# لهجم (ل-ه-ج-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ه - ج - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والجيم
جهضم: تَجَهْضَمَ الفَحْلُ على أقرانه، أي: علاهم بكلكله، وبعيرٌ جَهْضَمُ الجَنْبينِ، أي: رَحْبُ الجنبين، وكذلك الرّجل.
والجَهْضَمُ: الضَّخْمُ الهامةِ ، المُسْتديرُ الوَجْهِِ.
سجهر: اسْجهرَّتِ الرِّماحُ، أي: أقبلت إليك. واسجهرّ النّبات، أي: طال. قال:
في كنّ وادٍ مُسْجَهِرٍّ رفرف
هجرس: الهِجْرِسُ: من أولاد الثّعالب، ويُوصَفُ به اللّئيم. ورَمَتْني الأَيّام عن هَجارِسِها، أي: شدائدها، ودواهيها.
جرهس: والجرهاس: الجَسيمُ، قال يصف الأسد:
يُكْنَى وما حُوِّل عن جِرهاسِ
من فَرْسِهِ الأُسْدَ: أبا فِراسِِ
سمهج: السَّمْهَجَةُ: الفَتْلُ الشَّديدُ. حَبْلُ مُسَمْهَجٌ، وهو في الحَلِفِ أيضاً، قال: يَحْلِفُ بَجٌّ خَلِفاً مُسَمْهَجا قلتُ له يا بَجُّ لا تُلَجِّجا ولبنُ سَمْهَجٌ سَمَلَّجٌ: أي: حُلْوٌ دَسِمٌ.
دهرج: الدَّهْرَجةُ: الوَحاءُ في السّير.
جرهد: أجْرَهدَّ القوم: قصدوا القصد. واجرهدَّ الطّريق، أي: اسْتَمّرَّ.
دهنج: الدُّهانجُ: البَعير الضَّخْم ذو السّنامَيْن. قال:
كأنَّ رَعْنَ الآلِ منه في الآلْ
إذا بدا، دُهانِـجٌ ذو أعـدالْ
شبّة أطرافَ الجَبَل في السَّراب بعد لَيْن وسنامَيْن.
والدَّهْنَجُ: حصىً خُضْرٌ يُحكُّ منها الفُصوص، ليس بعربيّة.
هجدم: هِجدَمٌ: لغةٌ في إجدمٌ: في إقدامِك الفرس وزَجْركَهُ: يقال: أوّل من رَكبَ الفَرَسَ ابن آدمَ.
القاتل، حمل على أخيه فزجر فرساً وقال: هجِ الدّم، فلمّا كثر على الالسنة اقتصروا على: هجدم وإجدم.
دهمج: الدَّهْمَجةُ: مَشْيُ الكبير كأنَّه في قيد.
هرجب: الهِرْجابُ من الإِبل : الطّويلة الضَّخمة.
هبرج: الهَبْرجةُ: اختلاطٌ في المَشْي، قال العجّاج:
يَتْبَعْنَ ذيّالاً مُوَشًّى هَبْرَجا
جهرم: الجَهْرَميّةُ: ثيابٌ منسوبة، نحو البسط وما أشبهَهَا، يقال: هي من الكَتّان، قال:
"لا يُشْتَرَي كَتّانه وجَهْرَمُهْ"
جعله اسماً بإخراج ياء النِّسبة.
جرهم: جُرْهُم: حيٌّ من اليَمَن. نزلوا مكّة، وتزوج فيهم إسماعيلُ عليه السّلام، فعصَوُا الله، وأُلحِدوا في الحَرَم فأبادهم الله.
جمهر: الجُمْهُوُر: الرَّمْل الكثيرُ المتراكم الواسع. والجُمْهُورُ: الجماعة من النّاس، وخيلٌ. مُجَمْهَرة، أي: مُجْتمعة.
جهبل: امرأةٌ جَهْبَلةٌ: قبيحةٌ دَميمةُ.
هلبج: الهِلْباجةُ: الثَّقيل من الّناس. ويقال: الأحمق المائق.
لهجم: اللَّهْجَمُ: الطَّريقُ الواضِحُ.
هملج: الهَمْلَجةُ: حسنُ سَيْرِ الدّابّة في سرعة وبخترة. الذّكَرُ والأُنثى نعتهما: هملاج.
وقد هَمْلَجْ: واأَرٌٌْ مُهَمْلَجٌ: مُدَلَّل مُنْقاد قال العجّاج:
"قد قلّدوا أَمْرَهُمُ المُهَمْلَجا"

##### Türkçe

**الهاء** ve **الجيم**

**جهضم**: **تَجَهْضَمَ** aygır akranlarının üzerine (karşı) **تَجَهْضَمَ** etti; yani göğsüyle onların üzerine yükseldi. Ve iki yanı **جَهْضَمُ** olan deve; yani iki yanı geniş olan; aynı şekilde adam da.

Ve **الجَهْضَمُ**: başı iri, yüzü yuvarlak olan.

**سجهر**: Mızraklar **اسْجهرَّتِ**; yani sana doğru geldiler. Ve bitki **اسجهرّ** etti; yani uzadı. Dedi ki:
Gizli bir vadide, **مُسْجَهِرٍّ** (olan) (şöyle) dalgalandı

**هجرس**: **الهِجْرِسُ**: tilkilerin yavrularından; ve onunla alçak (kimse) vasfedilir. Ve günler beni onların **هَجارِسِها**’sından attı; yani onların şiddetlerinden ve belâlarından.

**جرهس**: Ve **الجرهاس**: iri cüsseli (olan). Aslanı vasfederek dedi ki:
Künye edinilir; ve **جِرهاسِ**’ından çevrilmiş değildir
Atından aslan: Ebû Firâs

**سمهج**: **السَّمْهَجَةُ**: şiddetli büküm. **حَبْلُ مُسَمْهَجٌ**; ve o, yemin (bahsi)nde de (kullanılır). Dedi ki:
Bacc, sert bir yeminle **مُسَمْهَجا** yemin eder
Ona dedim ki: Ey Bacc, inat etme
Ve **لبنُ سَمْهَجٌ سَمَلَّجٌ**: yani tatlı, yağlı.

**دهرج**: **الدَّهْرَجةُ**: yürüyüşte hızlı gitme.

**جرهد**: Kavim **أجْرَهدَّ** etti: kastı kastettiler. Ve yol **اجرهدَّ** etti; yani devam etti.

**دهنج**: **الدُّهانجُ**: iki hörgüçlü, iri deve. Dedi ki:
Sanki serabın içinde ondan serabın burnu
Göründüğü vakit, yükleri olan **دُهانِـجٌ** (gibi) iki hörgüçlü
Serabda, yumuşaklıktan ve iki hörgüçten sonra dağın uçlarını andıran.

Ve **الدَّهْنَجُ**: yeşil çakıl; ondan yüzük taşları kazınır; Arapça değildir.

**هجدم**: **هِجدَمٌ**: **إجدمٌ**’da bir lugat: senin atı ileri sürmende ve onu sürmende; denir ki: ata binen ilk kişi Âdem oğlu (idi).
Katil; kardeşinin üzerine حمل etti de bir atı sürdü ve “**هجِ الدّم**” dedi; diller üzerinde çoğalınca **هجدم** ve **إجدم** üzerine iktisar ettiler.

**دهمج**: **الدَّهْمَجةُ**: büyük (yaşlı) kimsenin yürüyüşü; sanki bağ içinde.

**هرجب**: Develerden **الهِرْجابُ**: uzun, iri olan.

**هبرج**: **الهَبْرجةُ**: yürüyüşte karışıklık. A‘câc dedi ki:
Süslü bir kuyruğu olanı, **هَبْرَجا** (olarak) izlerler

**جهرم**: **الجَهْرَميّةُ**: nisbetli elbiseler; yaygılar ve benzerleri gibi; ketenden olduğu söylenir. Dedi ki:
“Onun keteni ve **جَهْرَمُهْ** satın alınmaz”
Nisbet **ياء**’sını çıkararak onu isim yaptı.

**جرهم**: **جُرْهُم**: Yemen’den bir kabile. Mekke’ye indiler; İsmâil عليه السّلام onların içinde evlendi; Allah’a isyan ettiler ve Harem’de ilhada saptılar da Allah onları helâk etti.

**جمهر**: **الجُمْهُوُر**: çok, yığılmış, geniş kum. Ve **الجُمْهُورُ**: insanlardan topluluk; ve atlar. **مُجَمْهَرة**: yani toplanmış.

**جهبل**: **امرأةٌ جَهْبَلةٌ**: çirkin, kötü görünüşlü.

**هلبج**: **الهِلْباجةُ**: insanlardan ağır (kimse). Ve denir ki: ahmak, hafifmeşrep.

**لهجم**: **اللَّهْجَمُ**: açık yol.

**هملج**: **الهَمْلَجةُ**: binek hayvanının sürat ve salınışla güzel yürüyüşü. Erkek ve dişinin sıfatı: **هملاج**.

Ve **هَمْلَجْ** (oldu). Ve **أَرٌٌْ مُهَمْلَجٌ**: nazlı, boyun eğen. A‘câc dedi ki:
“Onlar işlerini **المُهَمْلَجا** (olana) gerdanlık yaptılar”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طريقٌ لَهْجَمٌ، أي واسعٌ مُذَلَّلٌ. واللَهْجَمُ: العُسُّ الضخمُ. والتَلَهْجُمُ، الولوع بالشيء.

##### Türkçe

**طريقٌ لَهْجَمٌ**، yani geniş, boyun eğdirilmiş. Ve **اللَهْجَمُ**: iri **العُسُّ**. Ve **التَلَهْجُمُ**: şeye düşkünlük.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

طريقٌ لَهْجمٌ ولَهْمج: موطوءٌ بَيّنٌ مُذلَّل مُنقاد واسع قد أَثر فيه السابلةُ حتى اسْتَتَبَّ، وكأَن الميم فيه زائدة والأَصل فيه لهج وقد تَلَهْجَم، ويكون تَلَهْجُمُ الطريق سَعتَه واعتيادَ المارّة إياه. الفراء: طريقٌ لَهجَمٌ وطريق مُذنَّبٌ وطريق مُوقَّعٌ أي مُذلَّل. وتلهجَمَ لَحْيَا البعيرِ إذا تحرَّكا؛ قال حميد بن ثور الهلاليّ:
كأَنّ وَحَى الصِّردانِ في جَوفِ ضالةٍ
تَلَهْجُمُ لَحْيَيه، إذا ما تَلَهْجَما
يقول: كأَنَّ تَلَهْجُمَ لَحْيَيْ هذا البعير وَحَى الصِّرْدانِ، قال: وهذا يحتمل أن تكون الميم فيه زائدة، وأَصله من اللَّهَج، وهو الوُلوعُ. والتَّلَهْجُمُ: الوُلوعُ بالشيء. واللَّهْجَمُ: العُسُّ الضخم؛ وأنشد أبو زيد:
ناقةُ شيخٍ للإلهِ راهِبِ،
تَصُفُّ في ثَلاثةِ المَحالِبِ:
في اللَّهْجَمَيْنِ والْهنِ المُقارِبِ
يعني بالمُقارِب العُسَّ بين العُسَّينِ.

##### Türkçe

Bir yol **لَهْجمٌ** ve **لَهْمج**: çiğnenmiş, açık, yumuşatılmış, boyun eğmiş, geniş; onda yolcular iz bırakmıştır, ta ki yerleşip sabit oluncaya kadar; ve sanki ondaki **الميم** ziyadedir, asıl onda **لهج**’dir. Ve **تَلَهْجَم** etmiştir; ve yolun **تَلَهْجُمُ**’u, onun genişliği ve gelip geçenlerin ona alışması olur.

**الفراء**: Bir yol **لَهجَمٌ** ve bir yol **مُذنَّبٌ** ve bir yol **مُوقَّعٌ**; yani yumuşatılmış. Ve devenin iki çenesi hareket ettikleri zaman **تلهجَمَ**; **حميد بن ثور الهلاليّ** dedi:

Sanki iki **الصِّردان**’ın vahyi, bir kaybın içinde,
Onun iki çenesini **تَلَهْجُمُ** eder, ne zaman ki ikisi **تَلَهْجَما** ederse

Der ki: Sanki bu devenin iki çenesinin **تَلَهْجُمُ**’u, iki **الصِّرْدان**’ın vahyidir. Dedi ki:
Ve bu, ondaki **الميم**’in ziyade olmasını ihtimal eder; ve aslı **اللَّهَج**’dendir; o da düşkünlüktür.

Ve **التَّلَهْجُمُ**: şeyle düşkünlük. Ve **اللَّهْجَمُ**: iri **العُسّ**; ve **أبو زيد** inşad etti:

Bir şeyhin dişi devesi, ilâha râhip,
Üç sağım yerinde sıralar:
İki **اللَّهْجَم**’de ve yakın olan **الْهن**’de

**المُقارِب** ile, iki **العُسّ** arasındaki **العُسّ**’u kastediyor.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( اللَّهْجَمُ ، كَجَعْفَرٍ : العُسُّ الضَّخْمُ ) ، | وأَنشدَ أَبُو زَيْدٍ : | % ( * ناقَةُ شَيْخٍ للإِلهِ رَاهِبِ * % ) % | % ( * تَصُفُّ في ثَلاَثةِ المَحَالِبِ * % ) % | % ( * في اللَّهْجَمَيْنِ والْهَنِ المُقارِبِ * % ) % | | يَعْنِي : بالمُقَارِبِ العُسَّ بَيْنَ العُسَّيْنِ ، | كما في الصِّحاح . | | ( و ) أَيضًا : ( الطَّرِيقُ الوَاسِعُ المُذَلَّلُ ) | المَوْطُوءُ المَنْقادُ البَيِّنُ ، قد أَثَّرَ فيه السَّابِلَةُ | حتى استَتَبَّ ، وكَذَلِكَ اللَّهْمَجُ ، وكَأَنَّ | المِيمَ فيه زَائِدَةٌ ، والأَصْل : لَهْج . | | ( وتَلَهْجَمَ به : أُولِعَ ) ، قال الجَوْهَرِيُّ : | وهذا يَحْتَمِلُ أن تَكُون المِيمُ فيه زَائِدَةً ، | وأَصلُه من اللَّهَجِ وهو الوَلُوع . | | ( و ) تَلَهْجَم ( الطَّرِيقُ : اسْتَبَانَ وأَثَّرَ | فِيهِ السَّابِلَةُ ) ، وقيل : اتَّسَعَ واعْتَادَتِ | المَارَّةُ إيَّاه . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | تَلَهْجَمَ لَحْيَا البَعِيرِ : إذا تَحَرَّكا ، | وأَنشدَ الجَوْهَرِيّ لحُمَيْدِ بنِ ثَوْرٍ الهِلاليِّ : | % ( كَأَنَّ وَحَى الصِّرْدانِ في جَوفِ ضَالَةٍ % | تَلَهْجُمُ لَحْيَيْهِ إِذَا مَا تَلَهْجَمَا ) % | [

##### Türkçe

| | ( **اللَّهْجَمُ** , **كَجَعْفَرٍ** : iri **العُسُّ** ) , | ve Ebû Zeyd inşâd etti: | % ( * bir şeyhin, ilâha râhib olan devesi * % ) % | % ( * üç sağım yerinde saf saf durur * % ) % | % ( * iki **اللَّهْجَم**’de ve yakın olan **الْهَنِ**’de * % ) % | | yani: **المُقَارِبِ** ile, iki **العُسّ** arasında bulunan **العُسّ**’u (kastediyor), | **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. | | ( ve ) ayrıca: ( geniş, düzleştirilmiş yol ) | ayakla çiğnenmiş, boyun eğmiş, açık (yol); onda yolcular iz bırakmıştır | ta ki yerleşip oturuncaya kadar; **اللَّهْمَجُ** da böyledir; sanki | ondaki **المِيمَ** ziyadedir; asl(ı): **لَهْج**. | | ( ve **تَلَهْجَمَ** onunla: tutuldu ) , Cevherî dedi ki: | bu, ondaki **المِيمُ**’in ziyade olmasını muhtemel kılar, | ve aslı **اللَّهَجِ**’dendir; o da tutulmadır. | | ( ve ) **تَلَهْجَم** ( yol: belirginleşti ve iz bıraktı; | onda yolcular iz bıraktı ) , ve denildi ki: genişledi ve | gelip geçenler ona alıştı. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **تَلَهْجَمَ** devenin iki çenesi: hareket ettikleri zaman, | ve Cevherî, Humeyd b. Sevr el-Hilâlî için inşâd etti: | % ( sanki iki **الصِّرْدان**’ın vahyi, bir kaybın karnında % | iki çenesini **تَلَهْجُمُ** eder; ne zaman ki ikisi **تَلَهْجَمَا** ) % | [
