# ليس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%8A%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ليس

اللَّيَسُ: اللُّزُوم، والأَلْيَسُ: الذي لا يَبْرَح بيتَه واللَّيَسُ أَيضاً: الشدة، وقد تَلَيَّس. وإِبِلٌ لِيسٌ على الحَوْض إِذا أَقامت عليه فلم تبرحه. وإِبِلٌ لِيسٌ: ثِقال لا تبرَح؛ قال عَبْدة بن الطَّبِيب:
إِذا ما حامَ راعِيها اسْتَحَنَّتْ
لِعَبْدَة، مُنْتَهى الأَهْواء لِيسُ
لِيسٌ لا تفارقه مُنْتَهى أَهوائها، وأَراد لِعَطَنِ عَبدَة أَي أَنها تَنْزع إِليه إِذا حام راعيها. ورجل أَلْيَس أَي شجاع بَيِّنُ اللَّيَس من قوم لِيسٍ. ويقال للشجاع: هو أَهْيَسُ أَلْيَسُ، وكان في الأَصل أَهْوَسَ أَلْيَس، فلما ازدوج الكلام قَلَبوا الواو ياء فقالوا: أَهْيَس. والأَهْوَس: الذي يَدُقُّ كل شيء ويأْكله، والأَلْيَسُ: الذي يُبازجُ قِرْنَهُ وربما ذَمُّوه بقولهم أَهْيَس أَلْيَس، فإِذا أَرادوا الذَّمَّ عُني بالأَهْيَس الأَهْوَس، وهو الكثير الأَكل، وبالأَلْيَس الذي لا يَبْرَح بَيْتَه، وهذا ذمٌّ. وفي الحديث عن أَبي الأَسْوَد الدُّؤَلي: فإِنه أَهْيَسُ أَلْيَس؛ الأَلْيَسُ: الذي لا يبرح مكانه. والأَلْيَسُ: البعير يَحْمِلُ كلَّ ما حُمِّلَ. بعضُ الأَعراب: الأَلْيَسُ: الدَّيُّوث الذي لا يَغار ويُتَهَزَّأُ به، فيقال: هو أَلْيَسُ بُورك فيه فاللَّيَسُ يدخل في المَعْنَيَينِ في المدْح والذم، وكلٌّ لا يخفى على المُتَفَوِّه به. ويقال: تَلايَسَ الرجلُ إِذا كان حَمُولاً حسن الخلُق. وتَلايَسْتُ عن كذا وكذا أَي غَمَّضْتُ عنه. وفلان أَلْيَس: دَهْثَم حسَن الخلُق. الليث: اللَّيَس مصدر الأَلْيَس، وهو الشجاع الذي لا يُبالي الحرْبَ ولا يَرُوعُه؛ وأَنشد:
أَلْيَسُ عن حَوْبائِه سخِيّ
يقوله العجاج وجمعه ليس؛ قال الشاعر:
تَخال نَدِيَّهُمْ مَرْضى حَياءً،
وتَلْقاهمْ غَداةَ الرَّوْعِ لِيسا
وفي الحديث: كلُّ ما أَنْهَرَ الدَّمَ فَكُلْ لَيْسَ السِّنََّ والظُّفْرَ؛ معناه إِلا السِّنَّ والظُّفْر. وليس: من حروف الاستثناء كإِلاَّ، والعرب تستثني بليس فتقول: قام القوم ليس أَخاك وليس أَخَوَيْك، وقام النِّسْوَة ليس هنداً، وقام القوم لَيْسي ولَيْسَني وليس إِيَّاي؛ وأَنشد:قد ذَهَبَ القوْمُ الكِرام لَيْسِي
وقال آخر:
وأَصْبح ما في الأَرض مِني تَقِيَّةً
لِناظِرِه، لَيْسَ العِظامَ العَوالِيا
قال ابن سيده: ولَيْس من حروف الاستثناء؛ تقول: أَتى القوم ليس زيداً أَي ليس الآتي، لا يكون إِلا مضمراً فيها. قال الليث: لَيْس كلمة جُحُود. قال الخليل: وأَصله لا أَيْسَ فطُرِحَتِ الهمزة وأُلْزِقَت اللام بالياء، وقال الكسائي: لَيس يكون جَحْداً ويكون استثناء ينصَب به كقولك ذهب القوم لَيْس زيداً يعني ما عَدا زيداً، ولا يكون أَبداً
(* قوله: ولا يكون
أَبداً هكذا في الأصل، ولم يذكر خبراً لكان يدرك معه المعنى المُراد.) ويكون بمعنى إِلا زيداً؛ وربما جاءت ليس بمعنى لا التي يُنسَقُ بها كقول لبيد: إِنما يَجْزي الفَتى لَيْس الجَمَلْ
إِذا أُعرِب لَيْس الجَمَلُ لأَن ليْس ههنا بمعنى لا النَّسَقِيَّة. وقال سيبويه: أَراد ليس يَجْزي الجَمَل وليس الجَمَل يَجْزي، قال: وربما جاءت ليس بمعنى لا التَّبْرِئَة. قال ابن كيسان: ليْس من حروف جَحْدٍ وتقع في ثلاثة مواضع: تكون بمنزلة كأن ترفع الاسم وتنصب الخبر، تقول ليس زيد قائماً وليس قائماً زيد، ولا يجوز أَن يقدَّم خبرها عليها لأَنها لا تُصرف، وتكون ليس استثناء فتنصب الاسم بعدها كما تنصبه بعد إِلا، تقول جاءني القوم ليس زيداً وفيها مُضْمَر لا يظهر، وتكون نسقاً بمنزلة لا، تقول جاءني عمرو لَيْس زيد؛ قال لبيد:
إِنما يَجْزي الفتى ليس الجَمَل
قال الأَزهري: وقد صَرَّفوا لَيْس تصريف الفعل الماضي فَثَنَّوْا وجمعوا وأَنَّثُوا فقالوا لَيْس ولَيْسا ولَيْسُوا ولَيْسَتِ المرأَة ولَيْسَتا ولَسْنَ ولم يُصرِّفُوها في المستقبَل. وقالوا: لَسْت أَفعل ولَسْنا نَفْعَل. وقال أَبو حاتم: من اسمح أَنا ليس مثلك والصواب لَسْتُ مِثْلك لأَنَّ ليس فعل واجبٌ فإِنما يجاء به للغائب المتراخي، تقول: عبد اللَّه (*
قوله «وقال أَبو حاتم إلى قوله تقول عبد اللَّه» هكذا بالأصل.) ليس مثلك، وتقول: جاءني القوم ليس أَباك وليسك أَي غيرَ أَبيك وغيرك، وجاءَك القوم ليس أَباك ولَيْسَني، بالنون، بمعنى واحد. التهذيب: وبعضهم يقول لَيْسَني بمعنى غيري. ابن سيده: ولَيْسَ كلمة نفي وهي فعل ماض، قال: وأَصلها ليس بكسر الياء فسكنت استثقالاً، ولم تقلب أَلفاً لأَنها لا تتصرَّف من حيث استعملت بلفظ الماضي للحال، والذي يدلُّ على أَنها فعل وإِن لم تتصرَّف تصرُّف الأَفعال قولهم لَسْت ولَسْتما ولَسْتُم كقولهم ضربت وضربتما وضربتم، وجُعِلت من عَوامِل الأَفعال نحو كان وأَخواتها التي ترفع الأَسماء وتنصب الأَخبار، إلا أَن الباء في خبرها وحدها دون أَخواتها، تقول ليس زيد بمنطلقٍ، فالباء لِتعدِيَة الفعل وتأْكيد النفي، ولك أَن لا تدخلها لأَن المؤكِّد يستغنى عنه، ولأَن من الأَفعال ما يتعدّى مرّة بحرف جرّ ومرّة بغير حرف نحو اشْتَقْتُك واشتقت إِليك، ولا يجوز تقديم خبرها عليها كما جاز في أَخواتها، لا تقول محسِناً ليس زيد، قال: وقد يُستثنى بها، تقول: جاءَني القوم ليس زيداً كما تقول إِلا زيداً، تضمِر اسمَها فيها وتنصب خبرها بها كأَنك قلت ليس الجائي زيداً، وتقديره جاءني القوم ليس بعضهم زيداً؛ ولك أَن تقول جاءني القوم لَيْسك إِلا أَن المضمر المنفصل ههنا أَحسن كما قال الشاعر:
لَيْتَ هذا الليلَ شَهْرٌ،
لا نَرى فيه غَريبا،
ليس إِيّايَ وإِيّا
كَ، ولا نَخْشى رَقِيبا
ولم يقل: لَيْسَني ولَيْسَك، وهو جائز إِلا أَن المنفصل أَجْوَد. وفي الحديث أَنه قال لزيد الخَيل: ما وُصِف لي أَحد في الجاهلية فرأَيته في الإِسلام إِلا رأَيته دون الصِّفة لَيْسَك أَي إِلا أَنت؛ قال ابن الأَثير: وفي لَيْسَك غَرابة فإِن أَخبار كان وأَخواتها إِذا كانت ضمائر فإِنما يستعمل فيها كثيراً المنفصل دون المتصل، تقول ليس إِياي وإِياك؛ قال سيبويه: وليس كلمة ينفى بها ما في الحال فكأَنها مسكنة من نحو قوله صدَّ (* قوله
«فكأَنها مسكنة من نحو قوله صدّ» هكذا في الأصل ولعلها محرفة عن صيد بسكون الياء لغة في صيد كفرح.) كما قالوا عَلْم ذلك في عَلِمَ ذلك، قال: فلم يجعلوا اعتلالَها إلا لزُوم الإِسكان إِذ كَثُرَت في كلامهم ولم يغيِّروا حركة الفاء، وإِنما ذلك لأَنه لا مستقبل منها ولا اسم فاعل ولا مصدر ولا اشتقاق، فلما لم تُصَرَّف تصرُّف أَخواتها جُعِلَتْ بمنزلة ما لَيْس من الفعل نحو لَيْتَ؛ وأَما قول بعض الشعراء:
يا خَيْرَ مَنْ زانَ سُرُوجَ المَيْسِ،
قد رُسَّتِ الحاجاتُ عند قَيْسِ،
إِذ لا يَزالُ مُولَعاً بِلَيْسِ
فإِنه جعلها اسماً وأَعْرَبها. وقال الفراء: أَصل ليس لا أَيْسَ، ودليل ذلك قول العرب ائتِنِي به من حيث أَيْسَ ولَيْس، وجِئْ به من أَيْسَ ولَيْسَ أَي من حيث هُوَ ولَيْسَ هُوَ؛ قال سيبويه: وقالوا لَسْتُ كما قالوا مَسْتُ ولم يقولوا لِسْتُ كما قالوا خِفْتُ لأَنه لم يتمكَّن تمكن الأَفعال، وحكى أَبو علي أَنهم يقولون: جِئْ به من حَيْثُ ولَيْسا (* قوله «من
حيث وليسا» كذا بالأَصل وشرح القاموس.)؛ يريدون ولَيْسَ فيشيعون فتحة السين، إِما لبيان الحركة في الوقف، وإِما كما لحقت بَيْنا في الوصل. وإِلْياسُ وأَلْياس: اسم؛ قال ابن سيده: أَراه عبرانيّاً جاء في التفسير أَنه إِدريس، وروي عن ابن مسعود: وإِن إِدريسَ، مكانَ: وإِن إِلْياسَ لَمِنَ المُرْسَلِينَ، ومن قرأَ: على إِلْياسِين، فعلى أَنه جعل كل واحد من أَولاده أَو أَعمامه إِلْياساً فكان يجب على هذا أَن يقرأَ على الإِلْياسِين، ورويت: سلام على إِدْراسِين، وهذه المادة أَولى به من باب أَلس؛ قال ابن سيده: وكذلك نقلته عنه اطراداً لمذهب سيبويه أَن الهمزة إِذا كانت أُولى أَربعة حكم بزيادتها حتى يثبت كونها أَصلاً.

### Türkçe

**اللَّيَسُ**: yapışma/ayrılmama; ve **الأَلْيَسُ**: evinden ayrılmayan kimse.

Ve **اللَّيَسُ** ayrıca: şiddet; ve (kişi) **تَلَيَّس** etti. Ve havuz başında, üzerinde ikamet edip ondan ayrılmadığı zaman, (denir ki) havuz üzerinde **إِبِلٌ لِيسٌ**. Ve **إِبِلٌ لِيسٌ**: ağır (develer), ayrılmayan; **عَبْدة بن الطَّبِيب** dedi ki:

إِذا ما حامَ راعِيها اسْتَحَنَّتْ
لِعَبْدَة، مُنْتَهى الأَهْواء لِيسُ

**لِيسٌ**: heveslerinin sonu, ondan ayrılmaz; ve **لِعَطَنِ عَبدَة**’yi kastetti; yani, çobanı dolaştığı zaman ona meyleder. Ve **رجل أَلْيَس**: yani, kavminden **لِيسٍ** olan, **اللَّيَس**’i açık (belli) bir yiğit. Ve yiğide denir: o **أَهْيَسُ أَلْيَسُ**’tir; aslında **أَهْوَسَ أَلْيَس** idi; söz çiftleşince **الواو**’yu **ياء**’ya çevirdiler de **أَهْيَس** dediler. Ve **الأَهْوَس**: her şeyi ufalayıp yiyen; ve **الأَلْيَسُ**: denkini (**قِرْنَهُ**) sıkıştırıp boğuşan; bazen de onları, **أَهْيَس أَلْيَس** sözleriyle yererler; yerme istediklerinde **الأَهْيَس** ile **الأَهْوَس** kastedilir—ki o çok yiyendir—ve **الأَلْيَس** ile de yerinden ayrılmayan kimse; bu ise yermedir. Ve **أَبي الأَسْوَد الدُّؤَلي**’den hadiste: “Çünkü o **أَهْيَسُ أَلْيَس**’tir”; **الأَلْيَسُ**: yerinden ayrılmayan kimsedir. Ve **الأَلْيَسُ**: kendisine yüklenen her şeyi taşıyan deve. Bazı bedevîler: **الأَلْيَسُ**: kıskanmayan ve kendisiyle alay edilen **الدَّيُّوث**; denir ki: “O **أَلْيَسُ**; onda bereket kılındı”; böylece **اللَّيَسُ**, övgüde ve yergide iki mânaya da girer; her biri, onu söyleyene gizli değildir. Ve denir: kişi, yük taşıyıcı, güzel huylu olduğu zaman **تَلايَسَ** etti. Ve “şu ve şu şeyden **تَلايَسْتُ**” yani ondan göz yumdum. Ve falan **أَلْيَس**: güzel huylu, iri yapılı (**دَهْثَم**)dır. **الليث**: **اللَّيَس**, **الأَلْيَس**’in masdarıdır; o, savaşı umursamayan ve onu korkutmayan yiğittir; ve şu beyti okudu:

أَلْيَسُ عن حَوْبائِه سخِيّ

Bunu **العجاج** söyler; çoğulu **ليس**’tir; şair dedi ki:

تَخال نَدِيَّهُمْ مَرْضى حَياءً،
وتَلْقاهمْ غَداةَ الرَّوْعِ لِيسا

Ve hadiste: “Kanı akıtan her şeyle (kesip) ye; **لَيْسَ السِّنََّ والظُّفْرَ**”; mânası: diş ve tırnak hariç. Ve **ليس**: **إِلاَّ** gibi istisna harflerindendir; Araplar **ليس** ile istisna ederler; şöyle derler: “Kavim kalktı, **ليس أَخاك** ve **ليس أَخَوَيْك**”; ve “Kadınlar kalktı, **ليس هنداً**”; ve “Kavim kalktı, **لَيْسي** ve **لَيْسَني** ve **ليس إِيَّاي**”; ve şu beyit okundu:

قد ذَهَبَ القوْمُ الكِرام لَيْسِي

Bir başkası dedi ki:

وأَصْبح ما في الأَرض مِني تَقِيَّةً
لِناظِرِه، لَيْسَ العِظامَ العَوالِيا

**ابن سيده** dedi ki: **لَيْس** istisna harflerindendir; “Kavim geldi, **ليس زيداً**” dersin; yani gelen, **زيد** değildir; onda ancak gizli bir zamir bulunur. **الليث** dedi ki: **لَيْس** inkâr kelimesidir. **الخليل** dedi ki: aslı **لا أَيْسَ** idi; hemze atıldı ve **اللام** **الياء**’ya bitiştirildi. **الكسائي** dedi ki: **لَيس** inkâr olur ve istisna olur; onunla nasb yapılır; “Kavim gitti, **لَيْس زيداً**” sözün gibi; yani **زيد** hariç; ve asla olmaz
(* Sözü: “ve asla olmaz” asılda böyledir; onunla birlikte murad edilen mânanın anlaşılacağı bir haber zikretmedi.)
ve “**إِلا زيداً**” mânasında olur; bazen **ليس**, **لا**’nın (atıf/nesak için olan) mânasında gelir; **لبيد**’in sözü gibi:

إِنما يَجْزي الفَتى لَيْس الجَمَلْ

Eğer **لَيْس الجَمَلُ** i‘rab edilirse; çünkü **ليْس** burada atıf için olan **لا** mânasındadır. **سيبويه** dedi ki: “Deve karşılık vermez, deve karşılık vermez”i kastetti; dedi ki: bazen **ليس**, **لا التَّبْرِئَة** mânasında gelir. **ابن كيسان** dedi ki: **ليْس**, inkâr harflerindendir ve üç yerde vâki olur: **كأن** menzilesinde olur; ismi رفع eder, haberi nasb eder; “**ليس زيد قائماً**” ve “**ليس قائماً زيد**” dersin; haberi onun önüne geçirilmez; çünkü o çekimlenmez; ve **ليس** istisna olur; **إِلا**’dan sonra nasb ettiğin gibi, ondan sonra ismi nasb edersin; “Bana kavim geldi, **ليس زيداً**” dersin; onda görünmeyen bir gizli zamir vardır; ve atıf olur, **لا** menzilesinde; “Bana **عمرو** geldi, **لَيْس زيد**” dersin; **لبيد** dedi ki:

إِنما يَجْزي الفتى ليس الجَمَل

**الأَزهري** dedi ki: **لَيْس**’i geçmiş fiil çekimi gibi çekimlediler; ikil yaptılar, çoğul yaptılar, dişil yaptılar; **لَيْس** ve **لَيْسا** ve **لَيْسُوا** ve “kadın **لَيْسَتِ**” ve **لَيْسَتا** ve **لَسْنَ** dediler; onu gelecekte çekimlemediler. Ve “**لَسْت أَفعل**” ve “**لَسْنا نَفْعَل**” dediler. **أَبو حاتم** dedi ki: “Ben, senin gibi değilim”de en müsamahalı olanı **أَنا ليس مثلك**’tir; doğrusu **لَسْتُ مِثْلك**’tir; çünkü **ليس** gerekli bir fiildir; ancak uzak üçüncü şahıs için getirilir; “**عبد اللَّه**
(* Sözü: “**وقال أَبو حاتم**’dan ‘**تقول عبد اللَّه**’a kadar” asılda böyledir.)
**ليس مثلك**” dersin; ve “Bana kavim geldi, **ليس أَباك** ve **ليسك**” dersin; yani baban olmayan ve sen olmayan; ve “Kavim sana geldi, **ليس أَباك** ve **لَيْسَني**” (nun ile) dersin; tek mânadadır. **التهذيب**: Bazıları **لَيْسَني**’yi “benden başkası” mânasında söyler. **ابن سيده**: **لَيْس** bir nefy kelimesidir ve geçmiş fiildir; dedi ki: aslı, **الياء**’nın kesresiyle **ليس** idi; ağırlık sebebiyle sükûn verildi; **ألف**’a çevrilmedi; çünkü o, geçmiş lafzıyla hâl için kullanıldığı yerden dolayı çekimlenmez. Onun fiil olduğuna—çekimlenmese bile—delil, “**لَسْت** ve **لَسْتما** ve **لَسْتُم**” demeleridir; “**ضربت** ve **ضربتما** ve **ضربتم**” demeleri gibi. Ve **كان** ve kardeşleri gibi fiil âmillerinden kılındı; isimleri رفع eder, haberleri nasb eder; ancak **باء**, haberinde yalnızca onunla (bulunur), kardeşlerinde değil; “**ليس زيد بمنطلقٍ**” dersin; **باء**, fiili geçişli kılmak ve nefyi pekiştirmek içindir; onu sokmaman da mümkündür; çünkü pekiştiriciye ihtiyaç kalmayabilir; ve çünkü fiillerden bazısı bir kere cer harfiyle, bir kere harfsiz geçişli olur; “**اشْتَقْتُك**” ve “**اشتقت إِليك**” gibi. Haberinin onun önüne geçirilmesi caiz değildir; kardeşlerinde caiz olduğu gibi; “**محسِناً ليس زيد**” demezsin. Dedi ki: onunla istisna da yapılır; “Bana kavim geldi, **ليس زيداً**” dersin; “**إِلا زيداً**” dediğin gibi; onun ismini içinde gizlersin ve haberini onunla nasb edersin; sanki “Gelen **زيد** değildir” demişsin gibi; takdiri: “Bana kavim geldi; onların bazısı **زيد** değildir.” Ve “Bana kavim geldi, **لَيْسك**” demen mümkündür; ancak burada ayrı zamir daha güzeldir; şairin dediği gibi:

لَيْتَ هذا الليلَ شَهْرٌ،
لا نَرى فيه غَريبا،
ليس إِيّايَ وإِيّا
كَ، ولا نَخْشى رَقِيبا

“**لَيْسَني** ve **لَيْسَك**” demedi; bu caizdir; ancak ayrı olan daha iyidir. Ve hadiste: **زيد الخَيل**’e dedi ki: “Câhiliyede bana vasfedilen hiçbir kimse yoktur ki onu İslâm’da görmüş olayım da onu vasfın altında bulmayayım; **لَيْسَك**”; yani “sen hariç”; **ابن الأَثير** dedi ki: **لَيْسَك**’te gariplik vardır; çünkü **كان** ve kardeşlerinin haberleri zamirler olduğu zaman, onlarda çoğunlukla bitişik değil ayrı olan kullanılır; “**ليس إِياي وإِياك**” dersin. **سيبويه** dedi ki: **ليس**, hâlde olan şeyi nefyedilen bir kelimedir; sanki “**صدَّ**” sözündeki gibi sükûn verilmiş gibidir
(* Sözü: “sanki ‘**صدّ**’ sözündeki gibi sükûn verilmiş gibidir” asılda böyledir; muhtemelen **صيد**’den tahrif edilmiştir; **صيد**’de **الياء**’nın sükûnuyla, **فرح** gibi bir lehçedir.)
“**عَلْم ذلك**” dedikleri gibi “**عَلِمَ ذلك**”ta; dedi ki: onun illetini, sükûnu gerekli kılmaktan başka bir şeye bağlamadılar; çünkü sözlerinde çokça kullanıldı; ve **الفاء**’nın harekesini değiştirmediler; bu ancak şundandır: onun geleceği yoktur, ism-i fâili yoktur, masdarı yoktur, iştikakı yoktur; kardeşleri gibi çekimlenmediği için, fiilden olmayan **لَيْتَ** gibi şeyler menzilesine konuldu. Bazı şairlerin sözüne gelince:

يا خَيْرَ مَنْ زانَ سُرُوجَ المَيْسِ،
قد رُسَّتِ الحاجاتُ عند قَيْسِ،
إِذ لا يَزالُ مُولَعاً بِلَيْسِ

O, onu isim yaptı ve i‘rab etti. **الفراء** dedi ki: **ليس**’in aslı **لا أَيْسَ**’tir; bunun delili, Arapların “Bunu bana **من حيث أَيْسَ ولَيْس**’ten getir” demesidir; ve “Bunu **من أَيْسَ ولَيْسَ**’ten getir”; yani “olduğu yerden ve olmadığı yerden”; **سيبويه** dedi ki: “**لَسْتُ**” dediler; “**مَسْتُ**” dedikleri gibi; “**لِسْتُ**” demediler; “**خِفْتُ**” dedikleri gibi; çünkü fiillerin yerleşmesi gibi yerleşmedi. **أَبو علي**’den nakledildi: onların “Bunu **من حَيْثُ ولَيْسا**’dan getir” dediklerini rivayet etti
(* Sözü: “**من حيث وليسا**” asılda böyle; ve **شرح القاموس**.)
yani “**ولَيْسَ**”i kastederler; sonra **السين**’in fethasını yayarlar: ya vakıfta harekeyi beyan için, ya da **بَيْنا**’ya vasılda eklenen gibi. Ve **إِلْياسُ** ve **أَلْياس**: bir isimdir; **ابن سيده** dedi ki: onu İbranice görüyorum; tefsirde, onun **إِدريس** olduğu geldi; **ابن مسعود**’dan rivayet edildi: “**وَإِن إِدريسَ**”, “**وَإِن إِلْياسَ لَمِنَ المُرْسَلِينَ**”in yerine. Ve kim “**على إِلْياسِين**” okursa, her birini—evlatlarından yahut amcalarından—**إِلْياساً** kılmış olması üzerinedir; bu durumda buna göre “**على الإِلْياسِين**” okuması gerekirdi. Ve “**سلام على إِدْراسِين**” diye de rivayet edildi; bu madde, **أَلس** bâbından ona daha lâyıktır. **ابن سيده** dedi ki: onu ondan, **سيبويه**’nin mezhebini sürdürerek naklettim: hemze dört harfin ilki olduğu zaman, aslî olduğu sabit oluncaya kadar, onun ziyade olduğuna hükmedilir.
