o da **لن**’dir; gelecek fiili nefyeder. Ve **الخليل**’den nakledildi ki **لنْ**’in aslı **لا أَنْ**’dır.
(**له**)  **اللام** ve **الهاء**; bir asıl olup bir şeyde inceliğe ve bayağılığa delâlet eder. Bundan: **اللَّهْلَه**: dokuması kötü elbise; aynı şekilde söz ve şiir. Bundan: **اللُّهْلُه**: süreklilik gösteren serap([5]). Dedi ki:
* **ومخفِقٍ مِن لُهْلُه ولُهْلُهِ**([6]) *
Cemi: **لهالِهُ**.
(**لو**)  **اللام** ve **الواو** bir kelime-edattır; o da **لو**’dur; onunla temenni edilir. Arap dili ehli der ki: **لو**, bir şeyin başka bir şeyin imkânsızlığı sebebiyle imkânsızlığına; ve onun vukuunun başka bir şeyin vukuuyla (bağlı olarak) vukuuna delâlet eder. Onların sözü gibi: **لو خرج زيد لخرجت**. **لو**’yu isim yaptığın vakit şeddelersin; denir: **أكثرتَ من اللَّوِّ**. **الخليل** inşad etti:
ليتَ شعري وأين منِّيَ ليتٌ *** إنَّ **لَيتاً** وإنَّ **لَوَّاً** عناءُ([7])
(**لأ**)  **اللام** ve **الهمزة**’ye gelince: saflığa ve parıltıya delâlet eder. Bundan: **تلألأت اللُّؤلؤة**; ve ona, parıldadığı için ad verildi. Araplar der: “**لا أفعله ما لألأت الفُور بأذنابها**” yani kuyruklarıyla onu ne hareket ettirdi ne de onunla parıldadı.
(**لب**)  **اللام** ve **الباء**. Sahih bir asıl; bir bağlı kalmaya ve sebat etmeye, ve bir hâlisliğe ve iyiliğe delâlet eder.
Birincisi: **ألَبَّ بالمكان**, yani orada ikamet etti; **يُلبُّ إلبابا**. Ve bir adam: bu işte **لَبٌّ**, yani ona bağlı kaldı. **الفرّاء** nakletti: **امرأةٌ لَبَّةٌ**: kocasını seven; manası: onun sevgisi üzerinde daima sabittir. Bu bâbdandır **التلبية**; o da onun sözü: **لَبَّيْك**. Dediler: manası “ben senin itaatin üzere ikamet ediciyim”dir. Masdar üzere nasbedildi; “cevap üzerine cevap” manasıyla tesniye edildi. Ve **اللّبيب**: **المُلبِّي**. Şair([8]) dedi:
فقلت لها فِيئي إليكِ فإنَّني *** حرامٌ وإنِّي بعدَ ذاكِ **لبيبُ**
yani ihramlı, telbiye eden. Ve bu bâbdandır: **لبْلَبَ من الشَّيء**: korktu; o hâlde o **ملبلب**tir. Ve dedi:
* **مِنّا المُلَبلِبُ والمشبِلُ**([9]) *
Bu, sevgi üzere sebat etmektendir.
Diğer mana: **اللُّب** mâlûmdur; her şeyden; o, onun hâlisi ve ondan seçilip alınandır([10]); bu yüzden akla **لُبّاً** denildi. Ve bir adam **لبيب**: yani akıllı. Ve **لَبَّ يلبُّ**([11]). Her şeyin hâlisi: onun **لُبابُه**’dur.
Bu bâbdandır **اللَّبَّة**; o, göğüsten gerdanlığın yeri; o yer hâlistir. Aynı şekilde **اللَّبَب**([12]). Denir: **لببتُ الرّجُل**: onun **لَبَّتَه**’ini vurdum. Ve kuşanan kimseye derler: **متلبِّب**; sanki elbisesini **لَبَّتِه**’ine kadar toplamış, sıvamış. Ve atın **لَبَبُ**’u mâlûmdur. Teşbih manası üzere, kumdan **اللَّبَب**: bir dağa yakın olup bir düzlükle bitişik olan. Dedi ki:
بَرّاقة الجيدِ واللّباتُِ واضحةٌ *** كأنَّها ظبيةٌ أفضَى بها **لَبَبُ**([13])
Bundan şâz olan: onların “**اللَّبَاب**: ot” demeleridir. Ve **اللَّبلاب**: bitki.
(**لت**)  **اللام** ve **التاء** bir tek kelimedir. Denir: **لتَّ السّويقَ بالسَّمْن**; onu yağla yoğurdu; **يلُتُّه لَتَّاً**; yapan: **لاتٌّ**. **ابن الأعرابيّ**’den zikredildi: **لُتَّ فلانٌ بفلانٍ**, yani ona eşlendiği (birleştirildiği) zaman. Eğer sahihse, o ibdal bâbındandır; sanki **التاء**, **زاء**’dan ibdal edilmiştir.
(**لث**)  **اللام** ve **الثاء** sahih bir asıl; ikamete ve devamlılığa delâlet eder. Denir: **ألثَّ المطر**, yani devam etti; **الإلثاث**: ikamet. Ve **لثلث** “**ألَثَّ**” manasındadır. Dedi ki:
* لا خيرَ في وُدِّ امرئٍ **ملثلِث**([14]) *
Hayrı olmayan tereddüt edeni kastetti. O, sevgi ikameti hususunda **يُلثلِِِث** edendir. Ve denir: **لثلثته عن حاجته**: onu ihtiyacından alıkoydum. Ve **تَلثلثَ الرّجُلُ في الدَّقعاء**([15]): toprakta yuvarlandı.
(**لج**)  **اللام** ve **الجيم** sahih bir asıl; bir şeyin bir kısmının bir kısmı üzerinde gidip gelmesine ve bir şeyi tekrarlayıp durmaya delâlet eder. Bundan **اللَّجاج**: denir **لَجَّ يَلَجُّ**; ve sen **لجِجتَ** “**فَعِلت**” üzere **لَجَجاً** ve **لَجَاجاً**. Bu bâbdandır: denizin **لُجُّ**’u; o, onun derin yeridir; aynı şekilde onun **لُجَّته**; çünkü bir kısmı bir kısmı üzerinde gidip gelir. Denir: **التجَّ البحرُ التجاجاً**. Hadiste: “**مَن ركِب البحر إذا التجَّ فقد بَرِئتْ منه الذّمّة**”. Kılıca **لُجّاً** denir; bu ancak teşbih üzeredir; sanki işi büyütüldü de denizin **لُجّ**’una benzetildi. Bundan **طلحة** hadisi: “**فقدَّمُوا فوضعوا اللُّجَّ على قَفيَّ**([16])”. Ve denir: **لجلجَ الرّجُل المُضْغَة في فيه**, yani onu ağzında çevirdi ve yutmadı. **زهير** dedi:
يلجلجُ مُضغةً فيها أنيض *** أصَلَّتْ فهي تحت الكشحِ داءُ([17])
Ve **اللَّجلاج**: sözünde **يلجلِجُ** eden, i‘rab etmeyen. Ve **اللَّجَّة**: gürültü. **أبو النَّجم** dedi:
* في **لَجَّةٍ** أمسِكْ فُلاناً عن فُلِ([18]) *
Ve derler: falanın kalbinde **لَجاجَةٌ** vardır; o, açlıktan çarpması, sakinleşmemesidir. Bu, **اللَّجَاج**dandır. Ve **اللَّجاجُ الظَّلام**: onun karışmasıdır; denizin kabarmasına benzetilmiştir. Bu mecaz yapılır da denir: **عين مُلْتجَّة**: şiddetli siyahlı.
(**لح**)  **اللام** ve **الحاء** sahih bir asıl; bir şeye yapışıp ayrılmamaya ve sıkı bitişmeye delâlet eder. Denir: **ألَحَّ على الشَّيءِ إلحاحاً**, yani ona yöneldi ve gevşemediği zaman. Ve denir: **لَحِحَتْ عينُه**, yani yapıştığı zaman([19]). Bundan onların sözü: o, amcaoğlunun **لَحَّاً**’ıdır; yani nesepçe yapışık. Ve **المِلْحاح**: devenin hörgücü üstüne ısırır gibi batan semer. Ve denir: **ألحّ السّحابُ**, yani yağmuru devam ettiği zaman. Ve semer hakkında dedi:
* **ألَحَّ على أكتافِهِمْ قَتَبٌ عُقَرْ**([20]) *
Ve denir: **تَلحلحَ القومُ**, yani yerlerinde ikamet ettiler, ayrılmadılar. Dedi ki:
* أقاموا على أثقالِهِمْ وتلَحْلَحُوا([21]) *
Ve denir: **مكانٌ لاَحٌّ**: dar. Ve **رَحَىً مِلحاحٌ**: öğüttüğüne karşı (ısırır gibi) sert. Ve denir: **ألحَّ الجمل**, tıpkı “**خَلأت النّاقة**” ve “**حَرَن الفرسُ**” denildiği gibi; bu, neredeyse harekete geçmediği zamandır.
(**لخ**)  **اللام** ve **الخاء** sahih bir asıl; karışmaya delâlet eder. Denir: **سكرانُ مُلْتَخٌّ**, yani karışmış. **التَخَّ** onların işi: karıştı. Ve **التَخَّ عُشْبُ الأرض**: karıştı.
Bu bâbdandır: **لَخَّتْ عينُه**, yani gözyaşı devam ettiği zaman; bu, ihtiyarlıktan olur. Dedi ki:
* وسال غَرْبُ عَينِه ولَخّا([22]) *
Bu bâbdandır **اللَّخْلخانيَّة**: sözde yabancılık (pelteklik).
(**لد**)  **اللام** ve **الدال** iki sahih asıldır: biri çekişmeye delâlet eder; diğeri bir tarafa ve yana delâlet eder.
Birincisi **اللَّدَد**: çekişmenin şiddeti. Denir: **رجلٌ ألَدُّ** ve kavim **لُدٌّ**. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَتُنْذرَ بِهِ قَوْماً **لُدَّاً**([23])﴾ [مريم 97]. Ve **اللَّديدان**: boynun iki yanı ve iki yüzüdür. Ve vadinin **لَدِيدا**’sı: iki yanıdır; bu yüzden denir: **تَلدَّد**, yani şaşkın olarak sağa sola döndüğü zaman. Ve **اللَّدُود**: insanın yüzünün iki yanından birine ilaç olarak içirilen şey. Ve o **لُدَّ** olundu; ben de **التدَدْتُ**. **ابنُ أحمر** dedi:
شرِبتُ الشُّكاعى والتَددْتُ ألِدَّة *** وأقبلتُ أفواهَ العروقِ المَكاوِيا([24])
Bu bâbdandır onların sözü: bu işin altında **مُحْتدّاً** da **مُلتدّاً** da bulmuyorum; yani ondan bir sapma yolu bulmuyorum. Ondan saptığı vakit, onun bir yanında olmuş olur. Bu bâbdandır: **ما زِلتُ أُلاَدُّ عنك**, yani savunurum; sanki kötülüğü ondan yana çevirir.
Bu bâbdan şâz olan: **اللَّدُّ**: çuval; böyle dediler; ve inşad ettiler:
* كَأنَّ **لَدَّيهِ** على صَفْحِ جَبَلْ([25]) *
Bu da, iki denk olduğu vakit taşınanın yanında bulunduğu için söylenmiş olabilir.
(**لذ**)  **اللام** ve **الذال** tek sahih bir asıl; bir şeyde tadın hoşluğuna delâlet eder. Bundan **اللَّذّة** ve **اللَّذَاذَة**: bir şeyin tadının hoşluğu. Dedi ki:
……………………………...............([26]).
Ve **اللَّذُّ**: şu sözde “uyku”dur:
* ولَذٍّ كَطَعم الصَّرخَدِيِّ([27]) *
**الفرّاء** dedi: **رجلٌ لذٌّ**: sözü güzel.
(**لز**)  **اللام** ve **الزاء** sahih bir asıl; yapışıp ayrılmamaya ve bitişmeye delâlet eder. Denir: **لُزَّ به**, yani ona yapıştı; **لَزَّاً** ve **لَزَازاً**. Ve **لازَزْتُه**: ona yapıştım. Ve **رجلٌ لِزَازُ خَصمٍ**, yani ona yapışıp ondan geri durmayan. Ve **الملزَّزُ**: yaratılışı (bedeni) toplanmış olan. Ve **اللَّزّ**: saplama. O, bâbın kıyası üzeredir. Ve **اللَّزائز**: boğazda, **المِلاط**a bitişik olan yerde etten toplanan şeyler. Dedi ki:
* ذي مِرفقٍ بانَ عن **اللزائزِ**([28]) *
Bu bâbdandır: **كَزٌّ لَزٌّ**; ve **لَزٌّ**’ün, tâbi kılma (itbâ‘) olması caizdir.
(**لس**)  **اللام** ve **السين**; bir asıl olup bir şeyi yalamaya delâlet eder. **ابنُ الأعرابيّ** dedi: **اللَّسُّ**: yalamadır. Ve denir: **ألَسَّتِ الأرضُ**, yani bitkisinin ilki çıktığı zaman. Dedi: buna, malın onu yalaması sebebiyle bu ad verildi. Ve binek hayvanı diliyle yeşilliği **لسَّتِ**; onu **تَلُسُّه لَسَّاً**. Dedi ki:
* قد اخضَرَّ من **لسِّ** الغَميرِ جحافُله([29]) *
O bitkiye **اللُّساسُ** da denir. Dedi ki:
* في باقِلِ الرِّمثِ وفي **اللُّساسِ**([30]) *
(**لص**)  **اللام** ve **الصاد**; sahih bir asıl olup sıkı bitişmeye ve yakınlığa delâlet eder. Bundan **اللَّصَص**: iki omzun yakınlığıdır; neredeyse iki kulağa değecek olurlar. Ve **الألَصُّ**: azı dişleri de birbirine yakın olan. Ve denir: **لُصِّصَ البُنيانُ** tıpkı **رُصِّص** gibi. Ve denir: dar alın **اللَّصَّاء**dır. Ve koyundan **اللَّصَّاء**: iki boynuzundan birinin yüze yöneldiği. Bu bâbdandır **اللِّصُّ**; çünkü bir şeye yapışır, onu almak ister. Onun fiili **اللَّصُوصية**; **اللام**’ın fethiyle([31]). Ve denir: **أرضٌ مَلَصَّةٌ**: hırsızı çok.
(**لض**)  **اللام** ve **الضاد**. **الخليل** zikretti ki **اللَّضْلاضَ**: kılavuzdur. Dedi: ve **لَضلَضَتُهُ**: onun dönüp bakması ve sakınmasıdır.
(**لط**)  **اللام** ve **الطاء**; sahih bir asıl olup yakınlığa, yapışıp ayrılmamaya ve ısrara delâlet eder. Bundan onların sözü: **ألَطَّ الرّجل**, yani işte şiddetlendiği zaman. Ve denir: **لطّ به**: ona yapıştı. Ve her şey ki bir şeyle örtüldü, ona **لُطَّ** olundu. Ve **لَطَّت النّاقةُ بذَنبِها**, yani yürüyüşünde onu iki uyluğu arasına koyduğu zaman. Ve **اللَّطُّ**: hanzalden bir gerdanlık; boğaza yapışık kaldığı için **لَطَّاً** adlandırıldı. Cemi: **لِطَاط**. Ve **اللِّطَاط**: dağın kenarı. Ve devenin **مِلطاط**’ı: başının ortasında bir kenar. Ve **المِلطاط**: vadinin kıyısı; bütün bunlara, yapışık olup ayrılmadığı için bu ad verildi. Ve **اللِّطْلِط**: büyük yaşlı kadın; çünkü yerini tutar, neredeyse ayrılmaz.
(**لظ**)  **اللام** ve **الظاء** sahih bir asıl; yapışıp ayrılmamaya delâlet eder. Denir: **ألظَّ الرّجلُ بالشَّيء**, yani ona yapışıp ayrılmadığı zaman. Hadiste: “**ألِظُّوا بياذَا الجلالِ والإكرامِ**”; yani buna yapışın ve duanızda onu çoğaltın. Ve denir: **ألَظَّ المطرُ**: devam etti. Ve derler: **الإلظاظ**: bir şey üzerine acıma; kıyasça bâbdan uzak değildir.
(**لع**)  **اللام** ve **العين**; sahih bir asıl olup çalkantıya ve **بَصْبصَة**’ye([32]) delâlet eder. Bundan **اللَّعْلَع**: serap; ve **لعلعتُه**: onu **بَصبصتُه**. Ve **تَلعلع الشَّيء**: çalkalandı, ta ki parçalanıp kırıldı. Ve **لَعْلعَ الكلبُ**: dilini sarkıttı. Ve **امرأة لَعَّةٌ**: hafif. Ve açlıktan **تلعلع**: kıvrandı. Ve **اللَّعَاعة**: yumuşak bir ot. Ve **ألعَّتِ الأرضُ**: **اللُّعَاع** bitirdi. Ve **تلعَّيتُ**: **اللعاع** aldım. Bu son kelime şâzdır.
(**لغ**)  **اللام** ve **الغين**. Bazıları zikretti: **لَغْلغَ طعامَه**: onu yağla sulandırdı.
(**لف**)  **اللام** ve **الفاء** sahih bir asıl; bir şeyin bir şey üzerine dolanmasına delâlet eder. Denir: **لفَفْتُ الشّيءَ بالشّيء لفَّاً**. Ve sarığımı başım üzerine sardım. Ve denir: kavim geldi ve **مَن لَفَّ لَفَّهم**; yani onlara katılan; sanki onlara dolanıp birleşti. **الأعشى** dedi:
وقد ملأت قيسٌ ومن لَفَّ لَفَّها *** نُبَاكاً فَقوَّاً فالرَّجا فالنَّواعصا([33])
Ve dilsiz (tutuk) olana denir: **أَلَفُّ**; sanki dili dolanmıştır; ve dilinde **لَفَفٌ** vardır. Ve **الألفاف**: ağaç; bir kısmı bir kısmına dolanır. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَجَنَّاتٍ **ألْفَافاً**﴾ [النبأ 16]. Ve **الألَفُّ**: şişmanlığından iki uyluğu birbirine yaklaşan; sanki ikisi dolanmıştır; o, **اللفَف**tir. Dedi ki:
عِِراض القَطَا ملتفّةٌ رَبَلاتُها *** وما اللُّفُّ أفخاذاً بتاركةٍٍ عَقْلا
Ve ağır, yavaş adama denir: **ألَفُّ**. Ve **اللَّفيف**: çeşitli kabilelerden insanların toplanmışı. Ve adam başını elbiseleri içine **ألفَّ** etti; ve kuş başını kanadı altına **ألفَّ** etti. Bazıları nakletti: yerde ottan **تلافيفُ** vardır. Ve **لفَفْتُه حقه**: hakkını ondan men ettim.
(**لق**)  **اللام** ve **القاف** sahih bir asıl; bağırmaya ve gürültüye delâlet eder. Bundan **اللَّقلقَة**: bağırma. Aynı şekilde **اللَّقلاق**. Ve **اللَّقلَق**: dil. Hadiste: “**من وقِيَ شَرَّ لَقْلَقِه وقَبقَبِه وذَبْذَبِهْ فقد وُقي شِرَّةَ الشَّبابِ كلَّها**”. Ve **لَقَّ عينَه**, yani eliyle ona vurduğu zaman; belki bu, işitilen **الوَقع**([34]) içindir. **اللَّقْلَقة**’ye gelince: çalkantıdır; o, maklûba yakındır; sanki o **مُقَلقَل**dır; o da yerinde durmayan kimsedir. **امرؤ القيس** dedi:
* بطرفٍ **مُلَقْلَقِ**([35]) *
(**لك**)  **اللام** ve **الكاف**; bir asıl olup bir şeyde iç içe girmeye delâlet eder. Bundan **اللَّكِيك**: kemiklerde iç içe geçmiş et. Ve **اللُّكالِك**: eti dolgun deve. Ve denir: **التكَّ القومُ**: sıkışıp kalabalıklaştılar. Ve **اللُّكِّيُّ**: **الحادر**([36]) etli.
Bâbdan şâz olan: **اللَّكيك**([37]): zayıf bir ağaç. **امرؤ القيس** etli **اللَّحم اللكيك** hakkında dedi:
فظل صِحابِي يَشتَوُون بنَعْمةٍ *** يصُفُّون غاراً باللَّكِيك الموشَّقِ([38]) --------------ـــ
([1]) Asılda: “باب اللام والميم وما يثلثهما”.
([2]) Asılda: “الخيل” tashif; doğrusu **الجنبل**’dir; o, büyük kadehtir. Lisân’da (لمم) **أبي النجم العجلي**’ye nispetle; (جنبل)’de nispet olmaksızın inşad edilmiştir.
([3]) Söyleyeni **عقيل بن أبي طالب**; Lisân’da (لمم) böyledir. Ondan sonra:
*ومن مريد همه وغمه*
Lisân’da dedi: “Recez, kasıtsız olarak uygun düştü”.
([4]) Hasan ve Hüseyin’i ta‘vîz hadîsindedir: “**أعيذكما بكلمات الله التامة، من كل شيطان وهامة، ومن شر كل عين لامة**”.
([5]) Lisân’da: **اللهله** geniş yer; onda serap çalkalanır.
([6]) **رؤبة**’ye aittir; divanında 166 ve Lisân’da (لهله).
([7]) **أبي زبيد الطائي**’ye; el-Hizâne (3: 382), Sîbeveyh (2: 32), el-Eğânî (4: 183). Eğânî’de (19: 158) bunun benzeri **النمر بن تولب**’ün sözü:
علقت لوا تكررها *** إن لوا ذاك أعيانا
([8]) **المضرب بن كعب**’dır; Sıhâh ve Lisân (لبب), Tâc (بعد) ve el-Kâlî (2: 171).
([9]) Son iki kelimeyle (شبل)’de daha önce istişhâd edildi. **الكميت**’in bir beytinin parçasıdır; Lisân’da (لبب، شبل) tamamı:
ومنا إذا حزبتك الأمور *** عليك الملبلب والمشبل
([10]) Asılda: “يبتغي”.
([11]) “فرح” ve “ضرب” bâbından denir; birincisi Hicaz ehline, ikincisi Necd ehline. Ayrıca **لببت تلب**; mâzînin **باء**’sı damme ile, muzâri‘in **لام**’ı fetha ile de denir. **صاحب القاموس** dedi: onların كلامında benzeri yoktur. Ben dedim: ikizli fiilde onların “**عززت الشاة**” (زاي damme ile), yani sütü azaldı, sözü buna benzer değildir; çünkü mâzîsi “**تعز**” (عين damme ile)dir, fetha ile değil. Bk. “ليس في كلام العرب” İbn Hâlaveyh 9 ve Lisân (عزز).
([12]) Asılda: “اللبيب” tashif.
([13]) **ذي الرمة**’ye; divanında 3 ve Lisân’da (لبب).
([14]) **رؤبة**’ye; divanının zeylinde 171 ve Lisân’da (لثث). Öncekine şâhid değildir; bilakis sonrakine. Beyitte **اللثلثة**’nin manası tereddüttür.
([15]) **الدقعاء** (دال ile): toprağın geneli; denildi: ince toprak. Asılda: “الرقعاء” (راء ile); doğrusu Mecmel ve Lisân’dadır.
([16]) Lisân’da: “Ve Talha b. Ubeyd[الله] hadîsinde: beni helağa soktular, yaklaştırdılar, **اللج**’i enseme koydular”.
([17]) Lisân’da (لجج، أنض) inşadı böyle gelmiştir; (أنض)’da geçenle mutabıktır; orada rivayetinin doğruluğuna dikkat çektim. Bk. Züheyr divanı 82.
([18]) Lisân’da (لجج، فلن) inşad etti.
([19]) Asılda: “التفت”; doğrusu Mecmel ve Lisân’dadır.
([20]) **البعيث المجاشعي**’ye; Lisân’da (لحح، عقر) ve (عقر)’da daha önce inşad edildi. Sadrı:
* ألد إذا لاقيت يوماً بخطة *
([21]) **ابن مقبل**’e; Lisân’da (لحح). Sadrı:
* بحي إذا قيل اظعنوا قد أتيتم *
([22]) Lisân (جلخ، لخخ) ve Mecâlisü Sa‘leb 451. Emanî’z-Zeccâcî 78 ve el-Hizâne (3: 104)’te Sa‘leb rivayetiyle inşad edildi. Bağdâdî recezi **العجاج**’a nispet etti; divanında değil, zeylinde 76’dadır. Asılda: “وسار”; doğrusu Mecmel ve zikredilen kaynaklardadır.
([23]) Asılda: “لتنذر به” tashif. O, Meryem sûresi 97. âyettir: “فإنما يسرناه بلسانك لتبشر به المتقين وتنذر به قوماً لدا”.
([24]) Lisân’da (شكع، لدد، قبل) inşad etti.
([25]) Lisân’da (لدد) inşad etti; Mecmel’de de böyledir.
([26]) Asılda boşluk; belki **الربيع بن ضبع**’ın sözü kastedilir; Emâlî’l-Kâlî (3: 215), el-Hizâne (3: 106), Sîbeveyh (1: 106، 293):
إذا عاش الفتى مائتين عاماً *** فقد ذهب اللذاذة والفتاء
Bu beyit (فتي)’de daha önce inşad edildi.
([27]) **الراعي**’ye; Lisân’da (صرخد، لذذ) tamamı:
ولذ كطعم الصرخدي طرحته *** عشية خمس القوم والعين عاشقه
“عاشقه” merfû‘ ile; çünkü öncesi:
وسربال كتان لبست جديده *** على الرحل حتى أسلمته بنائقه
Lisân’da onun yanında meçhul kâile ait başka bir beyit de rivayet etti:
ولذ كطعم الصرخدي تركته *** بأرض العدى من خشية الحدثان
Ondan sonra Câhız Hayavân’da (1: 662) bir köpeği kastederek inşad etti:
ومبد لي الشحناء بيني وبينه *** دعوت وقد طال السرى فدعاني
([28]) **إهاب بن عمير**’e; Lisân’da (لزز). Mecmel’de (لز) inşad etti.
([29]) **زهير**’e; divanında 131, Lisân’da (غمر، لسس), el-Muhassas (10: 185). Sadrı:
* ثلاث كأقواس السراء وناشط *
([30]) Lisân’da (لسس، هوس) ve el-Muhassas (10: 185) inşad etti.
([31]) Damme ile de denir; Lisân’da olduğu gibi.
([32]) Asılda: “وبصبص”.
([33]) A‘şâ divanı 109 ve Mu‘cemü’l-Büldân (نباك، النواعص).
([34]) **الوقع**: vurmanın sesi. Asılda: “للوقوع”.
([35]) Divanının basılısında olmayan bir beytin parçası. Lisân’da: “وجلاها بطرف ملقلق”. Dârü’l-Kütüb yazmalarımda Tûsî ve Harâbendâz rivayetiyle buldum; tamamı:
رأى أرنباً فانقض يهوي أمامه *** إليها وجلاها بطرف ملقلق
([36]) Asılda: “الحادل”; doğrusu Mecmel’dedir.
([37]) Lisân’da zikretmedi. Kâmûs’ta: “وكأمير: القطران، وشجرة ضعيفة، وموضع”.
([38]) İmru’ül-Kays divanında Dârü’l-Kütüb yazmalarımda rivayet edildi.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- تقول: لممت الشيء: جمعته وأصلحته، ومنه: لممت شعثه. قال تعالى: ﴿وتأكلون التراث أكلا لما﴾ [الفجر/19] واللمم: مقاربة المعصية، ويعبر به عن الصغيرة، ويقال: فلان يفعل كذا لمما. أي: حينا بعد حين، وكذلك قوله: ﴿الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا اللمم﴾ [النجم/32] وهو من قولك: ألممت بكذا. أي: نزلت به، وقاربته من غير مواقعة، ويقال: زيارته إلمام. أي: قليلة.
و (لم) نفي للماضي وإن كان يدخل على الفعل المستقبل، ويدخل عليه ألف الاستفهام للتقرير. نحو: ﴿ألم نربك فينا وليدا﴾ [الشعراء/18]، ﴿ألم يجدك يتيما فآوى﴾ [الضحى/6].

##### Türkçe

- Dersin ki: **لممت الشيء**: onu topladım ve onu düzelttim; ondan: **لممت شعثه**. Yüce Allah dedi ki: ﴿وتأكلون التراث أكلا لما﴾ [الفجر/19]. Ve **اللمم**: günaha yaklaşmadır; ve onunla küçük (günah) ifade edilir; ve denir ki: falan kimse şöyle şöyle yapar **لمما**. Yani: vakit vakit. Ve yine onun sözü: ﴿الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا اللمم﴾ [النجم/32]. Ve o, senin sözünden: **ألممت بكذا**. Yani: onunla indim, ve onu, vuku bulmaksızın yaklaşarak yaklaştım; ve denir ki: **زيارته إلمام**. Yani: azdır.

Ve (**لم**) geçmiş için bir nefiydir; her ne kadar gelecek fiile girse de; ve onun üzerine, takrir için istifham **ألف**’ı girer. Şu misal: ﴿ألم نربك فينا وليدا﴾ [الشعراء/18]، ﴿ألم يجدك يتيما فآوى﴾ [الضحى/6].

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ
1 لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ ذ God rectified, or repaired, and consolidated, what was disorganized, disordered, or unsettled, of his affairs. (S.)

لَمَّمَ
2 لَمَّمَ ذ He made a لِمَّة of his hair. (Z, TA in art. جم.)

أَلَمَّ بِالقَوْمِ
4 أَلَمَّ بِالقَوْمِ ذ He came to the people, and alighted at their abode as a guest. (Msb.) See أَطَافَ. ― -b2- And hence, أَلَمَّ بِالمَعْنَى (assumed tropical:) He knew the meaning. (Msb.) ― -b3- And أَلَمَّ بَالذَّنْبِ (assumed tropical:) He committed the sin, or offence. (Msb.) ― -b4- And أَلَمَّ He, or it, visited covertly; (Ham, p. 23;) or in a light, slight, or hasty manner. (Idem, pp. 385 and 815.) It became near. (Msb.) ― -b5- It happened. (Ham, p. 385.) ― -b6- أَلَمَّ بِهِ He came to him. (Ham, p. 127.) ― -b7- I. q. زَارَهُ غِبًّا; as also أَلَمَّ عَلَيْهِ. (TA.)

اِلْتَمَّ
8 اِلْتَمَّ ذ It was collected, accumulated. ― -b2- التمّوا They collected themselves; congregated.

لَمْ
لَمْ ذ with an aor. following it is often to be rendered in English by the preterperfect: ex., لَمْ أَرَهُ مُذُ يَوْمَانِ I have not seen him for two days. ― -b2- لَمْ يَضْرِبْ He did not beat. (S, &c.) See also لَمَّا. ― -b3- أَلَمْ: see the latter half of art. أَلَا; and the former part of art. أَمَا. ― -b4- لَمَّا as a particle of exception [is equivalent to our But; meaning both except and, after an oath or the like, only, or nothing more than; and] is put before a nominal proposition; as, اِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ [There is not any soul but over it is a guardian, (Kur lxxxvi. 4,)] accord. to those who pronounce the م with teshdeed: and before a verb which is literally, but not in meaning, a preterite; as in أَنْشُدُكَ اللّٰهَ لَمَّا فعَلْتَ [I conjure, or beg, or beseech, thee by God but that thou do such a thing], i. e. مَا أَسْأَلُكَ اـَلَّا فِعْلَكَ [I do not ask of thee anything save thy doing such a thing]. (Mughnee.) See its syn. اِلَّا. In the Kur xxxviii. 13, accord. to one reading, it occurs before a verb which is a preterite literally and in meaning. ― -b5- لَمَّا, accord. to Ibn-Mلlik, is syn. with اِذْ: [and sometimes, like اِذْ, it means Since, or because:] one may say, لَمَّا أَكْرَمْتَنِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ اليَوْمَ: but this is said to mean لَهَّا ثَبَتَ اليَوْمَ اِكْرَامُكَ لِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ. (Mughnee.) See also an ex. voce رَزَقَ. ― -b6- لَمَّا يَضْرِبْ He has not yet beaten. (S, &c.) See also لَمْ.

لَمَمٌ
لَمَمٌ ذ A slight insanity or diabolical possession; (Mgh, Msb:) a slight taint or infection of insanity. See طَيْفٌ.

لَمَّةٌ
لَمَّةٌ ذ A touch, or somewhat [of a taint or an infection of insanity], from the jinn. (S, K.) See لَمَمٌ.

لِمَّةٌ
لِمَّةٌ ذ Hair that descends below the lobe of the ear. (S, K.) But see وَفْرَةٌ: and see a tropical use of it in a verse of Kumeyt cited in art. حف, p. 597 c.

مِلَمٌّ
مِلَمٌّ ذ : see مِثَمٌّ.

مُلِمَّةٌ
مُلِمَّةٌ ذ A misfortune that befalls in the present world. (S.) See an ex. in a verse cited voce حَجَا.

مُلَمَّمٌ
مُلَمَّمٌ ذ A boy having a لِمَّة. (IDrd, TA, voce مُجَمَّمٌ.)

##### Türkçe

لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ
1 **لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ** ذ Allah, onun işlerinden dağınık, düzensiz veya yerleşmemiş olan şeyi düzeltti yahut onardı ve sağlamlaştırdı. (S.)

لَمَّمَ
2 **لَمَّمَ** ذ Saçından bir **لِمَّة** yaptı. (Z, TA, **جم** maddesinde.)

أَلَمَّ بِالقَوْمِ
4 **أَلَمَّ بِالقَوْمِ** ذ Kavme geldi ve onların yurduna misafir olarak kondu. (Msb.) **أَطَافَ**’a bak. ― -b2- Ve bundan dolayı, **أَلَمَّ بِالمَعْنَى** (mecazî farz edilerek:) manayı bildi. (Msb.) ― -b3- Ve **أَلَمَّ بَالذَّنْبِ** (mecazî farz edilerek:) günahı yahut suçu işledi. (Msb.) ― -b4- Ve **أَلَمَّ** O, yahut o (şey), gizlice ziyaret etti; (Ham, s. 23;) yahut hafif, az, yahut acele bir tarzda. (Aynı eser, ss. 385 ve 815.) Yakın oldu. (Msb.) ― -b5- Vuku buldu. (Ham, s. 385.) ― -b6- **أَلَمَّ بِهِ** Ona geldi. (Ham, s. 127.) ― -b7- **زَارَهُ غِبًّا** ile aynı (I. q.); bunun gibi **أَلَمَّ عَلَيْهِ** de. (TA.)

اِلْتَمَّ
8 **اِلْتَمَّ** ذ Toplandı, birikti. ― -b2- **التمّوا** Kendilerini topladılar; cemaat oldular.

لَمْ
**لَمْ** ذ ardından gelen muzari ile birlikte, İngilizcede çoğu kez geçmiş zamanın hikâyesiyle tercüme edilmesi gerekir: örn., **لَمْ أَرَهُ مُذُ يَوْمَانِ** Onu iki günden beri görmedim. ― -b2- **لَمْ يَضْرِبْ** Dövmedi. (S, vb.) **لَمَّا**’ya da bak. ― -b3- **أَلَمْ**: **أَلَا** maddesinin ikinci yarısına ve **أَمَا** maddesinin birinci kısmına bak. ― -b4- İstisna edatı olarak **لَمَّا** [bizdeki “fakat”a denktir; hem “hariç” hem de, yemin veya benzeri bir şeyden sonra, “ancak”, yahut “bundan başka bir şey değil” manasına gelir; ve] isim cümlesinden önce getirilir; meselâ, **اِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ** [Hiçbir nefis yoktur ki üzerinde bir koruyucu olmasın, (Kur’ân lxxxvi. 4,)] **م**’yi şeddeli okuyanlara göre: ve lafzen mâzî olup manaca mâzî olmayan bir fiilden önce; **أَنْشُدُكَ اللّٰهَ لَمَّا فعَلْتَ**’te olduğu gibi [Allah için sana yalvarırım yahut senden isterim yahut sana niyaz ederim ki şu şeyi yapasın], yani **مَا أَسْأَلُكَ اـَلَّا فِعْلَكَ** [Senden, senin şu şeyi yapmandan başka bir şey istemiyorum]. (Mughnee.) Eşanlamlısı **اِلَّا**’ya bak. Kur’ân xxxviii. 13’te, bir kıraate göre, lafzen de manaca da mâzî olan bir fiilden önce vâki olur. ― -b5- **لَمَّا**, İbn-Mلlik’e göre, **اِذْ** ile eşanlamlıdır: [ve bazen, **اِذْ** gibi, “-den beri” yahut “çünkü” manasına gelir:] şöyle denebilir: **لَمَّا أَكْرَمْتَنِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ اليَوْمَ**: fakat bunun, **لَهَّا ثَبَتَ اليَوْمَ اِكْرَامُكَ لِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ** manasına geldiği söylenir. (Mughnee.) **رَزَقَ** lafzı altında bir örneğe de bak. ― -b6- **لَمَّا يَضْرِبْ** Henüz dövmedi. (S, vb.) **لَمْ**’e de bak.

لَمَمٌ
**لَمَمٌ** ذ Hafif bir delilik yahut şeytan çarpması; (Mgh, Msb:) deliliğin hafif bir lekesi yahut bulaşı. **طَيْفٌ**’e bak.

لَمَّةٌ
**لَمَّةٌ** ذ Cinlerden bir dokunuş yahut bir miktar [delilik lekesi yahut bulaşı]. (S, K.) **لَمَمٌ**’e bak.

لِمَّةٌ
**لِمَّةٌ** ذ Kulak memesinin altına inen saç. (S, K.) Fakat **وَفْرَةٌ**’ye bak: ve **حف** maddesinde, s. 597 c’de zikredilen Kumeyt’in bir beytinde bunun mecazî kullanımına bak.

مِلَمٌّ
**مِلَمٌّ** ذ : **مِثَمٌّ**’e bak.

مُلِمَّةٌ
**مُلِمَّةٌ** ذ Bu dünyada vuku bulan bir musibet. (S.) **حَجَا** lafzı altında zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.

مُلَمَّمٌ
**مُلَمَّمٌ** ذ Bir **لِمَّة**si olan oğlan. (IDrd, TA, **مُجَمَّمٌ** lafzı altında.)
