# لوي — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%8A/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%88%D9%8A/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%8A.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: لوي

ل و ي
لوى الحبل‏:‏ فتله‏.‏
ولوى الشيء فالتوى‏.‏
وبلغوا ملتوى الوادي‏:‏ منحناه‏.‏
ولوى يده وإصبعه‏.‏
وكلّمته فلوّى رأسه و ‏"‏ لووا رءوسهم ‏"‏ وقرىء بالتخفيف‏.‏
وهو يتلوّى من الجوع‏.‏
وتلوّت الحية ولاوت الحية الحية ملاواة‏:‏ التوت عليها‏.‏
وسلكوا الملاوي‏:‏ الطرق الملتوية‏.‏
قال‏:‏ لعمري لقد ثبّطتني عن صحابتي وعن حوجٍ قضّاؤها من شفائيا أأدرك بالمدلاء ركباً عشيّةً على سفوى والسالكين الملاويا ورفع من الطعام لويّةً‏:‏ ذخيرة‏.‏
والتويت لويّةً‏.‏
قال‏:‏ هجف تحف الريح حول ساله له من لويات العكوم نصيب رغيب الجوف‏.‏
وقال‏:‏ قلنا لذات النقبة النقية قومي فغدّينا من اللوية النقبة‏:‏ جلدة الوجه‏.‏
ورجل ألوى‏:‏ عسر يلتوي على خصمه‏.‏
وفي مثل ‏"‏ لتجدنّ فلاناً ألوى بعيد المستمر ‏"‏ ولواه دينه‏:‏ مطله ليّاً وليّاناً‏.‏
قال الأعشى‏:‏ يلوينني ديني النهار وأقتضي ديني إذا وقذ النعاس الرقّدا وألوت به العقاب‏:‏ ذهبت به‏.‏
وألوى بيده وبثوبه‏:‏ لمع‏.‏
وألوت الناقة بذنبها‏.‏
قال‏:‏ تلوي بعذق خضابٍ كلّما خطرت عن فرجٍ معقومة لم تتبع ربعاً رأيت اللوى يا جمل قد شاب بعدنا وغيّره مرّ الرياح العواصف ومن المجاز‏:‏ فلان لا يلوي ظهرة إذا وصف بالشدّة‏.‏
ويقال للصريع‏:‏ ما لوى ظهره أحدٌ‏.‏
ولوى الحزن قلبه‏.‏
ولوى سرّه‏:‏ ستره ولويت عنه الحديث‏:‏ طويته عنه‏.‏
قال الجعديّ‏:‏ لوى الله علم الله عمّن سواءه ويعلم منه ما مضى وتأخّرا ولوت الليالي كفّه على العصا‏:‏ هرّمته‏.‏
قال‏:‏ ولوين كفّي يا جمان على العصا وكفى جمان بليّها حدثانا ولوى الطائر بيضه في المكان المنيع‏.‏
قال‏:‏ فسرّها ممتنع وثيق بحيث يلوي بيضه الأنوق والتوى عليه الأمر‏:‏ اعتاص‏.‏
والتوت عليّ حاجتي‏.‏
ولوًى عليه الأمر تلويةً‏.‏
عوّصه عليه‏.‏
ومر لا يلوي على أحدٍ‏:‏ لا يقيم عليه ولا ينتظره‏.‏
قال‏:‏ فلوت خيله عليه وهابوا ليث غاب مقنّعاً في الحديد وألوت الحرب بالسّوام‏.‏
وألوى بهم الدهر واستلوى بهم‏.‏
وفلان يلوي أعناق الرجال في الجدال‏:‏ يغلبهم‏.‏

### Türkçe

ل و ي
**لوى الحبل**: onu büktü.
Ve **لوى الشيء**; böylece o büküldü.
Ve vadinin **ملتوى**’suna vardılar: onun kıvrımı.
Ve elini ve parmağını **لوى**.
Ve onunla konuştum da başını **لوّى**; ve “**لووا رءوسهم**”; ve hafifletmeyle (tehfîf ile) okunmuştur.
Ve o, açlıktan **يتلوّى**.
Ve yılan **تلوّت**; ve yılan, yılanı **لاوت**, **ملاواة**: onun üzerine dolandı.
Ve **الملاوي**’ye girdiler: kıvrımlı yollar.
Dedi ki:
Canıma yemin olsun, gerçekten beni arkadaşlarımdan ve giderilmesi şifamdan olan bir ihtiyaçtan alıkoydun.
Bir akşam, **المدلاء** ile bir kafileye erişir miyim, **سفوى** üzerinde ve **الملاويا**’yı tutanlara?
Ve yiyecekten bir **لويّة** kaldırdı: azık.
Ve bir **لويّة** **التويت**.
Dedi ki:
Rüzgârın kenarının çevresinde bir ürperme; onun için, yüklerin **لويات**’ından bir pay vardır; içi iştahlı.
Ve dedi ki:
Biz, temiz gedikli olana dedik: kalk; böylece **اللوية**’den gedikli olarak sabahladık.
**النقبة**: yüz derisi.
Ve **ألوى** bir adam: zordur; hasmına karşı bükülür.
Ve şu meselde: “**لتجدنّ فلاناً ألوى بعيد المستمر**”.
Ve onun borcu onu **ولاه**: onu oyaladı; **ليّاً** ve **ليّاناً** (oyalama).
**الأعشى** dedi ki:
Gündüz borcum beni oyalıyor; ve uykululuk uyuyanı dürttüğünde borcumu tahsil ederim.
Ve kartal onu **ألوت**: onu götürdü.
Ve eliyle ve elbisesiyle **ألوى**: parladı.
Ve dişi deve kuyruğuyla **ألوت**.
Dedi ki:
Her ne zaman geçtiğinde, bağlanmış bir yarıktan, hiçbir iz parçasını izlemeden; her defasında boyalı bir salkımla **تلوي**.
Benden sonra **اللوى**’yı gördüm, ey deve; yaşlandı ve onu şiddetli rüzgârların acısı değiştirdi.
Ve mecazdandır: şiddetle vasfedildiğinde falan kimse sırtını **لا يلوي**.
Ve yere serilene denir: onun sırtını kimse **ما لوى**.
Ve hüzün kalbini **لوى**.
Ve sırrını **لوى**: onu örttü; ve ondan hadisi **لويت**: onu ondan dürdüm.
**الجعديّ** dedi ki:
Allah, Allah’ın ilmiyle, ondan başkasından (onu) **لوى**; ve ondan geçmişi ve sonrayı bilir.
Ve geceler onun elini değnek üzerine **لوت**: onu ihtiyarlattı.
Dedi ki:
Ey **جمان**, elimizi değnek üzerine **ولوين**; ve **جمان**’a onun bükmesi bir hadise olarak yeter.
Ve kuş, sağlam yerde yumurtasını **لوى**.
Dedi ki:
Onu sevindirdi: sağlam, sıkı bir sığınak; öyle ki **الأنوق** yumurtasını orada **يلوي**.
Ve iş ona **التوى**: güçleşti.
Ve ihtiyacım bana **التوت**.
Ve iş ona **لوًى**; **تلويةً**.
Onu ona zorlaştırdı.
Ve birisi geçer, kimseye **لا يلوي**: onun yanında durmaz ve onu beklemez.
Dedi ki:
Onun üzerine atlılarını **فلوت**; ve demir içinde bürünmüş bir orman aslanından korktular.
Ve savaş sürüleri **ألوت**.
Ve zaman onları **ألوى**; ve onlarla **استلوى**.
Ve falan, cedelde erkeklerin boyunlarını **يلوي**: onlara galip gelir.
