# لن (ل-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Değil

- Harfler: ل - ن
- Kur'an'da: 103 geçiş · 97 ayet · 3 sîga
- 8 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [لَنْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/siga/%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%92.md) | لَنْ | Değil | 59 | 59 | [2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:55.md) |
| [فَلَنْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%92.md) | فَلَنْ | Öyleyse değil; Değil; Hemen değil | 22 | 22 | [2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:80.md) |
| [وَلَنْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%92.md) | وَلَنْ | Ve değil; Değil | 22 | 22 | [2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:24.md) |

## Mücavir kökler — 158 mücavir (418 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 60 ortak ayet · G² 42 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 13 ortak ayet · G² 35 · Su birikintisidir
3. [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 22 · Badiye çöl demektir
4. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 18 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
5. [بدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 18 · Bedr dolunay demektir
6. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 38 ortak ayet · G² 14 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
7. [برح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir
8. [طلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Onu talep eder
9. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 12 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
10. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 11 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
11. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 9 ortak ayet · G² 11 · Beraber
12. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 17 ortak ayet · G² 11 · Hufre, çukur demektir
13. [سنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · “Sin” dişler demektir
14. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 10 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
15. [بور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Bair işlenmemiş toprak, kır demektir
16. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
17. [لحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Siper, uzunca kazılmış çukur, sığınak demektir
18. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 8 ortak ayet · G² 9 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
19. [قرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Kırpıntı demektir
20. [كلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Kelime
21. [غني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
22. [عكف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Örgülü saç demektir
23. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
24. [صعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Yıldırım demektir
25. [نيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Erişirler
26. [خلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Haliy : Boş arı kovanıdır
27. [هود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · “Hidayet”in değişik söylenişidir
28. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Anlaşma
29. [وقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Onun yakıtı
30. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Örnek verdi
31. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
32. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
33. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · İki yüzlüler
34. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 14 ortak ayet · G² 6 · Şey
35. [فدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Fidye
36. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · Önce
37. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Biribirini kesen yoldur
38. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 6 ortak ayet · G² 5 · Musa
39. [فيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
40. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
41. [ملل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · İnanç
42. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Ateş demektir
43. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 5 · Dane, inek yavrusuna denir
44. [مني](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Sıvı meni demektir
45. [رشد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Rasad” gözetleyici demektir
46. [فقه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Kavrarlar
47. [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Kızgınlık
48. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Korkuluk demektir
49. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · “Yavru” demektir
50. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Half : Ense demektir
51. [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Kudüm” ön demektir
52. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
53. [نفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Fayda eder
54. [سرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Çabuk
55. [مرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Bürde” gocuk demektir
56. [مكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Sinek kapan bitki demektir
57. [وضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Koyar
58. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
59. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
60. [قعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Temel demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%86/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لن |
| Yapı | Edat (işlev sözü) |
| Özel Durum | İki harfli nefy ve nasb edatı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لا, لم, ما |
| Zıt Kök | [سوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Geleceğe dönük eylemi veya beklentiyi kesin bir sınırla kesip hükümsüz kılma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahî iradenin, meydan okumanın ve sünnetullahın geleceğe dair kesinliğini vurgulama |
| Çekirdek Özet 3 | İnsanın sahte beklentilerini sıfırlayarak ilahî ontolojik sınıra teslim olmasını sağlama |
| Kritik Hata Riski | Edatın kesin gelecek nefyini basit bir şimdiki zaman veya sıradan olumsuzluk gibi algılayarak Kur'an'ın meydan okuma ve inanç ilkelerindeki bağlayıcılığı zayıflatmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لن | Geleceğe dönük kesin olumsuzlama ve beklentiyi kesme | Kök iki harfli bir edattır; üçüncü bir harf eklenmemiştir | Edat iki harfli yalın bir işlev birimi olarak donmuş veya dilbilimcilerin bir kısmına göre لا ve أن parçacıklarının kaynaşmasıyla geleceğe mahsus tekil bir olumsuzlama kalıbına dönüşmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Eylemi belirli bir hedefe, zamana veya kişiye doğru yöneltme, sınırlama ve tahsis etme hareketini temsil eder. |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Eylemin zamansal akışını, geleceğe doğru uzanan çizgisini ve sürekliliğini temsil eder. |
| لن | Yönlendirici tahsis ve zamansal akışın kesişimi | Yöneltme ve sınırlama imgesiyle zamansal süreklilik imgesinin birleşmesi, geleceğe doğru uzanan fiil akışının kesin bir sınırla tahsis edilerek durdurulmasını ve olumsuzlanmasını ifade eder. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Edat ve işlev sözü olması sebebiyle somut bir nesne veya bedensel eylem bildirmez; dilde bir beklentiyi, umudu veya tasarlanan geleceği kesin biçimde hükümsüz kılma işleviyle varlık kazanmıştır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü'l-Kays şiirinde gelecekte gerçekleşmesi imkânsız veya kesin reddedilen durumları ifade etmek üzere yer almıştır; şair, sevgiliden veya geçmiş zamandan geriye kalan izlerin asla geri dönmeyeceğini vurgulamak için muzari fiili bu edatla olumsuzlamıştır. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi lehçelerinde ve kabile kullanımlarında geleceğe matuf fiilleri nasb ederek kesin olumsuzluk bildiren müstakil bir edat olarak yerleşmiştir; Halîl b. Ahmed bu edatın sık kullanım sebebiyle hafifletilmiş bir terkip olduğunu aktarır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça لن edatı, Sami dil ailesinde doğrudan üç harfli fiil köklerine indirgenemeyen işlevsel bir olumsuzlama parçacığıdır. Akkadca olumsuzlama parçacıkları (lā, ul), İbranice (lō, al) ve Ârâmîce/Süryanice (lā) sistemlerinde görülen temel olumsuzluk unsuru *l- çekirdeği ile mastariyet ve gelecek bildiren parçacıkların kaynaşması Sami dillerinin gelişim sürecinde paralellikler gösterir. Klasik Arap dilcilerinden Halîl b. Ahmed bu yapıyı olumsuzluk bildiren لا ile mastar ve gelecek bildiren أن edatlarının kaynaşması olarak açıklarken, Basra ekolü edatın doğrudan yalın ve geleceğe mahsus olduğunu savunur. İbranicede geleceği kesin olumsuzlayan müstakil bir birleşik parçacık bulunmayıp bu işlev olumsuzluk edatı ile gelecek zaman çekimi üzerinden kurulurken, Arapça bu işlevi müstakil ve fiilin harekesini etkileyen (nasb eden) fonolojik bir parçacıkta kristalleştirmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Brockelmann, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Geleceği nefyeden nasb edatı | Halîl b. Ahmed'e göre لا ve أن parçacıklarının kaynaşmasıyla, Sîbeveyh ve ekolüne göre ise doğrudan yalın bir olumsuzluk parçacığıdır. | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami olumsuzluk çekirdeği *l- ile bağlantı | Akkadca, İbranice ve Ârâmîcedeki *l- tabanlı olumsuzluk sistemiyle akrabadır; ancak sonundaki nûn ekinin müstakil bir terkip mi yoksa iç gelişim mi olduğu tartışmalıdır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik olumsuzluk biçimleri | Aile genelindeki n ve l ikili olumsuzluk morfemleriyle yapısal benzerlik gösterir; doğrudan bir ödünçleme söz konusu değildir. | Muhtemel |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brockelmann.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لن | Anlamlı | Geleceği olumsuzlama | Muzari fiili nasb ederek gelecekte eylemin gerçekleşmeyeceğini kesinleştiren nefy edatı. | Kur'an'da geçer, hedef edattır. |
| نل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde müstakil bir iki harfli kök veya edat olarak dizilimi bulunmaz; fiil olarak [نيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D9%84.md) kökünden türeyen çekimlerde tesadüfen yan yana gelir. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لن | Merkez | Geleceğe dönük nefy | Muzari fiili nasb ederek gelecekte eylemin olmayacağını kesin biçimde bildirir; muhataptaki beklentiyi kırar. | Kesin ve geleceğe mahsus olumsuzlama işlevi görür. |
| لا | Komşu | Genel nefy | Şimdiki, geniş ve gelecek zamanı olumsuzlayabilir; fiilin irabını değiştirmez, لن gibi geleceğe has ve pekiştirilmiş değildir. | Kapsamı en geniş temel olumsuzlama edatıdır. |
| لم | Komşu | Geçmişe dönük nefy | Muzari fiili cezm ederek anlamını geçmiş zamana çevirir; gerçekleşmemiş geçmiş olayı ifade eder, لن ise geleceği hedefler. | Geçmiş zamanın olumsuzlanmasında kullanılır. |
| ما | Komşu | Şimdiki ve geçmiş zaman nefyi | Genellikle şimdiki zaman veya geçmiş fiilin olumsuzlanmasında kullanılır; geleceğe dönük bağlayıcılığı zayıftır. | Durum tespiti ve mevcut halin inkarında öne çıkar. |
| [سوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%81.md) | Zıt | Geleceğe dönük tekitli ispat | Eylemin gelecekte kesinlikle gerçekleşeceğini tasdik eden istikbal harfidir; لن edatının iptal ettiği geleceği kurar. | Gelecekte var olmayı teyit eder. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لن | Geleceğe dönük kesin olumsuzlama | Muzari fiili nasb ederek gelecekteki gerçekleşmeyi kesin dille iptal eden işlev sözü. | Kesin |
| Latince | nequaquam, non umquam | Hiçbir şekilde, asla | Gelecekteki bir eylemin kesin olarak gerçekleşmeyeceğini vurgulayan olumsuzluk zarfı; ancak Arapçadaki gibi fiilin kipini yöneten parçacık yapısı taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | will not, shall not, never | Gelecek zaman olumsuzu, asla | Gelecekte gerçekleşmeyecek eylemleri bildirir; 'never' mutlaklık boyutu katarken 'will not' kipsellik açısından daha yakındır. | Kesin |
| Almanca | wird nicht, keineswegs | Olmayacak, asla | Gelecek zaman yardımcı fiilinin olumsuzu; eylemin gelecekte vuku bulmayacağını kesin dille ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | ne ... jamais, ne ... point | Asla, hiçbir surette | Gelecek zaman kipiyle birleştiğinde mutlak olumsuzlama kurar; edatın fiil üzerindeki irap etkisi bu dilde bulunmaz. | Güçlü |

Kaynak: Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَنْ / فَلَنْ / وَلَنْ | Kesin İmkânsızlık ve Ebedi Nefy (Ta'bîd) | İlahî kudret karşısında beşerin mutlak acziyeti ve gaybın kapalılığı bağlamında (Bakara [2:24](https://lisan.digital/tr/ayet/2:24.md), Kehf [18:41](https://lisan.digital/tr/ayet/18:41.md)). |
| لَنْ / فَلَنْ | Hükmî ve İlahî Karar Nefyi | İlahî bir ceza, nihai yasaklama veya azap hükmünün teyidi (Tevbe [9:83](https://lisan.digital/tr/ayet/9:83.md), Nebe [78:30](https://lisan.digital/tr/ayet/78:30.md)). |
| لَنْ | Beşerî İnat ve Şartlı Red | İnkârcıların veya muhatapların hakikate karşı koyma, şart koşma ve inat etme bağlamı (Bakara [2:55](https://lisan.digital/tr/ayet/2:55.md), Bakara [2:80](https://lisan.digital/tr/ayet/2:80.md)). |
| وَلَنْ / فَلَنْ | Sarsılmaz Güvence ve Meydan Okuma | Düşmanın müminlere veya peygambere asla zarar veremeyeceğinin ilanı ve sahte kuruntuların çökertilmesi (Nisâ [4:143](https://lisan.digital/tr/ayet/4:143.md), Beled [90:5](https://lisan.digital/tr/ayet/90:5.md)). |
| وَلَنْ | Değişmez Sünnetullah Tespiti | İlahî yasaların sürekliliği, asla başkalaşmayacağı ve sapmayacağı ilkesi (Fâtır [35:43](https://lisan.digital/tr/ayet/35:43.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rüyetullah meselesi (A'râf [7:143](https://lisan.digital/tr/ayet/7:143.md)) | Mutezile edatın mutlak ve ebedi olumsuzluk bildirdiğini savunarak Allah'ın ahirette de görülemeyeceğini iddia etmiş; Ehl-i Sünnet ise edatın dünyadaki görmeyi olumsuzladığını, dilde mutlak ebediyet bildirmediğini savunmuştur. | Ebedilik ile pekiştirme arasındaki kelamî çatışma. |
| Fıkıh | Ahitler, yeminler ve adak hükümleri | Geleceğe matuf yemin ve taahhütlerde olumsuzlama kiplerinin hukuki bağlayıcılığı ve keffaret gerektirip gerektirmediği. | Gelecekte bir eylemi terk etme azminin hukuki niteliği. |
| Tefsir | İcaz ve meydan okuma (tahaddî) ayetleri | Bakara [2:24](https://lisan.digital/tr/ayet/2:24.md) ayetindeki kullanımın geleceği kesin haber veren bir Kur'an mucizesi olarak tefsir edilmesi. | Gaybî haberin kesinliği ve muhatabın aczini tescil. |
| Hadis | Geleceğe dair nebevî vaad ve tehditler | Hz. Peygamber'in ümmetin akıbeti, sapkınlıktan korunma ve amellerin karşılığına dair kesin gelecek ifadelerinin yorumlanması. | Nebevî müjde veya sakındırmanın kesinlik kipi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk sınırları | Aşılmaz ilahî sınır | Yaratılanın haddini bildirme | Kulun ilahî yetkilere ortak olamayacağını ve gaybı kuşatamayacağını kesin dille sınırlar (Hac [22:73](https://lisan.digital/tr/ayet/22:73.md)). | Kesin |
| İlmi | İspat ve yanlışlanabilirlik | İmkânsızlık önermesi | Hükmün sınırlarını çizme | Bir hipotezin veya önermenin gelecekteki bütün gözlemler karşısında kesin olarak çökme eşiğini belirler. | Güçlü |
| Siyasi | Meydan okuma ve caydırıcılık | Tavizsiz siyasi duruş | İrade beyanı | Hasmın beklentilerini sıfırlayarak teslimiyet ve taviz kapısını mutlak biçimde kapatır (Tevbe [9:83](https://lisan.digital/tr/ayet/9:83.md)). | Güçlü |
| İktisadi | Mali teminat ve risk yönetimi | Kesin fayda/zarar garantisi | İktisadi belirsizliği kaldırma | Malın veya servetin nihai akıbetine dair asılsız beklentileri kırarak gerçekçi tasarrufa yönlendirir (Âl-i İmrân [3:92](https://lisan.digital/tr/ayet/3:92.md)). | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Asimptotik sınır veya sıfır olasılık ($P(E) = 0$) | Matematiksel bir eğrinin belirli bir sınıra hiçbir zaman ulaşamaması veya bir olayın olasılık uzayında imkânsız kılınarak gelecekteki gerçekleşme ihtimalinin kesin biçimde sıfırlanması mantığıyla örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki ve psikolojik kesin ret (veto / kesin engel) | Hukukta bir işlemin geleceğe matuf hüküm doğurmasını tamamen engelleyen butlan kararı veya psikolojide bir beklentinin mutlak olarak kesilmesiyle oluşan bilişsel ketlenme ile eşyapısaldır. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | لن edatını sadece Türkçedeki basit olumsuzluk eki '-me/-ma' veya 'değil' kelimesiyle karşılayıp geleceğe dönük pekiştirilmiş kesinliği, muhatabın beklentisini kırma ve meydan okuma tonunu bütünüyle göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da لن, basit bir 'olmayacak' ifadesi değil; ilahî kanunların (sünnetullah) sarsılmazlığını, inkârcıların acziyetini, gaybın mutlak kapalılığını ve müminlere yönelik sarsılmaz ilahî vaadi kuran teolojik bir kesinlik sütunudur. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Edatın geçtiği ayetlerdeki kesinlik kipi silikleştiğinde, Kur'an'ın inkârcılara yönelttiği ebedi meydan okumalar (Bakara [2:24](https://lisan.digital/tr/ayet/2:24.md)) basit birer temenni gibi algılanır ve rüyetullah gibi temel kelamî ayrımların metinsel zemini anlaşılamaz hale gelir. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | لن, Kur'an'ın hitap stratejisinde geleceğe dönük kesin hüküm, meydan okuma ve ilahî iradenin değişmezliğini en yüksek retorik güçle kuran edattır. İnkârcıların boş kuruntularını yıkmakta ve müminlere aşılmaz bir güven temeli sunmaktadır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcılara benzer bir sure getirmeleri konusunda meydan okunan tahaddî ayetlerinde (Bakara [2:24](https://lisan.digital/tr/ayet/2:24.md)), ilahî yasaların değişmezliğini bildiren sünnetullah ayetlerinde (Fâtır [35:43](https://lisan.digital/tr/ayet/35:43.md)), münafıkların savaşa katılma taleplerinin nihai reddinde (Tevbe [9:83](https://lisan.digital/tr/ayet/9:83.md)) ve rüyetullah bağlamında (A'râf [7:143](https://lisan.digital/tr/ayet/7:143.md)) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi çabasıyla mutlak kurtuluşa erebileceği veya ilahî adaleti aşabileceği zannını düzeltir; ayrıca Kur'an'ın gaybî ve teolojik bildirimlerinin olasılık değil, mutlak bir kesinlik taşıdığını gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir yöneliş ve akış hattının geleceğe doğru uzanmasını kesin bir sınırla kesme, beklentiyi mutlak olarak durdurma.
- Soyut anlam: Geleceğe ait bir önermenin veya olayın gerçekleşme olasılığını pekiştirilmiş bir nefy ile sıfıra indirgeme; imkânsızlık ve kesin ret kipi.
- Sistematik karşılık: İlahî hükmün, ontolojik sınırın ve değişmez sünnetullahın zamansal uzantısındaki aşılmaz bariyer işlevi.
- LaTeX modeli: $$ \forall t > t_0, \quad P(E_t) = 0 \iff \neg \Diamond E_t $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $t_0$ şimdiki zamanı, $t > t_0$ gelecekteki bütün zaman dilimlerini temsil eder. $E_t$, $t$ anında gerçekleşmesi tasarlanan eylemi; $P(E_t)$ bu eylemin gerçekleşme olasılığını gösterir. $\forall t > t_0, P(E_t) = 0$ ifadesi, gelecekteki tüm anlarda olayın gerçekleşme olasılığının kesin olarak sıfırlandığını modellemektedir. İkinci kısımda yer alan $\neg \Diamond E_t$ ise modal mantıkta $E_t$ eyleminin gelecekte mümkün olmadığını sembolize eder. Bu model, لن edatının Kur'an'da temsil ettiği kesin gelecek nefyini ve ontolojik bariyeri sembolik olarak ifade eder.

## Geçtiği ayetler (97 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%86/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:24.md) — وَلَنْ

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Fakat yapamazsınız-ki yapamayacaksınız-o halde yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının. O kafirler için hazırlanmıştır.

### [Bakara 2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:55.md) — لَنْ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Meal (IK): Bir de, hani siz: Ey Musa, biz Allah’ı apaşikar görünceye kadar sana inanmayacağız, demiştiniz de, bakıp dururken sizi yıldırım çarpmıştı.

### [Bakara 2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:61.md) — لَنْ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): Hani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

### [Bakara 2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:80.md) — لَنْ · فَلَنْ

وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sayılı günlerden başka asla bize ateş dokunmayacaktır dediler. Deki: Siz Allah katından bir söz mü aldınız? Öyleyse Allah asla sözünden caymaz. Yoksa Allah’a karşı bilmediğiniz bir şey mi söylüyorsunuz.

### [Bakara 2:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:95.md) — وَلَنْ

وَلَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ

Meal (IK): Önceden ellerinin kazandığından dolayı, onlar hiçbir zaman onu isteyemezler, Allah zalimleri hakkıyla bilir.

### [Bakara 2:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:111.md) — لَنْ

وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Ve dediler ki: Yahudi ve Hristiyan olanlardan başkası cennete girmeyecek. Bu onların kuruntusudur. De ki: Eğer sadıklar dan iseniz delilinizi getirin.

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/2:120.md) — وَلَنْ

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Ali İmran 3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:10.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ

Meal (IK): Doğrusu küfredenlerin; malları ve çocukları Allah’a karşı onlara bir şey sağlamaz. Ve onlar ateşin yakıtıdırlar.

### [Ali İmran 3:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:24.md) — لَنْ

ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Bu, onların: Sayılı günlerden başka bize, asla ateş dokunmayacak, demeleri yüzündendir. Ve uydurageldikleri şeyler, dinlerinde kendilerini aldatmıştır.

### [Ali İmran 3:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:85.md) — فَلَنْ

وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Kim, İslam’dan başka bir din ararsa; ondan asla aknul olunmaz. Ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Ali İmran 3:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:90.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ

Meal (IK): İman ettikten sonra küfredip de, küfürleri artanların tevbeleri kabul edilmez. İşte onlar sapıkların kendileridir.

### [Ali İmran 3:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:91.md) — فَلَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Meal (IK): Doğrusu küfredip de, kafir olarak ölenler, yeryüzü dolusu altını fidye verecek olsalar yine de hiç birinden kabul edilmez. Onlar için elim bir azab vardır. Ve onların hiç yardımcıları da yoktur.

### [Ali İmran 3:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:92.md) — لَنْ

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe, asla bir’e erişemezsiniz. Ve her ne infak ederseniz; şüphesiz Allah, onu bilir.

### [Ali İmran 3:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:111.md) — لَنْ

لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى وَإِنْ يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ

Meal (IK): İncitmekten başka size herhangi bir zarar veremezler. Sizinle savaşsalar bile geri dönüp kaçarlar. Sonra kendilerine yardım da edilmez.

### [Ali İmran 3:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:115.md) — فَلَنْ

وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ne hayır yaparlarsa; ondan mahrum bırakılacak değildirler. Ve Allah, takva sahiblerini bilir.

### [Ali İmran 3:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:116.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Küfredenlerin malları ve çocukları Allah’a karşı kendilerine hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar cehennem yaranıdırlar, orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:144.md) — فَلَنْ

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Muhammed; sadece bir elçidir. Ondan önce de nice elçiler gelip geçmiştir. Şimdi o, ölür veya öldürülürse; geriye mi döneceksiniz? Kim geriye dönerse; Allah’a hiç bir zarar vermez. Allah, şükredenlerin mükafatını verecektir.

### [Ali İmran 3:176](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:176.md) — لَنْ

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Küfre koşanlar, seni üzmesin. Şüphesiz onlar, Allah’a zarar veremezler. Allah, onlara ahirette hiç bir nasib vermemek istiyor. Onlar için büyük bir azab vardır.

### [Ali İmran 3:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/3:177.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): İman karşılığı küfrü satın alanlar; Allah’a hiç bir şey ile zarar veremezler. Onlar için elem verici bir azab vardır.

### [Nisa 4:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:52.md) — فَلَنْ

أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا

Meal (IK): Allah’ın la’netlediği; işte onlardır. Allah’ın la’netlediği kişiye sen yardımcı bulamazsın.

### [Nisa 4:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:88.md) — فَلَنْ

فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا

Meal (IK): Size ne oluyor ki; münafıklar hakkında iki fırkaya ayrıldınız? Allah, onları yaptıklarından dolayı başaşağı etmiştir. Allah’ın saptırdığını doğru yola getirmek mi istiyorsunuz? Allah’ın saptırdığı kimse için, asla yol bulamazsın.

### [Nisa 4:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:129.md) — وَلَنْ

وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ne kadar isteseniz; yine de kadınlar arasında adalet yapamazsınız. Bari bir tarafa tamamen meyletmeyin ki; öbürünü askıdaymış gibi bırakmayasınız. Eğer arayı düzeltir ve haksızlıktan sakınırsanız; şüphesiz ki Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:141.md) — وَلَنْ

الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا

Meal (IK): Onlar, hep sizi gözetleyip durular. Allah’tan size bir zafer gelince; sizinle beraber değil miydik? derler. Kafirlere zaferden bir pay düştüğü zaman da onlara; size üstünlük sağlayarak mü’minlerden korumadık mı? derler. Kıyamet günü aranızda hüküm vercek Allah’tır. Allah, mü’minlerin aleyhinde asla fırsat vermeyecektir.

### [Nisa 4:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:143.md) — فَلَنْ

مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا

Meal (IK): Ne onlarladırlar, ne de bunlarla. İkisi arasında bocalayıp dururlar. Allah’ ın saptırdığı kimseye yol bulamazsın.

### [Nisa 4:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:145.md) — وَلَنْ

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; cehennemin en alt tabakasındadırlar. Onlara yardımcı bulamazsın.

### [Nisa 4:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/4:172.md) — لَنْ

لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا

Meal (IK): Mesih, Allah’a kul olmaktan asla çekinmez. Gözde melekler de. Kim, O’na kulluktan çekinir ve büyüklük taslarsa; bilsin ki, O hepsini huzuruna toplayacaktır.

### [Maide 5:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/5:22.md) — لَنْ

قَالُوا يَامُوسَى إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ

Meal (IK): Demişlerdi ki: Ey Musa; orada gerçekten zorba bir kavim var. Onlar oradan çıkmadıkça biz katiyyen oraya girmeyiz. Eğer oradan çıkarlarsa biz de gireriz.

### [Maide 5:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/5:24.md) — لَنْ

قَالُوا يَامُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ

Meal (IK): Demişlerdi ki: Ey Musa; onalr orada oldukça, ebediyyen oraya girmeyiz. Git, sen ve Rabbın savaşın. Biz, burada oturanlardanız.

### [Maide 5:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/5:41.md) — فَلَنْ

يَاأَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamber; ağızlarıyla inandık dedikleri halde kalbleriyle inanmayanlardan, yahudi olanlardan, yalan kulak verenler ve sana gelmeyen başka bir kavmin sözünü dnleyenlerden küfre koşanlar, sen, üzmesin. Sözlerin yerlerini değiştirirler de; size bu verilirse alın, verilmezse kaçının, derler. Allah, kimin de fitneye düşmesini isterse; onun için senin Allah’a karşı hiçbir şeye gücün yetmez. İşte onlar; Allah’ın kalblerini temizlemek istemediği kimselerdir. Dünyada rüsvaylık, onlaradır. Ve onlar için ahirette, büyük bir azab vardır.

### [Maide 5:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/5:42.md) — فَلَنْ

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Meal (IK): Yalan kulak verici, haramı yiyicidirler. Sana gelirlerse; ister aralarında hükmet, ister onlardan yüz çevir. Eğer onlardan yüz çevirirsen; sana hiçbir zarar veremezler. Şayet hükmedersen de; aralarında adaletle hükmet. Çünkü Allah; adil olanları sever.

### [En'am 6:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/6:124.md) — لَنْ

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتَى مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet geldiği zaman; derler ki: Allah’ın peygamberlerine verilen bize de verilmedikçe asla iman etmeyiz. Allah, risaletini nereye vereceğini en iyi bilendir. Suç işleyenlere; yapageldikleri hilekarlık yüzünden Allah katında bir horluk ve şiddetli bir azab erişecektir.

### [Araf 7:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/7:143.md) — لَنْ

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Musa ta’yin ettiğimiz vakitte gelince ve Rabbı onunla konuşunca; dedi ki: Rabbım; bana, kendini göster. Sana bakayım. Buyurdu ki: Beni kat’iyyen göremezsin. Ama dağa bak; eğer o yerinde kalırsa, sen de Beni görürsün. Rabbı dağa tecelli edince; onu paramparça etti ve Musa da baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Tenzih ederim Seni, Sana tevbe ettim ve ben, mü’minlerin ilkiyim.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/8:19.md) — وَلَنْ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Tevbe 9:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/9:51.md) — لَنْ

قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Allah’ın bizim için yazdığından başkası bize erişmez. O, bizim Mevlamızdır. Onun için mü’minler Allah’a tevekkül etsinler.

### [Tevbe 9:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/9:53.md) — لَنْ

قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ

Meal (IK): De ki: Gerek istekli, gerek isteksiz olarak infak edin, nasıl olsa kabul edilmeyecektir. Çünkü siz, gerçekten fasıklık eden bir kavim oldunuz.

### [Tevbe 9:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/9:80.md) — فَلَنْ

اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Onlar için ister mağfiret dile, ister mağfiret dileme. Onlar için yetmiş defa mağfiret dilesen de Allah onları bağişlamayacaktır. Bu, Allah’ı ve Peygamberini inkar etmelerindendir. Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/9:83.md) — لَنْ · وَلَنْ

فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ

Meal (IK): Allah, seni onlardan bir topluluğa geri döndürür de; senden savaşa çıkmak için izin isterlerse; de ki: Benimle hiç bir zaman çıkmayacaksınız. Benim yanımda hiç bir düşmanla savaşmayacaksınız. Çünkü siz, baştan oturup kalmaya razı oldunuz. Artık siz, geri kalanlarla birlikte oturun.

### [Tevbe 9:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/9:94.md) — لَنْ

يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kendilerine döndüğünüz vakit de size özür beyan ederler. De ki: Özür dilemeyin. Size katiyyen inanmıyorum. Doğrusu Allah, bize haberlerinizi bildirmiştir. Allah da, Rasulü de amellerimizi görecektir. Sonra hepiniz, görüleni de görülmeyeni de bilene döndürüleceksiniz. O, size neler yaptığınızı haber verecektir.

### [Hud 11:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/11:31.md) — لَنْ

وَلَا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَلَا أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ لَنْ يُؤْتِيَهُمُ اللَّهُ خَيْرًا اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا فِي أَنْفُسِهِمْ إِنِّي إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ben, size: Allah’ın hazineleri yanımdadır, demiyorum. Gaybı da bilmem. Meleğim de demiyorum. Hor gördüklerinize Allah iyilik vermeyecektir de demiyorum. İçlerinde olanı en iyi bilen Allah’tır. Yoksa ben de zalimlerden olurum.

### [Hud 11:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/11:36.md) — لَنْ

وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Nuh’a vahyolundu ki: Senin kavminden iman edenlerden başkası asla inanmayacaktır. Bunun için onların işlediklerine üzülme.

### [Hud 11:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/11:81.md) — لَنْ

قَالُوا يَالُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Lut; biz Rabbının elçileriyiz. Onlar sana ilişemeyecekler. Bir ara geceleyin ailenle birlikte yola çık. Karının dışında kimse geri kalmasın. Doğrusu onların başına gelecek olan, onun da başına gelecektir. Onların başına gelecek sabahleyindir. Daha sabah yakın değil mi?

### [Yusuf 12:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/12:66.md) — لَنْ

قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلَّا أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

Meal (IK): Dedi ki: Etrafınız kuşatılmadıkça muhakkak bana getireceğinize dair Allah’a karşı sağlam bir söz vermezseniz, onu sizinle asla göndermem. Artık onlar söz verince: Allah söylediklerinize Vekil’dir, dedi.

### [Yusuf 12:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/12:80.md) — فَلَنْ

فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Ondan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

### [İsra 17:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/17:37.md) — لَنْ · وَلَنْ

وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا

Meal (IK): Yeryüzünde kibirlenerek yürüme. Şüphesiz ki sen, ne yeri yarabilirsin, ne de boyca dağlara ulaşabilirsin.

### [İsra 17:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/17:90.md) — لَنْ

وَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعًا

Meal (IK): Dediler ki: Sen, bize yerden bir kaynak fışkırtıncaya kadar sana asla inanmayacağız.

### [İsra 17:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/17:93.md) — وَلَنْ

أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِي السَّمَاءِ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَرًا رَسُولًا

Meal (IK): Yahut da altundan bir evin olsun veya göğe yükselesin. Oradan bize okuyacağımız bir kitab indirilinceye kadar, senin yükselmene de inanmayacağız. De ki: Tenzih ederim Rabbımı. Ben, peygamber olarak gönderilmiş bir beşerden başkası değilim.

### [İsra 17:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/17:97.md) — فَلَنْ

وَمَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا

Meal (IK): Allah kimi hidayete erdirirse; o, hidayete ermiştir. Kimi da dalalete düşürürse; O’ndan başka onlar için dostlar bulamazsın. Biz, onları kıyamet günü körler, dilsizler ve sağırlar olarak yüzüstü haşredeceğiz. Yurtları cehennemdir. O ne zaman sönmeye yüz tutsa; hemen alevini artırırız.

### [Kehf 18:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:14.md) — لَنْ

وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا

Meal (IK): Kalkıp da; Bizim Rabbımız göklerin ve yerin Rabbıdır; biz O’ndan başkasına tanrı demeyiz, yoksa andolsun ki; batıl söz söylemiş oluruz, dedikleri zaman kalblerini pekiştirmiştik.

### [Kehf 18:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:17.md) — فَلَنْ

وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًّا مُرْشِدًا

Meal (IK): Güneşin doğduğu zaman; mağaralarının sağ tarafına yöneldiğini, battığı zaman da; sol tarafa gittiğini görürsün. Kendileri de mağaranın iç tarafında idiler. Bu, Allah’ın ayetlerindendir. Allah, kimi hidayete erdirirse; o, doğru yola ermiştir, kimi de şaşıracak olursa; artık onun için yol gösterici bir dost bulamazsın.

### [Kehf 18:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:20.md) — وَلَنْ

إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ أَوْ يُعِيدُوكُمْ فِي مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوا إِذًا أَبَدًا

Meal (IK): Çünkü sizden haberleri olacak olursa; sizi, ya taşla öldürürler veya dinlerine döndürürler. Bu takdirde ise asla kurtulamazsınız.

### [Kehf 18:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:27.md) — وَلَنْ

وَاتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتَابِ رَبِّكَ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا

Meal (IK): Rabbının kitabından sana vahyolunanı oku. O’nun sözlerini değiştirebilecek yoktur. O’ndan başka bir sığınak da bulamazsın.

### [Kehf 18:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:41.md) — فَلَنْ

أَوْ يُصْبِحَ مَاؤُهَا غَوْرًا فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَبًا

Meal (IK): Yahut suyu çekilir de bir daha bulamazsın.

### [Kehf 18:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:57.md) — فَلَنْ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَى فَلَنْ يَهْتَدُوا إِذًا أَبَدًا

Meal (IK): Kendisine Rabbının ayetleri anlatılıp da, onlardan yüz çeviren ve önceden yaptıklarını unutan kimseden daha zalim kim vardır? Biz, onların kalblerinin üstüne; onu iyice anlamalarına engel olan örtüler, kulaklarına da ağırlık koyduk. Sen, onları hidayete çağırsan da; onlar asla hidayete gelmezler.

### [Kehf 18:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:58.md) — لَنْ

وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا

Meal (IK): Bununla beraber Rabbın Gafur’dur, merhamet sahibidir. Eğer onları, yaptıklarından dolayı hemen yakalasaydı; elbette çabucak azaba uğratırdı. Fakat onların bir vadesi vardır ve ondan kaçıp sığınacak yer bulamazlar.

### [Kehf 18:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:67.md) — لَنْ

قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): O da dedi ki: Doğrusu sen, benim yaptıklarıma asla dayanamazsın.

### [Kehf 18:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:72.md) — لَنْ

قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): Ben, sana; yaptığım şeylere dayanamazsın, demedim mi? dedi.

### [Kehf 18:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/18:75.md) — لَنْ

قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): O: Ben, sana; yaptığım işlere dayanamazsın, demedim mi? dedi.

### [Meryem 19:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/19:26.md) — فَلَنْ

فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا

Meal (IK): Ye, iç, gözün aydın olsun. İnsanlardan birini görecek olursan; ben Rahman’ a oruç adadım. Onun için bugün hiç bir kimseyle konuşmayacağım, de.

### [Taha 20:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/20:72.md) — لَنْ

قَالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي هَذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

Meal (IK): Dediler ki: Seni, bize gelen apaçık mucizelere ve bizi yaratana üstün tutmayacağız. Ne hüküm vereceksen ver. Sen ancak bu dünya hayatına hükmedebilirsin.

### [Taha 20:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/20:91.md) — لَنْ

قَالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عَاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنَا مُوسَى

Meal (IK): Onlar da: Musa bize dönene kadar, buna sarılmaktan asla vazgeçmeyeceğiz, demişlerdi.

### [Taha 20:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/20:97.md) — لَنْ

قَالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَيَاةِ أَنْ تَقُولَ لَا مِسَاسَ وَإِنَّ لَكَ مَوْعِدًا لَنْ تُخْلَفَهُ وَانْظُرْ إِلَى إِلَهِكَ الَّذِي ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا لَنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفًا

Meal (IK): Dedi ki: Haydi git, doğrusu hayatta artık; bana dokunmayın, demenden başka yapacağın bir şey yoktur. Bir de senin için hiç kaçamayacağın bir ceza günü var. Sarılıp durduğun üstüne düşüp tapındığın ilahına bak; yemin olsun ki; biz onu yakacağız, sonra da parçaparça edip denize atacağız.

### [Enbiya 21:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/21:87.md) — لَنْ

وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Zünnun’a da. Hani o, öfkelenerek giderken kendisine güç yetiremeyeceğimizi sanmıştı. Ama sonunda karanlıklar içinde: Sen’den başka hiç bir ilah yoktur. Tenzih ederim seni, doğrusu ben, haksızlık edenlerden oldum, diye niyaz etmişti.

### [Hac 22:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/22:15.md) — لَنْ

مَنْ كَانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُ مَا يَغِيظُ

Meal (IK): Kim, dünyada ve ahirette Allah’ın ona yardım etmeyeceğini sanıyorsa; bir sebeple göğe tırmansın sonra kessin de bir düşünsün bakalım; bu hilesi kendisini öfkelendiren şeye engel olabilir mi?

### [Hac 22:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/22:37.md) — لَنْ

لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ كَذَلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Onların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Sizden O’na sadece takva ulaşır. Sizi hidayete erdirdiği için Allah’ı tekbir edesiniz diye O, bunları size müsahhar kılmıştır.

### [Hac 22:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/22:47.md) — وَلَنْ

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَإِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ

Meal (IK): Senden çabucak azabı getirmeni istiyorlar. Allah, asla vaadinden caymaz. Doğrusu Rabbının katında bir gün; saydıklarınızdan bin yıl gibidir.

### [Hac 22:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/22:73.md) — لَنْ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

Meal (IK): Ey insanlar, bir misal verildi, şimdi onu dinleyin: Şüphesiz ki Allah’ı bırakıp da taptıklarınız bir araya gelseler; bir sinek bile yaratamazlar Ama sinek, onlardan bir şey kapsa bunu da ondan kurtaramazlar. İsteyen de, istenen de aciz.

### [Kasas 28:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/28:17.md) — فَلَنْ

قَالَ رَبِّ بِمَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيرًا لِلْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım, bana verdiğin nimet hakkı için, artık suçlulara asla yardımcı olmayacağım.

### [Ahzab 33:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/33:16.md) — لَنْ

قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَإِذًا لَا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): De ki: Eğer ölümden veya öldürülmekten kaçtıysanız; firar, size fayda vermeyecektir. Ve o zaman, çok az eğlendirileceksiniz.

### [Ahzab 33:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/33:62.md) — وَلَنْ

سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا

Meal (IK): Allah’ın daha önceden geçenler hakkındaki sünnetidir. Sen, Allah’ın sünnetinde bir değişiklik bulamazsın.

### [Sebe 34:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/34:31.md) — لَنْ

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهَذَا الْقُرْآنِ وَلَا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْلَا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Küfretmiş olanlar dediler ki: Biz kesin olarak ne bu Kur’an’a ne de ondan öncekilere inanırız. Bir görseydin, hani zalimler Rabblarının huzurunda dikilmişler, bir kısmı bir kısmına söz atıyordu. Güçsüz sayılanlar büyüklük taslayanlara diyorlardı ki: Siz olmasaydınız biz, muhakkak inananlar olurduk.

### [Fatır 35:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/35:29.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Allah’ın kitabını okuyanlar, namaz kılanlar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden gizli, açık infak etmekte bulunanlar; bitmez tükenmez bir ticaret umabilirler.

### [Fatır 35:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/35:43.md) — فَلَنْ · وَلَنْ

اسْتِكْبَارًا فِي الْأَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِ وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّةَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَحْوِيلًا

Meal (IK): Yeryüzünde büyüklenerek ve kötü düzen kurarak. Halbuki kötü düzen ancak ehline zarar verir. Öncekilerin sünnetlerini görmezler mi? Sen, Allah’ın sünnetinde bir değişiklik bulamazsın. Sen, Allah’ın sünnetinde bir başkalaşma da bulamazsın.

### [Mü'min 40:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/40:34.md) — لَنْ

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا زِلْتُمْ فِي شَكٍّ مِمَّا جَاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتَابٌ

Meal (IK): Andolsun ki; daha önce Yusuf da size apaçık burhanlarla gelmişti. O zaman da size getirdiği şeylerden şüphelenip durmuştunuz. Nihayet vefat edince: Allah, bundan sonra hiç bir peygamber göndermez, demiştiniz. İşte Allah; haddi aşan aşırı şüphecileri böyle şaşırtır.

### [Zuhruf 43:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/43:39.md) — وَلَنْ

وَلَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ

Meal (IK): Zulmettiğiniz için, bugün pişmanlığın hiç bir faydası yoktur. Muhakkak ki azabda ortaksınız.

### [Casiye 45:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/45:19.md) — لَنْ

إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki onlar; Allah’a karşı sana hiç bir fayda veremezler. Doğrusu zalimler birbirlerinin velileridir. Allah da muttakilerin velisidir.

### [Muhammed 47:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/47:4.md) — فَلَنْ

فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ

Meal (IK): Öyleyse küfredenlerle karşılaştığınızda hemen boyunlarını vurun. Nihayet onları sindirince, bağı sıkı basın. Sonra da ya bir lütuf veya bir fidye. Yeter ki harb hazırlıklarını bıraksın. Eğer Allah, dileseydi; onlardan elbette intikam alırdı. Fakat kiminizi kiminizle denemek ister. Allah yolunda öldürülenlere gelince; Allah onların amellerini asla boşa çıkarmaz.

### [Muhammed 47:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/47:29.md) — لَنْ

أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ

Meal (IK): Yoksa; kalblerinde hastalık olanlar, kinlerini Allah’ın dışarı vurmayacağını mı sandılar?

### [Muhammed 47:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/47:32.md) — لَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَشَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَسَيُحْبِطُ أَعْمَالَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki küfredip de Allah yolundan alıkoyanlar ve kendilerine hidayet belli olduktan sonra peygamberlere karşı gelenler; Allah’a hiç bir zarar veremeyeceklerdir. O; bunların amellerini hep boşa çıkaracaktır.

### [Muhammed 47:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/47:34.md) — فَلَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki küfredip de Allah yolundan alıkoyanlar, sonra da kafir olarak ölenler; işte onları Allah, asla bağışlamayacaktır.

### [Muhammed 47:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/47:35.md) — وَلَنْ

فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ

Meal (IK): Öyleyse sakın gevşemeyin; üstün olduğunuz halde sulha davet etmeyin. Allah, sizinle beraberdir. O; amellerinizi asla eksiltmez.

### [Fetih 48:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/48:12.md) — لَنْ

بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَى أَهْلِيهِمْ أَبَدًا وَزُيِّنَ ذَلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ وَظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَكُنْتُمْ قَوْمًا بُورًا

Meal (IK): Hayır, siz; peygamberin ve mü’minlerin, ailelerine bir daha dönemeyeceklerini sanmıştınız. Bu, sizin kalblerinize güzel göründü de kötü zanda bulundunuz. Ve helake mahkum bir kavim oldunuz.

### [Fetih 48:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/48:15.md) — لَنْ

سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلَى مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلَامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونَا كَذَلِكُمْ قَالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنَا بَلْ كَانُوا لَا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Siz, ganimetleri almak için gittiğinizde; geride bırakılanlar diyeceklerdir ki: Bırakın, biz de arkanıza düşelim. Onlar, Allah’ın kelamını değiştirmek isterler. De ki: Bize uymayacaksınız. Allah, daha önce böyle buyurmuştur. Size; hayır, bizi çekemiyorsunuz, diyeceklerdir. Hayır onlar, pek az anlayan kimselerdir.

### [Fetih 48:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/48:23.md) — وَلَنْ

سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا

Meal (IK): Bu, önceden beri geçmiş olan Allah’ın sünnetidir. Ve sen; Allah’ın sünnetinde asla bir değişiklik bulamazsın.

### [Mücadele 58:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/58:17.md) — لَنْ

لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Onların malları da, oğulları da Allah katında kendilerine bir fayda vermez. Onlar, cehennem ashabıdırlar ve orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Mümtehine 60:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/60:3.md) — لَنْ

لَنْ تَنْفَعَكُمْ أَرْحَامُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Yakınlarınız ve çocuklarınız size asla fayda veremezler. Allah, kıyamet günü onlarla sizin aranızı ayırır. Ve Allah; işlediklerinizi görendir.

### [Münafikun 63:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/63:6.md) — لَنْ

سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Onlar için mağfiret dilesen de, mağfiret dilemesen de birdir. Allah, onları katiyyen bağışlamayacaktır. Muhakkak ki Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez

### [Münafikun 63:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/63:11.md) — وَلَنْ

وَلَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Eceli gelince Allah; hiç bir nefsi asla geri bırakmaz. Ve Allah; işlediklerinizden haberdardır.

### [Tegabün 64:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/64:7.md) — لَنْ

زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ وَذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ

Meal (IK): Küfredenler; öldükten sonra katiyyen diriltilemeyeceklerini ileri sürdüler. De ki: Evet, Rabbıma andolsun ki; muhakkak diriltileceksiniz ve sonra yaptıklarınız size bildirilecektir. Ve bu, Allah’a göre pek kolaydır.

### [Cin 72:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/72:2.md) — وَلَنْ

يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَلَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا

Meal (IK): O, doğru yola iletiyor. Biz de ona iman ettik. Ve Rabbımıza hiç bir şeyi şirk koşmayacağız.

### [Cin 72:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/72:5.md) — لَنْ

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ تَقُولَ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا

Meal (IK): Doğrusu öyle zannettik ki; insanlar ve cinnler Allah’a karşı asla yalan söylemezler.

### [Cin 72:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/72:7.md) — لَنْ

وَأَنَّهُمْ ظَنُّوا كَمَا ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ أَحَدًا

Meal (IK): Doğrusu onlar da sizin sandığınız gibi, Allah’ın yeniden kimseyi diriltemeyeceğini sandılar.

### [Cin 72:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/72:12.md) — لَنْ · وَلَنْ

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِي الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا

Meal (IK): Doğrusu biz, yeryüzünde kalsak da Allah’ı aciz bırakamayacağımızı, kaçsak da O’nu asla aciz bırakamayacağımızı anladık.

### [Cin 72:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/72:22.md) — لَنْ · وَلَنْ

قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللَّهِ أَحَدٌ وَلَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا

Meal (IK): De ki: Doğrusu kimse beni, Allah’a karşı savunamaz. Ve ben, O’ndan başka bir sığınak da bulamam.

### [Müzzemmil 73:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/73:20.md) — لَنْ

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Şüphesiz ki Rabbın; senin, gecenin üçte ikisi, yarısı ve üçte biri içinde kalktığını bilir. Seninle beraber olan bir topluluğun da. Gece ve gündüzü Allah, takdir eder. Sizin onu sayamayacağınızı bildiğinden tevbenizi kabul etmiştir. Öyleyse Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun. İçinizden hasta olacakları, Allah’ın lutfundan aramak üzere yeryüzünde dolaşacak olanları ve Allah yolunda savaşacak olanları şüphesiz ki Allah bilir. O halde ondan kolayınıza geleni okuyun, namazı kılın, zekatı verin ve Allah’a güzel bir ödünç verin. Kendiniz için hayırdan ne takdim ederseniz; Allah katında onu mükafat bakımından daha büyük ve daha hayırlı olarak bulursunuz. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nebe 78:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/78:30.md) — فَلَنْ

فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا

Meal (IK): Öyleyse tadınız, bundan böyle size azabdan başka bir şey artırmayız.

### [İnşikak 84:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/84:14.md) — لَنْ

إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ

Meal (IK): O, hiç dönmeyeceğini sanmıştı.

### [Beled 90:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/ayet/90:5.md) — لَنْ

أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ

Meal (IK): Yoksa o, kimsenin kendisine güç yetiremeyeceğini mi sanıyor?

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الّلفيف من الّلام
لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات
لو:
لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب.
وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو إِلاّ بلامٍ إلاّ في اضطرار الشِّعر.. وقوله عزّ وجلْ: "ولو يَرَى الّذين ظلموا إذ يرون العذابَ أَنَّ القُوّةَ للَّهِ جميعا"، إِنّما اختارَ مَن اخْتارَ قراءتها بالتّاء حملاً على نظائرها، نحو قوله عزّ من قائل: "ولو ترى إذ فَزِعُوا فلا فَوْتَ"، وأشباه ذلك يُكْتَفَى بالكلام بها دونَ جوابها، لأنّ لو لاتَجيءُ إلاّ وفيها ضميرُ جوابها، فإِن أظهرتَ الجوابَ أو لم تُظْهِرْه فكُلٌّ حَسَنٌ.
لا:
لا: حرف يُنْفَى به ويُجْحَد، وقد تَجيءُ زائدةً، وإنّما تَزيدها العَرَبُ مع اليَمين، كقولك: لا أُقْسِمُ باللَّه لأُكْرِمَنّك، إنّما تُريد: أُقْسِمُ باللَّه.. وقد تَطْرَحُها العَرَبُ وهي مَنْويّة، كقولك، واللَّهِ أَضْرِبُك، تريد: واللَّه لا أضربك، قالت الخنساء:
فآليتُ آسَى على هالِكٍ		وأَسْأَلُ باكيةً ما لَهـا
أي: آليتُ لا آسَى، ولا أسأل.
فإِذا قلت: لا واللَّه أكرمُك كان أبين، فإِنْ قلت: لا واللَّه لا أكرمك كان المعنى واحداً. وفي القرآن: "ما منعك ألاّ تَسْجُد"، وفي قراءة أخرى: "أن تَسْجُد" والمعنى واحد.. وتقول: أَتَيْتُك لتغضبَ عليّ أيْ: لئلاّ تَغْضَبَ عليّ. وقال ذو الرّمّة:
كأنّهنّ خوافي أَجْـدلٍ قَـرِمٍ		ولَّى ليسبقَه بالأَمْعَزِ الخَرَبُ
أي: لئلاّ يسبقه، وقال:
ما كان يَرْضَى رسولُ اللَّهِ فِعْلَهُمُ		والطّيّبان أبو بكرِ ولا عُـمَـرُ
صار لا صلة زائدة، لأنّ معناه: والطّيّبان أبو بكر وعمر. ولو قلت: كان يرضى رسول اللَّه فعلهم والطّيّبان أبو بكر ولا عمر لكان مُحالاً، لأنّ الكلام في الأوّل واجبٌ حَسَنٌ، لأنّه جحود، وفي الثّاني متناقضٌ.
وأمّا قَوْلًه: فلا اقْتَحَمَ العقبة ف لا بمعنى لم كأنّه قال: فلم يَقْتَحِمِ العَقَبة. ومثله قوله عزّ وجلّ: فلا صدّق ولا صلّى، إلاّ أنّ لا بهذا المعنى إذا كُرِّرت أَفْصَحُ منها إذا لم تُكَرَّرْ، وقد قال أميّة: وأيُّ عبدٍ لك لا ألمّا أي: لم تُلْمِمْ.
وإذا جعلتَ لا اسماً قلت: هذه لاءٌ مكتوبة، فتَمُدُّها لِتَتِمَّ الكلمة اسماً، ولو صَغّرت قلت: هذه لُوَيّة مَكتوبَةٌ إذا كانت ضغيرة الكِتْبة غير جليلة.
لن:
وأمّا لن فهي: لا أنْ، وصلت لكثرتها في الكلام، ألا ترى أنّها تُشْبِهُ في المعنى لا، ولكنّها أوكد. تقول: لن يُكْرِمَك زيدٌ، معناه: كأنّه يَطْمَعُ في إكرامِهِ، فنفيتَ عنه، ووكّدتّ النَّفي بلن فكانت أوكد من لا.
لولا:
وأمّا لولا فجمعوا فيها بين لو ولا في مَعْنَيَيْن، احدُهما: لو لمْ يكُنْ، كقولك: لولا زيد لأكرمتك، معناه: لو لم يكن. والآخر: هلاّ، كقولك: لولا فعلت ذاك، في معنى: هلاّ فعلت، وقد تدخل ما في هذا الحد في موضع لا، كقوله تعالى: "لو ما تأتينا بالملائكة، أي: هلاّ تأتينا، وكلّ شيء في القرآن فيه لولا يُفَسَّر على هلاّ غير الّتي في سورة الصّافّات: "فلولا أنّه كان من المُسَبِّحينَ" أي: فلو لم يكن..
إمّالا:
وأمّا قولهم: إمّا لا فافعل كذا فإِنّما هو: إنْ لا تفعل ذاك فافعل ذا، ولكنّهم لمّا جمعوا هؤلاء الأحرف فصِرْنَ في مَجْرى اللّفظ مثقّلة، فصار لا في آخرها كأنّه عَجُزُ كَلِمةٍ فيها ضمير ما ذكرتُ لك في كلام طلبتَ فيه شيئاً فرُدَّ عليك أمرك، فقلت: إمّالا فافعل ذا.
وتقول: الق زيداً وإلاّ فلا، معناه: وإلاّ تلق زيداً فدَعْ، قال:
فطلِّقْها فلستَ لها بكُفْءٍ		وإلاّ يَعْلُ مَفْرِقَك الحُسامُ
فأضْمَر فيه: وإلاّ تُطَلِّقْها يَعْلُ، وغير البيان أحسن.
لي:
لي: حرفان متباينان قُرِنا، اللاّم: لام الملك، والياء ياء الإضافة.
ألا:
أَلا، معناها في حالٍ: هلاّ، وفي حال: تنبيهٌ، كقولك: ألا أَكْرٍمْ زيداً، وتكون ألا صلة بابتداء الكلام، كأنّها تببيهٌ للمُخاطَب، وقد تردف ألا بلا أخرى فيقال: ألا لا، كما قال:
فقام يَذُودُ النّاسَ عنها بسَيْفـه		وقال: ألا لا من سبيلٍ إلا هندِ
ويقال للرّجل: هل كان كذا وكذا فيقول: ألا لا. جعل ألا تنبيهاً ولا نفياً.
ألاّ:
وأمّا ألاّ ثقيلة، فإنّها جمع أن ولا، وكذلك لئَلاّ هي: لأَنْ لا، تقول: أمرتك ألاّ تفعلَ ذلك، ولكنّ النّون تُدْغَمُ في اللاّم، وفي لغةٍ تتبيّن ولابدّ ل ألاّ في اللُّغَتين من غُنّةٍ.
إلاّ:
إلاّ: استثناء، كقولك: ما رأيت أحداً إلاّ زيداً.. ويكونُ إيجاباً لشيء يؤكّده، فيكون معناها معنى لكن كقولك: زيد إليّ غير وادٍّ إلاّ أنّي آخذ بالفَضْل، وقال: وجارة البيتِ أَراها مَحْرَما كما براها اللَّه، إلاّ أنّما مكارمُ السَّعْي لمنْ تكَرَّما فأوجب المعنى بأن أراد ان يقول: وجارة البيت أراها مَحْرمأ و إنّما مكارمُ السَّعْي لمن تكرّم... وتقول: شَتَمَني زيد إلاّ أني عفوت عنه، تُريد: ولكنْ عَفَوْت عنه، وهذه التي في الاستئناف والتّوكيد ممالة. وأمّا قوله: وإِلاّ فلا، فإِنّها لا تُمالُ، لأنّها من كلمتين شتّى، ألا ترى إلى قوله: واإلاّ يَعْلُ.. معناه: وإنْ لَمْ.
الألاء:
الألاءُ: شَجَرٌ وَرَقُهُ وحِمْلُهُ دباغ، وهو أَخْضَرُ الشِّتاء والصَّيْف، قال: يَخْضَرُّ ما اخْضَرّ الألاءُ والآسْ الواحدةُ: أَلاءةٌ. وأرض مأَْلأَةٌ: كثيرة الأَلاء كقولك: مآسة ومَقْصَبة، وتأليفها من لامٍ بين همزتين، وهو شَجَرٌ يُدْبَغُ به الأَدَم، له ساقٌ شبيهٌ بالشِّيحِ.. تقول: أديمٌ مَأْلوءٌ، أي: مدبوغ بالألاء، وتصغيره: أُلَيّاءة، قال: إذا الظِّباءُ والمَها تَدَخَّسا في ضالِهِ وفي الأَلاءِ كُنَّسا ولغةٌ للعرب في كلّ جماعةٍ ليس في آخرها علامةُ التَّأنيث، الهاء والياء الموقوفة المُرْسَلة، والألف الممدودة، وكانت من غير جماعة الآدمِّيين مما يفهم ولايفهم.. أَنْ يْذَكَّر ويُجْعل فعلُه واحداً، وأكثر ما يَجيءُ في الأَشْعار.
لأي:
الَّلأَى بوزن اللَّعا: الثَّوْرُ الوَحشيّ، قال:
يعتادُ اَدْحيةً يقين بقَـفْـرةٍ		ميثاء يسْكُنُها الَّلأَى والفرقد
وقال:
حبوناهُ بنـافـذةٍ مُـرِشٍّ		كدَبْر اللاّء ليس له شِفاءُ
وإنّما أراد الَّلأَى فقُلبتِ الهمزة.
وَلأْي بوزن لَعْي: لم أَسْمَع أحداً يَجْعَلُها معرفةً، يقولون: لأياً عَرَفْتُ، وبعد لأيٍ فَعَلْتُ، أي: بعْدَ جَهدٍ ومَشَقّةٍ، كقوله: فلأيا بلأيٍ ما حَمَلْنا غُلامَنا وتقول: ما كدتُ أحمله إلاّ َلأْياً.
والّلأواء بوزن فَعْلاء، ويُجْمَعُ على فَعْلاوات: الشِّدّة والبليّة، قال: وحالتِ الَّلأْواءُ دونَ نَشْغَتي
لؤلؤ:
اللّؤلؤ: معروفٌ، وصاحبُه لَئّال، قال:
دُرّةٌ من عقائل البَحْر بكرٌ		لم تَخُنْها مَثاقبُ اللَّـئّالِ
حذفت الهمزة الآخرة حتّى استقام على فعّال، ولولا اعتلال الهمزة ما حَسُنَ حَذْفُها، ألا تَرَى أنّهم لا يقولون لبيّاع السِّمْسِم: سمّاس، وحذوهما في القياس واحدٌ، وإنّما جاز في اللّئّال حذف الهمزة، لأنّ الهمزةَ مُعْتَلّةٌ، لما يدخُلُ عليها من التّلْيينِ والسُّقُوط في مواضع كثيرة.
واللِّئالة: حرفةُ اللَّئّال، وصَنْعتُه كسائر الصِّناعات، نحو السِّراجة والحِياكة.
وتلألؤ النّجم والنّار بريقهما.. لألأت النّار لألأةً إذا توقّدتْ فاللألأة كأنّها فعل منها جاوز لهبها وتوقّدها، لأنك إذا وَصَفْتَها قلتَ: تَلأْلأَتْ، كما تقولُ للثَّورْ الوحشيِّ: َلأْلأَ بذَنَبه إذا حرّك ذَنَبَهُ فلَمَعَ، لأنّه أَبْيَضُ الذَّنَبِ، قال:
تَلأْلأَتِ الثُّريّا فاستقلَّـتْ		تَلأْلُؤَ لُؤْلُؤٍ فيها اضطماد
وإذا قلت: لألأت النّار جعلت الفِعْلَ لها ليس للجَمْر، ولكنّها لأْلأَ لَهَبُها.
ولألأتِ المرأةُ بعينها، ورأرأت، أي: بَرَّقَتْها، وتُلأْلىء: نقلب كَفَّيْها، قال:
فقام عليَّ نوحٌ بالمـآلـي		يُلأْلِئْنَ الأكُفَّ إلى الجُيوبِ
إلى:
إلى: حرف من حروف الصّفات.
والآلاء: النّعم، واحدتُها: إِلىً.
وأَليّة: يمين ومنها أُلْوة، قال: يكذِّب أقوالي ويحنث أُلْوَتي وتفتح الهمزةُ أَيضاً، وقال:
أتاني على النّعمان جَوْرُ أَليّةٍ		يجور بها من مُتْهِمٍ بعدَ مُنْجِدِ
والأليّة: محمولةٌ على فَعُولة، وأَلْوة على فَعْلَةٍ، والفِعْل: آلَيْت إيلاء.
وتقول: ما ألَّيْتُ عن الجهْد في حاجتك. وما أَلَوْتك نصحاً، والمَصْدَرُ: الأُلِيُّ والأُلُوّ، بمنزلة العُتِيّ والعُتُوّ، إلاّ أنّ الأُلِيّ أكثر، وقال في الفترة والعَجْز: آلٍ وما في ضَبْرها أُلِيُّ ولولا اضطرارُه إلى إقامة البَيْت لكان البَيْت قد وَصَفه بالعجز وهو يُريدُ معنىً غير آل.
والأَلُوّة: عُودٌ يدخّن به ويُتَبَخَّر يُسَمَّى عُودَ الأَلُوّة، وهو أَجْوَدُ العُود.
وألا يألو، أي: لم يَدَعْ قال: نحن فضلنا جهدنا لم نأتَلِهْ وتقول عن الأئتلاء: تألّى، إذا اجترأ على أمر غيب فحلف عليه. والائتلاء والإيلاء واحد.
والأَلْيةُ: أَلْيَةُ الشّاة وأَلْيةُ الإنسان.. وكَبْشٌ أليان، ونعجةٌ أليانة، ويجوز في الشِّعْر: آلَى بوزن أفعل، وألياء بوزن فَعْلاء.
وأَلْيَةُ الخِنْصِر: اللّحمة التي تحتها، وهي ألية اليد.
والمِئلاة: خرقة مع النّائحة سوادء تُشير بها، والجميع: المآلي، قال:
كأنّ مُصَفّحاتٍ في ذُراه		وأنواحاً عليهنّ المآلى
أيل:
جاء في التَّفْسير أنّ كلّ اسم في آخر إيل نحو جبرائيلِ فهو معبّد للَّه، كما تقول: عبد اللَّه، وعبيد اللَّه.
وإيل: اسم من أسماء اللَّه عزّ وجل بالعبرانيّة.
وإيلياء: هي مدينة بيت المقدس، ومنهم من يقصر، فيجعله إلياء.
وأيلة: اسم بلدة.
وأيلول: اسم شهر من شهور الرّوم أوّل الخريف.
والأَيِّل: الذّكر من الأَوعال، والجميعُ: الأَيايل، وإنّما سُمِّيَ بهذا الاسم، لأنّه يَؤُولُ إلى الجبال فيتحصَّنُ فيها، قال: من عَبَس الصَّيْف قرون الأَيِّل وهو أيضاً جماعة بكسر الهمزة.
والإيال، بوزن فِعال. وعاء يُؤال فيه شرابٌ أو عصير أو نحو ذلك، يقال: أُلْتُ الشّراب أَؤُوله أَوْلاً، قال:
ففتّ الخِتامَ وقد أَزْمَنَتْ		وأَحْدَثَ بعدَ إيالٍ إيالا
وهو: الخَثْرُ، وكذلك بَوْل الإبل الّتي جزأتْ بالرُّطْب، قال:
ومن آيلٍ كالوَرْسِ نَضْحاً كَسَوْنَه		متون الصَّفا من مُضْمَحِلّ وناقعِ
والمصدر منه: الأَوُل والأُوُول.
والمَوْئل: الملجأ من وَأَلْت وكذلك المآل من أُلت. والرَّجُلُ يؤول من مَآلةٍ بوَزْن مَعالة قال:
لا يَستطيعُ مـآلاً مـن حـبـائلـه		طَيْرُ السَّماءِ ولا عُصْمُ الذُّرَى الوَدِقِ
المآل في هذا الموضع: الملجأ والمُحْتَرَز، غير أنّ وأل يئل لا يُطَّرِدٌ في سعة المعاني اطِّراد آل يَؤُولُ إليه، إذا رجع إليه، تقول: طَبَخْتُ النَّبيذَ والدَّواءَ فآل إلى قَدْر كذا وكذا، إلى الثُّلث أو الرُّبع، أي: رجع.
والآل: السَّراب.
وآلُ الرَّجلِ: ذو قَرابتهِ، وأهل بَيْته.
وآل البعير: أَلْواحُه وما أشرف من أَقْطار جِسْمه، قال الأخطل:
من اللّواتي إذا لانت عَريكَتُها		يَبْقَى لها بعدَهُ آلٌ ومَجْلـودُ
وآلُ الخَيْمة: عَمَدها، قال:
فلم يبقَ إلاّ آل خَيْم مُنَضّد
هذا اسم لزم الجمع.
وآلُ الجَبَل: أطرافه ونواحيه.
والآلة: الشّديدة من شدائد الدّهر، قالت الخنساء:
سأحْمِلُ نفسي على آلةٍ		فإِمّا عليها وإمّا لهـا
لام الاستغاثة:
تقول في الاعتزاء: يا لَفلانٍ، يالتميم بنصب الّلام، إنّها لامٌ مُفْردة، ولكنّها تُنْصَبُ في الذي يُنْدَبُ، وتُكْسَر في المندوب إليه، وإنّما هي لامٌ أُضيفت إلى الاسم يدعى بها المندوب إليه، كقولك: يا لَزَيدٍ ويا لَلْعجب، وذلك إذا كان ينزل به أمر فادح، ويا لَلْحسرةِ ويا لَلنّدامة فتُنْصَبُ الّلامُ في ذلك ونحوه، فإِذا كانت اللاّم مع المَنْدوب إليه أيضاً فاكْسِرْها فَرْقاً بين المعنيين كقولك يالَزيدٍ لِلعَجَب ويا لَلقْومِ لِلنّدامة، قال:
تَكَنَّفَها الوُشاة فأزعجوها		فيا لَلنّاسِ لِلواشي المطاعِ
يستغيث باللَّه على الواشي، وقال طرفة:
تَحسبُ الطَّرْفَ عليها نجدةً		يا لَقومي لِلشَّبابِ المُسْبَكِرُ
وأمّا قول جرير:
قد كان حَقُّك أن تَقولَ لبارقٍ		يا آل بارقَ، فِيمَ سُبَّ جَريرُ
فإِنّما أراد بذلك جماعة نسبت إلى بارِق.
ألل:
الإلّ: الرّبوبيّة. قال أبو بكر: لما تُلِي عليه سَجْعُ مُسَيْلمة: ما خرج هذا من إلّ.
والإلّ في قوله تعالى: إلاًّ ولا ذمّة، يقال في بعض التَّفْسير في: هو اللَّه عزّ وجلّ.
والإلّ: قُرْبَى الرَّحِم، قال:
لَعَمْرُك إنّ إلَّكَ في قُرَيشٍ		كإِلّ السَّقْب من رَأْل النَّعامِ
وإِلالٌ: جبل بمكة هو جبل عرفات، قال:
بمُصْطَحِباتٍ من لَصافٍ وثَبْرةٍ		يَزُرْنَ إلالاً سَيْرُهنَّ التَّدافُـعُ
وألّ يَئِلُّ ويَؤُلُّ أليلاً وألاّ، والأليلةُ: الاسم، وهو ما يجد الإنسانُ من وَجَع الحُمَّى ونحوها في جَسَدِهِ دونَ الأَنين، قال: وفي الصَّدْر البلابلُ والأَليلُ وقال: أما تَرَيْن أشتكي الأَلائلا من قُحَمِ الدَّين وثِقْلاً ثاقِلا وألَّ الرّجلُ يَؤُلُّ ويَئِلّ أَلاًّ إذا أسرع.
وألَّ لَوْنُه يَؤُلُّ ألاّ، إذا صفا وبَرَق.
والأَلَّةُ: أداةُ الحَرْب وكلّ الأدوات التي يُعْمَلُ بها أَلَّة.
والأَلَّةُ: الحَرْبةُ ونحوها من الأَسِنَّة التي تُتَّخَذُ على هيئة رأس الحَرْبة، والجميع: الأَلُّ والإلالُ، قال: قِياماً بالحِرابِ وبالإلالِ وإنّما سُمِّيَ أَلّةً، لأنّه دقيق.
والتَّأليل: تحريفُك الشَّيءَ كما يُحَرَّفُ رأس القلم. ويُجْعَلُ طَرَفُ السِّكِّينِ ذا حدّين فيكون مُؤَلَّلاً، قال:
له شَوْكَةٌ أَلَّلَتْها الشِّفار		يُؤَلِّف فرداً إلى فَرْدَةِ
ويروى مخالطة اللِّينِ والحِدّةِ.
وأُذُنٌ مؤلَّلةٌ: مُحَدّدةٌ، قال طرفة:
مُؤَلَّلَتانِ تَعْرِفُ العِتقَ فيهما		كسامِعَتَيْ شاةٍ بِحَوْمَلِ مُفْردِ
والأَلَلُ والأَلَلانِ: وجها السِّكِّين، ووجها كُلِّ شيءٍ عريض، ألّة، أو سنان ونحوهما حتّى القِداح التي يضرب بها في التّساهُم، وكلّ شيء له عرضٌ ولا يكون مُدَحْرَجاً، وكلّ شيئين يُضَمّانِ كالإصْبَعَينِ والسِّنَّيْن أو الوَرِقَيْن المتطابقين ومخرجهما واحدٌ ينضمان فوجهاهما اللّذانِ يلتقيان: الأَلَلان.
يلل:
واليَلَلُ من الأَلَلِ، وهو قِصَرُ الأَسْنان والتزاقُها بالدُّرْدُرِ مع اختلاف بنية يتبعُهُ، وقد يَلَّ الرَّجُلُ، ويَلَّتِ المرأةُ، فهو أَيَلُّ وامرأةٌ يَلاّءُ خلاف الأَرْوق، والجميع: يُلٌّ الذّكور والإناث فيه سواء، واليَلَلُ هو الاسم، قال:
رَقَمِيّات عليها نـاهـضٌ		تُكلحُ الأَرْوَقَ منهم والأَيَلّ
ليل:
اللّيلُ: ضدّ النَّهار، واللَّلْيلُ: ظلامٌ وسواد. والنور والضّياء ينهر، أي: يُضيء.. واللَّيْل يليلُ إذا أظلم، فإذا أَفرَدْتَ أحدهما من الاخر قلت: ليلة ويوم وتصغير ليلة: لُيَيْلِية، أخرجوا الياء الآخرة من مُخْرجها في الليالي، إنّما كان أصل تأسيس بنائها: ليلاة فقُصِرت.
وتقول: ليلةٌ ليلاء، أي: شديدة الظّلمة، قال الكميت: ..... ولَيْلهم الأَليَل وهذا في اضطرار الشِّعْر أمّا في الكلام ف ليلاء.
وتقول العرب: وقع القومُ في لَولاةٍ شديدةٍ، وذلك إذا تَلاوَمُوا فقالوا: لولا ولولا.
لوي:
لَوَيْتُ الحَبْلَ أَلْويه لَيّأ.. ولَوَيْتُ الدَّين لَيّاً وليّانا، أي: مَطَلْتُه، قال:
تُسِيئِينَ لَيّاتـي وأنـتِ مَـلِـيَّةٌ		وأُحْسِنُ يا ذاتَ الوِشاحِ التَّقاضيا
ولويتُه عليه، أي: آثرته قال:
فلو كان في لَيلَى سَدىً من خُصُومةٍ		لَلَوَّيْتُ أعناقَ الخصوم الـمَـلاويا
يقول: لئن آثرت أن أخاصمك لأَلْويَنَّ دَيْنَكِ لَيّاً شَديدا.
والإلْواءُ: أن ترفع شيئاً فتُشِيرَ به، تقول: أَلْوى الصَّريخُ يثوبِهِ، وألوتِ بيدها، قال الشّاعر:
فألوتْ به طار منكَ الفؤاد		فأُلْفِيتَ حيرانَ أو مُستَحيرا
ويُرْوَى: مستعيرا، يصف معصم الجارية.
وأَلْوَتِ الحربُ بالسَّوام، إذا ذَهَبَتْ بها وصاحِبُها ينظر إليها.
والرّجلُ الأَلْوَى المجتنب مُنفرداً، والأنْثَى: ليّاءُ، قال:
حَصانٌ تُقصِدُ الأَلوى		بَعَيْنَيْها وبِالـجِـيدِ
ونِسوَةٌ لِيّانٌ، وإن شِئْتَ: لَيّاوات، والتّاءُ والنّونُ في الجماعات، لا يَمتنعُ منهما شيءٌ، من أسماء الرجال والنساء ونعوتهما، وإن اشتُقَّ منه فِعْلٌ فهو: لَوِيَ يَلْوَى لَوىً، ولكنّهُمُ استغنوا عنه بقَوْلهم: لَوَى رأسَه... ومن جَعَل تَأْليفَهُ من لام وواوين قال: لوّاء ولُوَّة مثل حَوّاء وحُوّة.
ولَوِيتُ عن هذا الأمر، إذا التويت عنه، قال: إذا التَوَى بي الأَمْرُ أو لَويتُ من أين آتي الأَمْرُ إذ أُتِيتُ واللَّوَى مقصور: داء يأخذ في المَعِدة من طَعامٍ، وقد لَوِيَ الرَّجل يَلْوَى فهو لَوٍ لَوىً شَديداً.
واللّواء، ممدود: لواء الوالي.
واللِّوى، مقصور: منقطع الرَّملة.
ولؤيّ: ابن غالب.. ولاوي: ابن يعقوب.
ولي:
الولاية: مصدرُ المُوالاة، والولاية مصدر الوالي، والولاء: مصدر المَوْلى.
والموالي: بنو العمّ.. والمَوالي من أهل بيتِ النّبيّ صلى الله عليه وآله وسلّم من يحرم عليه الصّدقة.
والمَوْلَى: المعتق والحليف والوليّ.
والوليّ: وليّ النِّعم. والموالاة: اتّخاذُ المولى، والموالاة أيضا: أن يُواليَ بين رَمْيَتَيْن أو فعلين في الأشياء كلّها.
وتقول: أصبته بثلاثة أسهم ولاءً. وتقول: على الولاء، أي: الشّيء بَعدَ الشَّيء.
والوليُّ: المطر الذي يكون بعد الوسميّ، يقال: وُلِيَتِ الأَرْضُ وَلْياً فهي مَوْلِيّة، وقد ولاها المطر والغيث.
قد ولاها المَطَرُ والغَيِثُ.
والوَليّة: الحِلس، والوَلايا: جَمْعُهُ، قال:
كالبَلايا رُؤوسُها في الـوَلايا		ما نحاتِ السَّمُومِ حُرَّ الخدود
ووَلَّى الرَّجل، أي: أدبر.
واستولَى فلانٌ على شيء، إذا صار في يده... واستولى الفَرَسُ على الغايةِ، أي: بلغها.
ويل:
الوَيلُ: حلول الشّرّ.. والويلةُ: الفضيحةُ والبليّة، وإذا قال: واويلتاه، فإِنّما معناه: وافضيحتاه. ويُفسَّر عليه هذه الآية: ياويْلتَنَا ما لهذا الكتاب، ويُجْمَع على الوَيْلات، قال:
ومُنتقصٍ بظَهْر الغَيْب منّي		له الويلاتُ ماذا يستثـير
وتقول: وَيَّلْتُ فلاناً، إذا أكثرت له من ذِكْر الويل، وهما يَتَوايَلانِ.
وتقول: ويلاً له وائلاً، كقولك: شَغْلٌ شاغلٌ، وشِعْرٌ شاعرٌ من غير اشتقاق فِعل، قال رؤبة: والهامُ تدعو البُومَ ويلاً وائلا وتقول: وَلوَلَتِ المرأةُ، إذا قالت: واوَيْلَها، لأنّ ذلك يَتَحوّلُ إلى حكايةِ الصَّوْت، فولوت أقوى الحرفين في الحكاية وأَنْصَعُهما ثمّ تضاعفهما، قال:
كأنّما عَوْلَتُها من التَّأَقْ
عَوْلَةُ ثَكْلَى وَلْوَلَتْ بَعْدَ المَأَقْ
أي: بعدَ البُكاء.. ويُقال: الويل: بابٌ من أبواب جهنّم، نعوذ بالله منها.
وأل:
الوَأْل والوَعْلُ مختلفان في المَعْنَى، وقد يُنشَد بيتُ ذي الرّمّة على وجهين:
حتّى إذا لم يَجِدْ وَعْلا ونَجنَجَها		مخافةَ الرَّمْي حتّى كلُّها هِيمَ
فمن قال: وَعْلاً، أراد: يداً، ومن قال: وَأْلاً أراد مَلْجأً.
والمَوْئل: الملجأ، تقول: وَأَلْت إليه، أي: لجأت فأنا أَئِل وَأْلاً والوألة: أَبعارُ الغنم قد اختلطت بأبوالها في مرابضها، قال:
لم تغن حول الدّيار وألتها		بين صفايا الرِّباب يلبؤُها
أي: يَحْلِبُ لِبَأَها. والرِّباب الغَنَم الحديثة النّتاج.
والمواءلةُ: ملاوذةُ الطّائرِ بشيء مخافة الصَّقر.
والوائل: اللاّجىءُ، فإِذا جمعت قلت: أوائل تصير الواو الأولى همزة كراهيةَ التقاء الواوين، قال: يوائل إحدى الداخلات الأوائل من المواءلة.
أول:
فأما الأوائل من الأوّل فمنهم من يقول: تأسيُس بِنائِه من همزةٍ وواوٍ ولامٍ. ومنهم من يقول: تأسيسُهُ من واوين بعدهما لام، ولكلٍّ حجّةٌ، قال في وصف الثور والكلاب: جهام تحثّ الوائلاتِ أواخِرُهْ رواية أبي الدُّقَيْش. وقال أبو خيرة: تحثّ الأوّلاتِ أواخرُه.
والأوّلُ والأُولَى بمنزلة أَفعَل وفُعْلَى. وجَمْعُ أوّل: أوّلون: وجمع أُولَى: أولَيات، كما أنّ جَمعّ الأُخْرَى: أُخْريات.
فمن قال: إن تأليفها من همزة وواو ولام فكان ينبغي أن يكون أفعل منه: آوَل، ممدود كما تقول من آب يَؤُوبُ: آوَب، ولكنّهم احتجّوا بأن قالوا: أُدْغِمَتْ تلك المدّةُ في الواو لكثرة ما جرى على الألسن.. ومن قال: إنّ تأليفَها من واوين ولام جعل الهمزةَ أَلِفَ أَفْعَل وأَدْغم إحدى الواوين في الأخرى وشدّدهما.
وتقول: رأيته عاماً أوّلَ يا فتى، لأنّ أوّل على بناء أفعل، ومن نَوَّنَ حَمَلَه على النّكرة، ومن لم ينوِّن فهو بابه، قال أبو لنّجم: ما ذاق بَقلاً منذ عامٍ أوّلِ ويُروَى: ثُفْلاً.
والتَّأَوُّل والتَّأْويل: تفسير الكلام الذي تختلف معانيه، ولا يصحّ إلاّ ببيان غير لفظه، قال: نحن ضَرَبْناكم على تَنْزيلِهِ فاليومَ نَضْرِبكُمْ على تأويلِهِ
لات:
وأمّا لات فإِنّها ينفى بها كما يُنفَى ب لا إلاّ أنّها لا تقع إلاّ على الأزمان، قال الله عزّ وجلّ: "ولات حين مناص"، ولولا أنّ لات كتب في القرآن بالتّاء لكان الوقوف عليها بالهاء، لأنّها هاءُ التّأنيث أُنِّثَتْ بها لا.. وتزيد العرب في الآن وحين تاء فتقول: تالآن وتحين مثل: لات حين مناص، وإنّما هي: لا حينَ مَناص، قال أبو وجزة السّعديّ:
العاطفون تَحينَ لامن من عاطفٍ		والمُطْعِمونَ زمان لامن مُطعِمِ
ومن جعل الهاء في قوله العاطفون تحين صلةً في وَسَطِ الكلام، فقال: العاطفونَهْ فقد أخطأ إنّما هذا على السَّكْت.. ومن احتجّ ب لات حين مناص أنّ التّاء منفصلةٌ من حين فلا حُجّةَ فيه، لأنّهم قد كَتَبُوا اللاّم منفصلةً فيما لا ينبغي أن يفصل، كقوله تعالى: "مالِ هذا الكتاب" فاللاّم في لهذا منفصلة من هذا، وقد وصلوا في غير مَوْضع وَصْل فكتبوا: وَيْكَأَنه.. وربّما زادوا الحرف ونقصوا، وكذلك زادوا في قوله تعالى: "أولي الأيدي والأبصار" فالأيد القُوَة بلا ياء، والبصر العقل، وكذلك كتبوا في موضع آخر: "داودَ ذا الأيد".
أولى:
الأَوْلَى بالشَيء: الأَحْقّ به من غيره، وهم الأَوْلَوْنَ، والاثنان: الأَوْلَيان، وكذلك كلّ كلمة في آخرها ألف إذا جمعته بالنون كان اعتماد الواو والياء اللّتين قبل النّون على نصبه، نحو: مُثنَّى.
وأَوْلَى: معروفٌ، وهو وعيد وتهدّد وتَلَهُّف.
أولاء:
أُولاء: يُقْصَر في لغة تميم، وأهل الحجاز يمدّون أولاء، والهاء في أوّله زيادة للتنبيه إذا قلت هؤلاء، وقلّما يُقال هؤلائك في المخاطبة، وهو جائز في الشّعر.
أولو وأولات:
أولو وأولات: مثل: ذَوُو وذوات في المَعْنَى، ولا يُقال إلاّ للجميع من النّاس وما يشبهه.
تم باب اللفيف من اللام وبه تم حرف اللام، ولا رباعي ولا خماسي له

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لنْ: حرفٌ لنفي الاستقبال، وتنصب به. تقول: لَنْ تقوم.

##### Türkçe

**لنْ**: gelecek zamanı nefyetmek için bir harftir; onunla nasb edilir. Dersin ki: **لَنْ تقوم**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب اللام والنون
لن ، نل .
نل : أَهمله الليث .
ابن الأعرابي : النُّلْنُل : الشَّيخ الضَّعِيف .
لن : قال النّحويون : ( لن ) تَنْصب المُسْتقبل ، واختلفوا في علّة نَصْبها إيّاه .
فقال أبو إسحاق : رُوي عن الخليل فيه قولان :
أحدهما : أنها نَصبت كما نصبت ( أن ) ، وليس ( ما ) بعدها بصلة ، لأنّ ( لَن تفعل ) نَفْيُ ( سيفعل ) ، فيقدّم ما بعدها عليها ، نحو قولك : زيداً لن أضرب ، كما تقول : زيداً لم أَضْرب .
ورَوى سيبويه عن الخليل : الأَصل في ( لن ) : ( لا أن ) ، ولكنّ الحَذف وَقع اسّتخفافاً .
قال : وزَعم سيبويه أنّ هذا ليس بجيّد ، ولو كان كذلك لم يَجز : زيداً لن أَضرب ، وهو جائز على مذهب سيبويه عن الخليل وجميع النحويين البَصْريين .
وحكى هِشام عن الكسائي مِثْلَ هذا القول الشاذّ عن الخليل ، ولم يأخذ به سيبويه ولا أصحابُه .
الليث ، عن الخليل في ( لن ) أنه ( لا أن ) فوُصلت لكثرتها في الكلام ، ألا تَرى أنها تُشبه في المَعْنى ( لا ) ولكنها أَوْكد ، تقول : لن يُكرمَك زيدٌ . معناه : كأنه كان يَطمع في إكرامه ، فَنَفَيْت ذاك ووكَّدت النَّفْي ب ( لن ) فكانت أوجب من ( لا ) .

##### Türkçe

باب **اللام** و**النون**
**لن** ، **نل** .

**نل** : Onu Leys ihmal etti.

İbnü’l-A‘râbî: **النُّلْنُل**: zayıf ihtiyar.

**لن** : Nahivciler dedi: (**لن**) gelecek zamanı nasb eder; onu nasb etmesinin illetinde ihtilaf ettiler.

Bunun üzerine Ebû İshâk dedi: Halîl’den onun hakkında iki söz rivayet olundu:

Birincisi: Şüphesiz o, (**أن**) nasb ettiği gibi nasb etti; ve ondan sonrakisi sıla değildir; çünkü (**لَن تفعل**) (**سيفعل**)’in nefiyidir; böylece ondan sonrakisi onun üzerine takdim edilir; senin sözün gibi: Zeyd’i, onu asla dövmeyeceğim; tıpkı senin “Zeyd’i dövmedim” demen gibi.

Sîbeveyh, Halîl’den rivayet etti: (**لن**)’de asl olan: (**لا أن**)’dır; fakat hazif, hafif görme sebebiyle vuku buldu.

Dedi: Sîbeveyh zannetti ki bu iyi değildir; eğer öyle olsaydı “Zeyd’i, onu asla dövmeyeceğim” câiz olmazdı; hâlbuki Sîbeveyh’in Halîl’den ve bütün Basralı nahivcilerden olan mezhebine göre câizdir.

Hişâm, Kisâî’den Halîl’den bu şâz sözün benzerini nakletti; Sîbeveyh ve ashabı onunla amel etmedi.

Leys, Halîl’den (**لن**) hakkında: onun (**لا أن**) olduğu; sonra sözde çokluğundan dolayı bitiştirildi; görmüyor musun ki o, mânâda (**لا**)’ya benzer, fakat o daha pekiştiricidir; dersin ki: “Zeyd sana asla ikram etmeyecek.” Mânâsı: sanki onun ikramını umuyor idi; sen de bunu nefyettin ve nefyi (**لن**) ile pekiştirdin; böylece (**لا**)’dan daha gerekli oldu.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام وما بعدها في المضاعف والمطابق([1]))
 (لم)  اللام والميم أصلُه صحيحٌ يدلُّ على اجتماعٍ ومقارَبَة ومُضامَّة. يقال: لَمَمْتُ شَعَثه، إذا ضممتَ ما كان من حالِهِ متشعِّثاً منتشِراً. ويقال: صخرةٌ ملَمْلَمَةً، أي صُلْبة مستديرة، وملمومة أيضاً. قال:
* ملمومة لَمَّاً كظهر الجُنْبُلِ([2]) *
ومن الباب ألمَمْتُ بالرّجُلِ إلماماً، إذا نزلتَ به وضامَمْتَه. فأمَّا اللَّمَم فيقال: ليس بمواقَعَة الذّنْب، وإنَّما هو مقاربتُه ثم ينحَجِزُ عنه. قال الله تعالى: ﴿الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الإثْمِ وَالفَوَاحِشَ إلا اللّمَمَ﴾ [النجم 32]، ويقال: أصابت فلاناً من الجنّ لَمَّة، وذلك كالمَسِّ. قال:
* أُعِيذُه من حادثاتِ اللمَّهْ([3]) *
ومن الباب اللِّمَّة، بكسر اللام: الشَّعَْر إذا جاوَزَ شحمةَ الأذنين، كأنَّه سمِّي  بذلك لأنّه شامَّ المَنكِبَين وقارَبَهما. وكتيبة ملمومة: كَثُر عددُها واجتمع المِقْنَب فيها إلى المِقْنب. والمُلِمَّة: النَّازلة من نَوازِل الدُّنيا. فأمَّا العين اللاَّمَّة([4])، فيقال: الأصل مُلِمَّة، لمّا قُرِنت بالسّامّة قيل لامَّة، وهي التي تُصيب بالسُّوء. وهو ذلك القياس.
فأمَّا "لم" فهي أداةٌ يقال أصلها لا، وهذه الأدواتُ لا قياسَ لها.
(لن)  اللام والنون. كلمةٌ أداة، وهي لن، تنفي الفعل* المستقبل وذكر عن الخليل أنّ أصل لنْ لا أَنْ.
(له)  اللام والهاء أُصَيلٌ يدلُّ على رِقَّة في شيءٍ وسَخافة. من ذلك اللَّهْلَه: الثَّوب الرديء النَّسج، وكذلك الكلام والشِّعر. ومن ذلك اللُّهْلُه: السَّراب المطَّرد([5]). قال:
* ومخفِقٍ مِن لُهْلُه ولُهْلُهِ([6]) *
والجمع لهالِهُ.
(لو)  اللام والواو كلمةٌ أداة، وهي لو، يُتمنَّى بها. وأهل العربية يقولون: لو يدلُّ على امتناع الشيء لامتناع غيره، ووقوعهِ لوقوع غيرهِ. نحو قولهم لو خرج زيد لخرجت. فإذا جعلت لو اسماً شدّدت، يقال أكثرتَ من اللَّوِّ. أنشد الخليل:
ليتَ شعري وأين منِّيَ ليتٌ *** إنَّ لَيتاً وإنَّ لَوَّاً عناءُ([7])
(لأ)  وأما اللام والهمزة فيدلُّ على صفاء وبريق. من ذلك تلألأت اللُّؤلؤة، وسمِّيت لأنَّها تَلأْلأ. والعرب تقول: "لا أفعله ما لألأت الفُور بأذنابها" أي ما حرّكَتْها ولَمَعَتْ بها.
(لب)  اللام والباء. أصلٌ صحيح يدلُّ على لزومٍ وثبات، وعلى خلوص وجَوْدة.
فالأوَّل ألَبَّ بالمكان، إذا أقام به، يُلبُّ إلبابا. ورجلٌ لَبٌّ بهذا الأمر، إذا لازَمه وحكى الفرّاء: امرأةٌ لَبَّةٌ: مُحِبَّةٌ لزوجها، ومعناه أنَّها ثابتة على وُدِّه أبداً. ومن الباب التلبية، وهو قوله: لَبَّيْك. قالوا: معناه أنا مقيمٌ على طاعتك. ونُصِب على المصدر، وثنّي على معنى إجابةً بَعْد إجابة. واللّبيب: المُلبِّي. قال الشَّاعر([8]):
فقلت لها فِيئي إليكِ فإنَّني *** حرامٌ وإنِّي بعدَ ذاكِ لبيبُ
أي مُحْرِم مُلَبٍّ، ومن الباب لبْلَبَ من الشَّيء: أشفق، فهو ملبلب. وقال:
* مِنّا المُلَبلِبُ والمشبِلُ([9]) *
ويكون ذلك من الثَّباتِ على الوُدّ.
والمعنى الآخر اللُّب معروف، من كلِّ شيء، وهو خالصه وما يُنتَقَى([10]) منه، ولذلك سمِّيَ العقلُ لُبَّاً. ورجل لبيب، أي عاقل. وقد لَبَّ يلبُّ([11]). وخالصُ كلِّ شيء لُبابُه.
ومن الباب اللَّبَّة، وهو موضعُ القلادة من الصدر، وذلك المكانُ خالص. وكذلك اللَّبَب([12]). يقال: لببتُ الرّجُل: ضربت لَبَّتَه. ويقولون للمتحزِّم: متلبِّب، كأنَّه شدَّ ثوبَه إلى لَبَّتِه مشمِّراً. ولَبَبُ الفرسِ معروف. وعلى معنى التشبيه اللَّبَب من الرَّمل: ما كان قريباً من جبل متّصلاً بسهل. قال:
بَرّاقة الجيدِ واللّباتُِ واضحةٌ *** كأنَّها ظبيةٌ أفضَى بها لَبَبُ([13])ومما شذَّ عن هذا قولهم: إن اللَّبَاب: الكلأ. واللَّبلاب: نَبْت.
(لت)  اللام والتاء كلمةٌ واحدة. يقال: لتَّ السّويقَ بالسَّمْن يلُتُّه لَتَّاً، والفاعل لاتٌّ. وذُكر عن ابن الأعرابيّ: لُتَّ فلانٌ بفلانٍ، إذا قُرِن به. فإن صح فهو من باب الإبدال، كأنَّ التاء مبدَلة من زاء.
(لث)  اللام والثاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إقامةٍ ودوام. يقال: ألثَّ المطر، إذا دام، والإلثاث: الإقامة. ولثلث بمعنى ألَثَّ. قال:
* لا خيرَ في وُدِّ امرئٍ ملثلِث([14]) *
أراد المتردِّدَ الذي لا خير فيه. وهو الذي يُلثلِِِث عن إقامة الودّ. ويقال: لثلثته عن حاجته: حبَستُه. وتَلثلثَ الرّجُلُ في الدَّقعاء([15]): تمرَّغَ.
(لج)  اللام والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تردُّد الشيءِ بعضه على بعض، وترديد الشيء. من ذلك اللَّجاج، يقال لَجَّ يَلَجُّ، وقد لجِجتَ على فَعِلت لَجَجاً ولَجَاجاً. ومن الباب لُجُّ البحر، وهو قاموسُه، وكذلك لُجَّته، لأنَّه يتردَّد بعضُه على بعض. يقال التجَّ البحرُ التجاجاً. وفي الحديث: "مَن ركِب البحر إذا التجَّ فقد بَرِئتْ منه الذّمّة". والسَّيف يسمَّى لُجّاً، وإنَّما هذا على التشبيه، كأنَّه فُخِّم أمره فشبِّه بلُجّ البحر، ومن ذلك حديث طلحة: "فقدَّمُوا فوضعوا اللُّجَّ على قَفيَّ([16])". ويقال: لجلجَ الرّجُل المُضْغَة في فيه، إذا ردَّدها ولم يُسغْها. قال زهير:
يلجلجُ مُضغةً فيها أنيض *** أصَلَّتْ فهي تحت الكشحِ داءُ([17])واللَّجلاج: الذي يلجلِجُ في كلامه لا يُعرِب. واللَّجَّة: الجَلبَة. قال أبو النَّجم:
* في لَجَّةٍ أمسِكْ فُلاناً عن فُلِ([18]) *
ويقولون: في فؤادِ فلانٍ لَجاجَةٌ، وهو أن يَخْفُِقَ لا يسكن من الجوع. وهو من* اللَّجَاجِ، واللَّجاجُ الظَّلام: اختلاطه، وهو مشبَّه بالتجاج البحر. ويستعار هذا فيقال عين مُلْتجَّة: شديدة السَّواد.
(لح)  اللام والحاء أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازمةٍ ومُلازَّة. يقال: ألَحَّ على الشَّيءِ إلحاحاً، إذا أقبَلَ عليه ولم يَفتُر. ويقال: لَحِحَتْ عينُه، إذا التصقَتْ([19]). ومنه قولهم: هو ابنُ عَمِّه لَحَّاً، أي لاصق النَّسب. والمِلْحاح: القَتَبُ يَعَضُّ على غارب البعير. ويقال ألحّ السّحابُ، إذا دامَ مطرُه. وقال في القَتَب:
* ألَحَّ على أكتافِهِمْ قَتَبٌ عُقَرْ([20]) *
ويقال: تَلحلحَ القومُ، إذا أقاموا مَكانَهم لم يبرحوا. قال:
* أقاموا على أثقالِهِمْ وتلَحْلَحُوا([21]) *
ويقال: مكانٌ لاَحٌّ: ضيِّق. ورَحَىً مِلحاحٌ على ما تطحنه. ويقال: ألحَّ الجمل، كما يقال خَلأت النّاقة، وحَرَن الفرسُ، وذلك إذا لم يكد يَنْبعِثُ.
(لخ)  اللام والخاء أصلٌ صحيح يدلُّ على اختلاطٍ. يقال سكرانُ مُلْتَخٌّ، أي مختلط. والتَخَّ على القوم أمرُهم: اختلَط والتَخَّ عُشْبُ الأرض: اختلَط.
ومن الباب: لَخَّتْ عينُه، إذا دام دمعُها، ويكون ذلك من كِبَر. قال:
* وسال غَرْبُ عَينِه ولَخّا([22]) *
ومن الباب اللَّخْلخانيَّة: العُجْمة في المَنطِق.
(لد)  اللام والدال أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على خِصامٍ، والآخَر يدلُّ على ناحيةٍ وجانب.
فالأول اللَّدَد، وهو شِدّة الخُصومة. يقال رجلٌ ألَدُّ وقَوم لُدٌّ. قال الله تعالى: ﴿وَتُنْذرَ بِهِ قَوْماً لُدَّاً([23])﴾ [مريم 97]. واللَّديدان: جانِبا العُنُق وصَفحتاه. ولَدِيدا الوادي: جانِباه، ولذلك يقال: تَلدَّد، إذا التفتَ يميناً وشِمالاً متحيِّراً. واللَّدُود: ما سُقِيَ الإنسانُ في أحد شِقّي وجهِه من دواء. وقد لُدَّ، والتدَدْتُ أنا. قال ابنُ أحمر:
شرِبتُ الشُّكاعى والتَددْتُ ألِدَّة *** وأقبلتُ أفواهَ العروقِ المَكاوِيا([24])ومن الباب قولهم: ما أجِدُ دون هذا الأمرِ مُحْتدّاً ولا مُلتدّاً، أي لا أجِدُ عنه مَعْدِلاً. وإذا عَدَل عنه فقد صار في جانبٍ منه. ومن الباب: ما زِلتُ أُلاَدُّ عنك، أي أدافِع، كأنَّه يَعْدِل بالشَّرِّ عنه.
ومما شذَّ عن هذا الباب: اللَّدُّ: الجُوَالِق، كذا قالوا، وأنشدوا:
* كَأنَّ لَدَّيهِ على صَفْحِ جَبَلْ([25]) *
ويمكن أن يقال هذا أيضاً لأنَّه يكون على جنب المحمول عليه إذا كانا عِدْلَين.
(لذ)  اللام والذال أصل صحيحٌ واحدٌ يدلُّ على طِيبِ طعمٍ في الشَّيء. من ذلك اللَّذّة واللَّذَاذَة: طيبُ طَعم الشَّيء. قال:
……………………………...............([26]).
واللَّذُّ: النَّوم في قوله:
* ولَذٍّ كَطَعم الصَّرخَدِيِّ([27]) *
قال الفرّاء: رجلٌ لذٌّ: حسنُ الحديث.
(لز)  اللام والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازمة ومُلاصَقة. يقال: لُزَّ به، إذا لَصِق به لَزَّاً ولَزَازاً. ولازَزْتُه: لاصقته. ورجلٌ لِزَازُ خَصمٍ، إذا كان يُلازُّه ولا يَكُِعُّ عنه. والملزَّزُ: المجتمِعُ الخَلْق. واللَّزّ: الطَّعن. وهو من قياس الباب. واللَّزائز: ما اجتمع من اللَّحم في الزَّور مما يَلِي المِلاط. قال:
* ذي مِرفقٍ بانَ عن اللزائزِ([28]) *
ومن الباب كَزٌّ لَزٌّ، ويجوز أن يكون لَزٌّ إتباعاً.
(لس)  اللام والسين أصيل يدلُّ على لحس الشَّيء. قال ابنُ الأعرابيّ: اللَّسُّ: اللحس، ويقال: ألَسَّتِ الأرضُ، إذا طلَعَ أوّلُ نباتِها. قال: وسمِّي بذلك لأنَّ المال يَلُسُّه. ولسَّتِ الدابّةُ الخَلاَ بلسانها تَلُسُّه لَسَّاً. قال:
* قد اخضَرَّ من لسِّ الغَميرِ جحافُله([29]) *
ويقال لذلك النَّبات اللُّساسُ أيضاً. قال:
* في باقِلِ الرِّمثِ وفي اللُّساسِ([30]) *
(لص)  اللام والصاد أُصيلٌ صحيحٌ يدلُّ على ملازَّةٍ ومقاربةٍ . من ذلك اللَّصَص، وهو تقارُب المَنْكِبَين، يكادان يمسَّان الأذُنين. والألَصُّ: المتقارب الأضراس أيضاً. ويقال لُصِّصَ البُنيانُ مثل رُصِّص. ويقال إنَّ الجبهة الضيِّقة اللَّصَّاء. واللَّصَّاء من الغنم: التي أقبلَ أحد قرنَيها على الوجه. ومن الباب اللِّصُّ، لأنَّه يلصَق بالشَّيء يريد أخْذَه. وفِعلُه اللَّصُوصية بفتح اللام([31]) *ويقال أرضٌ مَلَصَّةٌ: كثيرة اللُّصوص.
(لض)  اللام والضاد، ذكر الخليل أنَّ اللَّضْلاضَ: الدَّليل. قال: ولَضلَضَتُهُ: التفاتُه وتحفُّظه.
(لط)  اللام والطاء أُصَيلٌ صحيح، يدلُّ على مقارَبة ومُلازَمَة وإلحاح من ذلك قولهم: ألَطَّ الرّجل، إذا اشتدَّ في الأمر. ويقال لطّ به: لَزِمه. وكلُّ شيءٍ سُتِرَ بشيءٍ فقد لُطَّ به. ولَطَّت النّاقةُ بذَنبِها، إذا جعلَتْه بين فخِذَيْها في مَسِيرها. واللَّطُّ: قِلادةٌ من حَنْظلٍ، وسُمِّيت لَطَّاً لملازمتِها النَّحر. والجمع لِطَاط. واللِّطَاط: حرف الجبل. ومِلطاط البعير: حرفٌ في وسَط رأسِه. والمِلطاط: حافَة الوادِي، وسمِّي كلُّ ذلك لأنَّه ملازِمٌ لا يُفارِق. واللِّطْلِط: العجوز الكبيرة، لأنها ملازمةٌ لمكانها لا تكاد تبرح.
(لظ)  اللام والظاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على ملازَمَة. يقال: ألظَّ الرّجلُ بالشَّيء، إذا لازَمَه. وفي الحديث: "ألِظُّوا بياذَا الجلالِ والإكرامِ"، أي الزَموا هذا وأكثِروا منه في دعائكم. ويقال: ألَظَّ المطرُ: دام. ويقولون: الإلظاظ: الإشفاق على الشَّيء؛ وليس ببعيد القياسِ من الباب.
(لع)  اللام والعين أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على اضطرابٍ وبَصْبصَة([32]). من ذلك اللَّعْلَع: السَّراب؛ ولعلعتُه: بَصبصتُه. وتَلعلع الشَّيء: اضطرَبَ حتَّى تكسَّر. ولَعْلعَ الكلبُ: دَلَع لسانَه. وامرأة لَعَّةٌ: خفيفة. وتلعلع من الجُوع: تضوَّر. واللَّعَاعة: بقلَة ناعمة. وألعَّتِ الأرضُ: أنبتَتَ اللُّعَاع؛ وتلعَّيتُ: أخذتُ اللعاع. وهذه الكلمةُ الأخيرة شاذة.
(لغ)  اللام والغين. ذكر بعضُهم: لَغْلغَ طعامَه: روَّاه بالدَّسَم.
(لف)  اللام والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تلوِّي شيء على شيء. يقال: لفَفْتُ الشّيءَ بالشّيء لفَّاً. ولففت عِمامَتي على رأسي. ويقال: جاء القومُ ومَن لَفَّ لَفَّهم، أي من تأشَّبَ إليهم، كأنَّه التفَّ بهم. قال الأعشى:
وقد ملأت قيسٌ ومن لَفَّ لَفَّها *** نُبَاكاً فَقوَّاً فالرَّجا فالنَّواعصا([33])ويقال للعَيِيِّ: أَلَفُّ، كأنَّ لسانَه قد التفَّ، [و] في لسانه لَفَفٌ. والألفاف: الشَّجرُ يلتفُّ بعضه ببعض. قال الله تعالى: ﴿وَجَنَّاتٍ ألْفَافاً﴾ [النبأ 16]. والألَفُّ: الذي تَدانى فَخِذاه من سِمَنه، كأنَّهما التفَّتا؛ وهو اللفَف. قال:
عِِراض القَطَا ملتفّةٌ رَبَلاتُها *** وما اللُّفُّ أفخاذاً بتاركةٍٍ عَقْلا
ويقال للرّجُل الثَّقيل البطيء: ألَفُّ. واللَّفيف: ما اجتمعَ من الناس من قبائلَ شتَّى. وألَفَّ الرّجلُ رأسَه في ثيابه، وألفَّ الطائرُ رأسه تحت جناحِه. وحكى بعضهم: في الأرض تلافيفُ من عُشْب. ولفَفْتُه حقه: منعته.
(لق)  اللام والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على صِياح وجَلَبة. من ذلك اللَّقلقَة: الصِّياح. وكذلك اللَّقلاق. واللَّقلَق: اللِّسان. وفي الحديث: "من وقِيَ شَرَّ لَقْلَقِه وقَبقَبِه وذَبْذَبِهْ فقد وُقي شِرَّةَ الشَّبابِ كلَّها". ولَقَّ عينَه، إذا ضرَبَها بيده، ولعلَّ ذلك للوَقع([34]) يُسْمَع. وأمَّا اللَّقْلَقة فالاضطراب، وهو قريبٌ من المقلوب، كأنَّه مُقَلقَل، وهو الذي لا يَقَِرُّ مكانَه. قال امرؤ القيس:
* بطرفٍ مُلَقْلَقِ([35]) *
(لك)  اللام والكاف أُصَيلٌ يدلُّ على تداخُلٍ في الشَّيء. من ذلك اللَّكِيك: اللَّحم المتداخِلُ في العِظام. واللُّكالِك: البعير المكتنِزُ اللَّحم. ويقال: التكَّ القومُ: ازدحموا. واللُّكِّيُّ: الحادر([36]) اللَّحيم.
ومما شذَّ عن الباب اللَّكيك([37]): شجرةٌ ضعيفة. وقال امرؤ القيس في اللَّحم اللكيك:
فظل صِحابِي يَشتَوُون بنَعْمةٍ *** يصُفُّون غاراً باللَّكِيك الموشَّقِ([38]) --------------ـــ
([1]) في الأصل: "باب اللام والميم وما يثلثهما".
([2]) في الأصل: "الخيل" تحريف، وإنما هو الجنبل، وهو القدح الضخم. وأنشده في اللسان (لمم) منسوباً لأبي النجم العجلي، وفي (جنبل) بدون نسبة.
([3]) قائله عقيل بن أبي طالب، كما في اللسان (لمم). وبعده:
*ومن مريد همه وغمه*
          قال في اللسان: "ووافق الرجز من غير قصد".
([4]) هي في حديث تعويذ الحسن والحسين: "أعيذكما بكلمات الله التامة، من كل شيطان وهامة، ومن شر كل عين لامة".
([5]) في اللسان أن اللهله: الأرض الواسعة يضطرب فيها السراب.
([6]) لرؤبة في ديوانه 166 واللسان (لهله).
([7]) لأبي زبيد الطائي في الخزانة (3: 382) وسيبويه (2: 32) والأغاني (4: 183) ومثله في الأغاني  (19: 158) قول النمر بن تولب:
علقت لوا تكررها *** إن لوا ذاك أعيانا
([8]) هو المضرب بن كعب، كما في الصحاح واللسان (لبب) والتاج (بعد) والقالى (2: 171).
([9]) سبق الاستشهاد بالكلمتين الأخيرتين في (شبل). وهو جزء من بيت للكميت، وهو بتمامه كما في اللسان (لبب، شبل):
ومنا إذا حزبتك الأمور *** عليك الملبلب والمشبل
 ([10]) في الأصل: "يبتغي".
([11]) يقال من باب فرح وضرب، الأولى لأهل الحجاز والثانية لأهل نجد. ويقال أيضاً لببت تلب بضم باء الماضي وفتح لام المضارع. قال صاحب القاموس: ليس له نظير في كلامهم. قلت: أما قولهم في المضاعف عززت الشاة بضم الزاي، إذا قل لبنها، فليس نظيراً لهذا، لأن ماضيه تعز بضم العين لا فتحها. انظر ليس في كلام العرب لابن خالويه 9 واللسان (عزز).
([12]) في الأصل: "اللبيب"، تحريف.
([13]) لذي الرمة في ديوانه 3 واللسان (لبب).
([14]) لرؤبة في ملحقات ديوانه 171 واللسان (لثث). وليس شاهداً لما قبله، بل لما بعده. فاللثلثة في البيت معناها التردد.
([15]) الدقعاء، بالدال: عامة التراب، وقيل التراب الدقيق. وفي الأصل: "الرقعاء" بالراء، صوابه في المجمل واللسان.
([16]) في اللسان: "وفي حديث طلحة بن عبيد [الله]: إنهم أدخلوني الحش، وقربوا فوضعوا اللج على قفي".
([17]) وكذا ورد إنشاده في اللسان (لجج، أنض) مطابقاً لما مضى في (أنض)، ونبهت هناك على صواب روايته. انظر ديوان زهير 82.
([18]) أنشده في اللسان (لجج، فلن).
([19]) في الأصل: "التفت"، صوابه في المجمل واللسان.
([20]) للبعيث المجاشعي، كما في اللسان (لحح، عقر) وسبق إنشاده في (عقر). وصدره: * ألد إذا لاقيت يوماً بخطة *
([21]) لابن مقبل، في اللسان (لحح) وصدره: * بحي إذا قيل اظعنوا قد أتيتم *
([22]) اللسان (جلخ، لخخ) ومجالس ثعلب 451. وأنشده في أمالي الزجاجي 78 والخزانة (3: 104) رواية عن ثعلب. ونقل البغدادي نسبة الرجز إلى العجاج، وليس في ديوانه بل في ملحقاته 76. وفي الأصل: "وسار"، صوابه في المجمل والمراجع المتقدمة.
([23]) في الأصل: "لتنذر به"، تحريف. وهي الآية 97 من سورة مريم: "فإنما يسرناه بلسانك لتبشر به المتقين وتنذر به قوماً لدا".
([24]) أنشده في اللسان (شكع، لدد، قبل).
([25]) أنشده في اللسان (لدد)، وكذا في المجمل.
([26]) بياض في الأصل، ولعله يعني قول الربيع بن ضبع، في أمالي القالي (3: 215) والخزانة (3: 106) وسيبويه (1: 106، 293):
إذا عاش الفتى مائتين عاماً *** فقد ذهب اللذاذة والفتاء
          وقد سبق إنشاد هذا البيت في (فتي).
([27]) للراعي، وهو بتمامه كما في اللسان (صرخد، لذذ):
ولذ كطعم الصرخدي طرحته *** عشية خمس القوم والعين عاشقه
          برفع "عاشقه" لأن قبله:
وسربال كتان لبست جديده *** على الرحل حتى أسلمته بنائقه
وروى في اللسان بيتاً آخر مجهول القائل عنده، وهو:
ولذ كطعم الصرخدي تركته *** بأرض العدى من خشية الحدثان
وأنشد بعده الجاحظ في الحيوان (1: 662) يعني كلباً:
ومبد لي الشحناء بيني وبينه *** دعوت وقد طال السرى فدعاني
([28]) لإهاب بن عمير، في اللسان (لزز). وأنشده في المجمل (لز).
([29]) لزهير في ديوانه 131 واللسان (غمر، لسس) والمخصص (10: 185). وصدره: * ثلاث كأقواس السراء وناشط *
([30]) أنشده في اللسان (لسس، هوس) والمخصص (10: 185).
([31]) ويقال بضمها أيضاً، كما في اللسان.
([32]) في الأصل: "وبصبص".
([33]) ديوان الأعشى 109 ومعجم البلدان (نباك، النواعص).
([34]) الوقع: صوت الضرب. وفي الأصل: "للوقوع".
([35]) قطعة من بيت لـه ليس في ديوانه المطبوع. وفي اللسان: "وجلاها بطرف ملقلق". وقد وجدته في مخطوطتي دار الكتب برواية الطوسي، وخرابنداذ، وهو بتمامه:
رأى أرنباً فانقض يهوي أمامه *** إليها وجلاها بطرف ملقلق
 ([36]) في الأصل: "الحادل"، صوابه في المجمل.
([37]) لم يذكره في اللسان. وفي القاموس: "وكأمير: القطران، وشجرة ضعيفة، وموضع".
([38]) روي في ديوان امرئ القيس في مخطوطتي دار الكتب.

ـ

##### Türkçe

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لن: حرف ناصب للأَفعال، وهو نَفْيٌ
لقولك سيفعل، وأَصلها عند الخليل لا أَنْ، فكثر إِستعمالها فحذفت الهمزة تخفيفاً، فالتقت أَلف لا ونون أَن، وهما ساكنان، فحذفت الأَلف من لا لسكونها وسكون النون بعدها، فخلطت اللام بالنون وصار لهما بالإمتزاج والتركيب الذي وقع فيهما حكم آخر، يدلك على ذلك قول العرب: زيداً لن أَضرب، فلو كان حكم لن المحذوفة الهمزة مُبَقّىً بعد حذفها وتركيب النون مع لام لا قبلها، كما كان قبل الحذف والتركيب، لما جاز لزيد أَن يتقدم على أَن، لأَنه كان يكون في التقدير من صلة أَن المحذوفة الهمزة، ولو كان من صلتها لما جاز تقدمه عليها على وجه، فهذا يدلك أَن الشيئين إذا خُلِطا حدَثَ لهما حكمٌ ومعنىً لم يكن لهما قل أَن يتمزجا، أَلا ترى أَن لولا مركبة من لو ولا، ومعنى لو امتناع الشيء لامتناع غيره، ومعنى لا النفي والنهي، فلما ركبا معاً حدث معنى آخر وهو امتناع الشيء لوقوع غيره؟ فهذا في أَن بمنزلة قولنا كأَنَّ، ومصحح له ومُؤَنَّسٌ به ورادٌّ
على سيبويه ما أَلزمه الخليل من أَنه لو كان الأَصل لا أَن لما جاز زيداً لن أَضرب، لامتناع جواز تقدم الصلة على الموصول، وحِجاج الخليل في هذا ما قَدَّمنا ذكره لأَن الحرفين حدث لهما بالتركيب نحوٌ لم يكن لهما مع الانفراد. الجوهري: لن حرف لنفي الاستقبال، وتنصب به تقول: لن يقوم زيد. التهذيب: قال النحويون لن تنصب المستقبل، واختلفوا في علة نصبه إياه، فقال أَبو إسحق النحوي: روي عن الخليل فيه قولان: أَحدهما أَنها نصبت كما نصبت أَن وليس ما بعدها بصلة لها لأَن لن تَفْعَلَ نَفْيُ سيفعل فيقدم ما بعدها عليها نحو قولك زيداً لن أَضرب كما تقول زيداً لم أَضرب، وروى سيبويه عن بعض أَصحاب الخليل أَنه قال الأَصل في لن لا أَن، ولكن الحذف وقع استخفافاً، وزعم سيبويه أَن هذا ليس بجيد ولو كان كذلك لم يجز زيداً لن أَضرب، وهذا جائز على مذهب سيبويه وجميع النحويين البصريين؛ وحكى هشام عن الكسائي في لن مثل هذا القول الشاذ عن الخليل ولم يأْخذ به سيبويه ولا أَصحابه. وقال الليث: زعم الخليل في لن أَنه لا أَن فوُصِلَتْ لكثرتها في الكلام، أَلا ترى أَنها تشبه في المعنى لا ولكنها أَو كد؟ تقول: لن يُكْرِمَك زيد، معناه كأَنه كان يطمع في إكرامه فنفيت ذلك ووَكَّدْتَ النفي بلن، فكانت أَوجب من لا. وقال الفراء: الأَصل في لن ولم لا، فأَبدلوا من أَلف لا نوناً وجحدوا بها المستقبل من الأَفعال ونصبوه بها، وأَبدلوا من أَلف لا ميماً وجحدوا بها المستقبل الذي تأْويله المُضِيُّ وجزموه بها. قال أَبو بكر: وقال بعضهم في قوله تعالى: فلا يُؤْمِنُوا حتى يَرَوُا العذابَ الأَليمَ، فلَنْ يُؤْمنوا، فأُبدلت الأَلف من النون الخفيفة؛ قال: وهذا خطأٌ، لأَن لن فرع للا، إذ كانت لا تَجْحَدُ الماضيَ والمستقبلَ والدائم والأَسماءَ، ولن لا تجحد إلا المستقبل وحده.

##### Türkçe

**لن**: fiilleri nasbeden bir harftir; ve o, “yapacak” demene karşılık bir nefiydir. Aslı, Halîl’e göre **لا أَنْ**’dır; kullanımı çoğalınca hafifletme için hemze hazfedildi; böylece **لا**’nın elifi ile **أَن**’ın nûnu karşılaştı; ikisi de sâkindir; **لا**’dan elif, sükûnu ve ardından nûnun sükûnu sebebiyle hazfedildi; böylece lâm nûn ile karıştı ve ikisine, iç içe geçme ve içinde vuku bulan terkib ile, başka bir hüküm oldu. Buna Arapların şu sözü delâlet eder: “Zeyd’i, **لن** dövmeyeceğim.” Şayet hemzesi hazfedilmiş **لن**’in hükmü, hemzenin hazfinden ve nûnun, öncesindeki **لا**’nın lâmı ile terkibinden sonra da, haziften ve terkibden önce olduğu gibi, bâkî kalsaydı; Zeyd’in **أَن**’dan önce gelmesi câiz olmazdı; çünkü takdirde, hemzesi hazfedilmiş **أَن**’ın sılasından olurdu; şayet onun sılasından olsaydı, hiçbir surette onun üzerine takaddümü câiz olmazdı. Bu sana şunu gösterir: iki şey karıştırıldığında, onlara, karışmadan önce kendilerinde bulunmayan bir hüküm ve bir mâna hâdis olur. Görmüyor musun ki **لولا**, **لو** ve **لا**’dan mürekkebdir; **لو**’nun mânası, bir şeyin, başka bir şeyin imtinâı sebebiyle imtinâıdır; **لا**’nın mânası nefiy ve nehiydir; ikisi birlikte terkib edilince başka bir mâna hâdis oldu; o da bir şeyin, başka bir şeyin vuku bulması sebebiyle imtinâıdır. İşte bu, **أَن** hakkında, bizim “sanki” dememiz menzilesindedir; ve onu tashih edici, ona ünsiyet verici ve Sîbeveyh’e, Halîl’in ona ilzâm ettiği şeye reddedicidir: “Eğer asl **لا أَن** olsaydı, ‘Zeyd’i, **لن** dövmeyeceğim’ câiz olmazdı; çünkü sılanın mevsûl üzerine takaddümü câiz olmasının imtinâı sebebiyle.” Halîl’in bu husustaki hücceti, daha önce zikrini takdim ettiğimiz şeydir; çünkü iki harfe, terkib ile, tek başınalıkla beraber kendilerinde bulunmayan bir nahiv hâdis olmuştur.

Cevherî: **لن**, istikbâlin nefyi için bir harftir; ve onunla nasb edilir; “Zeyd kalkmayacak” dersin.

Tehzîb: Nahivciler dedi ki: **لن** istikbâli nasb eder. Onun, onu nasb etmesinin illetinde ihtilâf ettiler. Ebû İshâk en-Nahvî dedi ki: Halîl’den onun hakkında iki söz rivayet olundu: Birincisi: **أَن** nasıl nasb ettiyse o da öyle nasb etti; ve ondan sonrası onun sılası değildir; çünkü “**لن تَفْعَلَ**”, “yapacak”ın nefyi olduğundan, ondan sonrasını onun üzerine takdim eder; senin “Zeyd’i, **لن** dövmeyeceğim” sözün gibi; nitekim “Zeyd’i, dövmedim” dediğin gibi. Sîbeveyh, Halîl’in bazı ashabından rivayet etti ki o dedi: **لن**’in aslı **لا أَن**’dır; fakat hazif, hafife alma sebebiyle vuku buldu. Sîbeveyh zannetti ki bu iyi değildir; şayet öyle olsaydı “Zeyd’i, **لن** dövmeyeceğim” câiz olmazdı. Bu, Sîbeveyh’in mezhebine ve bütün Basralı nahivcilerin mezhebine göre câizdir. Hişâm, Kisâî’den **لن** hakkında, Halîl’den rivayet olunan bu şâz sözün benzerini nakletti; Sîbeveyh ve ashabı onunla amel etmedi.

Leys dedi ki: Halîl, **لن** hakkında, onun **لا أَن** olduğunu iddia etti; sözde çokluğu sebebiyle bitiştirildi. Görmüyor musun ki mânada **لا**’ya benzer; fakat o daha pekiştiricidir? “Zeyd sana ikram etmeyecek” dersin; mânası, sanki onun ikramını umuyor idi de sen bunu nefyettin ve nefyi **لن** ile pekiştirdin; böylece **لا**’dan daha vâcip oldu.

Ferrâ dedi ki: **لن**’in ve **لم**’in aslı **لا**’dır. **لا**’nın elifinden bir nûn bedel ettiler; onunla fiillerden istikbâli inkâr ettiler ve onunla nasb ettiler. **لا**’nın elifinden bir mîm bedel ettiler; te’vîli mâzî olan istikbâli inkâr ettiler ve onunla cezmettiler.

Ebû Bekr dedi ki: Bazıları, Allah Teâlâ’nın şu kavlinde: “Artık iman etmesinler; tâ ki elem verici azabı görsünler; artık **لن** iman etmesinler” dedi ki: elif, hafif nûndan bedel kılındı. Dedi ki: Bu hatadır; çünkü **لن**, **لا**’nın fer‘idir; zira **لا**, mâzîyi, istikbâli, dâimi ve isimleri inkâr eder; **لن** ise yalnız istikbâli inkâr eder.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!لَنْ : حَرْفُ نَصْبٍ ونَفْيٍ واسْتِقْبالٍ ) .
( وفي المُحْكَم : حَرْفٌ ناصِبٌ للأَفْعالِ ، وهي نَفْيٌ لقَوْلِكَ سَيَفْعل .
وفي الصِّحاحِ : حَرْفٌ لنَفْي الاسْتِقْبالِ ، وتَنْصِبُ به تقولُ : لَنْ يقومَ زيدٌ .
قالَ الأزْهرِيُّ :

واخْتَلَفُوا في علَّةِ نَصْبِ الفِعْلِ ، فرُوِي عن الخَلِيلِ أنَّها نَصَبَتْ كما نَصَبَتْ أَنْ وليسَ ما بَعْدَها بصِلَةٍ لها ، لأنَّ لَنْ تَفْعَلَ نَفْيُ سَيَفْعل فيُقَدَّم ما بَعْدَها عليها ، نَحْو قَوْلِكَ : زيداً لَنْ أَضْرِبَ ، كما تقولُ : زيداً لم أَضْرِبْ انْتَهَى .
وقالَ الجاربردي : هو حَرْفٌ بَسِيطٌ برأْسِه على الصَّحيحِ وهو مَذْهَبُ سِيْبَوَيْه ؛ لأنَّ الأَصْلَ في الحُرُوفِ عَدَمُ التَّصَرُّفِ ( وليسَ أَصْلُه لا فأُبْدِلَتِ الأَلِفُ نُوناً ) وجَحَدُوا بها المُسْتَقْبِلَ مِنَ الأَفْعالِ ونَصَبُوه بها ( خِلافاً للفرَّاءِ ) .
( قالَ أَبو بكْرٍ : وقالَ بعضُهم في قوْلِه تعالى : ﴿فلا يُؤْمِنُوا حتى يَرَوُا العَذابَ الأَلِيمَ ، *!فلَنْ يُؤْمِنوا﴾ ، فأُبْدِلَتِ الأَلِفُ من النونِ الخَفِيفَةِ ؛ قالَ : وهذا خَطَأٌ لأنَّ لَنْ فَرْعٌ للا ، إذ كانت لا تَجْحَدُ الماضي ، والمُسْتَقبلَ والدائِمَ والأَسْماءَ ، ولَنْ لا تَجْحَد إلاَّ المُسْتَقْبل وَحْده .
( ولالا أَنْ فحُذِفَتِ الهمزةُ تَخْفِيفاً ) لمَّا كَثُرَ الاسْتِعمال ، فالْتَقَتِ أَلِفُ لا ونونُ أَنْ ، ( و ) هُما سَاكِنانِ ، فحُذِفَتِ ( الأَلِفُ ) من لا ( للسَّاكنَيْنِ ) وهو سكونُها وسكونُ النونِ بعْدَها فَخُلِطَتِ اللامُ بالنونِ وصارَ لَهُما بالامْتِزاجِ والتَّرْكِيبِ الذي وَقَعَ فيهما حُكْم آخَرُ ( خِلافاً للخَليلِ ) .
( وزَعَمَ سِيْبَوَيْه أنَّ هذا ليسَ بجيِّدٍ ، ولو كانَ كذلِكَ لم يجز زيداً لَنْ يَضْرِبَ ، وهذا جائِزٌ على مَذْهَبِ سِيْبَوَيْه وجَمِيعِ البَصْرِيِّين .
( و ) حَكَى هِشامٌ عن ( الكِسائيِّ ) مثْلَ هذا القَوْل الشاذِّ عن الخَلِيلِ ولم يَأْخُذْ به سِيْبَوَيْه ولا أَصْحابُه .
( ولا تُفِيدُ تَوْكِيداً لنَفْي ولا تَأْبِيدَه خِلافاً للزَّمَخْشَرِيِّ فيهما ) في قَوْلِه تعالى : ﴿لَنْ تَرَاني﴾ ، ( وهُما دَعْوَى بلا

دليلٍ ، وفيه دَسِيسَةٌ اعْتِزاليَّةٌ حَمَلَتْه على نَفْي الرُّؤْيَةِ على التَّأْبِيدِ ، ( ولو كانتْ للتَّأْبِيدِ لم يُقَيَّدْ مَنْفِيُّها باليومِ في قوْلِه ) تعالى : ﴿( *!فَلَنْ أُكَلِّمَ اليَوْمَ إنْسِيًّا﴾ ، ولَكانَ ذِكْرُ الأبَدِ في قَوْلِه تعالى : ﴿ولَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبداً﴾ تَكْراراً ، والأَصْلُ عَدَمُهُ ) ، كما صرَّحَ به غيرُ واحِدٍ ومَرَّ تَحْقِيقُه في الراءِ .
( وتَأْتي للدعاءِ كقَوْلِه :
( لَنْ تزالوا كَذلكُمُ ثم لا زِلْتُ لَكُمْ خالِداً خُلُودَ الجِبالِ ( قيلَ : ومنه ) قَوْلُه تعالى : ﴿( قالَ رَبِّ أَنْعَمْتَ عَلَيَّ *!فَلَنْ أَكونَ ظَهِيراً للمُجْرِمينَ﴾ .
( ويُلَقَّى القَسَمُ بها كقَوْلِ أَبي طالِبٍ ) يمدَحُ سيِّدَنا رَسُول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
( واللَّهِ لَنْ يَصِلُّوا إليك بجَمْعِهمحتى أُوَسَّدَ في التُّرابِ دَفِينَا ( وقد يُجْزَمُ بها كقولِه :
( فَلَنْ يَحْلُ للعَيْنَيْنِ بعدَكِ مَنْظَرُ ) وهو نادِرٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: ( **لَنْ**: nasb, nefy ve istikbâl harfidir).
( Ve **المحكم**’de: fiilleri nasb eden bir harftir; o, senin “yapacak” sözünün nefiyidir.
Ve **الصحاح**’ta: istikbâlin nefyi için bir harftir; onunla nasb edersin; dersin ki: **لَنْ** Zeyd kalksın.
**الأزهري** dedi ki:

Fiilin nasbının illetinde ihtilaf ettiler; **الخليل**’den rivayet olundu ki: o, **أَنْ**’ın nasb ettiği gibi nasb etti; ve ondan sonra olan şey onun için bir sıla değildir; çünkü **لَنْ تَفْعَلَ** “yapacak”ın nefiyidir; böylece ondan sonra olan şey onun üzerine takdim edilir; senin sözün gibi: Zeyd’i, **لَنْ** döverim; nitekim dersin ki: Zeyd’i dövmedim; bitti.
Ve **الجاربردي** dedi: o, sahih olan üzere başıyla basit bir harftir; ve o, **سِيبَوَيْه**’in mezhebidir; çünkü harflerde asl olan tasarrufun olmamasıdır; (ve onun aslı **لا** değildir de elif **نون**’a ibdal olunmuştur); ve onunla fiillerden istikbâli inkâr ettiler ve onunla nasb ettiler (**الفرَّاءِ**’ya muhalif olarak).
( **أبو بكر** dedi: ve bazısı onun, yüce Allah’ın şu sözü hakkında dedi ki: ﴿Artık acı azabı görene kadar iman etmezler, **فلَنْ يُؤْمِنوا**﴾; böylece **النون** **الخَفِيفَة**’den elif ibdal olundu; dedi ki: ve bu hatadır; çünkü **لَنْ**, **لا**’nın fer‘idir; zira **لا** geçmişi, istikbâli, daimîyi ve isimleri inkâr eder; **لَنْ** ise yalnız istikbâli inkâr eder.
( Ve **لا** ile **أَنْ**; hemze hafifletme için hazfedildi) kullanım çoğalınca; böylece **لا**’nın elifi ile **أَنْ**’ın **نون**’u buluştu; (ve) ikisi sâkindir; böylece **لا**’dan (**الأَلِف**) (iki sâkin için) hazfedildi; o, onun sükûnu ve ondan sonra **النون**’un sükûnudur; böylece **اللام** **النون** ile karıştırıldı ve ikisine, iç içe geçme ve terkib ile, onlarda vuku bulan başka bir hüküm oldu (**الخليل**’e muhalif olarak).
( Ve **سِيبَوَيْه** zannetti ki bu iyi değildir; ve eğer öyle olsaydı “Zeyd’i, **لَنْ** döver” caiz olmazdı; ve bu, **سِيبَوَيْه** ve bütün Basralıların mezhebi üzere caizdir.
( Ve ) **هِشام**, **الكِسائيِّ**’den, **الخليل**’den olan bu şâz sözün benzerini nakletti; ve **سِيبَوَيْه** de ashabı da onunla almadı.
( Ve **لَنْ**, nefye te’kîd de onun te’bîdi de ifade etmez; **الزَّمَخْشَرِيِّ**’ye muhalif olarak, ikisinde) yüce Allah’ın şu sözü hakkında: ﴿**لَنْ تَرَاني**﴾; (ve ikisi delilsiz bir iddiadır; ve onda, onu rü’yeti te’bîd üzere nefyetmeye sevk eden bir i‘tizâlî sızıntı vardır; (ve eğer te’bîd için olsaydı, menfîsi gün ile kayıtlanmazdı, yüce Allah’ın şu sözünde): ﴿(**فَلَنْ أُكَلِّمَ اليَوْمَ إنْسِيًّا**)﴾; ve yüce Allah’ın şu sözünde ebedin zikri: ﴿**ولَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبداً**﴾ tekrar olurdu; ve asl olan onun olmamasıdır); nitekim birden fazla kimse onunla tasrih etti; ve onun tahkiki **الرَّاءِ**’da geçti.
( Ve dua için gelir; onun sözü gibi:
( **لَنْ** böylece devam edeceksiniz; sonra ben de sizin için dağların ebedîliği gibi ebedî kaldım. (Denildi ki: ve ondandır) yüce Allah’ın şu sözü: ﴿(Dedi ki: Rabbim, bana nimet verdin; **فَلَنْ أَكونَ ظَهِيراً للمُجْرِمينَ**﴾.
( Ve onunla yemin karşılanır; **أَبي طالِبٍ**’in sözü gibi) efendimiz Allah’ın Resulünü صلى الله عليه وسلم överken:
( Allah’a yemin olsun ki, onların topluluğuyla sana asla ulaşamayacaklar; ta ki toprağa gömülü olarak yastıklanıncaya kadar. ( Ve onunla cezm de edilebilir; onun sözü gibi:
( **فَلَنْ يَحْلُ للعَيْنَيْنِ بعدَكِ مَنْظَرُ** ) ve o nadirdir.
Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَنْ A particle denoting negation, rendering the aor. mansoob, and restricting it to the future sense: not implying corroboration of the negation, nor its never-ending continuance; though Z asserts it to imply these. (K.) [Hence لَنْ يَضْرِبَ signifies simply He will not beat: not he assuredly will not beat; nor he will never beat.]

##### Türkçe

**لَنْ**: Olumsuzluk bildiren bir edat; muzâriyi mansûb kılan ve onu gelecek anlamına tahsis eden: olumsuzluğun pekiştirilmesini de, onun hiç bitmeyen devamlılığını da gerektirmeyen; gerçi Z bunun bunları gerektirdiğini ileri sürer. (K.) [Buna göre **لَنْ يَضْرِبَ** sadece “O dövmeyecek” demektir: “O muhakkak dövmeyecek” değil; ve “O asla dövmeyecek” de değil.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَنْ
لَنْ (
a.  neg. part. placed before the Ao. &  indicates the future ), Not; not at all.

لَن تَرَانِي
لَن تَرَانِي
a.  Thou shalt not see me.

##### Türkçe

لَنْ
**لَنْ** (
a. gelecek zamana delâlet eden **المضارع**’ın önüne konulan olumsuz edat), Hayır; asla.

**لَن تَرَانِي**
**لَن تَرَانِي**
a. Sen beni görmeyeceksin.
