# لوح (ل-و-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%88%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler demektir

- Harfler: ل - و - ح
- Kur'an'da: 6 geçiş · 6 ayet · 5 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْأَلْوَاحَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8E.md) | الْأَفْعَالَ | Levhalar | 2 | 2 | [7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/7:150.md) |
| [أَلْوَاحٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8D.md) | أَفْعَالٍ | Levhalar | 1 | 1 | [54:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/54:13.md) |
| [الْأَلْوَاحِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%90.md) | الْأَفْعَالِ | Levhalar | 1 | 1 | [7:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/7:145.md) |
| [لَوَّاحَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/siga/%D9%84%D9%8E%D9%88%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%AD%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَعَّالَةٌ | Presleyen | 1 | 1 | [74:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/74:29.md) |
| [لَوْحٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/siga/%D9%84%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AD%D9%8D.md) | فَعْلٍ | Levha | 1 | 1 | [85:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/85:22.md) |

## Mücavir kökler — 45 mücavir (59 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Kızgınlık
2. [جرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Cariye sandal demektir
3. [دسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B3%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Disar (dal, sin) : Halat demektir
4. [سكت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Sekete çöküntü demektir
5. [شمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Güldürme
6. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
7. [نسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AE.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Bir şeyin kopyası, nüshası demektir
8. [أسف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir
9. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Musa
10. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Cübbe demektir
11. [رأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Baş demektir
12. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Murar acı bir ağacın adıdır
13. [كود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Neredeyse o
14. [وعظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir
15. [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kuvvet
16. [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Hafız çanta demektir
17. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
18. [عجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Buzağı demektir
19. [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Katlanmış deri demektir
20. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Haml: İple yüklenen yük demektir
21. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
22. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
23. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bes besese dağınık taşlar demektir
24. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
25. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
26. [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
27. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Emam ön demektir
28. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sahip
29. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Half : Ense demektir
30. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
31. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
32. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Hayvanların ön ayaklarına denir
33. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Oğullar
34. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
35. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Beraber
36. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
37. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Baid uzak demektir
38. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
39. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
40. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
41. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Zalimler
42. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
43. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
44. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
45. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Şey

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لوح |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [صحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%81.md), [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md), [سطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Geniş, düz ve sert bir yüzeyin parıldayarak uzaktan görünmesi, üzerine iz ve yazı kabul etmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin, bilginin ve varoluşsal kayıtların silinmez, açık ve görünür biçimde tescil edildiği taşıyıcı zemin |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın ve bilginin görünürlük, korunmuşluk ve kayıt altına alınabilirlik ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir tahta veya taş parçasına indirgeyerek Levh-i Mahfuz ve levvâha kullanımlarındaki görünür kılma, tescil ve dönüştürme boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لو | Bir şeye yönelme, kıvrılma, tutunma ve bir nesnenin veya durumun dışarıdan fark edilir bir hâl alması; nitekim [لوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%8A.md) kökünde bükülüp sarılma, [لوذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B0.md) kökünde sığınarak yönelme, [لوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%85.md) kökünde kınamayı bir hedefe yöneltme, [لون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%86.md) kökünde dış görünüşün başkalaşması yer alır | ح | Sınır çekme, belirginleştirme ve ayırma niteliği taşıyan boğaz harfinin eklenmesiyle bükülme ve yönelme hareketi, sert ve geniş bir yüzey üzerinde parıldama, kesinleşmiş sınırlarla görünür olma ve üzerine yazılanı muhafaza etme anlamına daralmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Bilginin ve hareketin belirli bir amaca yönlendirilmesi, öğretilmesi ve otorite altına alınması |
| و | Çengel, çadır kazığı | Unsurların birbirine bağlanması, tutturulması, sabitleştirilmesi ve irtibatın sürekliliği |
| ح | Çit, duvar | Çevirme, sınır koyma, dış etkilerden koruma ve dokunulmaz bir alan meydana getirme |
| لوح | Otorite ve öğretinin bağlayıcı bir sınır içine alınarak korunması | İlahi yönlendirmenin ve bilginin (ل), sabit bir bağ ile tutturularak (و), dış müdahalelere karşı sınırlanmış ve korunaklı bir yüzeyde tescil edilmesi (ح) hareketini kurar |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Üzerine yazı yazılan veya çizgi çekilen düz ve geniş kürek kemiği, gemi inşaatında kullanılan geniş kalas yahut parıldayarak uzaktan şimşek veya yıldız gibi çakan her türlü yassı nesne; ayrıca sıcağın veya susuzluğun bedenin dış görünüşünü kavurarak rengini değiştirmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Cîrânü’l-Avd bir beytinde Süheyl yıldızının ufukta parıldayıp göz kırpar gibi görünmesini bu kökle betimler: أراقب لوحاً من سهيل كأنه / إذا ما بدا من آخر الليل يطرِفُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şiirinde ve çöl lehçelerinde kılıçların ve zırhların parıltısı için ألواح السلاح ifadesi kullanılmış, ayrıca şair Accâc zayıflayıp kaburga kemikleri belirginleşen binek deveyi وصف minvâlinde ملواح nitelemesiyle zikretmiştir |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça لوح kökü, geniş yüzey, levha, parıldama ve görünme ekseninde gelişmiş kadim bir Sami kök katmanına dayanır. İbranicede lûah (לוח) kelimesi doğrudan taş, ahşap veya madenden yapılmış yazı levhası, masa ve sunak levhası anlamında kullanılır; On Emir’in yazıldığı taş levhalar için de aynı sözcük tercih edilir. Fenikecede lḥ biçiminde yazı tableti ve kitabe zemini olarak kaydedilmiştir. Süryanicede lūḥā (ܠܘܚܐ) kelimesi yazı tahtası, tablet, tablo ve üzerindeki yazıların açıkça göründüğü sert zeminleri ifade eder. Akadcada lē’u veya lē’um kelimesi ahşap veya balmumu kaplı yazı tableti, belge ve kayıt zeminini belirtir. Kökün temel anlamsal omurgası, hem yassı ve sert bir yüzey üzerinde fiziksel varoluşu hem de üzerine nakşedilen işaretlerin parıldayarak veya açık bir kontrast oluşturarak görünür hâle gelmesini (epifani/tezahür) eşzamanlı olarak içerir. Arapçada bu kök bir yandan fiziksel yazı tahtası ve gemi tahtası anlamını korumuş, diğer yandan sıcağın ve güneşin teni yakıp görünüşünü değiştirmesi ile yıldızın veya şimşeğin uzaktan çakması anlamlarını bünyesinde birleştirmiştir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Parıldama ve geniş yüzey | لاح fiilinin uzaktan belirme ve parıldama anlamı ile اللَّوح isminin geniş kemik/tahta anlamı, nesnenin görünürlüğü üzerinden doğrudan birleşir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lûah, Süryanice lūḥā, Akadca lē’u | Tüm Batı ve Doğu Sami dillerinde kök istikrarlı biçimde yazı tableti, kitabe ve yassı ahşap yüzeyleri karşılar | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak zemin | Eski Mısır yazıt kültüründeki taş ve ahşap zemin terimleriyle kavramsal paralellikler görülmekle birlikte doğrudan fonetik ödünçleme bağı tespit edilmemiştir | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لوح | Anlamlı | Geniş yüzey, parıldama | Düz bir nesnenin üzerine işaret kabul etmesi veya uzaktan açıkça parıldayıp görünmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [لحو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%88.md) | Anlamlı | Kabuğunu soyma, yontma | Ağacın kabuğunu veya etin kemikten sıyrılmasını, kınamayı ifade eder | Dış tabakayı soyup içteki yüzeyi açığa çıkarma yönüyle hedef kökle irtibatlıdır |
| [ولح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AD.md) | Anlamlı | Kederden aklını yitirme | Şaşkınlık ve aşırı üzüntüden dolayı kendini kaybetme durumu | Kur'an'da geçmez |
| [وحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%84.md) | Anlamlı | Çamura batma | Balçık, çamurlu ve kaygan zemin | Kur'an'da geçmez |
| [حلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%88.md) | Anlamlı | Tatlı olma | Damağa hoş gelme, lezzet ve çekicilik | Kur'an'da geçmez |
| [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) | Anlamlı | Dönme, değişme | Bir hâlden diğerine geçme, hareket etme, kuşatma | Kur'an'da geçer; eksen etrafında dönme hareketi |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لوح | Merkez | Kayıt ve görünürlük zemini | Üzerine tescil edilen veriyi parıldatarak açıkça gösteren sert ve geniş yüzey | Yazı tableti, gemi kalası ve görünür kılan yüzey |
| [صحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%81.md) | Komşu | Açılmış yazılı belge | Katlanıp açılabilen, esnek ve yaprak hâlindeki sahifeleri ifade eder | لوح sert ve yekpare iken [صحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%81.md) yaprak ve derleme formundadır |
| [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md) | Komşu | İnce yazı malzemesi | Üzerine yazı yazılmak üzere inceltilmiş deri veya parşömendir | لوح kalınlık ve sağlamlık taşırken [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md) incelik ve bükülebilirlik vurgular |
| [سطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D8%B1.md) | Komşu | Çizgi ve satır düzeni | Yazının doğrusal akışını ve ardışık dizilimini temsil eder | لوح yazının yazıldığı zemindir, [سطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D8%B1.md) ise o zemindeki çizgisel yapıdır |
| [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) | Zıt | Gizlenme, örtülme | Bir şeyin görünmez olması, izinin silinmesi ve idrakten saklanması | لوح parıldama ve apaçık sergileme bildirirken [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) tamamen örtülmeyi bildirir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لوح | Levha, görünür zemin | Sert yüzey, üzerine yazı yazılan plaka, uzaktan parıldayan nesne | Kesin |
| Latince | Tabula, lamina | Yazı tahtası, levha | Hukuki ve idari metinlerin kazındığı kalıcı yüzeyi tam karşılar; parıldama nüansını içermez | Güçlü |
| İngilizce | Tablet, plank, board | Yazı tableti, kalas | Metnin taşındığı veya geminin inşa edildiği fiziksel yüzeyi verir; metafizik görünürlük yan anlamı eksiktir | Güçlü |
| Almanca | Tafel, Brett | Levha, pano, tahta | Resmi ve kalıcı kayıtların asıldığı yüzeyi karşılar; kökteki sıcaklıkla kararma/belirginleşme anlamını taşımaz | Güçlü |
| Fransızca | Table, planche | Yazı masası, levha | İlahi emirlerin tescil edildiği zemin bağlamını verir; Arapçadaki parıldama boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْأَلْوَاحَ | Vahiy ve yasa levhaları | Hz. Musa’ya Tur dağında verilen, ilahi öğüt ve hükümlerin yazılı olduğu ilahi yazıtlar bağlamında geçer (A‘râf [7:145](https://lisan.digital/tr/ayet/7:145.md), [7:150](https://lisan.digital/tr/ayet/7:150.md), [7:154](https://lisan.digital/tr/ayet/7:154.md)) |
| أَلْوَاحٍ | Gemi kalasları | Nuh’un gemisini oluşturan, birbirine çivilerle perçinlenmiş sağlam ve yassı ahşap tabakalar (Kamer [54:13](https://lisan.digital/tr/ayet/54:13.md)) |
| لَوْحٍ | Levh-i Mahfuz | Kâinatın tüm planının, kaderin ve Kur’an’ın koruma altında tutulduğu ana ontolojik arşiv (Bürûc [85:22](https://lisan.digital/tr/ayet/85:22.md)) |
| لَوَّاحَةٌ | Görünür kılan, kavuran | Cehennem ateşinin insanın derisini yakıp rengini değiştirerek uzaktan fark edilir kılması yahut insana hakikati apaçık göstermesi (Müddessir [74:29](https://lisan.digital/tr/ayet/74:29.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Levh-i Mahfuz ve kader nazariyesi | Levh-i Mahfuz’un yaratılmış olup olmadığı, ilahi ilmin ve iradenin bu levhaya nasıl taalluk ettiği ve kaderin yazılması | İlahi ilmin silinmez, değişmez ve her şeyi kuşatan mutlak tescil zemini |
| Fıkıh | Mushaf ve ayet yazılı levhaların hükümleri | Üzerine Kur’an ayetleri yazılan ahşap veya taş levhalara abdestsiz dokunulması ve bunların imhası meseleleri | Şer‘i bilginin üzerine aktarıldığı saygın fiziki zemin |
| Tefsir | Musa’nın levhaları ve Levh-i Mahfuz | Musa’nın kavminin buzağıya tapması üzerine levhaları atması, kırması ve ardından tekrar alması; levhaların maddesi ve muhtevası | İlahi tebliğin bağlayıcı, dokunulmaz ve kalıcı yazılı delili |
| Hadis | İlahi yazgının tescili | Kalemin ilk olarak yaratılıp kıyamete kadar olacak her şeyi Levh’e yazması rivayetleri | Varlık planının gerçekleşmeden önce eksiksiz tescil edildiği kozmik kayıt |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi bildirim ve kader | Korunmuş ana hafıza | Hakikatin bozulmasını ve tahrifini önleme | Dinin ilkeleri şifahi dalgalanmalardan korunmuş, aşkın bir tescil zeminine bağlanmıştır | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve epistemoloji | Kayıt zemini (veri tabanı) | Bilginin nesnelleşmesi ve aktarılması | Bilgi ancak sert, dayanıklı ve üzerinde iz bırakan bir yüzeyde tescil edilerek kuşaklararası bilime dönüşür | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve anayasa düzeni | Anayasal metin ve kanun levhası | İktidarın keyfiliğini sınırlandırma | Yasa şifahi keyfilikten çıkarılıp herkesin görebileceği bir levhaya yazıldığında kamusal bağlayıcılık kazanır | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve borç hukuku | Sicil, tapu ve kontrat levhası | Hakların tescili ve ihtilafların önlenmesi | İktisadi değerlerin ve borçların herkesçe görülebilir biçimde kayda geçirilmesi iktisadi güveni tesis eder | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kalıcı bellek (ROM) ve durum uzayı | Sistemdeki verilerin silinmeden saklandığı, üzerine yazılan bilginin enerji kesilse dahi korunduğu salt okunur fiziksel taban | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Pozitif hukuk yazıtı ve anayasal kodifikasyon | Toplum sözleşmesinin teamülden çıkarılarak herkesin görebileceği kamusal bir metin hâlinde taşa veya kağıda dökülmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca ilkel dönemlerde kullanılan taş veya ahşap yazı tahtası gibi arkaik bir nesneye indirgeyerek parıldama, açığa çıkarma ve ontolojik kayıt boyutlarını ihmal etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | لوح sadece bir yazı nesnesi değil; Nuh’un gemisindeki kurtarıcı yapı taşı, cehennemde hakikati deriyi kavurarak açıkça sergileyen dönüştürücü güç ve kâinatın tümel bilgisini saklayan aşkın Levh-i Mahfuz’dur |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Levh-i Mahfuz’u uzayda asılı duran fiziksel bir taş levha sanmak veya Müddessir [74:29](https://lisan.digital/tr/ayet/74:29.md)’daki nitelemeyi bağlamından kopararak kökün görünür kılma ve dönüştürme eksenini kavramamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tarihsel zemindeki vahiy sürecini (Tevrat levhaları) hem de ezeli ve metafizik kaynağını (Levh-i Mahfuz) tanımlayan ana tescil kavramı olması bakımından kritiktir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Musa kıssasında vahyin tebliğ ve intikalini anlatan A‘râf suresi ayetlerinde, kozmik kader ve vahyin kaynağını bildiren Bürûc suresinde ve eskatolojik tasvir içeren Müddessir suresinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin ve kaderin salt soyut, değişken veya belirsiz bir irade olduğunu zanneden algıyı düzeltir; ilahi nizamın tescilli, korunmuş ve görünür bir ilkeye dayandığını gösterir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Üzerine çizgi çekilen, yontulan ve işaret konulan geniş ahşap veya kemik yüzey; uzaktan göz alıcı biçimde parıldayarak fark edilen sert tabaka.
- Soyut anlam: Bilginin, iradenin ve varoluşsal yasaların silinmezlik, korunmuşluk ve nesnel görünürlük kazanarak mutlak bir ilkeye bağlanması.
- Sistematik karşılık: Bilgi ve varlık sistemlerinde tahrifi imkânsız kılan, harici etkilere karşı yalıtılmış ve üzerindeki veriyi kesintisiz sergileyen ontolojik ana bellek.
- LaTeX modeli: $$\mathcal{L} = \left\langle S, \mathcal{I}, \Phi \right\rangle \quad \text{burada} \quad \Phi: \mathcal{I} \times S \to S^* \implies \ker(\Delta) = \emptyset$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S$ kalıcı ve geniş taşıyıcı zemini (levhayı), $\mathcal{I}$ zemine aktarılan ilahi bilgi veya yazıyı, $\Phi$ bilginin zemin üzerine nakşedilip görünürlük kazanma fonksiyonunu temsil eder. $S^*$ bilginin tescil edildiği nihai korunmuş durumu gösterir. $\ker(\Delta) = \emptyset$ ifadesi ise sistemdeki bilgi kaybı veya bozulma çekirdeğinin boş küme olduğunu, yani levhaya kaydedilen hakikatin silinmeye, tahrife ve yok olmaya karşı mutlak bir koruma (mahfuziyet) altında bulunduğunu sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (6 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%88%D8%AD/occurrences?meal=IK

### [Araf 7:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/7:145.md) — الْأَلْوَاحِ

وَكَتَبْنَا لَهُ فِي الْأَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْعِظَةً وَتَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِهَا سَأُرِيكُمْ دَارَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Biz, ona levhalarda herşeyden bir öğüt yazdık ve herşeyi uzun uzadıya açıkladık. Öyleyse sen, bunları kuvvetle al, kavmine de emret. Onları en güzel şekilde tutsunlar. İlerde size fasıklar yurdunu göstereceğim.

### [Araf 7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/7:150.md) — الْأَلْوَاحَ

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.

### [Araf 7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/7:154.md) — الْأَلْوَاحَ

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

Meal (IK): Öfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

### [Kamer 54:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/54:13.md) — أَلْوَاحٍ

وَحَمَلْنَاهُ عَلَى ذَاتِ أَلْوَاحٍ وَدُسُرٍ

Meal (IK): Onu tahtadan yapılmış, mıhla çakılmışa bindirdik.

### [Müddessir 74:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/74:29.md) — لَوَّاحَةٌ

لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ

Meal (IK): Deriyi kavurandır.

### [Buruc 85:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/ayet/85:22.md) — لَوْحٍ

فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ

Meal (IK): Levh-i Mahfuz’dadır.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء واللام و وايء معهما
ح ل و، ح ل أ، ح ل ي، ل ح و، ل ح ي، ح و ل، ل و ح، و ح ل، و ل ح مستعملات
حلو:
الحُلْوُ: كلّ ما في طَعْمِهِ حَلاوة، والحُلْوُ، والحُلْوَةُ من الرّجال والنّساء: من تَسْتَحليهِ العين، وقوم حُلْوون. والحَلْواءُ: اسم لما يؤكل من الطّعام مُعالجاً بحلاوة. ويُقالُ للفاكهة: حَلْواءُ. ويقال: حلا يَحْلُو حَلْواً وحُلْواناً، وقد احلَوْلَى.
وحلَّيْتُ السَّوِيق، ومن العرب من هَمَزَهُ فقال: حلأّتُ السَّويقَ، وهذا غلط.
وحلا في عيني يَحْلو حَلْواً، وحَلِيَ بصدري يَحْلَى حُلواناً.
ومن الحُلْوان وهو ما يُعطاه الكاهن ويجعل له على كهانته: حلا يَحْلو حُلْوانا، وهو أن تعطيه شيئاً على كهانته، وعلى أن يُزوّجه ذات محرم كالرِشوْةِ.
والحَلاوَى: ضَرْبٌ من النّبات يكون بالبادية، الواحدة: حلاوِيَةٌ بوزن رَباعِيَةٍ.
وحَلاَوةُ القفا: حاقُّ وَسَطِه.
والحِلْوُ: حَفٌّ صغيرٌ يُنْسَجُ به، وشبّه الشّماخ لسان الحمار به فقال:
قُوَيْرحُ أعـوامٍ كـأنّ لـسـانَـه		إذا صاح حِلْوٌ زلّ عن ظَهْر مِنْسَجِ
وحُلوان: كورة. وحُلوانُ المرأة: مَهْرُها. ويقال: بل كانت تُعطَى على متعتها بمكّة.
حلي:
والحَلْيُ: كلّ حِلْيةٍ حلَّيْتَ بهى امرأة أو سيفاً أو نحوه، والجميع: حُلِيّ.
وحَلِيَتِ المرأة- لغة- أي: لَبِسَتْهُ.
والحَلْيُ للمرأ وما سواها، فلا يقال إلاّ حِلْيَةٌ للسيف ونحوه.
والحِلْيةُ: تَحْلِيَتُك وجه الرّجل إذا وصفته.
ويقال: حَلِيَ منه بخير يَحْلَى حَلًى- مقصور- إذا أصاب خيراً.
والحَلِيُّ: يبيس النَّصِيّ وكلّ نباتٍ يُشْبِهُ نَباتَ الزَّرْعِ. قال:
نَحْنُ مَنَعْنا مَنْبِتَ النَّصِـيَّ		ومَنْبِتَ الضَّمْرانِ والحَلِيِّ
ويُقال: ما أَحْلَى فلانٌ ولا أَمَرَّ، أي: ما تَكلَّم بحُلو ولا مُرٍّ. وامرأة حاليةٌ ومتحلّية.
حلأ:
الحُلاءة بوزن فُعالة: حُكاكةُ حَجَرين يُحَكُّ أحدهما بالآخر، تكحل بها العين.
حَلَأْته حَلْءاً- مجزوم مهموز- إذا كحلته بها.
وحلأتُ الإِبلَ: حبستها عن الوِرْدِ. وحلأتُ الأديمَ: قَشَرْتُ عنه التَّحْلِيَء، والتَّحليءُ: القشر الذي على وجه الأديم مما يلي منبِتَ الشَّعر.
لحى:
اللَّحيان: العظمان اللذان فيهما منابت الأسنان من كلّ ذي لَحْيٍ، والجميع: أَلْحٍ واللِّحا- مقصور- واللِّحاُء- ممدود: ما على العصا من قشرها.
والْتَحَيْتُ اللِّحاء، ولَحَيْتُهُ الْتِحاءً ولَحْياً إذا أخذت قشره.
واللُّحَى- مقصور، جمعُ اللِّحية وفي لغة: اللِّحَى. وتلحّيتُ العمامةَ: جعلتُها تحَت الحَنَكِ.
ورجلٌ لِحيِانيّ: طويلُ اللِّحيةِ. وبنو لحيان: حيٌّ من هَذَيل.
واللِّحاء والمُلاحاةُ: الملامة، كالسَّباب بينهم. واللِّحاء: اللّعنُ والعَذل، واللَّواحي: العواذل.
حول:
والحَوْل: سَنةٌ بأَسْرِها. تقول: حال الحَوْلُ، وهو يَحُول حَوْلاً وحؤولاً، وأحال الشّيءُ إذا أتى عليه حول كامل.
ودارٌ مُحِيلةٌ: غاب عنها أهلُها منذ حول، وكذلك إذا أتت عليها أحوال، ولغة أخرى: أَحْوَلَت الدّار. وأَحْوَلَ الصّبِيُّ إذا تمَّ له حَوْل، فهو مُحْوِل.
والحَوْل: الحِيلة. تقول: ما أَحْوَلَ فلاناً، وإنّه لذو حِيلةٍ، والمُحَالةُ: الحِيلة نفسها.
ويقولون في موضع لا بدَّ: لا مَحَالَةَ، وقد يُنوَّن في الشِّعر اضطراراً.
والاحتيالُ والمُحاوَلةُ: مطاليتك الأمر بالحِيَل، وكلّ من رامَ أمراً فقد حاول. قال:
ألا تَسألانِ المرءَ مـاذا يُحـاولُ		أَنْحَبٌ فيُقْضَى أم ضَلالٌ وباطِلٌ
ورجُلٌ حُوَّل: ذو حِيَل. قال:
وما غرّهم لا بارَكَ الله فيهـم		به وهو فيه حُوَّلُ الرَّأيِ قُلَّبُ
وامرأة حُوَّلَة وقُلَّبَة.
ورجلٌ مِحْوالٌ: كثير مُحالِ الكلام، والمحال من الكلام: ما حُوّل عن وجهه.
وكلامٌ مُسْتَحيلٌ: محالٌ.
وأرضٌ مُسْتَحالةٌ: تُرِكَتْ حَوْلاً أو أَحْوالاً عن الزّراعة.
وقوس مُسْتَحالَةٌ: في سِيئَتِها اعوجاجٌ.
ورِجْلٌ مُسْتَحالَةٌ: إذا كان طَرَفا السّاقين منها مُعْوَجَّين.
وكلّ شيءٍ استحال عن الاستواء إلى العِوَجِ، يقال له: مُستحيل.
والحَوْلُ اسم يجمع الحَوَالَيْ، تقول: حوالَيِ الدّار كأنها في الأصل: حوالَيْنِ، كقولك جانِبَيْن، فأُسْقطتِ النّونُ، وأُضيفَتْ، كقولك: ذو مالٍ، وأولو مالٍ.
والحِوالُ المُحاوَلةُ. حاولتُه حِوالاً ومُحاوَلةً.
والحِوالُ: كلّ شيءٍ حال بين اثنين، يقال: هذا حِوَالُ بَيْنِهِما، أي: حائل بينهما. فالحاجز والحجاز والحِوَل يجري مَجْرَى التّحويل.
وحال الشيءُ يحول حؤولاً في معنيين، يكون تغييراً، ويكونُ تحويلاً.
والحائل: المُتَغَيِرّ اللَّوْن. رمادٌ حائِلٌ، ونباتٌ حائِلٌ.
وحوّلتُ كسائي إذا جعلت فيه شيئاً ثم حملته على ظهري، والاسم: الحالُ.
والحائلُ: كلّ شيء يتحركُ من مكانِه، أو يتحوّل من مَوْضعٍ إلى مَوْضِعٍ، ومن حالٍ إلى حالٍ. قال:
رمقتُ بعيَنْي كلَّ شَبْحٍ وحائلٍ		لأنَظُرَ قبلَ اللَّيْلِ كيفَ يحولُ
وناقةٌ حائل: التي لم تحمل سنةً أو أكثر، حالت تحول حِيالاً وحُؤُولاً، والجميع: الحِيالُ والحُولُ، وقالوا للجميع: حولَك. قال:
وراداً وحُوّاً كلَوْن البُـرود		طوال الحدود فحُولا وحُولا
والحِيلانُ: الحدائد بخُشُبِها يُداسُ بها الكُدْسُ.
والحَوَالَةُ: إحالتك غريماً، وتحوّل ماءٍ من نَهْرٍ إلى نَهْر.
والحَوَلُ: إقبالُ الحَدَقَةِ على الأنف. حَوِلَتْ تَحْوَل. وإذا كان الحول يَحْدُث ويَذْهَبُ قيل: آحْوَلَّتْ عينه احوِلالاً، وآحْوالَّت احويلالاً. ولغةُ تميمٍ: حالَتْ عينُه تَحالُ حَوَلاً.
والحال تؤنث فيقال: حال حسنة. وحالات الدّهر وأحواله: صروفه.
والحال: الوقت الذي أنت فيه.
والحال: التُّراب اللّيّنُ الذي يُقالُ له: السَّهْلة.
والحُوِلَاءُ من النّاقة كالمَشِيمِة من المرأة. قال:
على حُوَلاء يَطْفو السُّخْدُ فيها		فَراها الشَّيُذمانُ عنِ الجنين
ويروى: الشَّيمذان.
وآحْتَوَلَه القومُ: احتوشوا حَوَالَيْه.
والمَحَالَةُ: مَنْجَنُونٌ يُستَقَى عليه. والجميع مَحاوِلُ.
والمَحَالَةُ والمَحَالُ: واسط الظَّهْر. يُقال: هو مَفْعَلٌ، ويُقال: مَفالٌ، والميم أصليّة.
لوح:
لوح الّلوْحُ: كلّ صحيفةٍ من صفائح الخشب والكَتِفِ إذا كتب عليها سُميّ لوح.
وألواحُ الجَسَد: عِظامُه ما خلا قَصَبَ اليدَيْنِ والرِجْلَيْن. ويقال: بل الألواحُ من الجَسَدِ كلّ عظْمٍ فيه عِرَضٌ.
ولاحَهُ العطشُ ولوّحه، إذا غيَّره، ولاحَهُ البَرْدُ، ولاحَهُ السُّقْمُ والحُزْنُ.
والمِلْواحُ: الضّامر. قال العجاج:
من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ
والمِلْواح: العظيم البطن. قال: يتبعنَ إثرَ بازلٍ مِلْواحِ والمِلْواحُ: العطشانُ.
واللُّوْحُ: النّظرةُ كاللَّمْحةِ. لُحتُه ببصري لَوْحَةً، إذا رأيته ثُمَّ خَفِيَ عليك.
وأَلاَحَ البَرْقُ فهو مُليحٌ. قال:
رأيتُ وأَهْلي بوادي الرَّجي		عِ من نحوِ قَيْلَةَ برقاً مُليحا
يُليحُهُمْ: يدعوهم إلى مَطَره. وكلّ من لَمَعَ بشيء فقد ألاحَ ولَوَّح به.
والمِلْواحُ: أن تَعْمِد إلى بومةٍ فَتَخيِطَ عينها، وتَشُدَّ في رِجْلها صوفةً سوداء، وتجعل له مَرْبأة، ويَرْتَبِىءُ الصّائد في القُتْرة ويطيّرها ساعة بعد ساعة، فإذا رآها الصّقر أو البازي سقط عليها فأَخَذَهُ الصّيّاد، فالبومةُ وما يليها يسمّى: ملواحاً.
ويقال للشيء إذا تلألأ: لاح يلوح لَوْحاً ولُوُوحاً.
والّلِياحُ: الثَّوْرُ الوحشيُّ لبياضِه، والصُّبْح يُقال له: لِياحٌ.
واللُّوحُ: الهواءُ. قال:
يَنْصَبُّ في اللُّوحِ فما يفوتُ
وحل:
الوَحَلُ: طينٌ يرتَطِم فيه الدّوابّ وَحِلَ فيه يَوْحَلُ وَحَلاً فهو وَحِلٌ إذا وقع في الوحل، والجميع: الأَوْحال والوُحُولُ. واستوحل المكانُ.
ولح:
الوَليحةُ: الجُوالِقُ الضَّخْمُ الواسع. والجميع: الوَليح.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **اللام** ve **وايء** onlarla birlikte
**ح ل و**، **ح ل أ**، **ح ل ي**، **ل ح و**، **ل ح ي**، **ح و ل**، **ل و ح**، **و ح ل**، **و ل ح** kullanımdadırlar.

**حلو**:
**الحُلْوُ**: tadında tatlılık bulunan her şey; ve erkeklerden ve kadınlardan **الحُلْوُ** ve **الحُلْوَةُ**: gözün onu tatlı bulduğu kimse; ve **حُلْوون** bir kavim. **الحَلْواءُ**: yiyeceklerden tatlılıkla işlenmiş olarak yenilen şeye isimdir. Meyveye de: **حَلْواءُ** denir. Ve denir: **حلا يَحْلُو حَلْواً وحُلْواناً**; ve gerçekten **احلَوْلَى**.
Ve **السَّوِيق**’i tatlandırdım; Araplardan onu hemzeleyen kimse vardır da şöyle der: **حلأّتُ السَّويقَ**; bu yanlıştır.
Ve gözümde **حلا** eder, **يَحْلو حَلْواً**; ve göğsümde **حَلِيَ** eder, **يَحْلَى حُلواناً**.
Ve **الحُلْوان**’dan: o, kâhine verilen ve kâhinliği üzerine ona tahsis edilen şeydir: **حلا يَحْلو حُلْوانا**; o da, kâhinliği karşılığında ona bir şey vermendir; ve rüşvet gibi, mahrem sahibi bir kadınla onu evlendirmesi karşılığında.
**الحَلاوَى**: kırda bulunan bir çeşit bitkidir; teki: **حلاوِيَةٌ**; **رَباعِيَةٍ** vezninde.
Ve **حَلاَوةُ القفا**: onun ortasının tam kenarıdır.
**الحِلْوُ**: onunla dokuma yapılan küçük bir **حَفّ**tır; **الشّماخ** eşeğin dilini ona benzetti de şöyle dedi:
قُوَيْرحُ أعـوامٍ كـأنّ لـسـانَـه		إذا صاح حِلْوٌ زلّ عن ظَهْر مِنْسَجِ
Ve **حُلوان**: bir **كورة**. Ve kadının **حُلوانُ**’ı: onun mehri. Ve denir: bilakis Mekke’de onun **متعة**’sı üzerine verilirdi.

**حلي**:
**الحَلْيُ**: bir kadın yahut bir kılıç yahut benzeriyle süslediğin her **حِلْية**; çoğulu: **حُلِيّ**.
Ve kadın **حَلِيَتِ** —bir lehçede— yani: onu giydi.
Ve **الحَلْيُ** kadın için ve onun dışındakiler içindir; kılıç ve benzeri için ancak **حِلْيَةٌ** denir.
**الحِلْيةُ**: bir adamın yüzünü vasfettiğinde senin onu süslemen (övgüyle bezemen).
Ve denir: ondan bir hayırla **حَلِيَ** eder, **يَحْلَى حَلًى** —maksur—; hayra eriştiği zaman.
**الحَلِيُّ**: **النَّصِيّ**’nin kurusu ve ekin bitkisine benzeyen her bitki. Dedi ki:
نَحْنُ مَنَعْنا مَنْبِتَ النَّصِـيَّ		ومَنْبِتَ الضَّمْرانِ والحَلِيِّ
Ve denir: falan ne **أَحْلَى** ne de **أَمَرَّ**; yani: ne tatlı ne acı konuştu. Ve **حاليةٌ** ve **متحلّية** bir kadın.

**حلأ**:
**الحُلاءة** **فُعالة** vezninde: iki taşın kazıntısıdır; biri ötekine sürtülür; onunla göz sürmelenir.
Onu **حَلَأْته حَلْءاً** —cezimli hemzeli—: onunla sürmelediğin zaman.
Ve develeri **حلأتُ**: onları suya varıştan alıkoydum. Ve deriyi **حلأتُ**: ondan **التَّحْلِيَء**’i soydum; **التَّحليءُ**: derinin yüzünde, kılın bittiği tarafa yakın olan kabuktur.

**لحى**:
**اللَّحيان**: her sakallı olanda dişlerin bitim yerleri bulunan iki kemiktir; çoğulu: **أَلْحٍ**. Ve **اللِّحا** —maksur— ve **اللِّحاُء** —memdud—: değneğin üzerindeki kabuğudur.
Ve **اللِّحاء**’ı **الْتَحَيْتُ**; ve onu **لَحَيْتُهُ الْتِحاءً ولَحْياً**: kabuğunu aldığın zaman.
Ve **اللُّحَى** —maksur—, **اللِّحية**’nin çoğuludur; bir lehçede: **اللِّحَى**. Ve sarığı **تلحّيتُ**: onu çenenin altına yaptım.
Ve **لِحيِانيّ** bir adam: sakalı uzun. Ve **لحيان** oğulları: **هَذَيل**’den bir kabile.
Ve **اللِّحاء** ve **المُلاحاةُ**: ayıplama; aralarındaki sövüşme gibi. Ve **اللِّحاء**: lânet ve azarlama; **اللَّواحي**: azarlayanlar.

**حول**:
**الحَوْل**: bütünüyle bir yıl. Dersin: **حال الحَوْلُ**; ve o, **يَحُول حَوْلاً وحؤولاً**. Ve bir şey **أحال** etti: üzerine tam bir yıl geldiği zaman.
Ve **مُحِيلةٌ** bir ev: halkı bir yıldan beri ondan kaybolmuştur; yine, üzerine yıllar geldiği zaman da böyledir. Başka bir lehçe: **أَحْوَلَت الدّار**. Ve çocuk **أَحْوَلَ** etti: ona bir yıl tamam olduğu zaman; o da **مُحْوِل**’dir.
Ve **الحَوْل**: hiledir. Dersin: falanı ne kadar **أَحْوَلَ**; ve o, hile sahibidir. Ve **المُحَالةُ**: hilenin kendisidir.
Ve kaçınılmaz bir yerde derler: **لا مَحَالَةَ**; şiirde zorunlulukla tenvinlenebilir.
Ve **الاحتيالُ** ve **المُحاوَلةُ**: işi hilelerle sürdürmendir; ve her kim bir işi amaçladıysa gerçekten denemiştir. Dedi ki:
ألا تَسألانِ المرءَ مـاذا يُحـاولُ		أَنْحَبٌ فيُقْضَى أم ضَلالٌ وباطِلٌ
Ve **حُوَّل** bir adam: hile sahibi. Dedi ki:
وما غرّهم لا بارَكَ الله فيهـم		به وهو فيه حُوَّلُ الرَّأيِ قُلَّبُ
Ve **حُوَّلَة** ve **قُلَّبَة** bir kadın.
Ve **مِحْوالٌ** bir adam: sözün **مُحال**’ı çok olan; sözün **المحال**’ı: yüzünden çevrilmiş olan şeydir.
Ve **مُسْتَحيلٌ** söz: imkânsız/olmaz.
Ve **مُسْتَحالةٌ** bir yer: ekimden bir yıl yahut yıllar bırakılmıştır.
Ve **مُسْتَحالَةٌ** bir yay: onun **سِيئَة**’sinde bir eğrilik vardır.
Ve **مُسْتَحالَةٌ** bir bacak: ondan iki incik ucunun eğri olduğu zaman.
Ve her şey düzlüğünden eğriliğe **استحال** ederse ona **مُستحيل** denir.
Ve **الحَوْلُ** iki **الحَوَالَيْ**’i toplayan bir isimdir; dersin: **حوالَيِ الدّار**; sanki aslı **حوالَيْنِ** gibidir; senin **جانِبَيْن** demen gibi; sonra **النّون** düşürüldü ve izafet yapıldı; senin **ذو مالٍ** ve **أولو مالٍ** demen gibi.
Ve **الحِوالُ**: **المُحاوَلةُ**’dır. Onu **حِوالاً ومُحاوَلةً** denedim.
Ve **الحِوالُ**: iki şey arasında engel olan her şeydir; denir: bu, ikisinin arasında **حِوَالُ**dur; yani: ikisinin arasında engeldir. Böylece **الحاجز** ve **الحجاز** ve **الحِوَل** dönüştürme yürüyüşünce yürür.
Ve bir şey **حال** eder, **يحُول حؤولاً** iki manada: bir değişme olur; ve bir dönüştürme olur.
Ve **الحائل**: rengi değişen. **حائِلٌ** kül; **حائِلٌ** bitki.
Ve örtümü **حوّلتُ**: içine bir şey koyduğum sonra onu sırtımda taşıdığım zaman; adı: **الحالُ**.
Ve **الحائلُ**: yerinden hareket eden yahut bir yerden bir yere dönüşen, ve bir hâlden bir hâle (geçen) her şey. Dedi ki:
رمقتُ بعيَنْي كلَّ شَبْحٍ وحائلٍ		لأنَظُرَ قبلَ اللَّيْلِ كيفَ يحولُ
Ve **حائل** bir dişi deve: bir yıl yahut daha fazla gebe kalmayan; **حالت تحول حِيالاً وحُؤُولاً**; çoğulu: **الحِيالُ** ve **الحُولُ**. Ve hepsi için: **حولَك** dediler. Dedi ki:
وراداً وحُوّاً كلَوْن البُـرود		طوال الحدود فحُولا وحُولا
Ve **الحِيلانُ**: odunlarıyla birlikte demirlerdir; onunla **الكُدْس** çiğnenir.
Ve **الحَوَالَةُ**: bir borçluyu havale etmen; ve suyun bir nehirden bir nehre dönüşmesi.
Ve **الحَوَلُ**: gözbebeğinin buruna yönelmesidir. **حَوِلَتْ تَحْوَل**. Ve şaşılık olup giderse denir: gözü **آحْوَلَّتْ احوِلالاً**; ve **آحْوالَّت احويلالاً**. **تميم** lehçesi: gözü **حالَتْ** eder, **تَحالُ حَوَلاً**.
Ve **الحال** müennestir; denir: **حال حسنة**. Ve zamanın **حالات**’ı ve **أحوال**’i: onun döndürmeleridir.
Ve **الحال**: içinde bulunduğun vakittir.
Ve **الحال**: **السَّهْلة** denilen yumuşak topraktır.
Ve deveden **الحُوِلَاءُ**: kadından **المَشِيمِة** gibidir. Dedi ki:
على حُوَلاء يَطْفو السُّخْدُ فيها		فَراها الشَّيُذمانُ عنِ الجنين
Rivayet olunur: **الشَّيمذان**.
Ve kavim onu **آحْتَوَلَه**: çevresini kuşattılar.
Ve **المَحَالَةُ**: onunla su çekilen bir **مَنْجَنُون**dur; çoğulu: **مَحاوِلُ**.
Ve **المَحَالَةُ** ve **المَحَالُ**: sırtın ortasıdır. Denir: o **مَفْعَلٌ**dir; ve denir: **مَفالٌ**; ve **الميم** aslîdir.

**لوح**:
**الّلوْحُ**: üzerine yazıldığı zaman **لوح** diye adlandırılan, ağaç levhalarından ve kürek kemiğinden her sahifedir.
Ve bedenin **ألواح**’ı: el ve ayak kamışları (uzun kemikleri) hariç kemikleridir. Ve denir: bilakis bedenden **الألواحُ**, içinde enine genişlik bulunan her kemiktir.
Susuzluk onu **لاحَهُ** ve **لوّحه**: onu değiştirdiği zaman; ve soğuk onu **لاحَهُ**; ve hastalık ve hüzün onu **لاحَهُ**.
Ve **المِلْواحُ**: zayıf/ince olandır. **العجاج** dedi ki:
من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ
Ve **المِلْواح**: karnı büyük olan. Dedi ki: **يتبعنَ إثرَ بازلٍ مِلْواحِ**. Ve **المِلْواحُ**: susuz olandır.
Ve **اللُّوْحُ**: bir bakış; bir parıltı gibi. Onu gözümle **لُحتُه** **لَوْحَةً**: onu görüp sonra senden gizlendiği zaman.
Ve şimşek **أَلاَحَ** etti; o da **مُليحٌ**dur. Dedi ki:
رأيتُ وأَهْلي بوادي الرَّجي		عِ من نحوِ قَيْلَةَ برقاً مُليحا
**يُليحُهُمْ**: onları yağmuruna çağırır. Ve her kim bir şeyle parladıysa gerçekten **ألاحَ** etti ve onunla **لَوَّح** etti.
Ve **المِلْواحُ**: bir baykuşa yönelip gözünü dikmen, ayağına siyah bir yün parçası bağlaman, ona bir gözetleme yeri yapmandır; avcı **القُتْرة** içinde gözetler ve onu saatten saate uçurur; doğan yahut çakır onu gördüğünde onun üzerine iner de avcı onu yakalar; böylece baykuş ve ona bitişik olan şey **ملواحاً** diye adlandırılır.
Ve bir şey parıldadıysa denir: **لاح يلوح لَوْحاً ولُوُوحاً**.
Ve **الّلِياحُ**: beyazlığından dolayı yaban öküzüdür; ve sabaha **لِياحٌ** denir.
Ve **اللُّوحُ**: havadır. Dedi ki:
يَنْصَبُّ في اللُّوحِ فما يفوتُ

**وحل**:
**الوَحَلُ**: hayvanların içinde debelendiği çamurdur; onda **وَحِلَ** eder, **يَوْحَلُ وَحَلاً**; çamura düştüğü zaman o **وَحِلٌ**dir. Çoğulu: **الأَوْحال** ve **الوُحُولُ**. Ve yer **استوحل** etti.

**ولح**:
**الوَليحةُ**: büyük, geniş **الجُوالِق**tur. Çoğulu: **الوَليح**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لاحَ الشيء يَلوحُ لَوْحاً، أي لمح. ولاحَهُ السفر: غيَّره. ولاحَ لَوْحاً ولُواحاً: عطش. والْتاحَ مثله. ولاحَ البرقُ وألاحَ، إذا أومض. ولاحَ النجمُ وألاحَ، إذا بَدا. قال ابن السكيت: لاحَ سُهَيْلٌ، إذا بدا. وألاحَ، إذا تلألأ. قال: وألاحَ بحقِّي، إذا ذهب به. أبو عمرو: ألاحَ الرجلُ من الشيء، إذا أشفق وحاذر. وأنشد:
إنَّ دُلَيْماً قد ألاحَ من أبي
فقال أنْزِلْني فلا إيضاعَ بي
أي لا سَيْرَ بي. وألاحَ بسيفه: لمع به. وألاحَهُ: أهلكه. والمِلْواحُ من الدوابِّ: السريع العطش. وإبلٌ لَوْحى، أي عطشى. ولوَّحَتْهُ الشمس: غيَّرته وسعفتْ وجهه. ولَوَّحَ بثوبه: لمعَ به. ولَوَّحْتُ الشيءَ بالنار: أحميتُهُ. وقال الشاعر:
عُقابٌ عَقَبْناةٌ كأنَّ وَظـيفـهـا		وخُرْطومَها الأعلى بنارٍ مُلَوَّحِ
واللَوْحُ: الكتِفُ، وكلُّ عريض. واللوحُ: الذي يُكتب فيه. وألْواحُ السلاح: ما يَلوحُ منه كالسيف، والسِنانُ. قال الشاعر:
تُمْسي كألْواحِ السلاحِ وتُضْحي كالمَهاةِ صَبيحَةَ القَطْرِ
واللُوحُ بالضم: الهواء بين السماء والأرض. يقال: لا أفعل ذلك ولو نَزَوْتَ في اللُوحِ، أي ولو نَزَوْتَ في السُكاكِ. وشيءٌ لِياحٌ، أي أبيضُ. قال الفراء: إنَّما صارت الواو ياءً لانكسار ما قبلها. وأنشد:
أَقَبَّ البطنِ خَفَّاقَ الحشـايايُضيءُ الليلَ كالقمر اللِياحِ
ومنه قيل للثَور الوحشي لِياحٌ لبياضه.

##### Türkçe

**لاحَ** şey **يَلوحُ** **لَوْحاً**, yani parladı. Ve **لاحَهُ** yolculuk: onu değiştirdi. Ve **لاحَ** **لَوْحاً** ve **لُواحاً**: susadı. Ve **الْتاحَ** onun gibidir. Ve **لاحَ** şimşek **وألاحَ**, parladığı zaman. Ve **لاحَ** yıldız **وألاحَ**, göründüğü zaman. İbnü’s-Sikkît dedi: **لاحَ** **سُهَيْلٌ**, göründüğü zaman. Ve **ألاحَ**, parıldadığı zaman. Dedi: Ve **ألاحَ** hakkımla, onu götürdüğü zaman. Ebû Amr: **ألاحَ** adam şeyden, korktuğu ve sakındığı zaman. Ve inşâd etti:
إنَّ دُلَيْماً قد ألاحَ من أبي
فقال أنْزِلْني فلا إيضاعَ بي
Yani: benimle yürüyüş yoktur. Ve **ألاحَ** kılıcıyla: onunla parladı. Ve **ألاحَهُ**: onu helâk etti. Ve **المِلْواحُ** binek hayvanlarından: çabuk susayan. Ve **إبلٌ لَوْحى**, yani susuz. Ve **لوَّحَتْهُ** güneş: onu değiştirdi ve yüzünü esmerleştirdi. Ve **لَوَّحَ** elbisesiyle: onunla parladı. Ve **لَوَّحْتُ** şeyi ateşle: onu ısıttım. Şair dedi:
عُقابٌ عَقَبْناةٌ كأنَّ وَظـيفـهـا		وخُرْطومَها الأعلى بنارٍ مُلَوَّحِ
Ve **اللَوْحُ**: kürek kemiği; ve her geniş olan. Ve **اللوحُ**: içine yazılan şey. Ve **ألْواحُ** silah: ondan parlayan şeyler; kılıç gibi ve mızrak ucu. Şair dedi:
تُمْسي كألْواحِ السلاحِ وتُضْحي كالمَهاةِ صَبيحَةَ القَطْرِ
Ve **اللُوحُ** (ötre ile): gök ile yer arasındaki hava. Denir: Bunu yapmam, velev ki **اللُوحِ** içinde sıçrasan; yani velev ki sokaklarda sıçrasan. Ve bir şey **لِياحٌ**, yani beyaz. Ferrâ dedi: Ancak kendisinden öncekinin kesreli olmasından dolayı vav yâ oldu. Ve inşâd etti:
أَقَبَّ البطنِ خَفَّاقَ الحشـايايُضيءُ الليلَ كالقمر اللِياحِ
Ve ondan dolayı yaban öküzüne beyazlığından ötürü **لِياحٌ** denildi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام والواو وما يثلثهما)
(لوي)  اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه. وألْوَى بالشَّيء: ذهبَ به، وكأنه أماله إلى نَفْسه. والألْوَى: الرّجُل المجتنِب المنفرِد، لا يزال كذلك، كأنَّه مالَ عن الجلساء إلى الوُحْدة. واللَّيَّاءُ، الأرض البعيدة من الماء، وسمِّيت بذلك لأنَّها كأنها مالت عن نَهْج الماء. ولواه دَيْنَه يَلوِيه لَيَّاً ولَيَّاناً، وهو الباب. قال:
تُطِيلِينَ لَيَّانِي وأنت مَلِيَّةٌ *** وأُحْسِنُ يا ذاتَ الوشاح التّقاضيا([1])ولِوَى الرَّمْل: مُنْقَطَعُه. وألوَى القومُ، إذا بلغَوا لِوَى الرّمل. وسمِّي بذلك لأنَّ الريح تَلويه كيف شاءت. ويقولون: *أكثرتَ من الحيِّ واللّيّ([2]). قالوا: فالحيّ: الواضح من الكلام، و[الليّ]: الذي لا يُهتَدى له.
(لوب)  اللام والواو والباء كلمتانِ متباينتان، ويمكن أن يُحمل إحداهما على الأخرى.
فالكلمة الأولى: اللَّوْب واللُّوَاب: العطش، والفعل لابَ يلوب، وهو لائب.
والكلمة الأخرى اللاَّبَة، وهي الحَرَّة، والجمع لُوبٌ([3]). والذي يجمع بين الكلمتين أن الحَرَّة عطشَى، كأنَّها مُحترِقة.
(لوت)  اللام والواو والتاء لست أحُقُّ صحَّتَه، وليس هو من كلامهم عندي، لكنَّ ناساً زعموا أنَّه يقال: لاتَ يَلُوتُ، إذا أخبَرَ بغير ما سُئِل عنه. ويقولون: اللَّوْت: الكِتمان. وفيهما نظر.
(لوث)  اللام والواو والثاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على التواءٍ واسترخاءٍ ولَيِّ الشّيءِ على الشيء. يقال: لاثَ العِمامةَ يَلُوثها لَوثاً، ويقولون: إنَّ اللُّوثة: الاسترخاء، ويقولون: مَسٌّ من الجنون. قال:
إذاً لقَامَ بنصري مَعشرٌ خُشُنٌ	 ***عند الحفيظة إنْ ذو لُوثةٍ لانا([4])والمَلاَثُ: الشَّيء الذي يُلاَث عليه الثَّوب. ويقولون: ناقةٌ ذاتُ لَوْثَة، أي كثيرة اللَّحمِ ضخمة الجِسم. وديمةٌ لَوثاءُ، تَلُوث النَّباتَ بعضَه على بعض. وقولهم: التاثَ في عمله: أبطأ، من هذا، كأنَّه التوَى واعوجَّ. والمَلاَثُ: الرّجُل الجليل تُلاثُ به الأمور، والجمع مَلاَوِث. قال:
هلاّ بكيت مَلاوِثاً *** من آلِ عبد مناف([5])ويقال: إنَّ اللَّويثة: الجماعةُ من الناس من قبائلَ شتَّى، والمعنى([6]) أنَّهم التاثَ بعضُهم إلى بعض، أي مال.
 (لوح)  اللام والواو والحاء أصلٌ صحيح، مُعظَمه مقاربةُ بابِ اللَّمعان. يقال: لاحَ الشَّيء يلوح، إذا لمَحَ وَلَمَع. والمصدر اللَّوْح. قال:
أراقِبُ لَوحاً من سُهيلٍ كَأنَّه *** إذا ما بدا من آخِرِ الليل يَطرِفُ([7])ويقال: ألاحَ بسَيفهِ: لمَعَ به. وألاحَ البرقُ: أومَضَ. واللَّيَاح: الأبيض. قال ابنُ دريد في قول القائل([8]):
تُمسِي كألواح السِّلاح وتُضحي *** كالمهاةِ صبيحةَ القَطْرِ
إنَّ الألواح: ما لاح من السلاح، وأكثر ذلك السُّيوفُ.
ومن الباب لَوّحَهُ الحرُّ، وذلك إذا حرَّقه وسوّدَه حتَّى لاح من بُعدٍ لمن أبصَرَه. ومن الباب اللَّوح: الكَتِف. واللَّوح: الواحد من ألواح السَّفينة؛ وهو أيضاً كلُّ عظمٍ عريض. وسمِّي لَوحاً لأنَّه يلُوح. ومن الباب اللُّوح بالضم([9])، وهو الهواء بينَ السّماء والأرض.
ومن الذي شذَّ عن هذا الباب اللَّوح([10]): العطش: ودابَّةٌ مِلْواح: سريع العَطَش. ومما شذَّ عنه أيضاً قولهم: ألاَحَ من الشَّيء: حاذَرَ.
(لوذ)  اللام والواو والذال أصلٌ صحيح يدلُّ على إطاقةِ الإنسان بالشيء مستعيذاً به ومتستِّراً. يقال: لاذ به يلوذ لَوْذاً ولاذَ لِياذاً، وذلك إذا عاذَ به من خَوْفٍ أو طَمَع ولاَوَذَ لِوَاذاً قال الله تعالى: {قَدْ يَعْلَمُ اللهُ الَّذِينَ يتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ
لِوَاذاً} [النور 63]. وكان المنافقون إذا أراد الواحدُ منهم مفارَقَةَ مجلسِ رسول الله، صلى الله عليه وآله وسلم، لاذ بغيرِه متستِّراً ثم نهض. وإنما قال لواذاً لأنه من لاوَذَ وجعل مصدره صحيحاً، ولو كان من لاذ لقال لِياذاً، واللَّوْذ: ما يُطِيف بالجبل، والجمع ألواذ.
(لوز)  اللام والواو الزاء كلمةٌ، وهو اللَّوْز.
(لوس)  اللام والواو والسين كلمةٌ تدلُّ على شيءٍ من التطَعُّم. قالوا: اللَّوْس أن يَتتبَّع([11])الإنسانُ المآكِل. يقال: لاسَ يَلُوسُ لَوْساً. ويقولون: اللُّوَاسة: اللُّقْمَة. قال ابن دريد: لُسْتُ الشَّيءَ في فمي، إذا أدَرْتَه بلسانك([12]).
(لوص)  اللام والواو والصاد. يقولون: اللَّوْص: أن تُطالِع الشَّيءَ من خَلل سترٍ أو باب. يقال: لُصْتُه ألُوصُه لَوْصاً.
(لوط)  اللام والواو والطاء كلمةٌ تدل على اللُّصوق. يقال: لاط الشّيءُ بقلبي، إذا لَصِق. وفي بعض الحديث: "الولد أَلْوَطُ بالقَلْب([13])"، أي ألْصَق. ويقولون: هذا أمرٌ لا يَلْتَاطُ بصَفَرِي، أي لا يَلصَق بقلبي. ولُطتُ الحَوْضَ لَوطاً، إذا مَدَرْتَه بالطِّين.(لوع)* اللام والواو والعين: اللَّوعة: الحُبّ. [و] يقال: رجلٌ لاعٌ هاعٌ، إذا كان جباناً.
(لوغ)  اللام والواو والغين. ذكر ابن دريد([14]) أن اللوْغ: أن تُدِير الشيءَ في فمك. يقال: لاغَه لَوْغاً.
(لوق)  اللام والواو والقاف كلمةٌ تدلُّ على تطييب شيءٍ. يقال: لَوَّقَ الطّعامَ، إذا طيَّبَه بإِدامه. ويقولون: اللُّوقة: الزُّبْدَة([15])، ويقال للمرأة، إذا لم تَحْظَ عند زوجِها: ما لاقَتْ، أي كَأنَّه لم يَستطِبْ صُحبتَها. ومن الباب: لاَقَتِ الدّواةُ وأَلقْتُها([16]).
(لوك)  اللام والواو والكاف كلمةٌ واحدة. يقال: لُكْتُ اللُّقْمةَ ألُوكُها لَوْكاً. وفلانٌ يَلُوكُ أعراضَ النّاس، إذا كان يغتابُهم.
(لوم)  اللام والواو والميم كلمتانِ تدلُّ إحداهما على العَتْب والعَذْل، والأخرى على الإبطاء.
فالأوَّل اللَّوْم، وهو العَذْل. تقول: لُمْتُه لَوْماً، والرّجلُ مَلوم. والمُلِيم: الذي يستحقُّ اللَّوْم. واللَّوْماء([17]): الملامة، ورجل لُوَمة: يلُوم الناس. ولُومة يُلام.
والكلمة الأخرى التلوُّم، وهو التمكُّث. ويقال: إنَّ اللاَّمَةَ: الأمرُ يُلاَم([18]) عليه الإنسان.
 (لون)  اللام والواو والنون كلمةٌ واحدة، وهي سَحْنَة الشَّيء: من ذلك اللَّون: لونُ الشَّيء، كالحمرة والسواد، ويقال: تلوَّن فلانٌ: اختلفت أخلاقُه. واللَّوْن: جنسٌ من التَّمْر. واللِّينَة: النَّخلة، منه، وأصل الياء فيها واو. قال الله تعالى: ﴿ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ﴾ [الحشر 5]. والله أعلم بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) البيت لذي الرمة في ديوانه 651 واللسان (لوى) والاشتقاق 16.
([2]) ومثله الحو واللو.
([3]) مثله قارة وقور، وساحة وسوح.
([4]) البيت لقريط بن أنيف العنبري، ومقطوعته في أول حماسة أبي تمام.
([5]) أنشده في اللسان (لوث).
([6]) في الأصل:  "ومعنى".
([7]) البيت لجران العود في ديوانه 14.
([8]) هو ابن أحمر، اللسان (لوح) والجمهرة (2: 194).
([9]) وحكى اللحياني فيه الفتح.
([10]) هذا بالفتح والضم، والضم أعلى.
([11]) في الأصل: "يبيع". وفي اللسان: "لاس يلوس وهو ألوس: تتبع الحلاوات فأكلها".
([12]) الجمهرة (3: 51).
([13]) في المجمل: "وفي الحديث: الولد ألوط، أي ألصق بالكبد". وفي اللسان: "وفي حديث أبي بكر رضي الله عنه أنه قال: إن عمر لأحب الناس إلي. ثم قال: اللهم أعز، والولد ألوط قال أبو عبيد: قوله والولد ألوط، أي ألصق بالقلب".
([14]) في الجمهرة (3: 150).
([15]) ويقال ألوفة أيضاً بفتح الهمزة. واقتصر عليها في المجمل.
([16]) في الأصل: "وألقيتها"، تحريف. وفي المجمل: "ومنه لاقت الدواة، إذا لصقت"، وهو تفسير مريب. وفي القاموس: "لاق الدواة يليقها ليقة وليقاً وألاقها: جعل لها ليقة وأصلح مدادها، فلاقت الدواة: لصق المداد بصوفها".
([17]) وكذلك اللومى، بالقصر، واللائمة.
([18]) في الأصل: "يدوم"، صوابه في المجمل واللسان.

ـ

##### Türkçe

(لام, واو ve bunları üçleyenler babı)

(**لوي**)  **اللام** ve **الواو** ve **الياء** sahih bir asıldır; bir şeye bir eğme/döndürme delâlet eder. Denir: **لوَى** elini **يَلويها**. Ve **لوَى** başıyla: onu eğdi. Ve **اللَّوِيُّ**: sebzeden solmuş olan şeydir; **لَوِيَّاً** diye adlandırıldı, çünkü solduğu zaman bükülür ve eğilir. Ve **اللِّواء** bilinen (şey)dir; **رُمْحه** üzerine büküldüğü için böyle adlandırıldı. Ve **اللَّوِيَّة**: hazır bulunanlardan başkası için yiyecekten saklanan şeydir; sanki onlardan başkasına doğru eğrilmiş gibidir. Ve **أَلْوَى** şey ile, el ve benzeri gibi onunla işaret ettiğinde (denir). Ve **ألْوَى** şey ile: onu götürdü; sanki onu kendi nefsine doğru eğmiş gibidir. Ve **الألْوَى**: çekinen, yalnız kalan adamdır; sürekli öyledir; sanki oturanlardan yalnızlığa doğru meyletmiş gibidir. Ve **اللَّيَّاءُ**: sudan uzak olan yer; böyle adlandırıldı, çünkü sanki su yolundan meyletmiş gibidir. Ve ona borcunu **لواه**; onu **يَلوِيه**; **لَيَّاً** ve **لَيَّاناً** (ile); bu da babdır. Dedi ki:
تُطِيلِينَ لَيَّانِي وأنت مَلِيَّةٌ *** وأُحْسِنُ يا ذاتَ الوشاح التّقاضيا([1])
Ve **لِوَى الرَّمْل**: onun kesildiği yeridir. Ve kavim **ألوَى** etti, **لِوَى الرّمل**’e vardıklarında. Böyle adlandırıldı, çünkü rüzgâr onu dilediği gibi **تَلويه**. Ve derler: ***أكثرتَ من الحيِّ واللّيّ**([2]). Dediler ki: **الحيّ**: sözün açık olanıdır; ve **[الليّ]**: kendisine yol bulunmayan (şey)dir.

(**لوب**)  **اللام** ve **الواو** ve **الباء** iki kelimedir, birbirinden ayrı; ve ikisinden biri ötekine hamledilebilir.
Birinci kelime: **اللَّوْب** ve **اللُّوَاب**: susuzluk; fiil **لابَ يلوب**; ve o **لائب**tir.
Öteki kelime **اللاَّبَة**’dir; o da **الحَرَّة**’dir; çoğulu **لُوبٌ**([3]). İki kelimeyi birleştiren şey: **الحَرَّة** susuzdur; sanki yanmış gibidir.

(**لوت**)  **اللام** ve **الواو** ve **التاء**: onun sıhhatini haklı görmüyorum; benim katımda onların sözünden değildir; fakat birtakım insanlar iddia ettiler ki denir: **لاتَ يَلُوتُ**, kendisine sorulandan başka bir şey haber verdiğinde. Ve derler: **اللَّوْت**: gizleme. İkisinde de bakış (şüphe) vardır.

(**لوث**)  **اللام** ve **الواو** ve **الثاء** sahih bir asıldır; bükülmeye, gevşemeye ve bir şeyi bir şey üzerine bükmeye delâlet eder. Denir: **لاثَ** sarığı **يَلُوثها** **لَوثاً**. Ve derler: **اللُّوثة** gevşekliktir; ve derler: delilikten bir dokunuş. Dedi ki:
إذاً لقَامَ بنصري مَعشرٌ خُشُنٌ	 ***عند الحفيظة إنْ ذو لُوثةٍ لانا([4])
Ve **المَلاَثُ**: elbisenin üzerine **يُلاَث** olunan şeydir. Ve derler: **ناقةٌ ذاتُ لَوْثَة**; yani eti çok, cismi iri. Ve **ديمةٌ لَوثاءُ**: bitkiyi bir kısmını bir kısmı üzerine **تَلُوث** eder. Ve onların sözü: işinde **التاثَ**: yavaşladı; bu(ndan)dır; sanki büküldü ve eğrildi. Ve **المَلاَثُ**: işlerin kendisiyle bağlandığı ulu adamdır; çoğulu **مَلاَوِث**. Dedi ki:
هلاّ بكيت مَلاوِثاً *** من آلِ عبد مناف([5])
Ve denir: **اللَّويثة**: çeşitli kabilelerden insanlardan bir topluluktur; anlam([6]) şudur: birbirlerine doğru **التاثَ** ettiler; yani meylettiler.

(**لوح**)  **اللام** ve **الواو** ve **الحاء** sahih bir asıldır; çoğu, parıltı babına yakındır. Denir: **لاحَ** şey **يلوح**, görünüp parladığında. Masdar **اللَّوْح**tur. Dedi ki:
أراقِبُ لَوحاً من سُهيلٍ كَأنَّه *** إذا ما بدا من آخِرِ الليل يَطرِفُ([7])
Ve denir: kılıcıyla **ألاحَ**: onunla parladı. Ve şimşek **ألاحَ**: ışık çaktı. Ve **اللَّيَاح**: beyazdır. İbn Düreyd, söyleyenin sözü hakkında([8]) dedi:
تُمسِي كألواح السِّلاح وتُضحي *** كالمهاةِ صبيحةَ القَطْرِ
**الألواح**: silahtan parlayan şeylerdir; bunun çoğu kılıçlardır.
Ve bu babdandır: sıcak onunla onu **لَوّحَهُ**; bu, onu yakıp kararttığında, onu gören için uzaktan parlayıp göründüğü zamandır. Ve bu babdandır **اللَّوح**: kürektir. Ve **اللَّوح**: geminin tahtalarından bir tanedir; o ayrıca her geniş kemiktir. **لَوحاً** diye adlandırıldı, çünkü **يلُوح** eder. Ve bu babdandır **اللُّوح** (ötre ile)([9]); o, gök ile yer arasındaki havadır.
Bu babdan şâz olan şeylerden: **اللَّوح**([10]): susuzluk; ve **دابَّةٌ مِلْواح**: susuzluğu çabuk gelen. Ve ondan şâz olanlardan da onların sözü: bir şeyden **ألاَحَ**: sakındı.

(**لوذ**)  **اللام** ve **الواو** ve **الذال** sahih bir asıldır; insanın bir şeye sığınıp onunla örtünerek ona tutunmasına delâlet eder. Denir: ona **لاذ**; **يلوذ**; **لَوْذاً**; ve **لاذَ** **لِياذاً**; bu, bir korkudan veya bir tamahtan ona sığındığında (denir). Ve **لاَوَذَ** **لِوَاذاً**. Allah Teâlâ dedi ki: {قَدْ يَعْلَمُ اللهُ الَّذِينَ يتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ
لِوَاذاً} [النور 63]. Münafıklar, onlardan biri Resûlullah’ın, صلى الله عليه وآله وسلم, meclisinden ayrılmak istediğinde, başkasıyla örtünerek ona **لاذ** eder, sonra kalkardı. Ancak **لواذاً** dedi; çünkü o **لاوَذَ**’dendir ve masdarını sahih kıldı; eğer **لاذ**’dan olsaydı **لِياذاً** derdi. Ve **اللَّوْذ**: dağın çevresini kuşatan şeydir; çoğulu **ألواذ**.

(**لوز**)  **اللام** ve **الواو** **الزاي** bir kelimedir; o da **اللَّوْز**dur.

(**لوس**)  **اللام** ve **الواو** ve **السين** bir kelimedir; tatmaya dair bir şeye delâlet eder. Dediler: **اللَّوْس** insanın yiyecekleri takip etmesidir. Denir: **لاسَ يَلُوسُ لَوْساً**. Ve derler: **اللُّوَاسة**: lokmadır. İbn Düreyd dedi: **لُسْتُ** şeyi ağzımda, dilinle onu çevirdiğinde([12]).

(**لوص**)  **اللام** ve **الواو** ve **الصاد**. Derler: **اللَّوْص**: bir örtünün veya kapının aralığından şeye bakmandır. Denir: onu **لُصْتُه**; onu **ألُوصُه**; **لَوْصاً**.

(**لوط**)  **اللام** ve **الواو** ve **الطاء** yapışmaya delâlet eden bir kelimedir. Denir: şey kalbime **لاط** etti, yapıştığında. Bazı hadiste: "الولد **أَلْوَطُ** بالقَلْب([13])"; yani daha yapışık. Ve derler: bu, benim **صَفَرِي**’me **لا يَلْتَاطُ** eden bir iştir; yani kalbime yapışmaz. Ve havuzu **لُطتُ** **لَوطاً**, onu çamurla sıvadığında. (**لوع**)* **اللام** ve **الواو** ve **العين**: **اللَّوعة**: sevgi. Ve denir: **رجلٌ لاعٌ هاعٌ**, korkak olduğunda.

(**لوغ**)  **اللام** ve **الواو** ve **الغين**. İbn Düreyd([14]) zikretti ki **اللوْغ**: şeyi ağzında çevirmendir. Denir: onu **لاغَه** **لَوْغاً**.

(**لوق**)  **اللام** ve **الواو** ve **القاف** bir kelimedir; bir şeyi hoş kılmaya delâlet eder. Denir: yemeği **لَوَّقَ**, katığıyla onu hoş kıldığında. Ve derler: **اللُّوقة**: tereyağıdır([15]). Ve kadına, kocasının yanında rağbet görmediğinde, denir: **ما لاقَتْ**; yani sanki onun arkadaşlığını hoş bulmamış gibidir. Ve bu babdandır: hokka **لاَقَتِ** ve onu **أَلقْتُها**([16]).

(**لوك**)  **اللام** ve **الواو** ve **الكاف** tek bir kelimedir. Denir: lokmayı **لُكْتُ**; onu **ألُوكُها**; **لَوْكاً**. Ve falan kimse insanların ırzlarını **يَلُوكُ**, onları çekiştirdiğinde.

(**لوم**)  **اللام** ve **الواو** ve **الميم** iki kelimedir; birisi siteme ve kınamaya, öteki yavaşlamaya delâlet eder.
Birincisi **اللَّوْم**dur; o kınamadır. Dersin: onu **لُمْتُه** **لَوْماً**; adam **مَلوم**dur. Ve **المُلِيم**: kınamayı hak eden kimsedir. Ve **اللَّوْماء**([17]): kınamadır; ve **رجل لُوَمة**: insanları kınar. Ve **لُومة**: kınanır.
Öteki kelime **التلوُّم**dur; o, oyalanmadır. Ve denir: **اللاَّمَة**: insanın kendisi sebebiyle kınandığı iştir([18]).

(**لون**)  **اللام** ve **الواو** ve **النون** tek bir kelimedir; o, şeyin simasıdır: bundan **اللَّون**: şeyin rengi; kızıllık ve siyahlık gibi. Ve denir: falan **تلوَّن** etti: ahlâkı değişti. Ve **اللَّوْن**: hurmadan bir cinstir. Ve **اللِّينَة**: hurma ağacıdır; ondandır; ve içindeki **الياء**’ın aslı **واو**dur. Allah Teâlâ dedi: ﴿ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ﴾ [الحشر 5]. Ve Allah doğruyu daha iyi bilir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- اللوح: واحد ألواح السفينة. قال تعالى: ﴿وحملناه على ذات ألواح ودسر﴾ [القمر/13] وما يكتب فيه من الخشب ونحوه، وقوله تعالى: ﴿في لوح محفوظ﴾ [البروج/22] فكيفيته تخفى علينا إلا بقدر ما روي لنا في الأخبار، وهو المعبر عنه بالكتاب في قوله: ﴿إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير﴾ [الحج/70] واللوح: العطش، ودابة ملواح: سريع العطش، واللوح أيضا، بضم اللام: الهواء بين السماء والأرض، والأكثرون على فتح اللام إذا أريد به العطش، وبضمه إذا كان بمعنى الهواء، ولا يجوز فيه غير الضم. ولوحه الحر: غيره، ولاح الحر لوحا: حصل في اللوح، وقيل: هو مثل لمح. ولاح البرق، وألاح: إذا أومض، وألاح بسيفه: أشار به.

##### Türkçe

- **اللوح**: geminin tahtalarından bir tanesi. Yüce Allah dedi: ﴿وحملناه على ذات ألواح ودسر﴾ [القمر/13]. Ve onun içinde yazı yazılan şey; ağaçtan ve benzerinden. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿في لوح محفوظ﴾ [البروج/22]; onun keyfiyeti bize gizli kalır; ancak bize haberlerde rivayet olunan miktarınca (biliriz). Ve o, şu sözünde **الكتاب** ile ifade olunandır: ﴿إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير﴾ [الحج/70]. Ve **اللوح**: susuzluk. Ve **دابة ملواح**: susuzluğu çabuk olan. Ve **اللوح** da, **اللام**’ın zammesiyle: gök ile yer arasındaki hava. Ve çoğunluk, susuzluk kastedildiğinde **اللام**’ın fethası üzerinde; hava manasında olduğunda ise onun zammesi üzerindedir; onda zammeden başkası caiz olmaz. Ve **لوحه الحر**: başkası. Ve **لاح الحر لوحا**: **اللوح**’ta meydana geldi. Ve denildi ki: o, **لمح** gibidir. Ve **لاح البرق**; ve **ألاح**: şimşek çaktığı zaman. Ve **ألاح بسيفه**: onunla işaret etti.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل و ح
لاح البرق والنجم وغيرهما وألاح‏.‏
قال جران العود‏:‏ أراقب لوحاً من سهيل كأنه إذا ما بدا من آخر الليل يطرف وقال المتلمس‏:‏ وقد ألاح سهيل بعد ما هجعوا كأنه ضرم بالكفّ مقبوس ولاحته النار والسموم ولوّحته‏:‏ غيّرته وسفعت وجهه ولاحه السّفر والعطش ولوّحه ولاح والتاح‏:‏ عطش وهو ملتاح وبه لوحٌ شديد‏.‏
وبعيرٌ ملواح وإبل ملاويح‏:‏ سريعة العطش‏.‏
وكتب في اللوح والألواح ‏"‏ وحملناه على ذات ألواحٍ ‏"‏ ونظرت إلى لوائحه وألواحه إلى ظواهره‏.‏
قال يصف امرأة‏:‏ تمسي كألواح السّلاح وتض - حى كالمهاة صبيحة القطر ومن المجاز‏:‏ ألاح بسيفه وبثوبه ولوّح به‏:‏ لمع به‏.‏
ولوح للكلب برغيف فتبعه‏.‏
وألاح من الشيء وأشاح‏:‏ أشفق وحذر‏.‏
ولوّحته بالعصى والنعل‏:‏ علوته بها‏.‏
ولاح لي أمرك‏.‏
ولاح لي فلان‏:‏ برز‏.‏
ولم يبق منه إلا الألواح‏:‏ العظام العراض للمهزول‏.‏
وقال الأعشى‏:‏ لعمري لقد لاحت عيون كثيرة إلى ضوء نارٍ باليفاع تحرّق أي بصّت نحوها ناظرة أو ظمئت إليها شاخصة‏.‏

##### Türkçe

ل و ح
**لاح** şimşek, yıldız ve başkaları; ve **ألاح**.
جران العود dedi:
“**لوحاً**’u Süheyl’den gözetlerim; sanki o, gecenin sonundan göründüğü vakit göz kırpar.”
Ve el-Mutalammis dedi:
“Ve onlar uyuduktan sonra Süheyl **ألاح** etti; sanki avuçla tutuşmuş bir kor parçası yakılmıştır.”
Ateş ve sıcak rüzgârlar onu **لاحته**; ve onu **لوّحته**: onu değiştirdim ve yüzünü kararttım. Sefer ve susuzluk onu **لاحه**; ve onu **لوّحه**.
**لاح** ve **التاح**: susadı; o **ملتاح**tır; ve onda şiddetli bir **لوحٌ** vardır.

Ve **ملواح** bir deve ve **ملاويح** develer: susamaya çabuk (olan).

Ve **اللوح** ve **الألواح** üzerine yazdı: “Ve onu **ذات ألواحٍ** üzerine bindirdik.”
Ve **لوائحه**’ne ve **ألواحه**’ne, yani dış yüzlerine baktım.

Bir kadını vasfederek dedi:
“Akşamlar **ألواح السّلاح** gibi olur ve kuşluk vakti — yağmur sabahında — yaban sığırı gibi olur.”
Ve mecazdandır: kılıcıyla ve elbisesiyle **ألاح** etti ve onunla **لوّح** etti: onunla parladı.

Köpeğe bir ekmekle **لوح** etti de o da onu takip etti.

Bir şeyden **ألاح** etti ve **أشاح**: acıdı (çekindi) ve sakındı.

Onu sopa ve nalınla **لوّحته**: onunla üzerine çıktım (vurdum).

İşin bana **لاح** etti.

Bana falan **لاح** etti: ortaya çıktı.

Ondan **الألواح**’dan başka bir şey kalmadı: zayıfın geniş kemikleri.

Ve el-A‘şâ dedi:
“Ömrüme yemin olsun, birçok göz **لاحت** etti; yüksek yerde tutuşan bir ateşin ışığına.”
Yani ona doğru bakarak baktı; yahut ona susayarak gözlerini dikti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اللَّوْحُ: كلُّ صَفِيحة عريضة من صفائح الخشب؛ الأَزهري: اللَّوْحُ صفيحة من صفائح الخشب، والكَتِف إِذا كتب عليها سميت لَوْحاً. واللوحُ: الذي يكتب فيه. واللوح: اللوح المحفوظ. وفي التنزيل: في لوح محفوظ؛ يعني مُسْتَوْدَع مَشِيئاتِ الله تعالى، وإِنما هو على المَثَلِ. وكلُّ عظم عريض: لَوْحٌ، والجمع منهما أَلواحٌ، وأَلاوِيحُ جمع الجمع؛ قال سيبويه: لم يُكَسَّرْ هذا الضرب على أَفْعُلٍ كراهيةَ الضم على الواو« وقوله عز وجل: وكتبنا له في الأَلْواحِ؛ قال الزجاج: قيل في التفسير إِنهما كانا لَوْحَيْن، ويجوز في اللغة أَن يقال لِلَّوْحَيْنِ أَلواح، ويجوز أَن يكون أَلواحٌ جمعَ أَكثر من اثنين. وأَلواحُ الجسد: عظامُه ما خلا قَصَبَ اليدين، والرجلين، ويُقال: بل الأَلواحُ من الجسد كلُّ عظم فيه عِرَضٌ. والمِلْواحُ: العظيم الأَلواح؛ قال:
يَتْبَعْنَ إِثْرَ بازِلٍ مِلْواحِ
وبعير مِلْواحٌ ورجل مِلْواحٌ.
ولَوْحُ الكَتِف: ما مَلُسَ منها عند مُنْقَطَعِ غيرها من أَعلاها؛ وقيل: اللوحُ الكَتفُ إِذا كتب عليها. واللَّوْحُ، واللُّوحُ أَعْلى: أَخَفُّ العَطَشِ، وعَمَّ بعضهم به جنس العطش؛ وقال اللحياني: اللُّوحُ سرعة العطش. وقد لاحَ يَلُوحُ لَوْحاً ولُواحاً ولُؤُوحاً، الأَخيرة عن اللحياني، ولَوَحاناً والْتَاحَ: عَطِشَ؛ قال رؤبة:
يَمْصَعْنَ بالأَذْنابِ من لُوحٍ وبَقّ
ولَوَّحه: عَطَّشه. ولاحَه العَطَشُ ولَوَّحَه إِذا غَيَّره. والمِلْواحُ: العطشانُ. وإِبلٌ لَوْحَى أَي عَطْشَى. وبعير مِلْوَحٌ ومِلْواحٌ ومِلْياحٌ: كذلك، الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، فأَما مِلْواحٌ فعلى القياس، وأَما مِلْياحٌ فنادر؛ قال ابن سيده: وكأَنَّ هذه الواو إِنما قلبت ياء عندي لقرب الكسرة، كأَنهم توهموا الكسرة في لام مِلْواح حتى كأَنه لِواحٌ، فانقلبت الواو ياء لذلك. ومَرْأَة ملْواحٌ: كالمذكر؛ قال ابن مُقْبِل: بِيضٌ مَلاوِيحُ، يومَ الصَّيْفِ، لا صُبُرٌ
على الهَوانِ، ولا سُودٌ، ولا نُكُعُ
أَبو عبيد: المِلْواحُ من الدواب السريعُ العطشِ؛ قال شمر وأَبو الهيثم: هو الجَيِّدُ الأَلواح العظيمها. وقيل: أَلواحه ذراعاه وساقاه وعَضُداه. ولاحَه العطشُ لَوْحاً ولَوَّحَه: غَيَّرَه وأَضمره؛ وكذلك السفرُ والبردُ والسُّقْمُ والحُزْنُ؛ وأَنشد:
ولم يَلُحْها حَزَنٌ على ابْنِمِ،
ولا أَخٍ ولا أَبٍ، فَتَسْهُمِ
وقِدْحٌ مُلَوَّحٌ: مُغَيَّر بالنار، وكذلك نَصْلٌ مُلَوَّحٌ. وكل ما غَيَّرته النارُ، فقد لَوَّحَته، ولَوَّحَته الشمسُ كذلك غَيَّرته وسَفَعَتْ وجْهَه. وقال الزجاج في قوله عز وجل: لَوَّاحةٌ للبشر أَي تُحْرِقُ الجلدَ حتى تُسَوِّده؛ يقال: لاحَه ولَوَّحَه. ولَوَّحْتُ الشيءَ بالنار: أَحميته؛ قال جِرانُ العَوْدِ واسمه عامر بن الحرث:
عُقابٌ عَقَنْباةٌ، كَأَنَّ وَظِيفَها
وخُرْطُومَها الأَعْلى، بنارٍ مُلَوَّحُ
وفي حديث سَطِيح في رواية:
يَلوحُه في اللُّوحِ بَوْغاءُ الدِّمَنْ
اللُّوحُ: الهواء. ولاحَه يَلوحُه: غَيَّرَ لونَه. والمِلْواحُ: الضامر، وكذلك الأُنثى؛ قال:
من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ
وامرأَة مِلْواحٌ ودابة مِلواحٌ إِذا كان سريع الضُّمْر. ابن الأَثير: وفي أَسماء دوابه، عليه السلام، أَن اسم فرسه مُلاوِحٌ، وهو الضامر الذي لا يَسْمَنُ، والسريع العطش والعظيمُ الأَلواح، وهو المِلْواحُ أَيضاً. واللَّوْحُ: النظرة كاللَّمْحة. ولاحَه ببصره لَوْحةً: رآه ثم خَفِيَ عنه؛ وأَنشد:
وهل تَنْفَعَنِّي لَوْحةٌ لو أَلُوحُها؟
ولُحْتُ إِلى كذا أَلُوحُ إِذا نظرت إِلى نار بعيدة؛ قال الأَعشى: لَعَمْري لقد لاحتَ عُيُونٌ كثيرةٌ،
إِلى ضَوْءِ نارٍ، في يَفاعٍ تُحَرَّقُ
أَي نَظَرَتْ.
ولاحَ البرقُ يَلوح لَوْحاً ولُؤُوحاً ولَوَحاناً أَي لمَحَ. وأَلاحَ البرقُ: أَوْمَضَ، فهو مُلِيح؛ وقيل: أَلاحَ ما حَوْله؛ قال أَبو ذؤيب: رأَيتُ، وأَهْلي بِوادِي الرَّجِيـ
ـعِ من نَحْوِ قَيْلَةَ، بَرْقاً مُلِيحا
وأَلاحَ بالسيف ولَوَّحَ: لمَعَ به وحَرَّكه. ولاحَ النجمُ: بدا. وأَلاحَ: أَضاء وبدا وتلأْلأَ واتسع ضَوْءُه؛ قال المُتَلَمِّسُ: وقد أَلاحَ سُهَيْلٌ، بعدما هَجَعُوا،
كأَنه ضَرَمٌ، بالكَفِّ، مَقْبُوسُ
ابن السكيت: يقال لاحَ سُهَيْلُ إِذا بدا، وأَلاحَ إِذا تلأْلأَ؛ ويقال: لاحَ السيفُ والبرقُ يَلُوحُ لَوْحاً. ويقال للشيء إِذا تلأْلأَ: لاحَ يَلوحُ لَوْحاً ولُؤُوحاً. ولاح لي أَمرُك وتَلَوَّحَ: بانَ ووَضَحَ. ولاحَ الرجلُ يَلُوح لُؤُوحاً: برز وظهر. أَبو عبيد: لاحَ الرجلُ وأَلاحَ، فهو لائح ومُلِيحٌ إِذا برز وظهر؛ وقول أَبي ذؤيب:
وزَعْتَهُمُ حتى إِذا ما تَبَدَّدوا
سِراعاً، ولاحَتْ أَوْجُهٌ وكُشُوحُ
إِنما يريد أَنهم رُمُوا فسقطت تِرَسَتُهم ومَعابِلُهُمْ، وتفرّقوا فأَعْوَرُوا لذلك وظهرتْ مَقاتِلُهم. ولاحَ الشيبُ يَلوح في رأْسه: بدا. ولَوَّحه الشيبُ: بَيَّضَه؛ قال:
من بَعْدِ ما لَوَّحَكَ القَتيرُ
وقال الأَعشى:
فلئن لاحَ في الذُّؤابةِ شَيْبٌ،
يا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَواني
وقول خُفافِ بن نُدْبَةَ أَنشده يعقوب في المقلوب:
فإِمَّا تَرَيْ رأْسِي تَغَيَّرَ لَوْنُه،
ولاحتْ لَواحِي الشيبِ في كلِّ مَفْرَقِ
قال: أَراد لوائحَ فقَلَبَ. وأَلاحَ بثوبه ولَوَّح به، الأَخيرة عن اللحياني: أَخذ طَرَفَه بيده من مكان بعيد، ثم أَداره ولمَع به ليُرِيَهُ من يحبُّ أَن يراه. وكلُّ من لمَع بشيء وأَظهره، فقد لاحَ به ولَوَّح وأَلاحَ، وهما أَقل. وأَبيضُ يَقَقٌ ويَلَقٌ، وأَبيضُ لِياحٌ ولَياحٌ إِذا بُولِغَ في وصفه بالبياض، قلبت الواو في لَياح ياء استحساناً لخفة الياء، لا عن قوّة علة. وشيء لَِياحٌ: أَبيض؛ ومنه قيل للثور الوحشي لَِياحٌ لبياضه؛ قال الفراء: إِنما صارت الواو في لياح ياء لانكسار ما قبلها؛ وأَنشد:أَقَبُّ البَطْنِ خَفَّاقُ الحَشايا،
يُضِيءُ الليلَ كالقَمَرِ اللِّياحِ
قال ابن بري: البيت لمالك بن خالد الخُناعِي يمدح زُهَيرَ بنَ الأَغَرّ، قال: والصواب أَن يقول في اللِّياحِ إِنه الأَبيض المتلأْلئ؛ ومنه قولهم: أَلاحَ بسيفه إِذا لمع به. والذي في شعره خَفَّاقٌ حشاه، قال: وهو الصحيح أَي يَخْفِقُ حَشاه لقلة طُعْمِه؛ وقبله:
فَتًى ما ابنُ الأَغَرِّ إِذا شَتَوْنا،
وحُبَّ الزادُ في شَهْرَيْ قُِماحِ
وشهْرا قُِمحٍ هما شهرا البرد.
واللِّياحُ واللَّياحُ: الثور الوحشي وذلك لبياضه. واللَّياحُ أَيضاً: الصبح. ولقيته بِلَياحٍ إِذا لقيته عند العصر والشمس بيضاء، الياس في كل ذلك منقلبة عن واو للكسرة قبلها؛ وأَما لَياحٌ فشاذ انقلبت واوه ياء لغير علة إِلاَّ طلب الخفة. وكان لحمزة بن عبد المطلب، رضي الله عنه، سيف يقال له لَِياحٌ؛ ومنه قوله:
قد ذاقَ عُثْمانُ، يومَ الجَرِّ من أُحُدٍ،
وَقْعَ اللَّياحِ، فأَوْدَى وهو مَذموم
قال ابن الأَثير: هو من لاحَ يَلوح لِياحاً إِذا بدا وظهر. والأَلواحُ: السِّلاحُ ما يَلوحُ منه كالسيف والسِّنان؛ قال ابن سيده: والأَلواحُ ما لاحَ من السلاح وأَكثر ما يُعْنى بذلك السيوفُ لبياضِها؛ قال عمرو بن أَحمر الباهلي:
تُمْسِي كأَلْواحِ السلاحِ، وتُضْـ
ـحِي كالمَهاةِ، صَبِيحةَ القَطْرِ
قال ابن بري: وقيل في أَلواح السلاح إِنها أَجفانُ السيوف لأَن غِلافَها من خشب، يراد بذلك ضمورها؛ يقول: تمسي ضامرة لا يضرها ضُمْرُها، وتصبح كأَنها مَهاةٌ صبيحةَ القطر، وذلك أَحسن لها وأَسرع لعَدْوها. وأَلاحَه: أَهلكه.
واللُّوحُ، بالضم: الهواء بين السماء والأَرض؛ قال:
لطائر ظَلَّ بنا يخُوتُ،
يَنْصَبُّ في اللُّوحِ، فما يَفوتُ
وقال اللحياني: هو اللُّوحُ واللَّوْحُ، لم يحك فيه الفتح غيره. ويقال: لا أَفعل ذلك ولو نَزَوْتَ في اللُّوحِ أَي ولو نَزَوْتَ في السُّكاك، والسُّكاكُ: الهواءُ الذي يلاقي أَعْنانَ السماء.
ولَوَّحه بالسيف والسَّوْط والعصا: علاه بها فضربه. وأَلاحَ بَحقي: ذهب به. وقلت له قولاً فما أَلاحَ منه أَي ما استحى. وأَلاحَ من الشيء: حاذر وأَشْفَقَ؛ قال:
يُلِحْنَ من ذي دَأَبٍ شِرْواطِ،
مُحْتَجِزٍ بخَلَقٍ شِمْطاطِ
ويروى: ذي زَجَلٍ. وأَلاحَ من ذلك الأَمر إِذا أَشفق؛ ومنه يُلِيحُ إِلاحةً؛ قال وأَنشدنا أَبو عمرو:
إِنّ دُلَيْماً قد أَلاحَ بِعَشي،
وقال: أَنْزِلْنِي فلا إِيضاعَ بي
أَي لا سير بي؛ وهذا في الصحاح:
إِنَّ دُلَيماً قد أَلاح من أَبي
قال ابن بري: دُلَيم اسم رجل. والإِيضاعُ: سير شديد. وقوله فلا إِيضاع بي أَي لست أَقدر على أَن أَسيرَ الوُضْعَ، والياء رَوِيُّ القصيدة بدليل قوله بعد هذا:
وهُنَّ بالشُّقْرةِ يَفْرِينَ الفَرِي
هنّ ضمير الإِبل. والشُّقْرة: موضع. ويَفْرِينَ الفَرِي أَي يأْتين بالعجب في السير. وأَلاحَ على الشيء: اعتمد. وفي حديث المغيرة: أَتحلف عند مِنبر رسول الله، صلى الله عليه وسلم؛ فأَلاحَ من اليمين أَي أَشفق وخاف.والمِلْواحُ: أَن يَعْمِدَ إِلى بُومةٍ فيَخِيطَ عينها، ويَشُدَّ في رجلها صوفة سوداء، ويَجعلَ له مَِرْبَأَةً ويَرْتَبِئَ الصائدُ في القُتْرةِ ويُطِيرها ساعةً بعد ساعة، فإِذا رآها الصقر أَو البازي سقط عليها فأَخذه الصياد، فالبومة وما يليها تسمى مِلْواحاً.

##### Türkçe

**اللَّوْحُ**: tahtanın levhalarından her geniş levha; el-Ezherî:
**اللَّوْحُ** tahtanın levhalarından bir levhadır; **الكَتِف** üzerine yazıldığı zaman ona **لَوْحاً** denildi. Ve **اللوحُ**:
içine yazılan şey. Ve **اللوح**: **اللوح المحفوظ**. Ve tenzîlde: **في لوح محفوظ**; yani
Allah Teâlâ’nın meşîetlerinin emanet edildiği yer; ancak o, misal üzerinedir. Ve her geniş
kemik: **لَوْحٌ**; ikisinin de çoğulu **أَلواحٌ**’dır; ve **أَلاوِيحُ** çoğulun çoğuludur; Sîbeveyh dedi:
“Bu tür, **أَفْعُلٍ** üzerine kırılmadı; vâv üzerine dammadan hoşlanmama sebebiyle.” Ve O’nun عز
وجل sözü: **وكتبنا له في الأَلْواحِ**; Zeccâc dedi: tefsirde denildi ki ikisi
**لَوْحَيْن** idi; ve dilde, iki **لَوْح** için **أَلواح** denilmesi câizdir; ve câizdir ki
**أَلواحٌ** ikiden fazlanın çoğulu olsun. Ve **أَلواحُ الجسد**: elin ve
ayağın kamışları (ince kemikleri) hariç kemikleridir; ve denilir: bilakis bedenden **الأَلواحُ**
onda enine (genişlik) bulunan her kemiktir. Ve **المِلْواحُ**: **الأَلواح**ı büyük olan; dedi ki:
يَتْبَعْنَ إِثْرَ بازِلٍ مِلْواحِ
Ve **مِلْواحٌ** deve ve **مِلْواحٌ** adam.

Ve **لَوْحُ الكَتِف**: onun üst tarafından, diğerinin kesildiği yerde ondan pürüzsüz olan kısım;
ve denildi: **اللوحُ** üzerine yazıldığı zaman **الكَتفُ**tur. Ve **اللَّوْحُ** ve **اللُّوحُ** (en üst derecede): susuzluğun
en hafifi; bazıları bununla susuzluğun cinsini genelledi; Lihyânî dedi: **اللُّوحُ** susuzluğun süratidir.
Ve gerçekten **لاحَ يَلُوحُ** **لَوْحاً** ve **لُواحاً** ve **لُؤُوحاً**; sonuncusu Lihyânî’den;
ve **لَوَحاناً** ve **الْتَاحَ**: susadı; Ru’be dedi:
يَمْصَعْنَ بالأَذْنابِ من لُوحٍ وبَقّ
Ve **لَوَّحه**: onu susattı. Ve **لاحَه العَطَشُ** ve **لَوَّحَه** onu değiştirdiği zaman.

Ve **المِلْواحُ**: susamış olan. Ve **إِبلٌ لَوْحَى** yani susamış. Ve **مِلْوَحٌ** ve **مِلْواحٌ**
ve **مِلْياحٌ** deve: böyledir; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den; fakat **مِلْواحٌ** kıyas üzerinedir,
**مِلْياحٌ** ise nâdirdir; İbn Sîde dedi: sanki bu vâv ancak benim yanımda kesre yakınlığından dolayı yâ’ya çevrildi;
sanki onlar **مِلْواح**ın lâmında kesre vehmettiler, ta ki sanki o **لِواحٌ** gibi oldu;
bu sebeple vâv yâ’ya döndü. Ve **مَرْأَة ملْواحٌ**: müzekker gibi; İbn Mukbil dedi:
بِيضٌ مَلاوِيحُ، يومَ الصَّيْفِ، لا صُبُرٌ
على الهَوانِ، ولا سُودٌ، ولا نُكُعُ
Ebû Ubeyd: **المِلْواحُ** hayvanlardan susuzluğu çabuk olan (şey)dir; Şemmer ve Ebû’l-Heysem dedi:
o, **الأَلواح**ı iyi olan, onları büyük olandır. Ve denildi: onun **أَلواحه** iki ziraı, iki baldırı ve iki pazusudur.

Ve **لاحَه العطشُ** **لَوْحاً** ve **لَوَّحَه**: onu değiştirdi ve onu zayıflattı; aynı şekilde yolculuk
ve soğuk ve hastalık ve hüzün; ve inşâd etti:
ولم يَلُحْها حَزَنٌ على ابْنِمِ،
ولا أَخٍ ولا أَبٍ، فَتَسْهُمِ
Ve **قِدْحٌ مُلَوَّحٌ**: ateşle değiştirilmiş; aynı şekilde **نَصْلٌ مُلَوَّحٌ**. Ve ateşin
değiştirdiği her şey, onu **لَوَّحَ** etmiştir; ve güneş onu **لَوَّحَ** etti: aynı şekilde onu değiştirdi
ve yüzünü kararttı. Zeccâc, O’nun عز وجل sözü hakkında dedi: **لَوَّاحةٌ للبشر** yani deriyi yakar
ta ki onu karartsın; denilir: **لاحَه** ve **لَوَّحَه**. Ve ben şeyi ateşle **لَوَّحْتُ**: onu ısıttım;
Cırânü’l-‘Avd (adı Âmir b. el-Hâris) dedi:
عُقابٌ عَقَنْباةٌ، كَأَنَّ وَظِيفَها
وخُرْطُومَها الأَعْلى، بنارٍ مُلَوَّحُ
Ve Satîh hadîsinde bir rivayette:
يَلوحُه في اللُّوحِ بَوْغاءُ الدِّمَنْ
**اللُّوحُ**: hava. Ve **لاحَه يَلوحُه**: onun rengini değiştirdi. Ve **المِلْواحُ**: zayıf (ince) olan,
aynı şekilde dişisi; dedi ki:
من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ
Ve **امرأَة مِلْواحٌ** ve **دابة مِلْواحٌ**: hızlı zayıflayan olduğu zaman. İbnü’l-Esîr:
Onun, عليه السلام, bineklerinin adları içinde, atının adının **مُلاوِحٌ** olduğu (vardır); o, semirmeyen zayıf olandır;
ve susuzluğu çabuk olan ve **الأَلواح**ı büyük olan; o da **المِلْواحُ**tır ayrıca.

Ve **اللَّوْحُ**: bakış; **اللَّمْحة** gibi. Ve **لاحَه ببصره لَوْحةً**: onu gördü, sonra ondan gizlendi;
ve inşâd etti:
وهل تَنْفَعَنِّي لَوْحةٌ لو أَلُوحُها؟
Ve **لُحْتُ إِلى كذا أَلُوحُ**: uzak bir ateşe baktığım zaman; A‘şâ dedi:
لَعَمْري لقد لاحتَ عُيُونٌ كثيرةٌ،
إِلى ضَوْءِ نارٍ، في يَفاعٍ تُحَرَّقُ
yani baktı.

Ve **لاحَ البرقُ يَلوح** **لَوْحاً** ve **لُؤُوحاً** ve **لَوَحاناً**: yani parladı (göz kırptı). Ve **أَلاحَ**
şimşek: ışıldadı; o hâlde o **مُلِيح**tir; ve denildi: çevresini **أَلاحَ** etti; Ebû Züeyb dedi:
رأَيتُ، وأَهْلي بِوادِي الرَّجِيـ
ـعِ من نَحْوِ قَيْلَةَ، بَرْقاً مُلِيحا
Ve kılıçla **أَلاحَ** ve **لَوَّحَ**: onunla parladı ve onu hareket ettirdi. Ve **لاحَ النجمُ**: göründü.
Ve **أَلاحَ**: aydınlandı ve göründü ve parıldadı ve ışığı genişledi; el-Mutalammis dedi:
وقد أَلاحَ سُهَيْلٌ، بعدما هَجَعُوا،
كأَنه ضَرَمٌ، بالكَفِّ، مَقْبُوسُ
İbnü’s-Sikkît: **لاحَ سُهَيْلُ** denilir, göründüğü zaman; ve **أَلاحَ** denilir, parıldadığı zaman; ve denilir:
**لاحَ السيفُ والبرقُ يَلُوحُ** **لَوْحاً**. Ve bir şey parıldadığı zaman ona denilir: **لاحَ
يَلوحُ** **لَوْحاً** ve **لُؤُوحاً**. Ve bana senin işin **لاحَ** etti ve **تَلَوَّحَ**: açığa çıktı ve netleşti.
Ve **لاحَ الرجلُ يَلُوح** **لُؤُوحاً**: belirdi ve göründü. Ebû Ubeyd: **لاحَ الرجلُ** ve **أَلاحَ**; o hâlde o **لائح** ve **مُلِيحٌ**dur, belirdiği ve göründüğü zaman; Ebû Züeyb’in sözü:
وزَعْتَهُمُ حتى إِذا ما تَبَدَّدوا
سِراعاً، ولاحَتْ أَوْجُهٌ وكُشُوحُ
Ancak şunu ister: onlar atıldılar da kalkanları ve baltaları düştü; ve dağıldılar,
bu sebeple yanları açıldı ve öldürülecek yerleri göründü. Ve **لاحَ الشيبُ يَلوح في رأْسه**: göründü.
Ve **لَوَّحه الشيبُ**: onu beyazlattı; dedi ki:
من بَعْدِ ما لَوَّحَكَ القَتيرُ
Ve A‘şâ dedi:
فلئن لاحَ في الذُّؤابةِ شَيْبٌ،
يا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَواني
Ve Hufâf b. Nudbe’nin sözü; Ya‘kûb onu **المقلوب**da inşâd etti:
فإِمَّا تَرَيْ رأْسِي تَغَيَّرَ لَوْنُه،
ولاحتْ لَواحِي الشيبِ في كلِّ مَفْرَقِ
Dedi: **لوائحَ**ı kastetti de ters çevirdi. Ve elbisesiyle **أَلاحَ** ve onunla **لَوَّحَ**; sonuncusu Lihyânî’den:
elini uzaktan onun ucuna aldı, sonra onu çevirdi ve onunla parladı ki onu, görmesini sevdiği kimseye göstersin.
Ve bir şeyle parlayan ve onu ortaya çıkaran herkes, onunla **لاحَ** ve **لَوَّحَ** ve **أَلاحَ** etmiştir; ikisi daha azdır.
Ve **أَبيضُ يَقَقٌ** ve **يَلَقٌ**, ve **أَبيضُ لِياحٌ** ve **لَياحٌ**: beyazlıkla vasfında mübalağa edildiği zaman;
**لَياح**ta vâv, yâ’nın hafifliğini güzel görerek yâ’ya çevrildi; güçlü bir illet sebebiyle değil. Ve **شيء لَِياحٌ**: beyaz;
ondan dolayı yaban öküzüne beyazlığından ötürü **لَِياحٌ** denildi; Ferrâ dedi: **لياح**ta vâv ancak öncesinin kesreli olmasından dolayı yâ oldu;
ve inşâd etti:أَقَبُّ البَطْنِ خَفَّاقُ الحَشايا،
يُضِيءُ الليلَ كالقَمَرِ اللِّياحِ
İbn Berrî dedi: beyit, Mâlik b. Hâlid el-Hunâ‘î’nindir; Züheyr b. el-Eğarr’ı medheder; dedi: ve doğru olan, **اللِّياحِ** hakkında onun beyaz, parıldayan olduğunun söylenmesidir;
ondandır onların sözü: kılıcıyla **أَلاحَ** etti, onunla parladığı zaman. Ve onun şiirinde olan: **خَفَّاقٌ حشاه**; dedi: ve o doğrudur; yani tadının azlığından dolayı içi çarpar; ve ondan önce:
فَتًى ما ابنُ الأَغَرِّ إِذا شَتَوْنا،
وحُبَّ الزادُ في شَهْرَيْ قُِماحِ
Ve **شهْرا قُِمحٍ** soğuğun iki ayıdır.

Ve **اللِّياحُ** ve **اللَّياحُ**: yaban öküzü; bu, beyazlığından dolayıdır. Ve **اللَّياحُ** ayrıca:
sabah. Ve onu **بِلَياحٍ** ile karşıladım: onu ikindi vaktinde, güneş beyaz iken karşıladığım zaman;
**الياس** bütün bunlarda, öncesindeki kesreden dolayı vâvdan dönmüştür; fakat **لَياحٌ** şâzdır; vâvı, hafiflik istemekten başka bir illet olmaksızın yâ’ya dönmüştür.
Ve Hamza b. Abdülmuttalib’in, رضي الله عنه, **لَِياحٌ** denilen bir kılıcı vardı; ondandır onun sözü:
قد ذاقَ عُثْمانُ، يومَ الجَرِّ من أُحُدٍ،
وَقْعَ اللَّياحِ، فأَوْدَى وهو مَذموم
İbnü’l-Esîr dedi: o, **لاحَ يَلوح** **لِياحاً**dan (gelir); göründüğü ve ortaya çıktığı zaman. Ve **الأَلواحُ**:
silah; ondan parlayan şey, kılıç ve mızrak ucu gibi; İbn Sîde dedi: ve **الأَلواحُ**, silahtan parlayan şeydir; bununla en çok kastedilen kılıçlardır, beyazlıklarından dolayı; Amr b. Ahmer el-Bâhilî dedi:
تُمْسِي كأَلْواحِ السلاحِ، وتُضْـ
ـحِي كالمَهاةِ، صَبِيحةَ القَطْرِ
İbn Berrî dedi: ve **أَلواح السلاح** hakkında denildi ki onlar kılıçların kınlarıdır; çünkü kılıfları tahtadandır; bununla onun zayıflığı kastedilir; der ki: akşamlar zayıf olur, zayıflığı ona zarar vermez;
ve yağmur sabahı sanki bir yaban ineği gibi sabahlar; bu, ona daha güzeldir ve koşmasına daha süratlidir. Ve **أَلاحَه**: onu helâk etti.

Ve **اللُّوحُ**, damme ile: gök ile yer arasındaki hava; dedi ki:
لطائر ظَلَّ بنا يخُوتُ،
يَنْصَبُّ في اللُّوحِ، فما يَفوتُ
Lihyânî dedi: o **اللُّوحُ** ve **اللَّوْحُ**tur; fethi (açık harekeyi) ondan başkası rivayet etmedi. Ve denilir:
Ben bunu yapmam, isterse **اللُّوحِ** içinde sıçramış ol; yani isterse **السُّكاك** içinde sıçramış ol; ve **السُّكاكُ**: göğün dizginlerine (ufkuna) değen havadır.

Ve kılıçla, kamçıyla ve sopayla onu **لَوَّحه**: onunla üzerine çıktı da onu dövdü. Ve hakkımla **أَلاحَ**: onu götürdü.
Ve ona bir söz söyledim de ondan **أَلاحَ** etmedi: yani utanmadı. Ve bir şeyden **أَلاحَ**: sakındı
ve korktu; dedi ki:
يُلِحْنَ من ذي دَأَبٍ شِرْواطِ،
مُحْتَجِزٍ بخَلَقٍ شِمْطاطِ
Ve rivayet olunur: **ذي زَجَلٍ**. Ve o işten **أَلاحَ** etti: korktuğu zaman; ve ondan **يُلِيحُ** **إِلاحةً**; dedi ve Ebû Amr bize inşâd etti:
إِنّ دُلَيْماً قد أَلاحَ بِعَشي،
Ve dedi: **أَنْزِلْنِي فلا إِيضاعَ بي**
yani benimle yürüyüş yok; ve bu, **الصحاح**tadır:
إِنَّ دُلَيماً قد أَلاح من أَبي
İbn Berrî dedi: **دُلَيم** bir adamın adıdır. Ve **الإِيضاعُ**: şiddetli yürüyüş. Ve onun sözü **فلا إِيضاع بي**: yani ben **الوُضْعَ** yürüyüşünü yapmaya güç yetiremem; ve yâ, kasidenin revîsidir; bundan sonra söylediği söz delildir:
وهُنَّ بالشُّقْرةِ يَفْرِينَ الفَرِي
**هنّ** develerin zamiridir. Ve **الشُّقْرة**: bir yerdir. Ve **يَفْرِينَ الفَرِي**: yani yürüyüşte acayip şey getirirler. Ve bir şey üzerine **أَلاحَ**: dayandı.
Ve Muğîre hadîsinde: Resûlullah’ın, صلى الله عليه وسلم, minberi yanında yemin mi ediyorsun; derken yeminden **أَلاحَ** etti: yani çekindi
ve korktu. Ve **المِلْواحُ**: bir baykuşa yönelip onun gözünü dikmesi, ayağına siyah bir yün bağlaması, ona bir **مَِرْبَأَةً** yapması ve avcının
**القُتْرةِ** içinde pusuya yatması; onu saatten saate uçurması; onu doğan yahut çakır kuşu gördüğü zaman onun üzerine düşer,
avcı onu yakalar; baykuş ve ona bitişik olan şey **مِلْواحاً** diye adlandırılır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل و ح * * لاَحَ * الشيء لمح أي لمع وبابه قال ولاح البرق و * ألاَحَ * أومض و * لَوَّحَتْهُ * الشمس * تَلْوِيحاً * غيَّرته وسفعت وجهه

##### Türkçe

* **ل و ح** * * **لاَحَ** * şey, parladı; yani parladı; ve babı **قال**’dır. Ve şimşek parladı. Ve * **ألاَحَ** *: şimşek çaktırdı. Ve * **لَوَّحَتْهُ** * güneş * **تَلْوِيحاً** *: onu değiştirdi ve yüzünü kararttı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

اللوح: كل صفيحة عريضة، خشبا أو عظما، ومثله في المحكم والتهذيب. ألواح، وألاويح جج أي جمع الجمع، قال سيبويه: لم يكسر هذا الضرب على أفعل كراهية الضم على الواو. واللوح: الكتف إذا كتب عليها، كذا في التهذيب. واللوح: الهواء بين السماء والأرض، وبالضم أعلى، ولم يحك الفتح فيه إلا اللحياني. قال الشاعر:
  لطائر ظل بـنـا يخـوت                      ينصب في اللوح فما يفوت ويقال: لا أفعل ذلك ولو نزوت في اللوح، أي ولو نزوت في السكاك، والسكاك بالضم هو الهواء الذي يلاقي أعنان السماء واللوح: النظرة، كاللمحة. ولاحه ببصره لوحة: رآه ثم خفي عنه. واللوح: أخف العطش، وعم به بعضهم جنس العطش. وقال اللحياني: اللوح: سرعة العطش كاللوح واللواح واللؤوح، بضمهن، الأخيرة عن اللحياني واللوحان، محركة، والالتياح. وقد لاح يلوح، والتاح. وألاح النجم: بدا وأضاء وتلألأ، كلاح. وألاح البرق: أو مض، فهو مليح. وقيل: ألاح: أضاء ما حوله. قال أبو ذؤيب:
  رأيت وأهلي بوادي الرجي                      ع من نحو قيلة برقا مليحا كلاح يلوح لوحا ولؤوحا ولوحانا. وقال المتلمس:
  وقد ألاح سهيل بعدما هجعوا                      كأنه ضرم بالكف مقبـوس قال ابن السكيت: يقال لاح السهيل، إذا بدا وألاح، إذا تلألأ. ومن المجاز: ألاح الرجل من الشيء يليح إلا حة كأشاح: خاف وأشفق وحاذر، وفي بعض الأصول حذر ثلاثيا. وفي حديث المغيرة: أتحلف عند منبر رسول الله صلى الله عليه وسلم? فألاح من اليمين، أي أشفق وخاف. ومن المجاز: ألاح بسيفه: لمع به وحركة، كلوح تلويحا. وألاح فلانا: أهلكه، يليحه إلاحة. والملواح: الطويل، والضامر، وكذلك الأنثى: امرأة ملواح. ودابة، ملواح، إذا كان سؤيع الضمر. والملواح: المرأة السريعة الهزال وجمعه ملاويح، قال ابن مقبل:
  بيض ملاويح يوم الصيف لا صبر                      على الهوان ولا سود ولا نكـع والملواح: العظيم الألواح، والألواح من الجسد: كل عظم فيه عرض قال:
  يتبعن إثر بـازل مـلـواح                      وبعير ملواح ورجل ملواح.

  وقال شمر وأبو الهيثم: الملواح هو: الجيد الألواح العظيمها. وقيل: ألواحه ذراعاه وساقاه وعضداه. والملواح: سيف عمرو بن أبي سلمة، وهو مجاز، تشبيها بالعطشان. و الملواح: البومة تخيط عينها وتشد في رجلها صوفة سوداء، ويجعل له مربأة ويرتبيء الصائد في القترة ليصاد بها البازي، وذلك أن يطيرها ساعة بعد ساعة، فإذا رآه الصقر أو البازي سقط عليه فأخذه الصائد. فالبومة وما يليها تسمى ملواحا. والملواح من الدواب: السريع العطش، قاله أبو عبيد. كالملوح، مثل منبر، والملياح، الأخيرة عن ابن الأعرابي. فأما ملواح فعلى القياس، وأما ملياح فنادر. قال ابن سيده: وكأن هذه الواو إنما قلبت ياء لقرب الكسرة، كأنهم توهموا الكسرة في لام ملواح حتى كأنه لواح، فانقلبت الواو ياء لذلك. وإبل لوحى، أي عطشى، ولاحه العطش أو السفر والبرد والسقم والحزن يلوحه لوحا: غيره وأضمره. وأنشد:
  ولم يلحها حزن على ابنم                      ولا أخ ولا أبس فتسهم كلوحة تلويحا. وقالوا: التلويح هو تغيير لون الجلد من ملاقاة حر النار أو الشمس. وقدح ملوح: مغير بالنار، وكذلك نصل ملووح. ولوحته الشمس: غيرته وسفعت وجهه. وقال الزجاج: لواحة للبشر أي تحرق الجلد حتى تسوده. يقال لاحه ولوحه. وألواح السلاح: ما يلوح منه، كالسيف ونحوه مثل السنان. قال ابن سيده: والألواح: ما لاح من السلاح، وأكثر ما يعنى بذلك السيوف لبياضها. قال عمرو بن أحمر الباهلي:
  تمسي كألواح السلاح وتض                      حى كالمهاة صبيحة القطر قال ابن بري: وقيل في ألواح السلاح إنها أجفان السيوف، لأن غلافها من خشب، يراد بذلك ضمورها، يقول تثمسي ضامرة لايضرها ضمرها، وتصبح كأنها مهاة صبيحة القطر، وذلك أحسن لها وأسرع لعدوها. والملوح كمعظم: المغير بالنار أو الشمس أو السفر. واسم سيف ثابت بن قيس الأنصاري. واسم والد فضالة، له ذكر في شرح الشفاء. وجد قباث بن أشيم الكناني. ولحته: أبصرته. ولحت إلى كذا ألواح: إذا نظرت إلى نار بعيدة. قال الأعشي:
  لعمري لقد لاحت عيون كثيرة                      إلى ضوء نار في يفاع تحرق أي نظرت. قال شيخنا: وأنشدوا:
  وأصفر من ضرب دار الملوك                      تلوح على وجهه جـعـفـرا

  قال ابن بري: هو من لاح، إذا رأى وأبصر، أي تبصر وترى على وجه الدينار جعفرا، أي مرسوما فيه، وهو ظاهر لا غبار عليه. قال: وروي يلوح بالتحتية، وهو يحتاج إلى تأويل وتقدير فعل ناصب لجعفر، نحو اقصدوا جعفرا، وشبهه. وقد استوفاه الجلال السيوطي في أواخر الأشباه والنظائر النحوية واستلاح الرجل، إذا تبصر في الأمر. وقولهم، لوح الصبي، معناه قته - بالضم، أمر من قات يقوت - مايمسكه، وفي نسخة. بما يمسكه. والملتاح، بالضم: المتغير من الشمس أو من السفر أو غير لك. واللياح، كسحاب وكتاب: الصبح لبياضه. ولقيته بلياح، إذا ألقيته عند العصر والشمس بيضاء واللياح واللياح: الثور الوحشي، لبياضه. واللياح: سيف لحمزة بن عبد المطلب رضي الله تعالى عنه، ومنه قوله. قد ذاق عثمان يوم الجر من أحد وقع اللياح فأودى وهو مذموم قال ابن الأثير: هو من لاح يلوح لياحا، إذا بدا وظهر. واللياح: الأبيض من كل شيء. ومن المجاز يقال: أبيض لياح بالوجهين، ويقق ويلق: ناصع، وذلك إذا بولغ في وصفه بالبياض. وفي نسختنا: لماح، بالميم بدل لياح بالتحتية، وهو صحيح في بابه، وقد تقدم استدراكه، وأما هنا فليس إلا بالتحتية. قال الفراء: إنما صارت الواو في لياح ياء لانكسار ما قبلها. وأنشد:
  أقب البطن خفاق حـشـاه                      يضيء الليل كالقمر اللياح قال ابن بري: البيت لمالك بن خالد الخناعي يمدح زهير بن الأغر. اللياح الأبيض المتلألىء. وقال الفارسي: وأما لياح، يعنى كسحاب فشاذ: انقلبت واوه ياء لغير علة إلا طلب الخفة. ولوحه بالنار تلويحا أحماه، قال جران العود، واسمه عامر بن الحارث.

  عقاب عقنباة كأن وظـيفـهـا                      وخرطومها الأعلى بنار ملوح ولاح الشيب يلوح في رأسه: بدا، ولوح الشيب فلانا غيره، وذلك إذا بيضه. قال:
  من بعد ما لوحك القتير وقال الأعشي:
  فلئن لاح في الذوأبة شيب                      يا لبكر وأنكرتني الغواني ومما يستدرك عليه: اللوح، اللوح المحفوظ، وهو في الآية مستودع مشيئات الله تعالى، وإنما هو على المثل: وفي قوله تعالى:  وكتبنا له في الألواح  قال الزجاج: قيل: كانا لوحين، ويجوز في اللغة أن يقال للوحين ألواح. ولوح الكتف: ما ملس منها عند منقطع عيرها من أعلاها. قال ابن الأثير: وفي أسماء دوابه صلى الله عليه وسلم أن اسم فرسه ملاوح، وهو الضمار الذي لا يسمن، والسريع العطش، والعظيم الألواح. ومن المجاز: لاح لي أمرك وتلوح: بان ووضح، كذا في الأساس. وقال أبو عبيد: لاح، الرجل وألاح، فهو لائح ومليح، إذا برز وظهر. ولوائح الشيء: ما يبدو منه وتظهر علامته عليه. وأنشد يعقوب في المقلوب قول خفاف ابن ندبة.

  فإما تري رأسـي تـغـير لـونـه                      ولاحت لواحي الشيب في كل مفرق

  قال: أراد لوائح. وفي الأساس: نظرت إلى لوائحه وألواحه، إلى ظواهره. ومن المجاز ألاح بثوبه ولوح به، الأخيرة عن اللحياني: أخذ طرفه بيده من مكان بعيد ثم أداره ولمع به ليريه من يحب أن يراه: وكل من لمع بشيء وأظهره فقد لاح به، ولوح وألاح، وهما أقل. ولوحه بالسيف والسوط والعصا: علاه بها فضربه. وفي الأساس من المجاز: لوحته بعصا أو نعل: علوته، ولوح للكلب برغيف فتبعه. وألاح بحقي: ذهب به. وقلت له قولا فما ألاح منه، أي ما استحى. وألاح على الشيء: اعتمد. وفي الأساس: ومن المجاز: لم يبق منه إلا الألواح، وهي العظام العراض للمهزول.

##### Türkçe

**اللوح**: her geniş levha; ister tahta ister kemik; **المحكم** ve **التهذيب**’de de bunun gibidir. **ألواح** ve **ألاويح** جج yani cem‘in cemi‘idir. **سيبويه** dedi: Bu tür, **أفعل** üzerine kırılmadı; **الواو** üzerine dammeyi kerih görme sebebiyle. Ve **اللوح**: üzerine yazı yazıldığı zaman omuz; **التهذيب**’de böyle. Ve **اللوح**: gök ile yer arasındaki hava; damme ile (okunuşu) daha yukarıdır; onda fetha ancak **اللحياني** tarafından rivayet edilmiştir. Şair dedi:
  Bir kuş için, bizimle gölgelenmiş, süzülür;
                      **اللوح**’ta dikilir de kaçırmaz.
Ve denilir: Bunu yapmam, **اللوح**’ta sıçrasam bile; yani **السكاك**’ta sıçrasam bile. **السكاك** damme ile, göğün yularlarına (ufuklarına) değen havadır. Ve **اللوح**: bakış; **اللمحة** gibi. Ve ona gözüyle **لوحة** olarak **لاحه**: onu gördü, sonra ondan gizlendi. Ve **اللوح**: susuzluğun en hafifi; bazıları onunla susuzluğun cinsini genelleştirdi. **اللحياني** dedi: **اللوح**: susuzluğun sürati; **اللوح** ve **اللواح** ve **اللؤوح** gibi; bunların hepsi damme iledir; sonuncusu **اللحياني**’dendir. Ve **اللوحان** (harekeli), ve **الالتياح**. Ve gerçekten **لاح يلوح** ve **التاح**. Ve **ألاح النجم**: göründü, aydınlandı ve parıldadı; **كلاح** gibi. Ve **ألاح البرق**: şimşek çaktı; o halde o **مليح**tir. Ve denildi: **ألاح**: çevresini aydınlattı. **أبو ذؤيب** dedi:
  Gördüm; ben ve ehlim **وادي الرجي**’deyken,
                      **قيلة** tarafından **برقا مليحا**.
**كلاح**; **لوحا** ve **لؤوحا** ve **لوحانا** olarak **يلوح**. **المتلمس** dedi:
  Ve gerçekten **سهيل** parladı; onlar uyuduktan sonra,
                      sanki avuçta tutuşturulmuş bir kor.
**ابن السكيت** dedi: **لاح السهيل** denilir; yani göründüğü zaman. Ve **ألاح**; yani parıldadığı zaman. Mecazdan: Adam bir şeyden **ألاح** eder; **يليح إلاحة**; **كأشاح** gibi: korktu, ürktü ve sakındı; bazı nüshalarda üçlü olarak **حذر**. **المغيرة** hadîsinde: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم’in minberi yanında yemin mi ediyorsun?”; o da yeminden **فألاح** etti; yani ürktü ve korktu. Mecazdan: Kılıcıyla **ألاح** etti: onunla parladı ve hareket etti; **كلوح تلويحا** gibi. Ve birini **ألاح** etti: onu helâk etti; **يليحه إلاحة**. Ve **الملواح**: uzun; ve zayıf-ince; dişisi de böyledir: **امرأة ملواح**. Ve bir binek: **ملواح**; eğer zayıflığı hızlı ise. Ve **الملواح**: hızlı zayıflayan kadın; cem‘i **ملاويح**tir. **ابن مقبل** dedi:
  Yaz gününde beyaz **ملاويح**; sabır yok
                      zillete; ne kara ne de **نكع**.
Ve **الملواح**: **الألواح**ı büyük olan; ve bedenden **الألواح**: içinde genişlik bulunan her kemik. Dedi:
  İzlerini takip ederler; yaşlı bir deve ardından, **ملواح**;
                      ve **بعير ملواح** ve **رجل ملواح**.

Ve **شمر** ve **أبو الهيثم** dedi: **الملواح** odur: **الألواح**ı iyi, onları büyük olan. Ve denildi: Onun **ألواحه**: iki zira‘ı, iki baldırı ve iki pazusudur. Ve **الملواح**: **عمرو بن أبي سلمة**’nin kılıcıdır; bu mecazdır; susamışa benzetme olarak. Ve **الملواح**: baykuştur; gözünü diker ve ayağına siyah bir yün parçası bağlanır; ona bir gözetleme yeri yapılır; avcı pus içinde gözetler; onunla **البازي** avlansın diye. Bu, onu saatten saate uçurmasıdır; **الصقر** yahut **البازي** onu görünce üzerine düşer; avcı onu alır. Baykuş ve ona bitişik olan şey **ملواح** diye adlandırılır. Ve bineklerden **الملواح**: susuzluğu çabuk olan; bunu **أبو عبيد** söyledi. **كالملوح**; **منبر** gibi; ve **الملياح**; sonuncusu **ابن الأعرابي**’dendir. **ملواح** ise kıyasa göredir; **ملياح** ise nadirdir. **ابن سيده** dedi: Sanki bu **الواو** ancak kesreye yakınlıktan dolayı **ياء**a çevrildi; sanki **ملواح**’ın lâmında kesre vehmettiler de sanki **لواح** oldu; bu sebeple **الواو** **ياء**a döndü. Ve **إبل لوحى**: yani susamış. Ve susuzluk yahut yolculuk ve soğuk ve hastalık ve hüzün onu **يَلوحه لوحا**: onu değiştirdi ve zayıflattı. Ve şu okundu:
  Onu, oğul üzerine bir hüzün değiştirmedi,
                      ne kardeş ne baba; böylece **فتسهم**.
**كلوحة تلويحا**. Ve dediler: **التلويح**; ateşin yahut güneşin sıcağına temas etmekten derinin rengini değiştirmektir. Ve **قدح ملوح**: ateşle değiştirilmiş; aynı şekilde **نصل ملووح**. Ve güneş onu **لوحته**: onu değiştirdi ve yüzünü yaktı. **الزجاج** dedi: **لواحة للبشر**; yani deriyi yakar, ta ki onu karartıncaya kadar. **لاحه** ve **لوحه** denilir. Ve silahın **ألواح**ı: ondan parlayan şeylerdir; kılıç ve onun benzeri, mızrak ucu gibi. **ابن سيده** dedi: **الألواح**: silahtan parlayan şeylerdir; bununla en çok kastedilen, beyazlıklarından dolayı kılıçlardır. **عمرو بن أحمر الباهلي** dedi:
  Akşamlar; silahın **ألواح**ı gibi; ve kuşluklar
                      yağmur sabahında **المهاة** gibi.
**ابن بري** dedi: Ve silahın **ألواح**ı hakkında denildi ki: kılıçların kınlarıdır; çünkü kılıfı tahtadandır; bununla zayıflıkları kastedilir. Der ki: Akşamlar zayıf olur; zayıflığı ona zarar vermez; ve yağmur sabahında sanki **مهاة** olur; bu, ona daha güzeldir ve düşmanına daha hızlıdır. Ve **الملوح**; **كمعظم**: ateş yahut güneş yahut yolculukla değiştirilmiş olan. Ve **ثابت بن قيس الأنصاري**’nin kılıcının adıdır. Ve **فضالة**’nın babasının adıdır; onun zikri **شرح الشفاء**’dadır. Ve **قباث بن أشيم الكناني**’nin dedesidir. Ve onu **لحته**: onu gördüm. Ve şuna doğru **ألواح** olarak **لحت**: uzak bir ateşe baktığın zaman. **الأعشي** dedi:
  Ömrüme yemin olsun, gerçekten birçok gözler **لاحت** etti
                      yanan bir yükseltide bir ateşin ışığına.
Yani baktı. Şeyhimiz dedi: Ve şu da okundu:
  Krallar yurduna vurulmuş darbelerden sararmış,
                      yüzünde **جعفرا** olarak **تلوح** eder.

İbn Berrî dedi: Bu, **لاح**’tandır; (yani) gördüğü ve gözle seçtiği zaman; yani dinarın yüzünde **جعفرا**’yı görür ve seçer; yani onda resmedilmiş (olarak); o da açıktır, üzerinde toz yoktur. Dedi: Ve **يلوح** diye, alttakiyle rivayet edilmiştir; o ise te’vile muhtaçtır ve **جعفرا**’yı nasbeden bir fiilin te’vili ve takdiri (gerekir); mesela “**جعفرا**’yı kastedin” ve benzeri. Bunu Celâl es-Süyûtî, nahvî **الأشباه والنظائر**’in sonlarında tamamlamıştır. Ve **استلاح** الرجل: işte, işte **استلاح** الرجل, bir işte basiret gösterdiği zaman. Ve onların sözü: **لوح الصبي**; manası **قته**’dir—(bu) zamme iledir—**قات يقوت**’tan emir: “tutmakta olduğu şeyi” (ver). Ve bir nüshada: “tutmakta olduğu şeyle”. Ve **الملتاح**—zamme ile—: güneşten yahut yolculuktan yahut başka bir şeyden değişmiş olan. Ve **اللياح**—**سحاب** ve **كتاب** gibi—: beyazlığından dolayı sabah. Ve **بلياح** ile ona rastladım: onu ikindi vaktinde, güneş beyaz iken karşıladığın zaman. Ve **اللياح** ve **اللياح**: beyazlığından dolayı yaban öküzü. Ve **اللياح**: Hamza b. Abdülmuttalib’in—Allah Teâlâ ondan razı olsun—kılıcıdır; ondan da onun sözü:
“**عثمان** gününde **الجر**’de, **أحد**’den, **اللياح**’ın vuruşunu tatmıştır; böylece helâk etti; o ise yerilmiş (olarak).”
İbnü’l-Esîr dedi: Bu, **لاح يلوح لياحا**’dandır; (yani) belirdiği ve göründüğü zaman. Ve **اللياح**: her şeyin beyazı. Ve mecazdan: “yüzde iki vecihle **لياح** beyaz” denir; ve **يَقَّق** ve **يَلَق**: bembeyaz; bu, beyazlıkla vasfında mübalağa edildiği zamandır. Bizim nüshamızda: **لماح**; **لياح** yerine **الميم** ile, alttaki yerine; o, babında doğrudur; onun istidraki daha önce geçti; fakat burada ancak alttaki iledir. Ferrâ dedi: **لياح**’ta vav ancak kendinden öncesinin kesresi sebebiyle yâ’ya dönüştü. Ve şu beyti okudu:

  “İçi çırpınan, karnı içbükey;
  geceyi, **القمر اللياح** gibi aydınlatır.”

İbn Berrî dedi: Beyit, Mâlik b. Hâlid el-Hunâî’nindir; Züheyr b. el-Ağarr’ı över. **اللياح**: parıldayan beyaz. Fârisî dedi: **لياح**’a gelince—yani **سحاب** gibi—şâzdır: vav’ı, hafiflik istemekten başka bir illet olmaksızın yâ’ya dönmüştür. Ve onu ateşle **تلويحا** **لوحه**: onu ısıttı. Cerân el-‘Ûd dedi—adı Âmir b. el-Hâris’tir—:

  “Bir kartal; uzun boyunlu; sanki incik kemiği,
  ve üst hortumu, **ملوح** bir ateşle (dağlanmış).”

Ve **لاح** aklık, başında **يلوح**: belirdi. Ve **لوح** aklık, falancayı: onu beyazlattığı zaman; (yani) onu beyazlatır. Dedi:
  “Senin **القتير**’in seni **لوحك**’tan sonra.”

A‘şâ dedi:
  “Eğer **الذوأبة**’de aklık **لاح** ederse,
  ey Bekr’in (oğlu)! ve genç kızlar beni inkâr etti.”

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **اللوح**; **اللوح المحفوظ**; o, âyette Allah Teâlâ’nın meşîetlerinin mahzenidir; ancak o, misal üzerinedir. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: **وكتبنا له في الألواح**; Zeccâc dedi: “İki levha idi” denildi; ve dilde iki levhaya **ألواح** denmesi câizdir. Ve **لوح الكتف**: onun üst tarafından, boynunun kesildiği yer yanında, ondan düz olan kısım. İbnü’l-Esîr dedi: Ve onun—sallallahu aleyhi ve sellem—binitlerinin adlarında, atının adının **ملاوح** olduğu (vardır); o, semirmeyen zayıf (attır); ve çabuk susayan; ve **الألواح**’ı büyük olan. Ve mecazdan: **أمرك** bana **لاح** etti ve **تلوح** etti: göründü ve açıklandı; **الأساس**’ta böyle. Ebû Ubeyd dedi: **لاح** adam ve **ألاح**: o, **لائح** ve **مليح**’tir; ortaya çıktığı ve göründüğü zaman. Ve **لوائح** şey: ondan görünen ve alâmeti üzerinde beliren şeyler. Ya‘kūb, maklûbda Haffâf b. Nudbe’nin sözünü okudu:

  “Başımı görürsen, rengi değişmiş;
  ve her ayrımda aklığın **لواحي**’si belirmiş.”

Dedi: **لوائح**’i kastetti. **الأساس**’ta: “**لوائحه**’ne ve **ألواحه**’na baktım”; (yani) zahirlerine. Ve mecazdan: elbisesiyle **ألاح** etti ve onunla **لوح** etti—ikincisi Lihyânî’dendir—: ucunu, uzak bir yerden eliyle aldı, sonra onu çevirdi ve parıldattı; onu, görmesini sevdiği kimseye göstermek için. Ve her kim bir şeyle parıldar ve onu ortaya çıkarırsa, onunla **لاح** etmiştir; ve **لوح** ve **ألاح** (da denir); ikisi daha azdır. Ve onu kılıçla, kamçıyla ve sopayla **لوحه**: onun üzerine çıktı; onunla onu dövdü. Ve **الأساس**’ta mecazdan: “onu bir sopayla yahut bir nalınla **لوحته**”: onun üzerine çıktım. Ve köpeğe bir ekmekle **لوح** etti; o da onu takip etti. Ve hakkımla **ألاح** etti: onu götürdü. Ve ona bir söz söyledim de ondan hiçbir şey **ألاح** etmedi; yani utanmadı. Ve bir şeye **ألاح** etti: dayandı. Ve **الأساس**’ta: Ve mecazdan: ondan **الألواح**’tan başka bir şey kalmadı; o da zayıfın geniş kemikleridir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَاحَ
1 لَاحَ ذ , aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحٌ, It (a thing) shone; gleamed; glistened. (S.) ― -b2- لَاحَ, (aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحٌ and لُؤُوحٌ and لَوَحَانٌ; TA;) and ↓ الاح; It (lightning) flashed slightly, not extending sideways in the adjacent tracts of cloud: (S, K:) or ↓ الاح signifies it lighted up what surrounded it. (TA.) ― -b3- لَاحَ, (S, Msb,) aor. يَلُوحُ; (Msb;) inf. n. [لَوْحٌ and] لِيَاحٌ; (IAth;) It appeared: (IAth, Msb:) it (a star) appeared, (S, Msb,) as also ↓ الاح, (S, K,) [it loomed,] and shone, gleamed, or glistened; (TA;) as also ↓ الاح: (Msb, TA:) ISk says, لَاحَ سُهَيْل Canopus appeared; (S;) and ↓ الاح it shone and glistened. (S, K.) ― -b4- لاح, and ↓ الاح, He (a man) came forth and became apparent. (A 'Obeyd.) ― -b5- لَاحَ لِى أَمْرُكَ, and ↓ تلوّح, (tropical:) Thine affair became apparent and manifest to me. (A.) ― -b6- لَاحَ الشَّيْبُ فِى رَأْسِهِ Hoariness appeared upon his head. (TA.) ― -b7- لَاحَهُ, aor. يَلُوحُ, He saw him, or it. (K.) ― -b8- لَاحَ اِلَى كَذَا, aor. يَلُوحُ, He looked at, or towards, such a thing; as a distant fire. (L.) ― -b9- لَاحَهُ بِبَصَرِهِ, aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحَةٌ, [so in the L,] He saw him, or it, and then he or it became concealed from him. (L.) ― -b10- See 4. -A2- لَاحَ, (S,) aor. يَلُوحُ, (TA,) inf. n. لَوْحٌ (S, K,) and لُوحٌ (K) and لُوَاحٌ (S, K) and لُؤُوحٌ and لَوَحَانٌ; (K;) and ↓ التاح; (S, K;) He thirsted: (S, K;) or he thirsted in the slightest degree: (TA:) or he thirsted quickly. (Lh.) ― -b2- لَاحَهُ, (aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحٌ, TA,) It (thirst, K, or travel, S, K, and cold, and disease or illness, and grief, TA,) altered him, (S, K,) and made him lean, lank, light of flesh, slender, or lank in the belly; (TA;) as also ↓ لوّحهُ, (K,) inf. n. تَلْوِيحٌ: or the latter signifies it (the heat of fire or of the sun) altered the colour of his skin: (TA:) or both verbs signify it parched, scorched, or burned, and blackened, his skin. (Zj.) الشَّمْسُ ↓ لَوَّحَتْهُ The sun altered him, and scorched, i. e. slightly burned, and changed the colour of, his face; (S;) and in like manner fire, and the hot wind called سَمُوم; as also لَاحَتْهُ. (A.)

لوّح
2 لوّح ذ , (inf. n. تَلْوِيحٌ, TA,) He heated (S, K) a thing with fire. (S; see MA, and see 1.) ― -b2- لوّحهُ الشَّيْبُ Hoariness altered him; (TA;) rendered him white. (K, TA.) ― -b3- See 1, and 4.

4 أَلْوَحَ See 1 throughout the first half. ― -b2- الاح مِنَ الشَّىْءِ, (inf. n. الاحة, TA,) (tropical:) He (a man) was cautious and fearful of the thing. (S, K. *) -A2- الاح بِثَوْبِهِ, (L,) and به ↓ لوّح, (Lh, S, L,) and به ↓ لاح, (L,) (tropical:) He made a sign with his garment, (S, L,) from a distant place, taking the end of it in his hand, and waving it about, to make it seen by some one whom he desired to see it. (L.) الاح بِسَيْفِهِ; (S, K;) and به ↓ لوّح, (K,) inf. n. تَلْوِيحٌ; (TA:) (tropical:) He made a sign with his sword, (S, K,) and waved it, or moved it about, [for the purpose above mentioned]. (TA.) ― -b2- لوّح لِلْكَلْبِ بِرَغِيفٍ فَتَبِعَهُ (tropical:) He made a sign to the dog with a cake of bread, and he followed him. (A.) -A3- الاح بِحَقَِّىِ He went away with, or took away, that which belonged to me. (ISk, S.) -A4- الاحهُ, (inf. n. اِلَاحَةٌ, TA,) He destroyed him or it. (S, K.)

8 اِلْتَوَحَ see 1.

استلاح
10 استلاح ذ He sought, tried, or endeavoured, to see, syn. تَبَصَّرَ, (K,) فِى الأَمْرِ into the affair, or thing. (TA.)

لَوْحٌ
لَوْحٌ ذ A look; syn. نَظْرَةٌ; [or rather a glance, or light or quick look;] like لَمْحَةٌ. (K.) -A2- See لُوحٌ -A3- Any broad, or wide, and thin, thing, such as a board or plank or the like, of wood or of bone: (T, M, Msb, K:) pl. أَلْوَاحٌ, and pl. pl. أَلَاوِيحُ. (K.) A word of this kind has not a pl. of the measure أَفْعُلٌ, because dammeh to the و is disliked. (Sb.) ― -b2- أَلْوَاحٌ i. q. لَوَائِحُ, q. v. ― -b3- The scapula or shoulder-blade, (T, S, Msb, K,) when it is written upon, or inscribed. (T, Msb, K.) ― -b4- Any wide bone: (S, Msb:) or any bone of the body, except the bones called قَصَب of the arms and legs. (Msb.) See also مِلْوَاحٌ. ― -b5- لَمْ يَبْقَ مِنْهُ اِلَّا الالواح (tropical:) There remained of him nothing but the wide bones. Said of one that is lean, or emaciated. (A.) ― -b6- لَوْحُ الكَتِفِ The smooth part of the shoulder-blade, where its projecting part (عَيْر [so I read for غير, in the L]) terminates, in the upper portion. (L.) ― -b7- لَوْحٌ That [meaning a tablet] upon which one writes. (S.) ― -b8- كَتَبْنَا لَهُ فِى الأَلْوَاحِ [We wrote for him upon the tablets, or tables]. (Kur vii. 142.) They are said to have been two tablets; but it is allowable to call two tablets الواح. (Zj.) ― -b9- اللَّوْحُ المَحْفُوظُ, mentioned in the Kur, [chap. lxxxv. last verse, The Preserved, or Guarded, Tablet, whereon are said to be inscribed all the divine decrees;] (tropical:) the depository of the decrees, or willed events, ordained by God: (TA:) or i. q. أُمُّ الكِتَابِ: or a light which appears to the angels, showing to them the things which they are commanded to do, and which they obey. (Msb.)

لُوحٌ
لُوحٌ ذ (S, K) and ↓ لَوْحٌ, (Lh, K,) but the former is of higher authority, (K,) and the latter is mentioned by none but Lh, (TA,) The air, or atmosphere, (S, K,) between heaven and earth: (S:) the air next to the higher part, or to the clouds, of the sky; syn. سُكَاك: this is its meaning in the phrase لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ وَلَوْ نَزَوْتَ فِى اللُّوحِ [I will not do that even if thou leap into the air next to the higher part, or to the clouds, of the sky]. (S.)

اِبِلٌ لَوْحَى
اِبِلٌ لَوْحَى ذ Thirsty camels. (S, K.)

لَيَاحٌ
لَيَاحٌ ذ : see لِيَاحٌ.

شَىْءٌ لِيَاحٌ
شَىْءٌ لِيَاحٌ ذ , (S, K,) and ↓ لَيَاحٌ, (K,) A white thing. (S.) The و is changed into ى because of the kesreh before it. (Fr, S.) لَيَاحٌ is extr.; for there is no reason for the change of the و therein into ى, unless for alleviation of the sound. (L.) ― -b2- Also لِيَاحٌ and ↓ لَيَاحٌ Of a shining, or glistening, white hue. (L.) ― -b3- أَبْيَضُ لِيَاحٌ, and ↓ لَيَاحٌ, (tropical:) Intensely white. (K, TA.) ― -b4- Also لِيَاحٌ (S, K) and ↓ لَيَاحٌ (K) The wild bull: (S, K:) so called because of his whiteness. (S.) ― -b5- Also both words, The daybreak, or dawn: (K:) so called for the same reason. (TA.) ― -b6- لَقِيتُهُ بِلِيَاحٍ I met him at the period of the afternoon called العَصْر, when the sun was white. (L.)

لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ
لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ ذ , [Kur, lxxiv. 29, referring to سَقَرُ,] Burning the [scarf-] skin so as to blacken it. (Zj.)

لَوَائِحُ شَىْءٍ
لَوَائِحُ شَىْءٍ ذ [pl. of لَائِحَةٌ] The parts of a thing that are apparent, and that show the signs thereof. (TA.) لَوَائِحُ and ↓ أَلْوَاحٌ The external parts of a thing. (A.) لَوَاحِى الشَّيْبِ The apparent signs of hoariness, occurs in a verse of Khufلf Ibn-Nudbeh, for لَوَائِح الشيب. (TA.) ― -b2- السِّلَاحِ ↓ أَلْوَاحُ Shining, gleaming, or glistening, weapons; such as the sword, (S, K,) end the like, (K,) and the spear-head; (S;) generally meaning swords, because of their whiteness: (ISd:) or, as some say, the cases, or receptacles, in which are the swords together with their scabbards and suspensory belts or strings, because made of boards. (IB.) 'Amr Ibn-Ahmar ElBلhilee says,
تُمْسِى كَأَلْوَاحِ السِّلَاحِ وَتُضْ
حِى كَالْمَهَاةِ صَبِيحَةَ القَطْرِ
[In the evening she is like shining weapons, (so accord. to the S.) or like sword-cases, (accord. to IB,) and in the early part of the day, after sunrise, she is like the wild cow on the morning of, or after, rain]. IB says, that the poet means, in the evening she is lean, or slender, like a sword-case; but in the morning, like a wild cow, &c. (L.)

مِلْوَحٌ
مِلْوَحٌ ذ : see مِلْوَاحٌ,

مِلْوَاحٌ
مِلْوَاحٌ ذ Large in the أَلْوَاح, (K,) meaning [the shoulder-blades, or] any of the wide bones of the body: applied to a camel and to a man: (TA:) or having excellent and large الواح: (Sh, AHeyth:) and الواح is said to mean the ذِرَاعَانِ [or two radii], the سَاقَانِ [or two tibiو], and the عَضُدَانِ [or two humeri, or upper bones of the arms]. (TA.) ― -b2- Tall. (K.) ― -b3- Lean, lank, or light of flesh; or slender, or lank in the belly: (K:) applied alike to a man and a woman: also, a beast of carriage that becomes so quickly: (TA:) also, a woman that quickly becomes lean, or emaciated: (K:) pl. مَلَاوِيحُ. (TA.) ― -b4- مِلْوَاحٌ A beast (S) that quickly becomes thirsty; (S, K;) as also ↓ مِلْوَحٌ (K) and مِلْيَاحٌ; (IAar, K;) the last extr., as though the و were changed into ى because of the kesreh which is near before it, and as though they had imagined a kesreh to the ل. (ISd.) ― -b5- رِيحٌ مِلْوَاحٌ [A very thirsty wind]. (TA, voce نَكْبَآءُ.) -A2- [A kind of decoy-bird. See رَامِقٌ.]

مِلْيَاحٌ
مِلْيَاحٌ ذ : see مِلْوَاحٌ.

مُلَوَّحٌ
مُلَوَّحٌ ذ Altered by fire, or by the sun, or by travel, [&c.]: an arrow, before it is furnished with feathers and a head, altered by fire; and in like manner the iron head of an arrow or of a spear, or the like: (TA:) also ↓ مُلْتَاحٌ altered (K) by the sun, or by travel, &c. (TA.)

مُلْتَاحٌ
مُلْتَاحٌ ذ : see مُلَوَّحٌ.

##### Türkçe

**لَاحَ**
1 **لَاحَ** ذ, muzâri‘ **يَلُوحُ**, mastar ismi **لَوْحٌ**, O (bir şey) parladı; ışıldadı; pırıldadı. (S.) ― -b2- **لَاحَ**, (muzâri‘ **يَلُوحُ**, mastar ismi **لَوْحٌ** ve **لُؤُوحٌ** ve **لَوَحَانٌ**; TA;) ve ↓ **الاح**; O (şimşek) hafifçe çaktı; bitişik bulut parçalarında yanlara doğru uzanmaksızın: (S, K:) yahut ↓ **الاح** onun çevresini aydınlattı demektir. (TA.) ― -b3- **لَاحَ**, (S, Msb,) muzâri‘ **يَلُوحُ**; (Msb;) mastar ismi [**لَوْحٌ** ve] **لِيَاحٌ**; (IAth;) O göründü: (IAth, Msb:) o (bir yıldız) göründü, (S, Msb,) bunun gibi ↓ **الاح** da, (S, K,) [belirdi,] ve parladı, ışıldadı yahut pırıldadı; (TA;) bunun gibi ↓ **الاح** da: (Msb, TA:) ISk der ki, **لَاحَ سُهَيْل** Süheyl (Canopus) göründü; (S;) ve ↓ **الاح** o parladı ve pırıldadı. (S, K.) ― -b4- **لاح**, ve ↓ **الاح**, O (bir adam) ortaya çıktı ve belirgin oldu. (A ‘Obeyd.) ― -b5- **لَاحَ لِى أَمْرُكَ**, ve ↓ **تلوّح**, (mecaz:) Senin işin bana belirgin ve açık oldu. (A.) ― -b6- **لَاحَ الشَّيْبُ فِى رَأْسِهِ** Ak saçlılık onun başında göründü. (TA.) ― -b7- **لَاحَهُ**, muzâri‘ **يَلُوحُ**, O onu gördü. (K.) ― -b8- **لَاحَ اِلَى كَذَا**, muzâri‘ **يَلُوحُ**, O, şöyle bir şeye baktı yahut ona doğru baktı; uzak bir ateş gibi. (L.) ― -b9- **لَاحَهُ بِبَصَرِهِ**, muzâri‘ **يَلُوحُ**, mastar ismi **لَوْحَةٌ**, [L’de böyle,] O onu gördü; sonra o, ondan gizlendi. (L.) ― -b10- 4’e bak. -A2- **لَاحَ**, (S,) muzâri‘ **يَلُوحُ**, (TA,) mastar ismi **لَوْحٌ** (S, K,) ve **لُوحٌ** (K) ve **لُوَاحٌ** (S, K) ve **لُؤُوحٌ** ve **لَوَحَانٌ**; (K;) ve ↓ **التاح**; (S, K;) O susadı: (S, K;) yahut en hafif derecede susadı: (TA:) yahut çabucak susadı. (Lh.) ― -b2- **لَاحَهُ**, (muzâri‘ **يَلُوحُ**, mastar ismi **لَوْحٌ**, TA,) O (susuzluk, K, yahut yolculuk, S, K, ve soğuk, ve hastalık yahut rahatsızlık, ve keder, TA,) onu değiştirdi, (S, K,) ve onu zayıf, sıska, eti az, ince yahut karınca sıska kıldı; (TA;) bunun gibi ↓ **لوّحهُ** da, (K,) mastar ismi **تَلْوِيحٌ**: yahut ikincisi, o (ateşin yahut güneşin sıcağı) onun derisinin rengini değiştirdi demektir: (TA:) yahut iki fiil de, onun derisini kuruttu, kavurdu yahut yaktı, ve kararttı demektir. (Zj.) **الشَّمْسُ ↓ لَوَّحَتْهُ** Güneş onu değiştirdi ve kavurdu, yani hafifçe yaktı, ve yüzünün rengini değiştirdi; (S;) ve bunun gibi ateş, ve **سَمُوم** denilen sıcak rüzgâr; bunun gibi **لَاحَتْهُ** da. (A.)

**لوّح**
2 **لوّح** ذ, (mastar ismi **تَلْوِيحٌ**, TA,) O, bir şeyi ateşle ısıttı. (S, K) (S; MA’ya bak, ve 1’e bak.) ― -b2- **لوّحهُ الشَّيْبُ** Ak saçlılık onu değiştirdi; (TA;) onu beyaz kıldı. (K, TA.) ― -b3- 1’e ve 4’e bak.

4 **أَلْوَحَ** İlk yarının tamamında 1’e bak. ― -b2- **الاح مِنَ الشَّىْءِ**, (mastar ismi **الاحة**, TA,) (mecaz:) O (bir adam) şeyden sakındı ve korktu. (S, K. *) -A2- **الاح بِثَوْبِهِ**, (L,) ve onunla ↓ **لوّح**, (Lh, S, L,) ve onunla ↓ **لاح**, (L,) (mecaz:) O, uzaktan elbisesiyle işaret etti; (S, L,) ucunu eline alıp onu sallayarak, onu görmesini istediği kimseye görünür kılmak için. (L.) **الاح بِسَيْفِهِ**; (S, K;) ve onunla ↓ **لوّح**, (K,) mastar ismi **تَلْوِيحٌ**; (TA:) (mecaz:) O, kılıcıyla işaret etti, (S, K,) ve onu salladı yahut hareket ettirdi, [yukarıda zikredilen maksat için]. (TA.) ― -b2- **لوّح لِلْكَلْبِ بِرَغِيفٍ فَتَبِعَهُ** (mecaz:) O, köpeğe bir ekmek somunuyla işaret etti; o da onu izledi. (A.) -A3- **الاح بِحَقَِّىِ** O, bana ait olanı alıp gitti yahut götürdü. (ISk, S.) -A4- **الاحهُ**, (mastar ismi **اِلَاحَةٌ**, TA,) O, onu helâk etti. (S, K.)

8 **اِلْتَوَحَ** 1’e bak.

**استلاح**
10 **استلاح** ذ O, görmek için aradı, denedi yahut çabaladı; eşanlamlısı **تَبَصَّرَ**, (K,) **فِى الأَمْرِ** işe yahut şeye dair. (TA.)

**لَوْحٌ**
**لَوْحٌ** ذ Bir bakış; eşanlamlısı **نَظْرَةٌ**; [yahut daha doğrusu bir göz atış, yahut hafif yahut çabuk bakış;] **لَمْحَةٌ** gibi. (K.) -A2- **لُوحٌ**’a bak. -A3- Tahta yahut kemikten bir levha yahut benzeri gibi, her geniş yahut enli ve ince şey: (T, M, Msb, K:) çoğulu **أَلْوَاحٌ**, ve çoğulun çoğulu **أَلَاوِيحُ**. (K.) Bu tür bir kelimenin **أَفْعُلٌ** vezninde çoğulu yoktur; çünkü **و** üzerine damme hoş görülmez. (Sb.) ― -b2- **أَلْوَاحٌ** = **لَوَائِحُ**, bk. ― -b3- Üzerine yazı yazıldığında yahut kazındığında, kürek kemiği: (T, S, Msb, K.) ― -b4- Her geniş kemik: (S, Msb:) yahut bedenin, kolların ve bacakların **قَصَب** denilen kemikleri dışında kalan her kemiği. (Msb.) **مِلْوَاحٌ**’a da bak. ― -b5- **لَمْ يَبْقَ مِنْهُ اِلَّا الالواح** (mecaz:) Ondan geniş kemiklerden başka bir şey kalmadı. Zayıf yahut erimiş kimse hakkında söylenir. (A.) ― -b6- **لَوْحُ الكَتِفِ** Kürek kemiğinin, üst kısmında, çıkıntılı kısmının (**عَيْر** [L’de **غير** yerine böyle okurum]) bittiği yerdeki düz kısmı. (L.) ― -b7- **لَوْحٌ** Üzerine yazı yazılan şey (levha). (S.) ― -b8- **كَتَبْنَا لَهُ فِى الأَلْوَاحِ** [Onun için levhalar üzerine yazdık]. (Kur vii. 142.) İki levha oldukları söylenmiştir; fakat iki levhaya **الواح** denilmesi câizdir. (Zj.) ― -b9- Kur’ân’da zikredilen **اللَّوْحُ المَحْفُوظُ**, [lxxxv. sûrenin son âyeti, üzerine bütün ilâhî takdirlerin yazılı olduğu söylenen Korunmuş Levha;] (mecaz:) Allah tarafından takdir edilmiş hükümler yahut irade edilmiş olayların mahzeni: (TA:) yahut = **أُمُّ الكِتَابِ**: yahut meleklere görünen bir nur; onlara yapmaları emredilen ve onların da itaat ettikleri şeyleri gösterir. (Msb.)

**لُوحٌ**
**لُوحٌ** ذ (S, K) ve ↓ **لَوْحٌ**, (Lh, K,) fakat birincisi daha muteberdir, (K,) ikincisini ise Lh’den başkası zikretmemiştir, (TA,) Gökle yer arasındaki hava yahut atmosfer: (S, K,) (S:) göğün üst kısmına yahut bulutlarına yakın hava; eşanlamlısı **سُكَاك**: **لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ وَلَوْ نَزَوْتَ فِى اللُّوحِ** sözünde bunun mânâsı budur [Göğün üst kısmına yahut bulutlarına yakın havaya sıçrasan bile bunu yapmam]. (S.)

**اِبِلٌ لَوْحَى**
**اِبِلٌ لَوْحَى** ذ Susamış develer. (S, K.)

**لَيَاحٌ**
**لَيَاحٌ** ذ: **لِيَاحٌ**’a bak.

**شَىْءٌ لِيَاحٌ**
**شَىْءٌ لِيَاحٌ** ذ, (S, K,) ve ↓ **لَيَاحٌ**, (K,) Beyaz bir şey. (S.) **و**, önündeki kesre sebebiyle **ى**’ye çevrilmiştir. (Fr, S.) **لَيَاحٌ** şâzdır; çünkü onda **و**’nun **ى**’ye çevrilmesi için bir sebep yoktur; ancak sesin hafifletilmesi için. (L.) ― -b2- Ayrıca **لِيَاحٌ** ve ↓ **لَيَاحٌ** Parlak yahut pırıldayan beyaz bir renk tonunda. (L.) ― -b3- **أَبْيَضُ لِيَاحٌ**, ve ↓ **لَيَاحٌ**, (mecaz:) Pek beyaz. (K, TA.) ― -b4- Ayrıca **لِيَاحٌ** (S, K) ve ↓ **لَيَاحٌ** (K) Yaban öküzü: (S, K:) beyazlığından dolayı böyle adlandırılmıştır. (S.) ― -b5- Ayrıca iki kelime de, tan yeri yahut şafak: (K:) aynı sebepten böyle adlandırılmıştır. (TA.) ― -b6- **لَقِيتُهُ بِلِيَاحٍ** Onunla, güneşin beyaz olduğu **العَصْر** denilen ikindi vaktinde karşılaştım. (L.)

**لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ**
**لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ** ذ, [Kur, lxxiv. 29, **سَقَرُ** hakkında,] Deriyi yakıp karartıcı. (Zj.)

**لَوَائِحُ شَىْءٍ**
**لَوَائِحُ شَىْءٍ** ذ [**لَائِحَةٌ**’nin çoğulu] Bir şeyin görünen kısımları ve onun alâmetlerini gösteren parçaları. (TA.) **لَوَائِحُ** ve ↓ **أَلْوَاحٌ** Bir şeyin dış kısımları. (A.) **لَوَاحِى الشَّيْبِ** Ak saçlılığın görünen alâmetleri; Khuflf İbn-Nudbeh’in bir beytinde, **لَوَائِح الشيب** yerine geçer. (TA.) ― -b2- **السِّلَاحِ ↓ أَلْوَاحُ** Parlayan, ışıldayan yahut pırıldayan silâhlar; kılıç gibi, (S, K,) ve benzeri, (K,) ve mızrak ucu; (S;) genellikle kılıçlar mânâsına gelir; beyazlıklarından dolayı: (ISd:) yahut bazılarına göre, kılıçların kınları ve askı kayışları yahut ipleriyle birlikte içinde bulundukları kılıflar; tahtalardan yapıldıkları için. (IB.) ‘Amr İbn-Ahmar ElBلhilee der ki,
تُمْسِى كَأَلْوَاحِ السِّلَاحِ وَتُضْ
حِى كَالْمَهَاةِ صَبِيحَةَ القَطْرِ
[Akşamleyin parlayan silâhlar gibi (S’ye göre) yahut kılıç kılıfları gibi (IB’ye göre) olur; günün erken vaktinde, güneş doğduktan sonra ise, yağmur sabahında yahut yağmurdan sonra yaban ineği gibi olur]. IB der ki, şairin kastı: akşamleyin o, kılıç kılıfı gibi zayıf yahut incedir; fakat sabahleyin yaban ineği gibi, vb. (L.)

**مِلْوَحٌ**
**مِلْوَحٌ** ذ: **مِلْوَاحٌ**’a bak,

**مِلْوَاحٌ**
**مِلْوَاحٌ** ذ **أَلْوَاح**’ta büyük; (K,) yani [kürek kemikleri yahut] bedenin geniş kemiklerinden herhangi birinde: deveye ve adama sıfat olur: (TA:) yahut çok iyi ve büyük **الواح** sahibi: (Sh, AHeyth:) ve **الواح**’ın, **ذِرَاعَانِ** [iki önkol kemiği], **سَاقَانِ** [iki incik kemiği], ve **عَضُدَانِ** [iki üst kol kemiği] mânâsına geldiği söylenmiştir. (TA.) ― -b2- Uzun boylu. (K.) ― -b3- Zayıf, sıska yahut eti az; yahut ince, yahut karınca sıska: (K:) erkek ve kadına eşit uygulanır: ayrıca çabucak böyle olan binek hayvanı: (TA:) ayrıca çabucak zayıflayan yahut eriyen kadın: (K:) çoğulu **مَلَاوِيحُ**. (TA.) ― -b4- **مِلْوَاحٌ** Çabucak susayan hayvan: (S) (S, K;) bunun gibi ↓ **مِلْوَحٌ** (K) ve **مِلْيَاحٌ**; (IAar, K;) sonuncusu şâzdır; sanki **و**, öncesinde yakın bir kesre bulunduğu için **ى**’ye çevrilmiş gibi, ve sanki **ل**’ye bir kesre tasavvur etmişler gibi. (ISd.) ― -b5- **رِيحٌ مِلْوَاحٌ** [Çok susatan bir rüzgâr]. (TA, **نَكْبَآءُ** maddesinde.) -A2- [Bir tür aldatıcı kuş. **رَامِقٌ**’a bak.]

**مِلْيَاحٌ**
**مِلْيَاحٌ** ذ: **مِلْوَاحٌ**’a bak.

**مُلَوَّحٌ**
**مُلَوَّحٌ** ذ Ateşle, yahut güneşle, yahut yolculukla, [vb.] değişmiş: tüy ve temren takılmadan önce, ateşle değişmiş ok; ve bunun gibi okun yahut mızrağın demir ucu yahut benzeri: (TA:) ayrıca ↓ **مُلْتَاحٌ**; güneşle yahut yolculukla, vb. değişmiş. (K) (TA.)

**مُلْتَاحٌ**
**مُلْتَاحٌ** ذ: **مُلَوَّحٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَاحَ
لَاحَ ( w )  U ( n. ac. لَوْح 1 ),
a.  Shone, gleamed; appeared; became manifest.

b.  [ acc. or Ila ], Looked at; saw.

c.  Parched; scorched.

d.  ( n. ac. لَوْح 1 ,  لُوْح 3 ,  لُوَاْح 24 لُؤُوْح [ 27 ] ,  لَوَحَاْن 36 ), Was thirsty.

e.  see II (c) .

لَوَّحَ
لَوَّحَ II ,
a.  see I (c) .

b.  Whitened the head of ( old age ).

c.  [ Bi ], Moved, waved about; signed to.

d.  Heated.

e.  [ coll ], Turned, began to ripen ( fruit ).

أَلْوَحَ
أَلْوَحَ IV ,
a.  see I (a) & II ( c ).

c.  [ Min ], Feared; was cautious of.

d.  Destroyed.

اِلْتَوَحَ
اِلْتَوَحَ VIII ,
a.  see I (d) .

اِسْتَلْوَحَ
اِسْتَلْوَحَ X
a.  [ Fī ], Examined, investigated, inquired into.

لَوْح
لَوْح [ 1 ] , ( pl. أَلْوَاْح 38 ,  أَلَاْوِيْحُ 69 ),
a.  Plank, board; slate; tablet; table.

b.  Scapula; any wide bone.

c.  Glance, look.

d.  see 3 .

لَوْحَى
لَوْحَى [ 1ya ],
a.  Thirsty ( camels ).

لُوْح
لُوْح [ 3 ],
a.  Air, atmosphere.

b.  Thirst.

مِلْوَح
مِلْوَح [ 20 ],
a.  Thirsty.

لَائِحَة
لَائِحَة [ 21t ] , ( pl. لَوَائِح [ 41 ] )
a.  [ coll. ], Diplomatic note.

لَِيَاح
لَِيَاح [ لَوَاْح 22I ,  23I ],
a.  White, glistening.

b.  Aurora, the dawn.

c.  Wild bull.

لَوَّاحَة
لَوَّاحَة [ 28t ],
a.  Scorching.

أَلْوَاح
أَلْوَاح [ 38 ],
a.  see 41 .

لَوَائِح
لَوَائِح [ 41 ],
a.  External parts.

مِلْوَاح
مِلْوَاح [ 45 ],
a.  see 20 .

b.  Bigboned.

c.  Tall.

d.  Lean, lank.

e.  A kind of decoy bird.

مِلْيَاح
مِلْيَاح [ 45I ],
a.  see 20 .

تَلَاوِيْح
تَلَاوِيْح [ 64 ]
a.  [ coll. ], Ripening fruit.

مُلَوَّح
مُلَوَّح [ N. P.
a.  II], Burned, scorched.

تَلْوِيْح
تَلْوِيْح [ N. A.
a.  II ], ( pl. تَلْوِيْحَات ), Metonymy.

تَلْوِيْحَات
تَلْوِيْحَات
a.  Notes, observations; additions.

مُلْتَاح
مُلْتَاح
a.  Wan, pale.

أَلْوَاح السِّلَاح
أَلْوَاح السِّلَاح
a.  Flashing, gleaming arms.

لَوَاحِي الشَّيْب
لَوَاحِي الشَّيْب
a.  the signs of hoariness.

لُوْحِكَ
لُوْحِكَ
a.  see under لَحَكَ

##### Türkçe

**لَاحَ**
**لَاحَ** ( w ) U ( n. ac. **لَوْح** 1 ),
a. Parladı, ışıldadı; göründü; belirgin oldu.

b. [ acc. veya Ila ], Baktı; gördü.

c. Kavruldu; yakıldı.

d. ( n. ac. **لَوْح** 1 , **لُوْح** 3 , **لُوَاْح** 24 **لُؤُوْح** [ 27 ] , **لَوَحَاْن** 36 ), Susadı.

e. II (c)’ye bak.

**لَوَّحَ**
**لَوَّحَ** II ,
a. I (c)’ye bak.

b. (ihtiyarlık) başını ağarttı.

c. [ Bi ], Hareket ettirdi, salladı; işaret etti.

d. Isıttı.

e. [ coll ], Döndü, olgunlaşmaya başladı (meyve).

**أَلْوَحَ**
**أَلْوَحَ** IV ,
a. I (a) ve II ( c )’ye bak.

c. [ Min ], Korktu; sakındı.

d. Helâk etti.

**اِلْتَوَحَ**
**اِلْتَوَحَ** VIII ,
a. I (d)’ye bak.

**اِسْتَلْوَحَ**
**اِسْتَلْوَحَ** X
a. [ Fī ], İnceledi, araştırdı, soruşturdu.

**لَوْح**
**لَوْح** [ 1 ] , ( pl. **أَلْوَاْح** 38 , **أَلَاْوِيْحُ** 69 ),
a. Tahta levha, tahta; kayrak; levha; masa.

b. Kürek kemiği; her geniş kemik.

c. Bakış, nazar.

d. 3’e bak.

**لَوْحَى**
**لَوْحَى** [ 1ya ],
a. Susamış (develer).

**لُوْح**
**لُوْح** [ 3 ],
a. Hava, atmosfer.

b. Susuzluk.

**مِلْوَح**
**مِلْوَح** [ 20 ],
a. Susamış.

**لَائِحَة**
**لَائِحَة** [ 21t ] , ( pl. **لَوَائِح** [ 41 ] )
a. [ coll. ], Diplomatik nota.

**لَِيَاح**
**لَِيَاح** [ **لَوَاْح** 22I , 23I ],
a. Beyaz, pırıl pırıl.

b. Şafak, tan.

c. Yaban öküzü.

**لَوَّاحَة**
**لَوَّاحَة** [ 28t ],
a. Kavurucu.

**أَلْوَاح**
**أَلْوَاح** [ 38 ],
a. 41’e bak.

**لَوَائِح**
**لَوَائِح** [ 41 ],
a. Dış kısımlar.

**مِلْوَاح**
**مِلْوَاح** [ 45 ],
a. 20’ye bak.

b. İri kemikli.

c. Uzun boylu.

d. Zayıf, sıska.

e. Bir tür aldatıcı kuş.

**مِلْيَاح**
**مِلْيَاح** [ 45I ],
a. 20’ye bak.

**تَلَاوِيْح**
**تَلَاوِيْح** [ 64 ]
a. [ coll. ], Olgunlaşan meyve.

**مُلَوَّح**
**مُلَوَّح** [ N. P.
a. II], Yanmış, kavrulmuş.

**تَلْوِيْح**
**تَلْوِيْح** [ N. A.
a. II ], ( pl. **تَلْوِيْحَات** ), Mecaz-ı mürsel.

**تَلْوِيْحَات**
**تَلْوِيْحَات**
a. Notlar, gözlemler; ilâveler.

**مُلْتَاح**
**مُلْتَاح**
a. Solgun, benzi atmış.

**أَلْوَاح السِّلَاح**
**أَلْوَاح السِّلَاح**
a. Parıldayan, ışıldayan silâhlar.

**لَوَاحِي الشَّيْب**
**لَوَاحِي الشَّيْب**
a. Ak saçlılığın alâmetleri.

**لُوْحِكَ**
**لُوْحِكَ**
a. **لَحَكَ** maddesi altında bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

لوح
لَاحَ - يَلُوحُ - لَوْح - أَلْوَاح - لَوَّحَ - يُلَوِّحُ - لَوَّاح - لَوَّاحَة
لاحَ - يَلُوحُ + كائن أو شيء + لـِ كائن: يظهر سطحه لامعاً له: يظهر للناظر الجزء العريض الأملس المسطح من جسم الشيء وهو يتلألأ ويعكس الضوء
لَوْح: اسم فعل " لَاحَ - يَلُوحُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: ما يلوح لكائن: وهو اصطلاحاً: اللوح والألواح: ما يُجعل على شكل سطح عريض أملس من جسم أي كائن: من عظم أو خشب أو حديد أو قوارير (زجاج)
أَلْوَاح: جمع " لَوْح "
لَوَّاح: على وزن " فَعَّال " اسم فاعل مبالغة من " لَاحَ - يَلُوحُ "
لَوَّاحة: مؤنث " لَوَّاح "
لَوَّحَ - يُلَوِّحُ + كائن + بشيء + لآخر: على وزن " فـَعـَّل " من " لَاحَ - يَلُوحُ ": جعله " يَلُوحُ " للآخر على وجه التكرار والشدة: أبرز سطحه العريض الأملس بشكل جلي للناظر الآخر
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الظهور بتحرك المتحرك نفسه خارجاً من ساتر"، وهي:
شَمَسَ - يَشْمُسُ (شَمَسَ - يَشْمِسُ)، نَهَجَ - يَنْهَجُ، عَلَنَ - يَعْلُن، ظَهَرَ - يَظْهَرُ، بَدا - يَبْدُوْ، لاحَ - يَلُوْحُ
لواحة
 	﴿لواحة للبشر (29)﴾ المدثر
لوح
 ﴿في لوح محفوظ (22)﴾ البروج
ألواح
 ﴿وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)﴾ الأعراف
 	﴿ولما رجع موسى إلى قومه غضبان أسفا قال بئسما خلفتموني من بعدي أعجلتم أمر ربكم وألقى الألواح وأخذ برأس أخيه يجره إليه قال ابن أم إن القوم استضعفوني وكادوا يقتلونني فلا تشمت بي الأعداء ولا تجعلني مع القوم الظالمين(150)﴾ الأعراف { ولما سكت عن موسى الغضب أخذ الألواح وفي نسختها هدى ورحمة للذين هم لربهم يرهبون(154)  الأعراف
 	﴿وحملناه على ذات ألواح ودسر(13)﴾ القمر
مختار الصحاح
● [لوح] ل و ح: لاَحَ الشيء لمح أي لمع وبابه قال ولاح البرق و ألاَحَ أومض و لَوَّحَتْهُ الشمس تَلْوِيحاً غيَّرته وسفعت وجهه
الراغب
لوح
- اللوح: واحد ألواح السفينة. قال تعالى: }وحملناه على ذات ألواح ودسر﴿[القمر/13] وما يكتب فيه من الخشب ونحوه، وقوله تعالى:﴾في لوح محفوظ﴿[البروج/22] فكيفيته تخفى علينا إلا بقدر ما روي لنا في الأخبار، وهو المعبر عنه بالكتاب في قوله:﴾إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير{ [الحج/70] واللوح: العطش، ودابة ملواح: سريع العطش، واللوح أيضا، بضم اللام: الهواء بين السماء والأرض، والأكثرون على فتح اللام إذا أريد به العطش، وبضمه إذا كان بمعنى الهواء، ولا يجوز فيه غير الضم. ولوحه الحر: غيره، ولاح الحر لوحا: حصل في اللوح، وقيل: هو مثل لمح. ولاح البرق، وألاح: إذا أومض، وألاح بسيفه: أشار به.
ملخص اللسان:
1.     اللَّوْحُ: كلُّ صَفِيحة عريضة من صفائح الخشب
2.      والكَتِف إِذا كتب عليها سميت لَوْحاً. واللوحُ:  الذي يكتب فيه. واللوح: اللوح المحفوظ. وفي التنزيل: في لوح محفوظ؛ يعني  مُسْتَوْدَع مَشِيئاتِ الله تعالى، وإِنما هو على المَثَلِ.
3.      وكلُّ عظم  عريض: لَوْحٌ، والجمع منهما أَلواحٌ،
4.      وأَلواحُ الجسد: عظامُه ما خلا قَصَبَ  اليدين، والرجلين، ويُقال: بل الأَلواحُ من الجسد كلُّ عظم فيه عِرَضٌ.
5.      ولَوْحُ الكَتِف: ما مَلُسَ منها عند مُنْقَطَعِ غيرها من أَعلاها
6.      واللَّوْحُ، واللُّوحُ أَعْلى: أَخَفُّ  العَطَشِ، وعَمَّ بعضهم به جنس العطش؛ وقال اللحياني: اللُّوحُ سرعة  العطش. وقد لاحَ يَلُوحُ لَوْحاً ولُواحاً ولُؤُوحاً، الأَخيرة عن اللحياني،  ولَوَحاناً والْتَاحَ: عَطِشَ
7.      ولاحَه العطشُ لَوْحاً ولَوَّحَه: غَيَّرَه وأَضمره؛ وكذلك السفرُ  والبردُ والسُّقْمُ والحُزْنُ؛
8.      وقِدْحٌ مُلَوَّحٌ: مُغَيَّر بالنار، وكذلك نَصْلٌ مُلَوَّحٌ. وكل ما  غَيَّرته النارُ، فقد لَوَّحَته، ولَوَّحَته الشمسُ كذلك غَيَّرته  وسَفَعَتْ وجْهَه. وقال الزجاج في قوله عز وجل: لَوَّاحةٌ للبشر أَي تُحْرِقُ  الجلدَ حتى تُسَوِّده؛ يقال: لاحَه ولَوَّحَه. ولَوَّحْتُ الشيءَ بالنار:  أَحميته؛
9.      واللَّوْحُ: النظرة كاللَّمْحة. ولاحَه ببصره لَوْحةً: رآه ثم خَفِيَ عنه؛
10.                        ولُحْتُ إِلى كذا أَلُوحُ إِذا نظرت إِلى نار بعيدة؛
11.                         ولاحَ البرقُ يَلوح لَوْحاً ولُؤُوحاً ولَوَحاناً أَي لمَحَ. وأَلاحَ  البرقُ: أَوْمَضَ
12.                        ويقال للشيء إِذا تلأْلأَ: لاحَ  يَلوحُ لَوْحاً ولُؤُوحاً.
13.                         ولاح لي أَمرُك وتَلَوَّحَ: بانَ ووَضَحَ.  ولاحَ الرجلُ يَلُوح لُؤُوحاً: برز وظهر.
14.                         والأَلواحُ ما  لاحَ من السلاح وأَكثر ما يُعْنى بذلك السيوفُ لبياضِها
15.                         واللُّوحُ، بالضم: الهواء بين السماء والأَرض
لسان العرب
● - لوح: اللَّوْحُ: كلُّ صَفِيحة عريضة من صفائح الخشب؛ الأَزهري:  اللَّوْحُ صفيحة من صفائح الخشب، والكَتِف إِذا كتب عليها سميت لَوْحاً. واللوحُ:  الذي يكتب فيه. واللوح: اللوح المحفوظ. وفي التنزيل: في لوح محفوظ؛ يعني  مُسْتَوْدَع مَشِيئاتِ الله تعالى، وإِنما هو على المَثَلِ. وكلُّ عظم  عريض: لَوْحٌ، والجمع منهما أَلواحٌ، وأَلاوِيحُ جمع الجمع؛ قال سيبويه:  لم يُكَسَّرْ هذا الضرب على أَفْعُلٍ كراهيةَ الضم على الواو« وقوله عز  وجل: وكتبنا له في الأَلْواحِ؛ قال الزجاج: قيل في التفسير إِنهما كانا  لَوْحَيْن، ويجوز في اللغة أَن يقال لِلَّوْحَيْنِ أَلواح، ويجوز أَن يكون  أَلواحٌ جمعَ أَكثر من اثنين. وأَلواحُ الجسد: عظامُه ما خلا قَصَبَ  اليدين، والرجلين، ويُقال: بل الأَلواحُ من الجسد كلُّ عظم فيه عِرَضٌ.  والمِلْواحُ: العظيم الأَلواح؛ قال:  يَتْبَعْنَ إِثْرَ بازِلٍ مِلْواحِ  وبعير مِلْواحٌ ورجل مِلْواحٌ.  ولَوْحُ الكَتِف: ما مَلُسَ منها عند مُنْقَطَعِ غيرها من أَعلاها؛  وقيل: اللوحُ الكَتفُ إِذا كتب عليها. واللَّوْحُ، واللُّوحُ أَعْلى: أَخَفُّ  العَطَشِ، وعَمَّ بعضهم به جنس العطش؛ وقال اللحياني: اللُّوحُ سرعة  العطش. وقد لاحَ يَلُوحُ لَوْحاً ولُواحاً ولُؤُوحاً، الأَخيرة عن اللحياني،  ولَوَحاناً والْتَاحَ: عَطِشَ؛ قال رؤبة:  يَمْصَعْنَ بالأَذْنابِ من لُوحٍ وبَقّ  ولَوَّحه: عَطَّشه. ولاحَه العَطَشُ ولَوَّحَه إِذا غَيَّره.  والمِلْواحُ: العطشانُ. وإِبلٌ لَوْحَى أَي عَطْشَى. وبعير مِلْوَحٌ ومِلْواحٌ  ومِلْياحٌ: كذلك، الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، فأَما مِلْواحٌ فعلى القياس،  وأَما مِلْياحٌ فنادر؛ قال ابن سيده: وكأَنَّ هذه الواو إِنما قلبت ياء  عندي لقرب الكسرة، كأَنهم توهموا الكسرة في لام مِلْواح حتى كأَنه لِواحٌ،  فانقلبت الواو ياء لذلك. ومَرْأَة ملْواحٌ: كالمذكر؛ قال ابن مُقْبِل:  بِيضٌ مَلاوِيحُ، يومَ الصَّيْفِ، لا صُبُرٌ  على الهَوانِ، ولا سُودٌ، ولا نُكُعُ  أَبو عبيد: المِلْواحُ من الدواب السريعُ العطشِ؛ قال شمر وأَبو الهيثم:  هو الجَيِّدُ الأَلواح العظيمها. وقيل: أَلواحه ذراعاه وساقاه وعَضُداه.  ولاحَه العطشُ لَوْحاً ولَوَّحَه: غَيَّرَه وأَضمره؛ وكذلك السفرُ  والبردُ والسُّقْمُ والحُزْنُ؛ وأَنشد:  ولم يَلُحْها حَزَنٌ على ابْنِمِ،  ولا أَخٍ ولا أَبٍ، فَتَسْهُمِ  وقِدْحٌ مُلَوَّحٌ: مُغَيَّر بالنار، وكذلك نَصْلٌ مُلَوَّحٌ. وكل ما  غَيَّرته النارُ، فقد لَوَّحَته، ولَوَّحَته الشمسُ كذلك غَيَّرته  وسَفَعَتْ وجْهَه. وقال الزجاج في قوله عز وجل: لَوَّاحةٌ للبشر أَي تُحْرِقُ  الجلدَ حتى تُسَوِّده؛ يقال: لاحَه ولَوَّحَه. ولَوَّحْتُ الشيءَ بالنار:  أَحميته؛ قال جِرانُ العَوْدِ واسمه عامر بن الحرث:  عُقابٌ عَقَنْباةٌ، كَأَنَّ وَظِيفَها  وخُرْطُومَها الأَعْلى، بنارٍ مُلَوَّحُ  وفي حديث سَطِيح في رواية:  يَلوحُه في اللُّوحِ بَوْغاءُ الدِّمَنْ  اللُّوحُ: الهواء. ولاحَه يَلوحُه: غَيَّرَ لونَه. والمِلْواحُ: الضامر،  وكذلك الأُنثى؛ قال:  من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ  وامرأَة مِلْواحٌ ودابة مِلواحٌ إِذا كان سريع الضُّمْر. ابن الأَثير:  وفي أَسماء دوابه، عليه السلام، أَن اسم فرسه مُلاوِحٌ، وهو الضامر الذي  لا يَسْمَنُ، والسريع العطش والعظيمُ الأَلواح، وهو المِلْواحُ أَيضاً.  واللَّوْحُ: النظرة كاللَّمْحة. ولاحَه ببصره لَوْحةً: رآه ثم خَفِيَ عنه؛  وأَنشد:  وهل تَنْفَعَنِّي لَوْحةٌ لو أَلُوحُها؟  ولُحْتُ إِلى كذا أَلُوحُ إِذا نظرت إِلى نار بعيدة؛ قال الأَعشى:  لَعَمْري لقد لاحتَ عُيُونٌ كثيرةٌ،  إِلى ضَوْءِ نارٍ، في يَفاعٍ تُحَرَّقُ  أَي نَظَرَتْ.  ولاحَ البرقُ يَلوح لَوْحاً ولُؤُوحاً ولَوَحاناً أَي لمَحَ. وأَلاحَ  البرقُ: أَوْمَضَ، فهو مُلِيح؛ وقيل: أَلاحَ ما حَوْله؛ قال أَبو ذؤيب:  رأَيتُ، وأَهْلي بِوادِي الرَّجِيـ  ـعِ من نَحْوِ قَيْلَةَ، بَرْقاً مُلِيحا  وأَلاحَ بالسيف ولَوَّحَ: لمَعَ به وحَرَّكه. ولاحَ النجمُ: بدا.  وأَلاحَ: أَضاء وبدا وتلأْلأَ واتسع ضَوْءُه؛ قال المُتَلَمِّسُ:  وقد أَلاحَ سُهَيْلٌ، بعدما هَجَعُوا،  كأَنه ضَرَمٌ، بالكَفِّ، مَقْبُوسُ  ابن السكيت: يقال لاحَ سُهَيْلُ إِذا بدا، وأَلاحَ إِذا تلأْلأَ؛ ويقال:  لاحَ السيفُ والبرقُ يَلُوحُ لَوْحاً. ويقال للشيء إِذا تلأْلأَ: لاحَ  يَلوحُ لَوْحاً ولُؤُوحاً. ولاح لي أَمرُك وتَلَوَّحَ: بانَ ووَضَحَ.  ولاحَ الرجلُ يَلُوح لُؤُوحاً: برز وظهر. أَبو عبيد: لاحَ الرجلُ وأَلاحَ،  فهو لائح ومُلِيحٌ إِذا برز وظهر؛ وقول أَبي ذؤيب:  وزَعْتَهُمُ حتى إِذا ما تَبَدَّدوا  سِراعاً، ولاحَتْ أَوْجُهٌ وكُشُوحُ  إِنما يريد أَنهم رُمُوا فسقطت تِرَسَتُهم ومَعابِلُهُمْ، وتفرّقوا  فأَعْوَرُوا لذلك وظهرتْ مَقاتِلُهم. ولاحَ الشيبُ يَلوح في رأْسه: بدا.  ولَوَّحه الشيبُ: بَيَّضَه؛ قال:  من بَعْدِ ما لَوَّحَكَ القَتيرُ  وقال الأَعشى:  فلئن لاحَ في الذُّؤابةِ شَيْبٌ،  يا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَواني  وقول خُفافِ بن نُدْبَةَ أَنشده يعقوب في المقلوب:  فإِمَّا تَرَيْ رأْسِي تَغَيَّرَ لَوْنُه،  ولاحتْ لَواحِي الشيبِ في كلِّ مَفْرَقِ  قال: أَراد لوائحَ فقَلَبَ. وأَلاحَ بثوبه ولَوَّح به، الأَخيرة عن  اللحياني: أَخذ طَرَفَه بيده من مكان بعيد، ثم أَداره ولمَع به ليُرِيَهُ من  يحبُّ أَن يراه. وكلُّ من لمَع بشيء وأَظهره، فقد لاحَ به ولَوَّح  وأَلاحَ، وهما أَقل. وأَبيضُ يَقَقٌ ويَلَقٌ، وأَبيضُ لِياحٌ ولَياحٌ إِذا  بُولِغَ في وصفه بالبياض، قلبت الواو في لَياح ياء استحساناً لخفة الياء، لا  عن قوّة علة. وشيء لَِياحٌ: أَبيض؛ ومنه قيل للثور الوحشي لَِياحٌ  لبياضه؛ قال الفراء: إِنما صارت الواو في لياح ياء لانكسار ما قبلها؛  وأَنشد:أَقَبُّ البَطْنِ خَفَّاقُ الحَشايا،  يُضِيءُ الليلَ كالقَمَرِ اللِّياحِ  قال ابن بري: البيت لمالك بن خالد الخُناعِي يمدح زُهَيرَ بنَ الأَغَرّ،  قال: والصواب أَن يقول في اللِّياحِ إِنه الأَبيض المتلأْلئ؛ ومنه  قولهم: أَلاحَ بسيفه إِذا لمع به. والذي في شعره خَفَّاقٌ حشاه، قال: وهو  الصحيح أَي يَخْفِقُ حَشاه لقلة طُعْمِه؛ وقبله:  فَتًى ما ابنُ الأَغَرِّ إِذا شَتَوْنا،  وحُبَّ الزادُ في شَهْرَيْ قُِماحِ  وشهْرا قُِمحٍ هما شهرا البرد.  واللِّياحُ واللَّياحُ: الثور الوحشي وذلك لبياضه. واللَّياحُ أَيضاً:  الصبح. ولقيته بِلَياحٍ إِذا لقيته عند العصر والشمس بيضاء، الياس في كل  ذلك منقلبة عن واو للكسرة قبلها؛ وأَما لَياحٌ فشاذ انقلبت واوه ياء لغير  علة إِلاَّ طلب الخفة. وكان لحمزة بن عبد المطلب، رضي الله عنه، سيف يقال  له لَِياحٌ؛ ومنه قوله:  قد ذاقَ عُثْمانُ، يومَ الجَرِّ من أُحُدٍ،  وَقْعَ اللَّياحِ، فأَوْدَى وهو مَذموم  قال ابن الأَثير: هو من لاحَ يَلوح لِياحاً إِذا بدا وظهر. والأَلواحُ:  السِّلاحُ ما يَلوحُ منه كالسيف والسِّنان؛ قال ابن سيده: والأَلواحُ ما  لاحَ من السلاح وأَكثر ما يُعْنى بذلك السيوفُ لبياضِها؛ قال عمرو بن  أَحمر الباهلي:  تُمْسِي كأَلْواحِ السلاحِ، وتُضْـ  ـحِي كالمَهاةِ، صَبِيحةَ القَطْرِ  قال ابن بري: وقيل في أَلواح السلاح إِنها أَجفانُ السيوف لأَن غِلافَها  من خشب، يراد بذلك ضمورها؛ يقول: تمسي ضامرة لا يضرها ضُمْرُها، وتصبح  كأَنها مَهاةٌ صبيحةَ القطر، وذلك أَحسن لها وأَسرع لعَدْوها. وأَلاحَه:  أَهلكه.  واللُّوحُ، بالضم: الهواء بين السماء والأَرض؛ قال:  لطائر ظَلَّ بنا يخُوتُ،  يَنْصَبُّ في اللُّوحِ، فما يَفوتُ  وقال اللحياني: هو اللُّوحُ واللَّوْحُ، لم يحك فيه الفتح غيره. ويقال:  لا أَفعل ذلك ولو نَزَوْتَ في اللُّوحِ أَي ولو نَزَوْتَ في السُّكاك،  والسُّكاكُ: الهواءُ الذي يلاقي أَعْنانَ السماء.  ولَوَّحه بالسيف والسَّوْط والعصا: علاه بها فضربه. وأَلاحَ بَحقي: ذهب  به. وقلت له قولاً فما أَلاحَ منه أَي ما استحى. وأَلاحَ من الشيء: حاذر  وأَشْفَقَ؛ قال:  يُلِحْنَ من ذي دَأَبٍ شِرْواطِ،  مُحْتَجِزٍ بخَلَقٍ شِمْطاطِ  ويروى: ذي زَجَلٍ. وأَلاحَ من ذلك الأَمر إِذا أَشفق؛ ومنه يُلِيحُ  إِلاحةً؛ قال وأَنشدنا أَبو عمرو:  إِنّ دُلَيْماً قد أَلاحَ بِعَشي،  وقال: أَنْزِلْنِي فلا إِيضاعَ بي  أَي لا سير بي؛ وهذا في الصحاح:  إِنَّ دُلَيماً قد أَلاح من أَبي  قال ابن بري: دُلَيم اسم رجل. والإِيضاعُ: سير شديد. وقوله فلا إِيضاع  بي أَي لست أَقدر على أَن أَسيرَ الوُضْعَ، والياء رَوِيُّ القصيدة بدليل  قوله بعد هذا:  وهُنَّ بالشُّقْرةِ يَفْرِينَ الفَرِي  هنّ ضمير الإِبل. والشُّقْرة: موضع. ويَفْرِينَ الفَرِي أَي يأْتين  بالعجب في السير. وأَلاحَ على الشيء: اعتمد. وفي حديث المغيرة: أَتحلف عند  مِنبر رسول الله، صلى الله عليه وسلم؛ فأَلاحَ من اليمين أَي أَشفق  وخاف.والمِلْواحُ: أَن يَعْمِدَ إِلى بُومةٍ فيَخِيطَ عينها، ويَشُدَّ في  رجلها صوفة سوداء، ويَجعلَ له مَِرْبَأَةً ويَرْتَبِئَ الصائدُ في  القُتْرةِ ويُطِيرها ساعةً بعد ساعة، فإِذا رآها الصقر أَو البازي سقط عليها  فأَخذه الصياد، فالبومة وما يليها تسمى مِلْواحاً.
مقاييس اللغة:
(لوح) اللام والواو والحاء أصلٌ صحيح، مُعظَمه مقاربةُ بابِ اللَّمعان. يقال: لاحَ الشَّيء يلوح، إذا لمَحَ وَلَمَع. والمصدر اللَّوْح. قال:
أراقِبُ لَوحاً من سُهيلٍ كَأنَّه *** إذا ما بدا من آخِرِ الليل يَطرِفُ([7])
ويقال: ألاحَ بسَيفهِ: لمَعَ به. وألاحَ البرقُ: أومَضَ. واللَّيَاح: الأبيض. قال ابنُ دريد في قول القائل([8]):
تُمسِي كألواح السِّلاح وتُضحي *** كالمهاةِ صبيحةَ القَطْرِ
إنَّ الألواح: ما لاح من السلاح، وأكثر ذلك السُّيوفُ.
ومن الباب لَوّحَهُ الحرُّ، وذلك إذا حرَّقه وسوّدَه حتَّى لاح من بُعدٍ لمن أبصَرَه. ومن الباب اللَّوح: الكَتِف. واللَّوح: الواحد من ألواح السَّفينة؛ وهو أيضاً كلُّ عظمٍ عريض. وسمِّي لَوحاً لأنَّه يلُوح. ومن الباب اللُّوح بالضم([9])، وهو الهواء بينَ السّماء والأرض.
ومن الذي شذَّ عن هذا الباب اللَّوح([10]): العطش: ودابَّةٌ مِلْواح: سريع العَطَش. ومما شذَّ عنه أيضاً قولهم: ألاَحَ من الشَّيء: حاذَرَ.
القاموس المحيط:
اللَّوْحُ كُلُّ صَفِيحَةٍ عَرِيضَةٍ، خَشَبَاً أو عَظْماً، ج ألْواحٌ، وألاَويحُ جج، والكَتِفُ إذا كُتِبَ عليها، والهَواءُ وبالضم أعْلَى، والنَّظْرَةُ، كاللَّمْحَةِ، والعَطَشُ، كاللُّوْحِ واللُّواحِ واللُّؤُوحِ، بضمهنَّ، واللَّوَحانِ، محركة، والالْتِياحِ. وألاحَ بَدَا، والبَرْقُ أوْمَضَ، كَلاَحَ، وسُهَيْلٌ تَلألأَ، والرجُلُ خافَ، وحاذَرَ، وبِسَيْفِهِ لَمَعَ به، كلَوَّحَ، وفلاناً أهْلَكَهُ. والمِلْوَاحُ الطويلُ، والضامِرُ، والمرأةُ السَّريعةُ الهُزالِ، والعظيمُ الْأَلْواحِ، وسيفُ عَمْرِو بنِ أبي سَلَمَةَ، والبُومَةُ تُشَدُّ رِجْلُهَا لِيُصادَ بها البازي، والسريعُ العَطَشِ، كالمِلْوَحِ والمِلْيَاحِ. وإِبِلٌ لَوْحى عَطْشَى. ولاحَهُ العَطَشُ أو السَّفَر غَيَّرهُ، كلَوَّحَهُ. وألْواحُ السِّلاحِ ما يَلُوحُ منه، كالسَّيْف ونحوِهِ. والمُلَوَّحُ، كمُعَظَّمٍ سيفُ ثابِتِ بنِ قَيْسٍ، واسْمٌ. ولُحْتُهُ أبْصَرْتُهُ. واسْتَلاَحَ تَبَصَّرَ. ولَوِّحِ الصَّبِيَّ قُتْهُ بما يُمْسِكُهُ. والمُلْتَاحُ المُتَغَيِّرُ. واللِّياحُ، كسَحابٍ وكتابٍ الصُّبْحُ، والثَّوْرُ الوَحْشِيُّ، وسيفٌ لِحَمْزَةَ، رضي الله تعالى عنه، والْأَبْيَضُ من كُلِّ شيءٍ. وأبْيضُ لَيَاحٌ ناصِعٌ. ولَوَّحَهُ أحْماهُ، والشَّيْبُ فلاناً بَيَّضَهُ.
تاج العروس:
لوح
اللَّوْح : كلُّ صَفيحةِ عَرِيضةِ خَشَباً أَو عَظْماً ومثله في المحكم والتهذيب . أَلْواحٌ وأَلاَوِيحُ جج أَي جمْع الجمْعِ قال سيبويه : لم يُكسَّر هذا الضَّرْبُ على أَفعُلٍ كَراهيَةَ الضّمّ على الواو . واللَّوْح : الكَتِف إِذا كُتِبَ عليها كذا في التهذيب . واللَّوْح : الهَواءُ بين السماءِ والأَرْض وبالضّمِّ أَعلَى ولم يَحْكِ الفَتحَ فيه إِلاّ اللِّحْيَانيّ . قال الشاعر :
لِطائرٍ ظَلَّ بنَا يَخُوتُ ... يَنْصبُّ في اللُّوحِ فما يَفُوتُ ويقال : لا أَفعَلُ ذلك ولو نَزَوْتَ في اللُّوح أَي ولو نَزَوْت في السُّكَاكِ والسُّكَاكُ بالضمّ هو الهواءُ الذي يُلاقِي أَعنانَ السَّماءِ واللَّوْح : النَّظْرة كاللَّمْحَة . ولاَحَه ببِصَرِه لَوْحَةٌ : رآهُ ثمَّ خَفِيَ عنه . واللَّوْح : أَخفُّ العَطش وعمَّ به بعضُهم جِنسَ العَطِش . وقال اللِّحيانِيّ : اللَّوْح : سُرعةُ العَطشِ كاللُّوحِ واللُّوَاح واللُّؤُوحِ بضمهنّ الأَخيرة عن اللِّحْيانيّ واللَّوَحانِ محرّكةً والالتِياحِ . وقد لاَحَ يَلُوحُ والْتَاحَ . وأَلاَحَ النَّجمُ : بَدَا وأَضاءَ وتَلأْلأَ كلاَحَ . وأَلاَحَ البَرْقُ : أَوْ مَضَ فهو مُلِيحٌ . وقيل : أَلاَحَ : أَضاءَ ما حَولَه . قال أَبو ذُؤَيب :
رَأَيتُ وأَهْلِي بِوادِي الرَّجي ... عِ مِن نحْوِ قَيْلةَ برْقاً مُلِيحَا كلاَحَ يَلوح لَوْحاً ولُؤُوحاً ولَوَحَاناً . وقال المتلمِّسُ :
وقد أَلاَحَ سُهَيْلٌ بَعدَمَا هَجَعُوا ... كأَنّه ضَرَمٌ بالكَفِّ مَقبوسُ قال ابن السّكيت : يقال لاَحَ السُّهَيْل إِذا بدَا وأَلاحَ إِذا تَلأْلأَ . ومن المجاز : أَلاَحَ الرّجُلُ من الشْيءِ يُلِيح إِلاَ حَةً كأَشاحَ : خافَ وأَشفَقَ وحاذَرَ وفي بعض الأُصول حَذِرَ ثلاثيًّا . وفي حديث المغيرة : أَتَحْلِفُ عِنْدَ مِنبر رسُولِ اللّه صلَّى اللّه عليه وسلّم ؟ فأَلاحََ مِنَ اليَمِينِ أَي أَشفَقَ وخافَ . ومن المجاز : أَلاحَ بسَيْفِهِ : لَمَعَ به وحَرَّكَة كَلوّحَ تَلْوِيحاً . وأَلاحَ فُلاَناً : أَهلَكَه يُلِيحه إِلاحةً . والمِلْوَاحُ : الطَّويلُ والضّامرُ وكذلك الأُنثَى : امرأَةٌ مِلْواحٌ . ودَابّةٌ مِلْواحٌ إِذا كان سؤيعَ الضُّمْرِ . والمِلْوَاحُ : المرأَةُ السَّريعةُ الهُزَالِ وجمْعُه مَلاوِيحُ قال ابنُ مُقْبل :
بِيضٌ مَلاَوِيحُ يَومَ الصَّيف لا صُبُرٌ ... على الهَوَان ولا سُودٌ ولا نُكُعُ والمِلْوَاح : العَظِيم الأَلْوَاحِ والأَلواحُ من الجَسد : كلُّ عَظمٍ فيه عِرَضٌ قال :
يَتْبَعْنَ إِثْر بازلٍ ملْواحِ ... وبَعيرٌ مِلْواحٌ ورَجلٌ مِلْوَاحٌ
وقال شَمِرٌ وأَبو الهيثم : المِلْواحُ هو : الجَيِّدُ الأَلْواحِ العَظيمُهَا . وقيل : أَلواحُه ذِرَاعاه وساقاه وعَضُداه . والمِلْواحُ : سَيفُ عَمرو بن أَبي سَلَمةَ وهو مَجاز تَشبيهاً بالعَطْشَانِ . و المِلْوَاحُ : البُومَة تُخَيَّط عَيْنُها وتُشَدُّ في رِجْلِها صُوفةٌ سوداءُ ويُجعَل له مَرْبأَةٌ ويَرتَبيءُ الصّائدُ في القُتْرة ليُصادَ بها البازِي وذلك أَنْ يُطِيرَهَا سَاعةً بعد ساعةٍ فإِذا رآه الصَّقْر أَو البازِي سقَطَ عليه فأَخذَه الصائدُ . فالبُومَة وما يَلِيها تُسمَّى مِلْوَاحاً . والمِلْوَاح من الدَّوابِّ : السَّريعُ العطَشِ قاله أَبو عُبيد . كالمِلْوَحِ مثل مِنْبرٍ والمِلْياحِ الأَخيرة عن ابن الأَعرابيّ . فأَمّا ملْوَاحٌ فعلى القياس وأَمّا ملْيَاحٌ فنادرٌ . قال ابن سيده : وكأَنَّ هذه الواوَ إِنمَا قُلبتْ ياءً لقُرْب الكَسرةِ كأَنّهُم تَوهَّموا الكَسرةَ في لام مِلواح حتى كأَنّه لِوَاحٌ فانقلَبَت الوَاوُ ياءً لذلك . وإِبلٌ لَوْحَى أَي عَطْشَى ولاَحَه العَطَشُ أَو السَّفرُ والبَرْدُ والسُّقْمُ والحُزْن يَلُوحُه لَوْحاً : غَيَّرَه وأَضْمَرَه . وأَنشد :
ولم يَلُحها حَزَنٌ على ابْنُمِ ... ولا أَخٍ ولا أَبس فتَسْهُمِ كلوَّحَة تَلويحاً . وقالوا : التَّلْوِيح هو تَغْيير لونِ الجِلْد من مُلاقَاةِ حَرِّ النّارِ أَو الشَّمس . وقِدْحٌ مُلَوَّح : مُغَيَّر بالنّار وكذلك نَصْلٌ مُلَوَّوحٌ . ولَوَّحتْه الشّمْسُ : غَيَّرتْه وسَفَعَتْ وَجْهَه . وقالَ الزّجاج : لَوَّاحَةٌ للبَشَرِ أَي تحرِق الجِلْدَ حتّى تُسوِّدَه . يقال لاَحَهُ ولَوَّحَه . وأَلوَاحُ السِّلاحِ : ما يَلُوح مِنه كالسَّيْفِ ونحْوِه مثل السِّنانِ . قال ابن سيده : والأَلْواحُ : ما لاَحَ من السِّلاح وأَكْثرُ ما يُعنَى بذلك السيوفُ لبيَاضِها . قال عمرو بن أَحمرَ الباهليّ :
تُمْسي كأَلْواحِ السِّلاحِ وتُضْ ... حِى كالمَهاةِ صَبِيحةَ القَطْرِ قال ابن بَرِّيّ : وقيل في أَلوَاحِ السِّلاحِ إِنّهَا أَجفانُ السُّيوفِ لأَنّ غلافَها من خَشَبٍ يُرَاد بذَلك ضُمورُهَا يقول تثمْسِي ضامرةً لايَضُرُّهَا ضُمْرُهَا وتُصبِح كأَنَّهَا مَهاةٌ صبيحةَ القَطْر وذلك أَحسنُ لها وأَسْرَعُ لعَدْوِها . والمُلَوَّحُ كمُعظَّم : المغُيَّر بالنَّار أَو الشَّمْس أَو السَّفَر . واسم سَيفِ ثابتِ بن قَيْسِ الأَنصاريّ . واسْم والد فَضَالَة له ذِكْرٌ في شرح الشِّفاءِ . وجَدٌّ قَبَاثِ بن أَشْيَمَ الكنانيّ . ولُحْتُه : أَبصَرْتُه . ولُحْتُ إِلى كذا أَلُواح : إِذا نظَرْت إِلى نارٍ بعيدة . قال الأَعشي :
لعَمْرِي لقدْ لاحَتْ عُيونٌ كَثيرةٌ ... إِلى ضَوءِ نارٍ في يَفَاعٍ تُحَرَّقُ أَي نَظَرتْ . قال شيخنا : وأَنشدوا :
وأَصْفَر من ضَربِ دارِ المُلوكِ ... تَلوحُ علَى وَجْهِهِ جَعْفَرَا
قال ابن بَرِّيّ : هو من لاحَ إِذا رأَى وأَبصر أَي تُبْصِر وتَرَى على وَجْهِ الدِّينار جَعفَراً أَي مرسوماً فيه وهو ظاهر لا غبار عليه . قال : ورُوِيَ يَلوحُ بالتّحتية وهو يحتاج إِلى تأْوِيل وتقديرِ فِعلٍ ناصِب لجعفر نحو اقصدُوا جعفرا وشِبْهه . وقد استوفاه الجَلال السُّيُوطيَ في أَواخرِ الأَشباه والنظائر النَّحوية واسْتلاحَ الرّجلُ إِذا تَبصَّرَ في الأَمْر . وقولهمْ لَوِّحِ الصَّبيَّ معناه قُتْه - بالضّمّ أَمرٌ من قَاتَ يقوتُ - مايُمسِكُه وفي نُسخة . بما يُمسِكه . والمُلْتَاحُ بالضّمّ : المتَغَيِّر من الشَّمس أَو من السَّفر أَو غير لك . والِلَّيَاحُ كسَحاب وكِتَابٍ : الصُّبْحُ لبِياضه . ولَقِيتُه بِلِيَاحٍ إذا ألقيته عند العصر والشمس بيضاء واللَّيَاحُ واللِّياحُ : الثَّوْرُ الوَحشيّ لبياضه . والِلَّيَاحُ : سَيفٌ لحَمْزَةَ بن عبد المطَّلب رضي اللّه تعالَى عنه ومنه قوله . قَد ذاقَ عُثْمَانُ يوم الجَرِّ من أُحُد وَقْعَ الِلَّياح فأَوْدَى وهو مَذمومُ قال ابن الأَثير : هو من لاَح يَلوح لِيَاحاً إِذَا بَدَا وظَهَر . والِلَّيَاحُ : الأَبيضُ من كل شَيْءٍ . ومن المجاز يُقال : أَبْيضُ لِيَاحٌ بالوَجهين ويَقَقٌ ويَلَق : ناصعٌ وذلك إِذَا بُولِغَ في وَصْفه بالبياض . وفي نسختنا : لماح بالميم بدل لياح بالتَّحتيّة وهو صحيحٌ في بابه وقد تَقَدّم استدراكُه وأَمّا هُنَا فليس إِلاّ بالتّحْتِيّة . قال الفرّاءُ : إنما صَارَت الواو في لِيَاح ياءً لانكسار ما قبلَها . وأَنشد :
أَقبُّ البَطْنِ خَفّاقٌ حَشَاهُ ... يُضِيءُ اللَّيْلَ كالقَمَرِ اللِّيَاحِ قال ابن بَرِّيّ : البَيت لمالكِ بن خالدٍ الخُنَاعِيّ يمدح زُهيرَ بنَ الأَغَرِّ . اللِّيَاح الأَبيضُ المتلأْلىء . وقال الفَارسيّ : وأَمّا ليَاحٌ يعنِى كسَحابٍ فشاذّ : انقلبت واوه ياءً لغير عِلّة إِلاّ طَلبَ الخِفّة . ولوَّحَهُ بالنّار تَلويحاً أَحْمَاه قال جِرَانُ العَوْدِ واسمه عامر بن الحارث
عُقَابٌ عَقَنْبَاةٌ كأَنّ وَظِيفَهَا ... وخُرْطَومَها الأَعلَى بنارٍ مُلَوَّحُ ولاَحَ الشَّيبُ يَلوحُ في رَأْسه : بدَا ولوَّحَ الشَّيْبُ فُلاناً غَيَّره وذلك إِذا بَيَّضَه . قال :
" من بعْد ما لوَّحَكَ القَتيرُ وقال الأَعشي :
فلَئِنْ لاحَ في الذُّوأَبَة شَيْبٌ ... يَا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَوَانِي ومما يُستدرك عليه : اللَّوْحُ اللَّوْحُ المَحْفُوظ وهو في الآيَة مُستودَعُ مَشِيئاتِ اللّه تَعالى وإِنَّمَا هو على المَثَلِ : وفي قوله تعالى : " وكَتَبْنَا لَهُ في الأَلْوَاح " قال الزّجّاج : قيل : كانَا لَوْحَيْن ويجوز في اللُّغَة أَن يقال للَّوْحينِ أَلواحٌ . ولَوْحُ الكَتِفِ : مَا مَلُسَ منها عنْد مُنقَطَع عَيْرِهَا من أَعلاها . قال ابن الأَثير : وفي أَسماءِ دَوابِّه صلَّى اللّه عليه وسلّم أَنّ اسمَ فَرسِه مُلاَوِحٌ وهو الضَّمار الّذي لا يَسْمَن والسَّرِيعُ العطَشِ والعظيمُ الأَلوَاحِ . ومن المجاز : لاحَ لي أَمرُك وتَلوَّحَ : بانَ ووَضحَ كذا في الأَساس . وقال أَبو عُبَيْدٍ : لاحَ الرَّجلُ وأَلاحَ فهو لائحٌ ومُلِيحٌ إِذَا بَرَزَ وظَهَر . ولَوائحُ الشْيءِ : ما يَبدو منه وتَظهرُ عَلامَتُه عليه . وأَنشد يعقوب في المقلوب قَول خُفاف ابن نَدْبَةَ
فإِمّا تَرَيْ رَأْسي تَغَيَّرَ لَونُه ... ولاَحَتْ لَواحِي الشَّيبِ في كلِّ مَفْرِقِ
قال : أَراد لَوائح . وفي الأَساس : نَظَرْت إِلى لَوَائِحه وأَلْواحِه إِلى ظَواهِره . ومن المجاز أَلاحَ بثَوْبه ولَوَحَ به الأَخيرة عن اللِّحْيَانِيّ : أَخَذَ طَرَفَه بيَدِه من مكانٍ بعيدٍ ثم أَدارَه ولَمَع به ليُرِيَه مَن يُحِبُّ أَن يَراه : وكلُّ من لَمَعَ بشْيءٍ وأَظهرَه فقد لاحَ به ولَوَّح وأَلاحَ وهما أَقلّ . ولَوَّحَه بالسَّيْف والسَّوطِ والعَصَا : عَلاَه بها فضَرَبه . وفي الأساس من المجاز : لَوَّحْتُه بعَصاً أَو نِعْل : عَلَوْتُه ولَوَّحَ للِكَلْب بِرَغيفٍ فَتبِعه . وأَلاح بحَقّي : ذَهَبَ به . وقُلتُ له قَولاً فما أَلاَحَ منه أَي ما استحَى . وأَلاحَ على الشْيءِ : اعْتَمَدَ . وفي الأَساسِ : ومن المجاز : لم يَبْقَ منه إِلاّ الأَلْواحُ وهي العِظَامُ العِرَاضُ للمَهزول

##### Türkçe

**لوح**
**لَاحَ - يَلُوحُ - لَوْح - أَلْوَاح - لَوَّحَ - يُلَوِّحُ - لَوَّاح - لَوَّاحَة**
**لاحَ - يَلُوحُ** + bir varlık veya şey + bir varlık için **لـِ** bir varlık: onun yüzeyi ona parlak olarak görünür: bakana, şeyin cisminin geniş, pürüzsüz, düz kısmı, parıldayarak ve ışığı yansıtarak görünür.
**لَوْح**: fiil adı “ **لَاحَ - يَلُوحُ** ”: ve o, aynı zamanda mef‘ûl anlamındadır: bir varlığa görünen şey: ve ıstılah olarak: **اللوح** ve **الألواح**: herhangi bir varlığın cisminin geniş, pürüzsüz bir yüzey şekli üzere yapılan şey: kemikten veya ağaçtan veya demirden veya şişelerden (cam).
**أَلْوَاح**: “ **لَوْح** ”un çoğulu.
**لَوَّاح**: “ **فَعَّال** ” vezninde, “ **لَاحَ - يَلُوحُ** ”tan mübalağa ism-i fâil.
**لَوَّاحة**: “ **لَوَّاح** ”ın müennesi.
**لَوَّحَ - يُلَوِّحُ** + bir varlık + bir şey ile + bir başkasına: “ **لَاحَ - يَلُوحُ** ”tan “ **فـَعـَّل** ” vezninde: onu, tekrar ve şiddet üzere başkası için “ **يَلُوحُ** ” kıldı: onun geniş pürüzsüz yüzeyini, diğer bakana açık bir biçimde belirginleştirdi.

Ve lafız, “hareket edenin kendisinin, bir örtüden dışarı çıkarak hareketiyle görünme” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**شَمَسَ - يَشْمُسُ** (**شَمَسَ - يَشْمِسُ**)، **نَهَجَ - يَنْهَجُ**، **عَلَنَ - يَعْلُن**، **ظَهَرَ - يَظْهَرُ**، **بَدا - يَبْدُوْ**، **لاحَ - يَلُوْحُ**

**لواحة**
﴿**لواحة للبشر (29)**﴾ المدثر

**لوح**
﴿**في لوح محفوظ (22)**﴾ البروج

**ألواح**
﴿**وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)**﴾ الأعراف
﴿**ولما رجع موسى إلى قومه غضبان أسفا قال بئسما خلفتموني من بعدي أعجلتم أمر ربكم وألقى الألواح وأخذ برأس أخيه يجره إليه قال ابن أم إن القوم استضعفوني وكادوا يقتلونني فلا تشمت بي الأعداء ولا تجعلني مع القوم الظالمين(150)**﴾ الأعراف { **ولما سكت عن موسى الغضب أخذ الألواح وفي نسختها هدى ورحمة للذين هم لربهم يرهبون(154)**  الأعراف
﴿**وحملناه على ذات ألواح ودسر(13)**﴾ القمر

مختar الصحاح
● [**لوح**] ل و ح: **لاَحَ** şey, yani parladı; ve onun bâbı **قال**’dır. Ve şimşek **لاحَ**; ve **ألاَحَ**: parladı. Ve güneş onu **لَوَّحَتْهُ** **تَلْوِيحاً**: onu değiştirdi ve yüzünü kararttı.

الراغب
**لوح**
- **اللوح**: geminin **ألواح**’ından bir tanesi. Yüce Allah dedi ki: ﴿**وحملناه على ذات ألواح ودسر**﴾ [القمر/13]. Ve onun içinde yazı yazılan, ağaç ve benzeri şey. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿**في لوح محفوظ**﴾ [البروج/22]; onun keyfiyeti bize gizli kalır; ancak bize haberlerde rivayet edilene göre (biliriz); ve o, şu sözünde **الكتاب** ile ifade edilendir: ﴿**إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير**﴾ [الحج/70]. Ve **اللوح**: susuzluk. Ve **دابة ملواح**: susuzluğu çabuk olan. Ve **اللوح** ayrıca, **اللام**’ın dammasıyla: gök ile yer arasındaki hava. Ve çoğunluk, susuzluk kastedildiğinde **اللام**’ın fethine; hava anlamında olduğunda dammasına (görüş bildirmiştir). Ve onda dammadan başkası caiz değildir. Ve sıcağın onu **لوحه**’u: onu değiştirdi. Ve sıcak **لاحَ** **لوحا**: **اللوح** içinde meydana geldi. Ve denildi ki: o, **لمح** gibidir. Ve şimşek **لاحَ**; ve **ألاح**: parladığı zaman. Ve kılıcıyla **ألاح**: onunla işaret etti.

ملخص اللسان:
1. **اللَّوْحُ**: ağaç levhalarından her geniş levha.
2. Ve **الكَتِف** üzerine yazıldığı zaman **لَوْحاً** diye adlandırılır. Ve **اللوحُ**: üzerine yazı yazılan şey. Ve **اللوح**: **اللوح المحفوظ**. Ve تنزيل’de: ﴿**في لوح محفوظ**﴾; yani Yüce Allah’ın meşîetlerinin emanet edildiği yer; ve ancak o, misal üzerinedir.
3. Ve her geniş kemik: **لَوْحٌ**; ve ikisinin çoğulu: **أَلواحٌ**.
4. Ve bedenin **أَلواحُ**’ı: el ve ayakların **قَصَبَ**’ı hariç kemikleridir. Ve denilir: bilakis bedenden **الأَلواحُ**, içinde genişlik bulunan her kemiktir.
5. Ve **لَوْحُ الكَتِف**: onun, üst tarafından başkasının kesildiği yerde pürüzsüz olan kısmı.
6. Ve **اللَّوْحُ** ve **اللُّوحُ** (daha yüce): susuzluğun daha hafifi. Ve bazısı onunla susuzluğun cinsini genelleştirdi. Ve اللحياني dedi ki: **اللُّوحُ** susuzluğun süratidir. Ve (şöyle) olmuştur: **لاحَ يَلُوحُ لَوْحاً ولُواحاً ولُؤُوحاً**; sonuncusu اللحياني’den; ve **لَوَحاناً**; ve **الْتَاحَ**: susadı.
7. Susuzluk onu **لاحَه**: **لَوْحاً**; ve onu **لَوَّحَه**: onu değiştirdi ve onu zayıflattı; ve bunun gibi: yolculuk ve soğuk ve hastalık ve hüzün.
8. Ve **قِدْحٌ مُلَوَّحٌ**: ateşle değiştirilmiş. Ve bunun gibi: **نَصْلٌ مُلَوَّحٌ**. Ve ateşin değiştirdiği her şey, onu **لَوَّحَتْه**’tir. Ve güneş onu **لَوَّحَتْه** de böyledir: onu değiştirdi ve yüzünü kararttı. Ve الزجاج, Aziz ve Celil olanın sözü hakkında dedi: **لَوَّاحةٌ للبشر** yani deriyi yakar, ta ki onu karartıncaya kadar; denilir: onu **لاحَه** ve onu **لَوَّحَه**. Ve ben şeyi ateşle **لَوَّحْتُ**: onu ısıttım.
9. Ve **اللَّوْحُ**: **اللَّمْحة** gibi bakış. Ve onu gözüyle **لاحَه**: **لَوْحةً**: onu gördü, sonra ondan gizlendi.
10. Ve **لُحْتُ** şuna doğru **أَلُوحُ**: uzak bir ateşe baktığım zaman.
11. Ve şimşek **لاحَ**: **يَلوح**: **لَوْحاً** ve **لُؤُوحاً** ve **لَوَحاناً**; yani **لمَحَ**. Ve şimşek **أَلاحَ**: parladı.
12. Ve bir şeye, parıldadığı zaman denilir: **لاحَ يَلوحُ لَوْحاً ولُؤُوحاً**.
13. Ve senin işin bana **لاحَ** ve **تَلَوَّحَ**: ortaya çıktı ve açık oldu. Ve adam **لاحَ**: **يَلُوح**: **لُؤُوحاً**: belirdi ve göründü.
14. Ve **الأَلواحُ**: silahtan görünen şey; ve bununla en çok kastedilen, beyazlıkları sebebiyle kılıçlardır.
15. Ve **اللُّوحُ**, damma ile: gök ile yer arasındaki hava.

لسان العرب

● - **لوح**: **اللَّوْحُ**: tahtanın levhalarından her geniş levha; el-Ezherî: **اللَّوْحُ** tahtanın levhalarından bir levhadır; **الكَتِف** üzerine yazıldığı zaman ona **لَوْحاً** denilmiştir. Ve **اللوحُ**: içine yazılan şey. Ve **اللوح**: **اللوح المحفوظ**. Ve tenzîlde: “**في لوح محفوظ**”; yani Allah Teâlâ’nın meşîetlerinin emanet edildiği yer; ancak bu, misal üzerinedir. Ve her geniş kemik: **لَوْحٌ**; ikisinin cem‘i: **أَلواحٌ**; ve **أَلاوِيحُ** cem‘u’l-cem‘dir; Sîbeveyh dedi: “Bu tür, **أَفْعُلٍ** üzerine kırılmadı; **الواو** üzerine dammeyi kerih görme sebebiyle.” Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “**وكتبنا له في الأَلْواحِ**”; ez-Zeccâc dedi: tefsirde denildi ki ikisi **لَوْحَيْن** idi; ve dilde iki **لَوْح** için **أَلواح** denilmesi câizdir; ve **أَلواحٌ** ikiden fazla olanın cem‘i olması da câizdir. Ve **أَلواحُ الجسد**: el ve ayak kamışları hariç kemikleridir; ve denilir: bilakis bedenden **الأَلواحُ**, içinde enine (genişlik) bulunan her kemiktir. Ve **المِلْواحُ**: **الأَلواح**ı büyük olan; dedi ki:
يَتْبَعْنَ إِثْرَ بازِلٍ مِلْواحِ
Ve **بعير مِلْواحٌ** ve **رجل مِلْواحٌ**.
Ve **لَوْحُ الكَتِف**: onun üst tarafından, diğerinin kesildiği yerde düz olan kısmıdır; ve denildi: **اللوحُ** üzerine yazıldığı zaman **الكَتفُ**tur. Ve **اللَّوْحُ** ve **اللُّوحُ** (A‘lâ lehçesinde): susuzluğun en hafifi; bazıları bununla susuzluğun cinsini genelledi; el-Lihyânî dedi: **اللُّوحُ** susuzluğun süratidir. Ve **لاحَ يَلُوحُ** **لَوْحاً** ve **لُواحاً** ve **لُؤُوحاً** (sonuncusu el-Lihyânî’den), ve **لَوَحاناً** ve **الْتَاحَ**: susadı; Ru’be dedi ki:
يَمْصَعْنَ بالأَذْنابِ من لُوحٍ وبَقّ
Ve **لَوَّحه**: onu susattı. Ve **لاحَه العَطَشُ** ve **لَوَّحَه**: onu değiştirdiği zaman.
Ve **المِلْواحُ**: susamış olan. Ve **إِبلٌ لَوْحَى** yani susamış. Ve **بعير مِلْوَحٌ** ve **مِلْواحٌ** ve **مِلْياحٌ**: böyledir; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den; **مِلْواحٌ** ise kıyasa göredir; **مِلْياحٌ** ise nâdirdir; İbn Sîde dedi: sanki bu **الواو** ancak bende, kesre yakınlığından dolayı **ياء**a çevrilmiştir; sanki onlar **مِلْواح**ın lâmında kesre vehmettiler de sanki **لِواحٌ** gibi oldu; bu sebeple **الواو** **ياء**a döndü. Ve **مَرْأَة ملْواحٌ**: müzekker gibi; İbn Mukbil dedi ki:
بِيضٌ مَلاوِيحُ، يومَ الصَّيْفِ، لا صُبُرٌ
على الهَوانِ، ولا سُودٌ، ولا نُكُعُ
Ebû Ubeyd: **المِلْواحُ** hayvanlardan susuzluğu çabuk olan (şey)dir; Şemmer ve Ebû’l-Heysem dedi: o, **الأَلواح**ı iyi, onları büyük olandır. Ve denildi: onun **أَلواحه** iki zira‘ı, iki baldırı ve iki pazusudur.
Ve **لاحَه العطشُ** **لَوْحاً** ve **لَوَّحَه**: onu değiştirdi ve onu zayıflattı; sefer de, soğuk da, hastalık da, hüzün de böyledir; ve şu beyit okundu:
ولم يَلُحْها حَزَنٌ على ابْنِمِ،
ولا أَخٍ ولا أَبٍ، فَتَسْهُمِ
Ve **قِدْحٌ مُلَوَّحٌ**: ateşle değiştirilmiş; **نَصْلٌ مُلَوَّحٌ** da böyledir. Ve ateşin değiştirdiği her şeyi, onu **لَوَّحَ** etmiştir; güneş de onu **لَوَّحَتْ**: onu değiştirdi ve yüzünü kararttı. Ve ez-Zeccâc, Aziz ve Celîl olanın sözü hakkında: “**لَوَّاحةٌ للبشر**” yani deriyi yakar, ta ki onu karartsın; denilir: **لاحَه** ve **لَوَّحَه**. Ve **لَوَّحْتُ** şeyi ateşle: onu ısıttım; Cîrânü’l-‘Avd (adı Âmir b. el-Hâris) dedi ki:
عُقابٌ عَقَنْباةٌ، كَأَنَّ وَظِيفَها
وخُرْطُومَها الأَعْلى، بنارٍ مُلَوَّحُ
Ve Satîh hadîsinde bir rivayette:
يَلوحُه في اللُّوحِ بَوْغاءُ الدِّمَنْ
**اللُّوحُ**: hava. Ve **لاحَه يَلوحُه**: onun rengini değiştirdi. Ve **المِلْواحُ**: zayıf (ince) olan; dişisi de böyledir; dedi ki:
من كلِّ شَقَّاءِ النَّسا مِلْواحِ
Ve **امرأَة مِلْواحٌ** ve **دابة مِلْواحٌ**: çabuk zayıflayan olduğu zaman. İbnü’l-Esîr: onun (aleyhisselâmın) bineklerinin adları içinde, atının adının **مُلاوِحٌ** olduğu (geçer); o, semirmeyen zayıf olan, susuzluğu çabuk olan ve **الأَلواح**ı büyük olandır; o da **المِلْواحُ**tır.
Ve **اللَّوْحُ**: **اللَّمْحة** gibi bakış. Ve **لاحَه ببصره لَوْحةً**: onu gördü, sonra ondan gizlendi; ve şu beyit okundu:
وهل تَنْفَعَنِّي لَوْحةٌ لو أَلُوحُها؟
Ve **لُحْتُ إِلى كذا أَلُوحُ**: uzak bir ateşe baktığım zaman; el-A‘şâ dedi ki:
لَعَمري لقد لاحتَ عُيُونٌ كثيرةٌ،
إِلى ضَوْءِ نارٍ، في يَفاعٍ تُحَرَّقُ
yani baktı.
Ve **لاحَ البرقُ يَلوح** **لَوْحاً** ve **لُؤُوحاً** ve **لَوَحاناً**: yani parladı (göz kırptı). Ve **أَلاحَ البرقُ**: şimşek çaktı; o da **مُلِيح**tir; ve denildi: çevresini **أَلاحَ** etti; Ebû Züeyb dedi ki:
رأَيتُ، وأَهْلي بِوادِي الرَّجِيـ
ـعِ من نَحْوِ قَيْلَةَ، بَرْقاً مُلِيحا
Ve **أَلاحَ بالسيف** ve **لَوَّحَ**: onunla parladı ve onu hareket ettirdi. Ve **لاحَ النجمُ**: göründü. Ve **أَلاحَ**: aydınlandı ve göründü ve parıldadı ve ışığı genişledi; el-Mutelemmis dedi ki:
وقد أَلاحَ سُهَيْلٌ، بعدما هَجَعُوا،
كأَنه ضَرَمٌ، بالكَفِّ، مَقْبُوسُ
İbnü’s-Sikkît: **لاحَ سُهَيْلُ** denilir, göründüğü zaman; ve **أَلاحَ** denilir, parıldadığı zaman; ve denilir: **لاحَ السيفُ** ve **البرقُ يَلُوحُ** **لَوْحاً**. Ve bir şey parıldadığı zaman ona denilir: **لاحَ يَلوحُ** **لَوْحاً** ve **لُؤُوحاً**. Ve bana senin işin **لاحَ** etti ve **تَلَوَّحَ**: ortaya çıktı ve açık oldu.
Ve **لاحَ الرجلُ يَلُوح لُؤُوحاً**: belirdi ve göründü. Ebû Ubeyd: **لاحَ الرجلُ** ve **أَلاحَ**; o, belirdiği ve göründüğü zaman **لائح** ve **مُلِيحٌ**tir; Ebû Züeyb’in sözü:
وزَعْتَهُمُ حتى إِذا ما تَبَدَّدوا
سِراعاً، ولاحَتْ أَوْجُهٌ وكُشُوحُ
ancak şunu kasteder: onlar atıldılar da kalkanları ve kazmaları düştü ve dağıldılar; bu sebeple yanları açıldı ve öldürülecek yerleri göründü. Ve **لاحَ الشيبُ يَلوح في رأْسه**: göründü. Ve **لَوَّحه الشيبُ**: onu beyazlattı; dedi ki:
من بَعْدِ ما لَوَّحَكَ القَتيرُ
Ve el-A‘şâ dedi ki:
فلئن لاحَ في الذُّؤابةِ شَيْبٌ،
يا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَواني
Ve Hufâf b. Nudbe’nin sözü; Yakub onu **المقلوب**da rivayet etti:
فإِمَّا تَرَيْ رأْسِي تَغَيَّرَ لَوْنُه،
ولاحتْ لَواحِي الشيبِ في كلِّ مَفْرَقِ
dedi ki: **لوائحَ**ı kastetti de ters çevirdi. Ve **أَلاحَ بثوبه** ve **لَوَّحَ به** (sonuncusu el-Lihyânî’den): uzak bir yerden elbisesinin ucunu eliyle aldı, sonra onu çevirdi ve onunla parladı ki, görmesini sevdiği kimseye onu göstersin. Ve bir şeyle parlayan ve onu ortaya çıkaran herkes, onunla **لاحَ** etmiş ve **لَوَّحَ** etmiş ve **أَلاحَ** etmiştir; ikisi daha azdır. Ve **أَبيضُ يَقَقٌ** ve **يَلَقٌ**, ve **أَبيضُ لِياحٌ** ve **لَياحٌ**: beyazlıkla vasıflandırmada mübalağa edildiği zaman; **لَياح**ta **الواو**, **الياء**ın hafifliğini güzel görerek **ياء**a çevrilmiştir; güçlü bir illet sebebiyle değil. Ve **شيء لَِياحٌ**: beyaz; bundan dolayı yaban öküzüne beyazlığından ötürü **لَِياحٌ** denildi; el-Ferrâ dedi: **لياح**ta **الواو** ancak öncesinin kesreli olmasından dolayı **ياء** oldu; ve şu beyit okundu:أَقَبُّ البَطْنِ خَفَّاقُ الحَشايا،
يُضِيءُ الليلَ كالقَمَرِ اللِّياحِ
İbn Berrî dedi: beyit, Mâlik b. Hâlid el-Hunâ‘î’nindir; Züheyr b. el-Eğarr’ı medheder; dedi ki: doğrusu, **اللِّياحِ** hakkında “parıldayan beyaz” demesidir; bundan, onların “**أَلاحَ بسيفه**” sözü gelir: onunla parladı. Ve onun şiirinde olan **خَفَّاقٌ حشاه**dır; dedi ki: o doğrudur; yani tadının azlığından içi çarpar; ve ondan önce:
فَتًى ما ابنُ الأَغَرِّ إِذا شَتَوْنا،
وحُبَّ الزادُ في شَهْرَيْ قُِماحِ
Ve **شهْرا قُِمحٍ** soğuğun iki ayıdır.
Ve **اللِّياحُ** ve **اللَّياحُ**: yaban öküzü; bu, beyazlığından dolayıdır. Ve **اللَّياحُ** ayrıca: sabah. Ve **ولقيته بِلَياحٍ**: ikindi vaktinde ve güneş beyaz iken onunla karşılaştığın zaman; **الياس** bütün bunlarda, öncesindeki kesreden dolayı **واو**dan çevrilmiştir; **لَياحٌ** ise şâzdır; **واو**su, hafiflik istemekten başka bir illet olmaksızın **ياء**a çevrilmiştir.

Hamza b. Abdülmuttalib’in, Allah ondan razı olsun, **لَِياحٌ** denilen bir kılıcı vardı; ondan (dolayı) şu sözü (vardır): “**عُثْمانُ** (Osman), **أُحُدٍ**’den **الجَرِّ** gününde, **اللَّياحِ**’ın darbesini tatmıştır; böylece kınanmış olduğu hâlde helâk oldu.” İbnü’l-Esîr dedi: O, **لاحَ يَلوح لِياحاً**’dandır; (bu) ortaya çıkıp göründüğü zaman (demektir).

**الأَلواحُ**: silâhtır; ondan kılıç ve mızrak ucu gibi parlayıp görünen şey. İbn Sîde dedi: **الأَلواحُ** silâhtan parlayıp görünen şeydir; bununla en çok kastedilen, beyazlıklarından dolayı kılıçlardır. Amr b. Ahmer el-Bâhilî dedi:
“Silâhın **أَلْواحِ**’ı gibi akşamlar,
Yağmur sabahında **المَهاةِ** gibi kuşluklar.”

İbn Berrî dedi: Silâhın **أَلواحِ**’ı hakkında, onların kılıçların kınları olduğu da söylenmiştir; çünkü onların kılıfı ağaçtandır; bununla onların zayıflığı kastedilir; (şair) der ki: Akşamlar zayıf olur; zayıflıkları onlara zarar vermez; yağmur sabahında sanki **مَهاةٌ** gibi sabahlar; bu, onun için daha güzeldir ve koşmasına daha süratlidir. **أَلاحَه**: onu helâk etti.

**اللُّوحُ** (ötre ile): gök ile yer arasındaki havadır; (şöyle) dedi:
“Bir kuş için; üzerimizde gölgelenip süzülür,
**اللُّوحِ**’a dalar; artık kaçırmaz.”

Lahyânî dedi: O, **اللُّوحُ** ve **اللَّوْحُ**’tur; onda fethayı ondan başkası rivayet etmedi. Ve denir: “Bunu yapmam; **ولو نَزَوْتَ في اللُّوحِ**” yani “sokaklarda sıçrasan bile”; **السُّكاكُ**: göğün kenarlarına karşılık gelen havadır.

Onu kılıçla, kamçıyla ve değnekle **لَوَّحه**: onun üzerine onlarla çıktı da onu dövdü. **أَلاحَ بَحقي**: onu (hakkımı) götürdü. Ona bir söz söyledim de ondan **ما أَلاحَ**: yani utanmadı. **أَلاحَ من الشيء**: sakındı ve korktu; (şöyle) dedi:
“**يُلِحْنَ**; alışkanlık sahibi birinden, **شِرْواطِ** (birinden),
Eski bir (şey) ile kuşanmış, **شِمْطاطِ** (birinden).”

Şöyle de rivayet edilir: **ذي زَجَلٍ**. Ve **أَلاحَ من ذلك الأَمر**: korktuğu zaman (denir); ondan **يُلِيحُ إِلاحةً** (gelir). Ebû Amr bize (şunu) okudu; dedi ve inşad etti:
“Şüphesiz **دُلَيْماً** akşam vaktimde **أَلاحَ** etti,”

Ve dedi: “Beni indir; bana **إِيضاعَ** yok,” yani bana yürütme yok; bu, **الصحاح**’tadır: “Şüphesiz **دُلَيماً** babamdan **أَلاح** etti.” İbn Berrî dedi: **دُلَيم** bir adamın adıdır. **الإِيضاعُ**: şiddetli yürüyüştür. Ve “bana **فلا إِيضاع بي**” sözü: yani **الوُضْعَ** yürüyüşünü yürümeye gücüm yetmez; ve **الياء** kasidenin kafiyesidir; bundan sonra gelen şu sözü delildir:
“Ve onlar **الشُّقْرةِ**’de **يَفْرِينَ الفَرِي**.”

**هنّ**: develerin zamiridir. **الشُّقْرة**: bir yerdir. **يَفْرِينَ الفَرِي**: yani yürüyüşte hayret verici şey getirirler. **أَلاحَ على الشيء**: dayandı. Muğîre hadîsinde: “Resûlullah’ın, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, minberi yanında yemin eder misin?”; bunun üzerine yeminden **فأَلاحَ**: yani çekindi ve korktu.

**المِلْواحُ**: bir baykuşa yönelip gözünü dikmek; ayağına siyah bir yün parçası bağlamak; onun için bir **مَِرْبَأَةً** yapmak; avcının **القُتْرةِ** içinde pusuya yatması; onu saatten saate uçurması; doğan yahut **البازي** onu gördüğünde onun üzerine düşer; avcı da onu yakalar; baykuş ve ona bitişik olan şey **مِلْواحاً** diye adlandırılır.

مقاييس اللغة:
(**لوح**) **اللام** ve **الواو** ve **الحاء** sahih bir asıldır; onun çoğu, **اللَّمعان** babına yakınlıktır. Denir: **لاحَ الشَّيء يلوح**; **لمَحَ** ve **لَمَع** ettiği zaman. Masdar **اللَّوْح**tur. Dedi:
أراقِبُ **لَوحاً** من سُهيلٍ كَأنَّه *** إذا ما بدا من آخِرِ الليل يَطرِفُ([7])
Ve denir: **ألاحَ** kılıcıyla: onunla parladı. Ve **ألاحَ** şimşek: parladı. Ve **اللَّيَاح**: beyazdır. İbn Düreyd, söyleyenin sözü hakkında([8]) dedi:
تُمسِي كألواح السِّلاح وتُضحي *** كالمهاةِ صبيحةَ القَطْرِ
Şüphesiz **الألواح**: silahtan parlayan şeydir; bunun çoğu kılıçlardır.
Ve babdandır: **لَوّحَهُ** sıcak; bu, onu yakıp kararttığı zaman; ta ki onu gören için uzaktan parlayıp görünür oluncaya kadar. Ve babdandır **اللَّوح**: kürek kemiği. Ve **اللَّوح**: gemi tahtalarından bir tanesi; o, ayrıca her geniş kemiktir. Ona **لَوحاً** adı verildi; çünkü o **يلُوح**. Ve babdandır **اللُّوح** (ضم ile)([9]); o, gök ile yer arasındaki havadır.
Ve bu babdan şâz olan şey: **اللَّوح**([10]): susuzluk; ve **دابَّةٌ مِلْواح**: susuzluğa çabuk tutulan. Ve ondan şâz olanlardan da onların şu sözüdür: **ألاَحَ** şeyden: sakındı.

القاموس المحيط:
**اللَّوْحُ**: her geniş levha; ağaçtan veya kemikten; çoğulu **ألْواحٌ**, ve **ألاَويحُ** (çoğulun çoğulu); ve üzerine yazıldığı zaman **الكَتِفُ**; ve hava; ve (ضم ile) daha yukarısı; ve bakış, **كاللَّمْحَةِ**; ve susuzluk, **كاللُّوْحِ** ve **اللُّواحِ** ve **اللُّؤُوحِ**, bunların (üçünün) de (harfleri) **بضمهنَّ**; ve **اللَّوَحانِ**, harekeli; ve **الالْتِياحِ**. Ve **ألاحَ**: göründü; ve şimşek parladı; **كَلاَحَ**; ve **سُهَيْلٌ**: parıldadı; ve adam korktu ve sakındı; ve kılıcıyla onunla parladı; **كلَوَّحَ**; ve falancayı helâk etti. Ve **المِلْوَاحُ**: uzun; ve zayıf; ve kadının çabuk zayıflayanı; ve **العظيمُ الْأَلْواحِ**; ve Amr b. Ebî Seleme’nin kılıcı; ve baykuş: ayağı bağlanır ki onunla doğan avlansın; ve susuzluğa çabuk tutulan; **كالمِلْوَحِ** ve **المِلْيَاحِ**. Ve **إِبِلٌ لَوْحى**: susuz. Ve **لاحَهُ** susuzluk veya yolculuk: onu değiştirdi; **كلَوَّحَهُ**. Ve **ألْواحُ السِّلاحِ**: ondan parlayan şeylerdir; kılıç ve benzeri gibi. Ve **المُلَوَّحُ**, **كمُعَظَّمٍ**: Sâbit b. Kays’ın kılıcıdır; ve bir isimdir. Ve **لُحْتُهُ**: onu gördüm. Ve **اسْتَلاَحَ**: dikkatle baktı. Ve **لَوِّحِ الصَّبِيَّ**: onu, onunla tutunduğu şeyle sustur. Ve **المُلْتَاحُ**: değişmiş olan. Ve **اللِّياحُ**, **كسَحابٍ** ve **كتابٍ**: sabah; ve yaban öküzü; ve Hamza’nın, Allah Teâlâ ondan razı olsun, bir kılıcı; ve her şeyden beyaz olan. Ve **أبْيضُ لَيَاحٌ**: parlak beyaz. Ve **لَوَّحَهُ**: onu ısıttı; ve ak saç falancayı beyazlattı.

تاج العروس:
**لوح**
**اللَّوْح**: her geniş levha; ağaçtan veya kemikten; **المحكم** ve **التهذيب**’de de böyledir. Çoğulu **أَلْواحٌ** ve **أَلاَوِيحُ** (çoğulun çoğulu), yani çoğulun çoğulu; Sîbeveyh dedi: bu tür, **أَفعُلٍ** üzerine kırılmadı; **الواو** üzerine dammeden hoşlanmama sebebiyle. Ve **اللَّوْح**: üzerine yazıldığı zaman kürek kemiği; **التهذيب**’de böyledir. Ve **اللَّوْح**: gök ile yer arasındaki hava; ve (ضم ile) daha yukarısı; onda fethi ancak **اللِّحْيَانيّ** rivayet etti. Şair dedi:
لِطائرٍ ظَلَّ بنَا يَخُوتُ ... يَنْصبُّ في **اللُّوحِ** فما يَفُوتُ
Ve denir: bunu yapmam, **ولو نَزَوْتَ في اللُّوح**; yani **ولو نَزَوْت في السُّكَاكِ**; ve **السُّكَاكُ** (ضم ile), göğün kenarlarına karşılık gelen havadır. Ve **اللَّوْح**: bakış, **كاللَّمْحَة**. Ve **لاَحَه** gözüyle, **لَوْحَةٌ**: onu gördü, sonra ondan gizlendi. Ve **اللَّوْح**: susuzluğun en hafifi; bazıları onunla susuzluğun cinsini genelleştirdi. **اللِّحيانِيّ** dedi: **اللَّوْح**: susuzluğa çabuk tutulma; **كاللُّوحِ** ve **اللُّوَاح** ve **اللُّؤُوحِ**; bunların (üçünün) de (harfleri) **بضمهنّ**; sonuncusu **اللِّحْيانيّ**’den; ve **اللَّوَحانِ** harekeli; ve **الالتِياحِ**. Ve **لاَحَ يَلُوحُ** ve **الْتَاحَ** olmuştur. Ve **أَلاَحَ النَّجمُ**: göründü, aydınlandı ve parıldadı; **كلاَحَ**. Ve **أَلاَحَ البَرْقُ**: parladı; o hâlde o **مُلِيحٌ**dur. Ve denildi: **أَلاَحَ**: çevresini aydınlattı. Ebû Züeyb dedi:
رَأَيتُ وأَهْلِي بِوادِي الرَّجي ... عِ مِن نحْوِ قَيْلةَ برْقاً مُلِيحَا
**كلاَحَ يَلوح لَوْحاً ولُؤُوحاً ولَوَحَاناً**. Ve el-Mutalammis dedi:
وقد أَلاَحَ سُهَيْلٌ بَعدَمَا هَجَعُوا ... كأَنّه ضَرَمٌ بالكَفِّ مَقبوسُ
İbn es-Sikkît dedi: **لاَحَ السُّهَيْل** denir, göründüğü zaman; ve **أَلاحَ** denir, parıldadığı zaman. Mecazdandır: **أَلاَحَ الرّجُلُ من الشْيءِ يُلِيح إِلاَحَةً**; **كأَشاحَ**: korktu, ürktü ve sakındı; bazı nüshalarda **حَذِرَ** üçlü fiil olarak. Muğîre hadîsinde: “Resûlullah’ın, Allah ona salât ve selâm etsin, minberi yanında yemin mi ediyorsun?”; bunun üzerine **فأَلاحََ مِنَ اليَمِينِ**; yani ürktü ve korktu. Mecazdandır: **أَلاحَ بسَيْفِهِ**: onunla parladı; ve onu hareket ettirdi; **كَلوّحَ تَلْوِيحاً**. Ve **أَلاحَ فُلاَناً**: onu helâk etti; **يُلِيحه إِلاحةً**. Ve **المِلْوَاحُ**: uzun ve zayıf; dişisi de böyledir: **امرأَةٌ مِلْواحٌ**. Ve **دَابّةٌ مِلْواحٌ**: zayıflığı çabuk olan ise. Ve **المِلْوَاحُ**: çabuk zayıflayan kadın; çoğulu **مَلاوِيحُ**. İbn Mukbil dedi:
بِيضٌ مَلاَوِيحُ يَومَ الصَّيف لا صُبُرٌ ... على الهَوَان ولا سُودٌ ولا نُكُعُ
Ve **المِلْوَاح**: **العَظِيم الأَلْوَاحِ**; ve bedenden **الأَلواح**: içinde genişlik bulunan her kemiktir. Dedi:
يَتْبَعْنَ إِثْر بازلٍ ملْواحِ ... وبَعيرٌ مِلْواحٌ ورَجلٌ مِلْوَاحٌ
Şemir ve Ebû’l-Heysem dedi: **المِلْواحُ** odur: **الجَيِّدُ الأَلْواحِ**; onların büyüğü. Ve denildi: onun **أَلواحُه**: iki kolu, iki bacağı ve iki pazusudur. Ve **المِلْواحُ**: Amr b. Ebî Seleme’nin kılıcıdır; susuz olana benzetme yoluyla bir mecazdır. Ve **المِلْوَاحُ**: baykuş; gözü dikilir ve ayağına siyah bir yün parçası bağlanır; ona bir pusu yeri yapılır; avcı **القُتْرة** içinde pusuya yatar; onunla doğan avlansın diye; bu da onu saatten saate uçurmasıdır; şahin veya doğan onu gördüğünde üzerine düşer; avcı onu yakalar. Baykuş ve ona bitişik olan şey **مِلْوَاحاً** diye adlandırılır. Ve **المِلْوَاح** hayvanlardan: susuzluğa çabuk tutulan; bunu Ebû Ubeyd söyledi. **كالمِلْوَحِ** (mimberi gibi) ve **المِلْياحِ**; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den. **فأَمّا ملْوَاحٌ** kıyasa göredir; **وأَمّا ملْيَاحٌ** nadirdir. İbn Sîde dedi: sanki bu **الواو** ancak kesreye yakınlıktan dolayı **ياء**ya çevrilmiştir; sanki onlar **مِلواح**’ın lâmında kesreyi vehmettiler; ta ki sanki o **لِوَاحٌ** imiş gibi; bu sebeple **الواو** **ياء**ya döndü. Ve **إِبلٌ لَوْحَى**: yani susuz. Ve **لاَحَه** susuzluk veya yolculuk ve soğuk ve hastalık ve hüzün; **يَلُوحُه لَوْحاً**: onu değiştirdi ve zayıflattı. Ve şu beyit okundu:
ولم يَلُحها حَزَنٌ على ابْنُمِ ... ولا أَخٍ ولا أَبس فتَسْهُمِ
**كلوَّحَة تَلويحاً**. Ve dediler: **التَّلْوِيح** derinin rengini, ateşin sıcağına veya güneşe temas etmekten dolayı değiştirmektir. Ve **قِدْحٌ مُلَوَّح**: ateşle değiştirilmiş; bunun gibi **نَصْلٌ مُلَوَّوحٌ**. Ve **لَوَّحتْه الشّمْسُ**: onu değiştirdi ve yüzünü kararttı. Zecâc dedi: **لَوَّاحَةٌ للبَشَرِ**; yani deriyi yakar, ta ki onu karartıncaya kadar. **لاَحَهُ** ve **لَوَّحَه** denir. Ve **أَلوَاحُ السِّلاحِ**: ondan parlayan şeylerdir; kılıç ve benzeri gibi; mızrak ucu gibi. İbn Sîde dedi: **الأَلْواحُ**: silahtan parlayan şeydir; bununla en çok kastedilen, beyazlıklarından dolayı kılıçlardır. Amr b. Ahmer el-Bâhilî dedi:
تُمْسي كأَلْواحِ السِّلاحِ وتُضْ ... حِى كالمَهاةِ صَبِيحةَ القَطْرِ
İbn Berrî dedi: ve **أَلوَاحِ السِّلاحِ** hakkında denildi ki: onlar kılıçların kınlarıdır; çünkü onların kılıfı ağaçtandır; bununla onun zayıflığı kastedilir; “akşamlar zayıf olarak, zayıflığı ona zarar vermez; sabahlar ise yağmur sabahında bir yaban ineği gibi”; bu, onun için daha güzeldir ve koşmasına daha hızlıdır. Ve **المُلَوَّحُ** **كمُعظَّم**: ateşle veya güneşle veya yolculukla değiştirilmiş olan. Ve Ensârî Sâbit b. Kays’ın kılıcının adıdır. Ve **فَضَالَة**’nin babasının adı; **شرح الشِّفاء**’da onun zikri vardır. Ve Kinânî Kabâs b. Eşyem’in dedesi. Ve **لُحْتُه**: onu gördüm. Ve **لُحْتُ إِلى كذا أَلُواح**: uzak bir ateşe baktığın zaman. el-A‘şâ dedi:
لعَمْرِي لقدْ لاحَتْ عُيونٌ كَثيرةٌ ... إِلى ضَوءِ نارٍ في يَفَاعٍ تُحَرَّقُ
Yani baktı. Şeyhimiz dedi: ve şu beyitleri okudular:
وأَصْفَر من ضَربِ دارِ المُلوكِ ... تَلوحُ علَى وَجْهِهِ جَعْفَرَا

İbn Bَرِّيّ dedi: O, **لاحَ**’tan(dır); **لاحَ** “gördü ve idrak etti” demektir; yani dinarın yüzünde **جعفراً** (yani onda resmedilmiş olarak) görür ve görürsün; o açıktır, üzerinde toz yoktur. Dedi: Ve **يَلوحُ** “التّحتية” ile rivayet edilmiştir; o ise te’vile ve **جعفراً**’yı nasbeden bir fiilin takdirine muhtaçtır; “**جعفراً**’yı kastedin” ve benzeri gibi. Bunu Celâl es-Süyûtî, nahvî **الأَشباه والنظائر**’in sonlarında tamamlamıştır. Ve adam **اسْتلاحَ** eder; yani işte basiret sahibi olur. Onların “**لَوِّحِ الصَّبيَّ**” sözleri: manası “**قُتْه**”dir — (damme ile; **قَاتَ يَقوتُ**’tan emir) — “onu tutan şey” (yani elinde tuttuğu şey). Bir nüshada: “**بما يُمسِكه**” (yani onu tuttuğu şey ile). Ve **المُلْتَاحُ** (damme ile): güneşten yahut yolculuktan yahut senden başkası sebebiyle değişen (kimsedir). Ve **الِلَّيَاحُ** “**سَحاب**” ve “**كِتَاب**” gibi: beyazlığından dolayı sabah(tır). Ve “**بِلِيَاحٍ**” ile ona rastladım; yani onu ikindi vaktinde, güneş beyaz iken karşılaştım. Ve **اللَّيَاحُ** ve **اللِّياحُ**: beyazlığından dolayı yaban öküzü(dür). Ve **الِلَّيَاحُ**: Hamza b. Abdülmuttalib’e —Allah Teâlâ ondan razı olsun— ait bir kılıçtır; ondan da onun sözü:
“**قَد ذاقَ عُثْمَانُ يوم الجَرِّ من أُحُد وَقْعَ الِلَّياح فأَوْدَى وهو مَذمومُ**”
İbnü’l-Esîr dedi: O, **لاَح يَلوح لِيَاحاً**’tandır; “belirdi ve göründü” demektir. Ve **الِلَّيَاحُ**: her şeyin beyazı(dır). Mecazdan olarak denir: “**أَبْيضُ لِيَاحٌ**” iki vecih ile; ve **يَقَقٌ** ve **يَلَق**: bembeyaz, parlak; bu, beyazlık vasfında mübalağa edildiği zaman(dır). Bizim nüshamızda: “**لماح**” (mim ile), “التَّحتيّة” ile **لياح** yerine; o, babında doğrudur; onun istidrâki daha önce geçmiştir; fakat burada ancak “التّحْتِيّة” iledir. Ferrâ dedi: **لِيَاح**’ta vav ancak kendinden öncesinin kesreli olmasından dolayı yâ’ya dönmüştür. Ve şu beyti okudu:
**أَقبُّ البَطْنِ خَفّاقٌ حَشَاهُ ... يُضِيءُ اللَّيْلَ كالقَمَرِ اللِّيَاحِ**
İbn Bَرِّيّ dedi: Beyit, Züheyr b. el-Ağarr’ı öven Mâlik b. Hâlid el-Hunâ‘î’nindir. **اللِّيَاح**: parıldayan beyaz(dır). Fârisî dedi: “**ليَاحٌ**”a gelince, yani “**سَحاب**” gibi; o şâzdır: vav’ı, hafiflik istemekten başka bir illet olmaksızın yâ’ya dönmüştür. Ve onu ateşle **لوَّحَهُ** “**تَلويحاً**”: onu ısıttı. Cîrânü’l-‘Avd dedi —adı Âmir b. el-Hâris’tir—:
**عُقَابٌ عَقَنْبَاةٌ كأَنّ وَظِيفَهَا ... وخُرْطَومَها الأَعلَى بنارٍ مُلَوَّحُ**
Ve **لاَحَ** aklık, başında **يَلوحُ** eder: belirdi. Ve aklık, falancayı **لوَّحَ** etti: onu değiştirdi; bu, onu beyazlattığı zaman(dır). Dedi:
“**من بعْد ما لوَّحَكَ القَتيرُ**”
A‘şâ dedi:
**فلَئِنْ لاحَ في الذُّوأَبَة شَيْبٌ ... يَا لَبَكْرٍ وأَنْكَرَتْني الغَوَانِي**

Üzerine istidrâk edilenlerdendir: **اللَّوْحُ**; **اللَّوْحُ المَحْفُوظ**; âyette o, Allah Teâlâ’nın meşîetlerinin emanet edildiği yerdir; ancak o, misal üzerinedir. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: “**وكَتَبْنَا لَهُ في الأَلْوَاح**”; Zeccâc dedi: “İki levhaydı” denildi; dilde iki levhaya **أَلواحٌ** denmesi caizdir. Ve **لَوْحُ الكَتِفِ**: onun üst tarafından, **عَيْرِهَا**’sının kesildiği yer yanında, ondan düzleşen şeydir. İbnü’l-Esîr dedi: Onun —Allah ona salât ve selâm etsin— bineklerinin adları içinde, atının adının **مُلاَوِحٌ** olduğu (rivayet edilir); o, semirmeyen zayıf (at)tır; çabuk susayan(dır); ve **العظيمُ الأَلوَاحِ** (yani geniş kemikli)dir. Mecazdan: “Bana senin işin **لاحَ** etti ve **تَلوَّحَ** etti”: göründü ve açıklandı; **الأَساس**’ta böyledir. Ebû ‘Ubeyd dedi: Adam **لاحَ** etti ve **أَلاحَ** etti; o, **لائحٌ** ve **مُلِيحٌ** olur; ortaya çıkıp göründüğü zaman. Ve bir şeyin **لَوائحُ**’i: ondan beliren ve alâmeti üzerinde görünen şeylerdir. Ya‘kûb, maklûbda, Hufâf b. Nedbe’nin sözünü okudu:
**فإِمّا تَرَيْ رَأْسي تَغَيَّرَ لَونُه ... ولاَحَتْ لَواحِي الشَّيبِ في كلِّ مَفْرِقِ**
Dedi: **لَوائح**’i kastetti. **الأَساس**’ta: “Onun **لَوَائِحه**’ine ve **أَلْواحِه**’ine, yani zahirlerine baktım.” Mecazdan: Elbisesiyle **أَلاحَ** etti ve onunla **لَوَحَ** etti; ikincisi Lihyânî’dendir: ucunu, uzak bir yerden eliyle aldı; sonra onu çevirdi ve parıldattı; onu görmesini sevdiği kimseye göstermek için. Ve her kim bir şeyle parıldar ve onu ortaya çıkarırsa, onunla **لاحَ** etmiş, **لَوَّحَ** etmiş ve **أَلاحَ** etmiş olur; ikisi daha az(dır). Ve onu kılıçla, kamçıyla ve değnekle **لَوَّحَهُ**: onun üzerine onlarla yükseldi de onu vurdu. **الأَساس**’ta mecazdan: “Onu bir değnekle yahut bir nal ile **لَوَّحْتُه**: onun üzerine yükseldim.” Ve köpeğe bir ekmekle **لَوَّحَ** etti de o onu takip etti. Ve hakkımla **أَلاحَ** etti: onu götürdü. Ve ona bir söz söyledim de ondan **أَلاَحَ** etmedi; yani utanmadı. Ve bir şeye karşı **أَلاحَ** etti: dayandı. **الأَساس**’ta: Mecazdan: “Ondan ancak **الأَلْواحُ** kaldı”; o da zayıfın geniş kemikleridir.
