# لن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لن

: ( *!لَنْ : حَرْفُ نَصْبٍ ونَفْيٍ واسْتِقْبالٍ ) .
( وفي المُحْكَم : حَرْفٌ ناصِبٌ للأَفْعالِ ، وهي نَفْيٌ لقَوْلِكَ سَيَفْعل .
وفي الصِّحاحِ : حَرْفٌ لنَفْي الاسْتِقْبالِ ، وتَنْصِبُ به تقولُ : لَنْ يقومَ زيدٌ .
قالَ الأزْهرِيُّ :

واخْتَلَفُوا في علَّةِ نَصْبِ الفِعْلِ ، فرُوِي عن الخَلِيلِ أنَّها نَصَبَتْ كما نَصَبَتْ أَنْ وليسَ ما بَعْدَها بصِلَةٍ لها ، لأنَّ لَنْ تَفْعَلَ نَفْيُ سَيَفْعل فيُقَدَّم ما بَعْدَها عليها ، نَحْو قَوْلِكَ : زيداً لَنْ أَضْرِبَ ، كما تقولُ : زيداً لم أَضْرِبْ انْتَهَى .
وقالَ الجاربردي : هو حَرْفٌ بَسِيطٌ برأْسِه على الصَّحيحِ وهو مَذْهَبُ سِيْبَوَيْه ؛ لأنَّ الأَصْلَ في الحُرُوفِ عَدَمُ التَّصَرُّفِ ( وليسَ أَصْلُه لا فأُبْدِلَتِ الأَلِفُ نُوناً ) وجَحَدُوا بها المُسْتَقْبِلَ مِنَ الأَفْعالِ ونَصَبُوه بها ( خِلافاً للفرَّاءِ ) .
( قالَ أَبو بكْرٍ : وقالَ بعضُهم في قوْلِه تعالى : ﴿فلا يُؤْمِنُوا حتى يَرَوُا العَذابَ الأَلِيمَ ، *!فلَنْ يُؤْمِنوا﴾ ، فأُبْدِلَتِ الأَلِفُ من النونِ الخَفِيفَةِ ؛ قالَ : وهذا خَطَأٌ لأنَّ لَنْ فَرْعٌ للا ، إذ كانت لا تَجْحَدُ الماضي ، والمُسْتَقبلَ والدائِمَ والأَسْماءَ ، ولَنْ لا تَجْحَد إلاَّ المُسْتَقْبل وَحْده .
( ولالا أَنْ فحُذِفَتِ الهمزةُ تَخْفِيفاً ) لمَّا كَثُرَ الاسْتِعمال ، فالْتَقَتِ أَلِفُ لا ونونُ أَنْ ، ( و ) هُما سَاكِنانِ ، فحُذِفَتِ ( الأَلِفُ ) من لا ( للسَّاكنَيْنِ ) وهو سكونُها وسكونُ النونِ بعْدَها فَخُلِطَتِ اللامُ بالنونِ وصارَ لَهُما بالامْتِزاجِ والتَّرْكِيبِ الذي وَقَعَ فيهما حُكْم آخَرُ ( خِلافاً للخَليلِ ) .
( وزَعَمَ سِيْبَوَيْه أنَّ هذا ليسَ بجيِّدٍ ، ولو كانَ كذلِكَ لم يجز زيداً لَنْ يَضْرِبَ ، وهذا جائِزٌ على مَذْهَبِ سِيْبَوَيْه وجَمِيعِ البَصْرِيِّين .
( و ) حَكَى هِشامٌ عن ( الكِسائيِّ ) مثْلَ هذا القَوْل الشاذِّ عن الخَلِيلِ ولم يَأْخُذْ به سِيْبَوَيْه ولا أَصْحابُه .
( ولا تُفِيدُ تَوْكِيداً لنَفْي ولا تَأْبِيدَه خِلافاً للزَّمَخْشَرِيِّ فيهما ) في قَوْلِه تعالى : ﴿لَنْ تَرَاني﴾ ، ( وهُما دَعْوَى بلا

دليلٍ ، وفيه دَسِيسَةٌ اعْتِزاليَّةٌ حَمَلَتْه على نَفْي الرُّؤْيَةِ على التَّأْبِيدِ ، ( ولو كانتْ للتَّأْبِيدِ لم يُقَيَّدْ مَنْفِيُّها باليومِ في قوْلِه ) تعالى : ﴿( *!فَلَنْ أُكَلِّمَ اليَوْمَ إنْسِيًّا﴾ ، ولَكانَ ذِكْرُ الأبَدِ في قَوْلِه تعالى : ﴿ولَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبداً﴾ تَكْراراً ، والأَصْلُ عَدَمُهُ ) ، كما صرَّحَ به غيرُ واحِدٍ ومَرَّ تَحْقِيقُه في الراءِ .
( وتَأْتي للدعاءِ كقَوْلِه :
( لَنْ تزالوا كَذلكُمُ ثم لا زِلْتُ لَكُمْ خالِداً خُلُودَ الجِبالِ ( قيلَ : ومنه ) قَوْلُه تعالى : ﴿( قالَ رَبِّ أَنْعَمْتَ عَلَيَّ *!فَلَنْ أَكونَ ظَهِيراً للمُجْرِمينَ﴾ .
( ويُلَقَّى القَسَمُ بها كقَوْلِ أَبي طالِبٍ ) يمدَحُ سيِّدَنا رَسُول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
( واللَّهِ لَنْ يَصِلُّوا إليك بجَمْعِهمحتى أُوَسَّدَ في التُّرابِ دَفِينَا ( وقد يُجْزَمُ بها كقولِه :
( فَلَنْ يَحْلُ للعَيْنَيْنِ بعدَكِ مَنْظَرُ ) وهو نادِرٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **لَنْ**: nasb, nefy ve istikbâl harfidir).
( Ve **المحكم**’de: fiilleri nasb eden bir harftir; o, senin “yapacak” sözünün nefiyidir.
Ve **الصحاح**’ta: istikbâlin nefyi için bir harftir; onunla nasb edersin; dersin ki: **لَنْ** Zeyd kalksın.
**الأزهري** dedi ki:

Fiilin nasbının illetinde ihtilaf ettiler; **الخليل**’den rivayet olundu ki: o, **أَنْ**’ın nasb ettiği gibi nasb etti; ve ondan sonra olan şey onun için bir sıla değildir; çünkü **لَنْ تَفْعَلَ** “yapacak”ın nefiyidir; böylece ondan sonra olan şey onun üzerine takdim edilir; senin sözün gibi: Zeyd’i, **لَنْ** döverim; nitekim dersin ki: Zeyd’i dövmedim; bitti.
Ve **الجاربردي** dedi: o, sahih olan üzere başıyla basit bir harftir; ve o, **سِيبَوَيْه**’in mezhebidir; çünkü harflerde asl olan tasarrufun olmamasıdır; (ve onun aslı **لا** değildir de elif **نون**’a ibdal olunmuştur); ve onunla fiillerden istikbâli inkâr ettiler ve onunla nasb ettiler (**الفرَّاءِ**’ya muhalif olarak).
( **أبو بكر** dedi: ve bazısı onun, yüce Allah’ın şu sözü hakkında dedi ki: ﴿Artık acı azabı görene kadar iman etmezler, **فلَنْ يُؤْمِنوا**﴾; böylece **النون** **الخَفِيفَة**’den elif ibdal olundu; dedi ki: ve bu hatadır; çünkü **لَنْ**, **لا**’nın fer‘idir; zira **لا** geçmişi, istikbâli, daimîyi ve isimleri inkâr eder; **لَنْ** ise yalnız istikbâli inkâr eder.
( Ve **لا** ile **أَنْ**; hemze hafifletme için hazfedildi) kullanım çoğalınca; böylece **لا**’nın elifi ile **أَنْ**’ın **نون**’u buluştu; (ve) ikisi sâkindir; böylece **لا**’dan (**الأَلِف**) (iki sâkin için) hazfedildi; o, onun sükûnu ve ondan sonra **النون**’un sükûnudur; böylece **اللام** **النون** ile karıştırıldı ve ikisine, iç içe geçme ve terkib ile, onlarda vuku bulan başka bir hüküm oldu (**الخليل**’e muhalif olarak).
( Ve **سِيبَوَيْه** zannetti ki bu iyi değildir; ve eğer öyle olsaydı “Zeyd’i, **لَنْ** döver” caiz olmazdı; ve bu, **سِيبَوَيْه** ve bütün Basralıların mezhebi üzere caizdir.
( Ve ) **هِشام**, **الكِسائيِّ**’den, **الخليل**’den olan bu şâz sözün benzerini nakletti; ve **سِيبَوَيْه** de ashabı da onunla almadı.
( Ve **لَنْ**, nefye te’kîd de onun te’bîdi de ifade etmez; **الزَّمَخْشَرِيِّ**’ye muhalif olarak, ikisinde) yüce Allah’ın şu sözü hakkında: ﴿**لَنْ تَرَاني**﴾; (ve ikisi delilsiz bir iddiadır; ve onda, onu rü’yeti te’bîd üzere nefyetmeye sevk eden bir i‘tizâlî sızıntı vardır; (ve eğer te’bîd için olsaydı, menfîsi gün ile kayıtlanmazdı, yüce Allah’ın şu sözünde): ﴿(**فَلَنْ أُكَلِّمَ اليَوْمَ إنْسِيًّا**)﴾; ve yüce Allah’ın şu sözünde ebedin zikri: ﴿**ولَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبداً**﴾ tekrar olurdu; ve asl olan onun olmamasıdır); nitekim birden fazla kimse onunla tasrih etti; ve onun tahkiki **الرَّاءِ**’da geçti.
( Ve dua için gelir; onun sözü gibi:
( **لَنْ** böylece devam edeceksiniz; sonra ben de sizin için dağların ebedîliği gibi ebedî kaldım. (Denildi ki: ve ondandır) yüce Allah’ın şu sözü: ﴿(Dedi ki: Rabbim, bana nimet verdin; **فَلَنْ أَكونَ ظَهِيراً للمُجْرِمينَ**﴾.
( Ve onunla yemin karşılanır; **أَبي طالِبٍ**’in sözü gibi) efendimiz Allah’ın Resulünü صلى الله عليه وسلم överken:
( Allah’a yemin olsun ki, onların topluluğuyla sana asla ulaşamayacaklar; ta ki toprağa gömülü olarak yastıklanıncaya kadar. ( Ve onunla cezm de edilebilir; onun sözü gibi:
( **فَلَنْ يَحْلُ للعَيْنَيْنِ بعدَكِ مَنْظَرُ** ) ve o nadirdir.
Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:
