# لوص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%88%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لوص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لوص

اللوص: اللمح من خلل باب ونحوه  ، عن ابن دريد،  كالملاوصة  . يقال: لاصه بعينه لوصا، ولاوصه ملاوصة، إذا طالعه من خلل، أو ستر ولمحه. في الحديث:  من سبق العاطس بالحمد أمن الشوص، واللوص والعلوص  اللوص:  وجع الأذن، أو  وجع  النحر  ، وهي اللوصة أيضا، وتقدم الشوص، والعلوص في موضعهما. قال أبو تراب: يقال:  لاص  عن الأمر، وناص، بمعنى  حاد  .  واللواص، كسحاب: الفالوذ، كالملوص: كمعظم  ، وكذلك اللمص، والمزعفر، والمزعزع، ما تقدم. قال ابن الأعرابي: اللواص: العسل  ، وقيل: هو  الصافي  منه.  ولوص  الرجل تلويصا:  أكله  . يقال: أعوذ بالله من الشوصة واللوصة، قيل:  اللوصة: وجع الظهر  من ريح يصيبه.  وألاصه على الشيء  الذي يرومه إلاصة:  أداره عليه، وأراده منه  . ومنه حديث عمر لعثمان، رضي الله تعالى عنهما، في كلمة الإخلاص  هي الكلمة التي ألاص عليها النبي صلى الله عليه وسلم عمه  يعني أبا طالب عند الموت، أي أداره عليها وراوده فيها، وكذا الحديث الآخر:  وأنك تلاص على خلعه  أي تراود عليه، ويطلب منك خلعه، وقد سبق في  ق م ص  ويقال: ألصت أن آحذ منه شيئا، أليص إلاصة وأنصت أنيص إناصة، أي أردت.  وأليص، بالضم  ، إلاصة، إذا  أرعش  ، أو أرعد من فزع، هكذا نقله الصاغاني، وأورده صاحب اللسان بالباء الموحدة مستدركا، وقد أشرنا إليه. قال الليث:  لاوص  الرجل ملاوصة، أي  نظر كأنه يختل ليروم أمرا  ، وكذلك اللوص. قال: لاوص  الشجرة  يلاوصها، إذا  أراد أن يقطعها بالفأس  ، أو يقلعها،  فلاوص في نظره يمنة ويسرة كيف يأتيها  ليقلعها  وكيف يضربها  .  وتلوص  الرجل، إذا  تلوى، وتقلب  ، نقله الزمخشري، والصاغاني عن ابن عباد. ومما يستدرك عليه: ما زلت أليصه عن كذا، أي أديره عنه. والملاوصة: المخادعة، ورجل ملاوص: متملق خداع، نقله الزمخشري. ولاص بالشيء لياصا: استدار به، نقله ابن القطاع.
  ل-ي-ص  لاص يليص  ليصا، أهمله الجوهري. وقال ابن عباد: أي  حاد  ، لغة في لاص عنه لوصا، كما سبق عن أبي تراب:  ولصت الشيء أليصه  ليصا،  وألصته  إلاصة، وكذا نصته وأنصته، نيصا وإناصة، على البدل،  إذا أرغته  عن شيء يريده منه،  أو حركته لتنتزعه  كالوتد ونحوه. وقال ابن دريد: إذا أخرجته من موضعه.  وألصته عن كذا وكذا: راودته عنه  ، وخادعته. ومما يستدرك عليه: ليصى، كسكرى، يقال إنه اسم ابنة نوح، عليه السلام.

### Türkçe

**اللوص**: kapı ve benzeri bir şeyin aralığından olan bakış; İbn Düreyd’den; **كالملاوصة** gibi. Denir ki: **لاصه بعينه لوصا** ve **ولاوصه ملاوصة**; eğer onu bir aralıktan gözetlediyse, yahut gizlendi ve onu gördüyse. Hadiste: “Kim aksıranı hamd ile geçerse **الشوص**’tan, **اللوص**’tan ve **العلوص**’tan emin olur.” **اللوص**: kulak ağrısıdır; yahut boğaz ağrısıdır; o da **اللوصة**dır. **الشوص** ve **العلوص** kendi yerlerinde daha önce geçti. Ebû Turâb dedi: Denir ki: **لاص** işten, ve **ناص**; **حاد** mânâsında. Ve **اللواص** (bulut gibi): **الفالوذ**’dur; **كالملوص** gibi: **كمعظم**; ve yine **اللمص** ve **المزعفر** ve **المزعزع**; daha önce geçenlerdir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **اللواص**: baldır; ve denildi ki: onun **الصافي** olanıdır. Ve **لوص** adamı **تلويصا**: onu **أكله**. Denir ki: Allah’a **الشوصة**’dan ve **اللوصة**’dan sığınırım. Denildi ki: **اللوصة**: ona isabet eden bir rüzgârdan dolayı sırt ağrısıdır. Ve **ألاصه على الشيء** ki onu ister; **إلاصة**: onu onun üzerine döndürdü ve onu ondan istedi. Ondandır: Ömer’in Osman’a, Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun, ihlâs kelimesi hakkında hadisi: “O, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’in amcasını onun üzerine **ألاص** ettiği kelimedir”; yani ölürken Ebû Tâlib’i; yani onu onun üzerine döndürdü ve onda onu yokladı. Ve yine diğer hadis: “Ve sen onun çıkarılması üzerine **تلاص** ediyorsun”; yani onun üzerine yokluyorsun ve senden onun çıkarılması isteniyor. Ve daha önce **ق م ص**’ta geçti. Ve denir ki: **ألصت** ki ondan bir şey alayım; **أليص إلاصة** ve **أنصت أنيص إناصة**; yani istedim. Ve **أليص** (ضم ile), **إلاصة**: eğer **أرعش** ettiyse, yahut korkudan titreyip gürlediyse; böylece Sâgânî onu nakletti; ve Lisân sahibi onu tek noktalı **باء** ile, müstedrek olarak zikretti; ve biz ona işaret ettik. Leys dedi: **لاوص** adam **ملاوصة**; yani bir işi istemek için hile yapıyormuş gibi **نظر** etti; ve yine **اللوص**. Dedi: **لاوص الشجرة يلاوصها**; eğer onu baltayla kesmeyi, yahut söküp çıkarmayı istediyse; o zaman bakışında sağa sola **فلاوص** eder: onu nasıl söküp çıkaracağına ve onu nasıl vuracağına. Ve **تلوص** adam; eğer **تلوى، وتقلب** ettiyse; Zemahşerî ve Sâgânî, İbn Abbâd’dan nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenden: “Şunu şundan dolayı ondan çevirmeye devam ettim” mânâsında: **ما زلت أليصه عن كذا**; yani onu ondan döndürürüm. Ve **الملاوصة**: aldatmadır; ve **رجل ملاوص**: dalkavuk, aldatıcıdır; Zemahşerî nakletti. Ve **لاص بالشيء لياصا**: onunla döndü; İbnü’l-Kattâ‘ nakletti.

**ل-ي-ص**  **لاص يليص ليصا**; Cevherî onu ihmal etti. İbn Abbâd dedi: yani **حاد**; Ebû Turâb’dan daha önce geçtiği üzere **لاص عنه لوصا**’da bir dildir. **ولصت الشيء أليصه ليصا** ve **ألصته إلاصة**; ve yine **نصته وأنصته**; **نيصا وإناصة**; bedel üzere; eğer onu, ondan istediği bir şeyden **أرغته** ettiysen, yahut onu, kazık ve benzeri gibi, söküp alasın diye hareket ettirdiysen. İbn Düreyd dedi: eğer onu yerinden çıkardıysan. Ve **ألصته عن كذا وكذا**: onu ondan yokladın ve onu aldattın. Ve onun üzerine istidrâk edilenden: **ليصى** (سكرى gibi); denir ki: o, Nûh’un (aleyhisselâm) kızının adıdır.
